'Brexit mede-oorzaak rellen in Belfast'

Luister terug | Unionisten willen paal en perk aan grens door Ierse Zee

Unionisten voelen zich in de steek gelaten

'Het is Boris Johnson die steeds volhield tegen de Unionisten dat er nooit een grens in zee zou komen, dat is toch gebeurd en daarmee verandert de context voor het Paasakkoord. Dat is de voedingsbodem voor de rellen. Het is een stuk Europa waarvan we ons niet realiseren hoe groot die spanningen daar zijn', zegt Korteweg.

De Brexit zet het Goede Vrijdag-akkoord, het Paasakkoord, dat in 1998 een einde maakte aan de de burgeroorlog tussen Unionisten en de katholieke Nationalisten, onder druk. In dat akkoord is namelijk expliciet vastgelegd dat er geen grens komt tussen Noord-Ierland en Ierland. Dat staat haaks op Brexit, want Ierland blijft gewoon lid van de EU.

Luister terug | Spanning tussen VK en EU door lege schappen in Noord-Ierland

Context Paasakkoord verandert

'Brexit verandert de context van het Paasakkoord. Boris Johnson heeft gekozen voor maximale soevereiniteit voor het Verenigd Koninkrijk door uit de Douane Unie te stappen en Noord-Ierland in een schemerzone te laten waar het deels wel en deels niet in de Douane Unie zit. Het was van tevoren duidelijk dat dit problemen zou gaan opleveren.'

Door de Brexit zijn er nu douanecontroles op goederen die uit Groot-Brittannië naar Noord-Ierland gaan. Hierdoor zitten de Noord-Ieren met tekorten aan bijvoorbeeld worstjes of potgrond. Dat klinkt heel onbenullig, maar dat is dus wel degelijk een fundamenteel probleem.

'De EU is heel bezorgd dat, om een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland te voorkomen, de achterdeur opengezet wordt voor spullen die op de Europese markt belanden die niet voldoen aan EU-regels. Dus potgrond die van Birmingham naar Belfast gaat, moet dan gecontroleerd worden op EU-normen. Dat raakt een fundamenteel punt: de integriteit van de interne markt bewaken.'

Los van Brexit speelt ook mee dat de onderhuidse spanningen tussen protestanten en katholieken onverminderd groot zijn én dat Noord-Ierland een enorm achtergesteld gebied is waarbij de armere wijken het laagste opleidingsniveau van heel Europa hebben.

Luister terug | Johnson wil ambitieuze onderwatertunnel tussen Schotland en Noord-Ierland

Catch 22

Een oplossing moet volgens Korteweg van twee kanten komen: Europa moet flexibiliteit betrachten bij de toepassing van de regels, maar dat Britten moeten ervoor zorgen dat hun producten voor Noord-Ierland voldoen aan de EU-standaarden. En dat is moeilijk want het Verenigd Koninkrijk wil vrijheid daarin. 'De Britten willen vooral geen afspraken met de EU over standaarden. Het is een Catch 22. De keuze voor Brexit die Boris Johnson nastreeft, namelijk maximale bewegingsvrijheid op het handelsdossier, staat haaks staat op een oplossing van het Ierse conflict.'