Internationaal12 okt '21 11:26Aangepast op 12 okt '21 11:45

Noord-Ierland prominent terug op de agenda

Auteurs: BNR Webredactie en Mark van Harreveld

De spanningen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk over de Noord-Ierse grens lijken opnieuw een kookpunt te bereiken. Eind vorige week deed de EU flinke concessies in de hoop op een nieuw akkoord, maar Londen lag weer dwars - het akkoord ging de Britten niet ver genoeg. Vandaag zal de Britse Brexitminister David Frost in Lissabon uiteenzetten wat Londen nou precies wil met dat Noord-Ierse protocol.

De Ierse kwestie is daarmee terug van weggeweest. Voor wie was vergeten hoe het ook alweer zat: het Noord-Ierlandprotocol is een onderdeel van veel Brexitovereenkomsten tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. Noord-Ierland hoort weliswaar bij het Verenigd Koninkrijk, het ligt erbuiten, op het Ierse eiland. 'Een stukje Groot-Brittannië in de EU', noemt Europa-verslaggever Stefan de Vries het.

Luister terug | VK houdt zich niet aan Brexit-afspraken

Noord-Ierlandprotocol

Om te voorkomen dat de gewelddadige onlusten die Noord-Ierland decennialang teisterden weer terugkomen, is afgesproken de grens tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek (de EU) na de Brexit zo zacht mogelijk te houden. Noord-Ierland blijft daarmee binnen de interne markt van de EU en goederen kunnen vrijelijk tussen Ierland en Noord-Ierland reizen. Het betekent wel dat er in de Ierse Zee tussen het Verenigd Koninkrijk en Ierland/Noord-Ierland een 'grens' is en dat de Britten goederenvervoer van en naar Noord-Ierland controleren. Daarover werd vorig jaar weliswaar een akkoord gesloten, de Britten hebben herhaaldelijk geweigerd bepaalde controles uit te voeren op producten die van Groot-Brittannië naar Noord-Ierland gaan, zonder dat met de EU te overleggen.

Luister terug | Oranjemarsen Noord-Ierland dit jaar extra beladen

'Noord-Ierland hard geraakt'

Noord-Ierland wordt te hard geraakt door het protocol, valt in Westminster te horen. Noord-Ierland is sterk afhankelijk van export vanuit Engeland, Schotland en Wales; meer dan de helft van alle geïmporteerde producten vorig jaar was uit Groot-Brittannië afkomstig. De controles zoals het VK en de EU hebben afgesproken leveren de Britten en de Noord-Ieren vooral veel papierwerk en vertraging op. Met als gevolg lege schappen in de Noord-Ierse winkels en supermarkten.

Londen wil dus af van het akkoord dat het vorig jaar zelf ondertekende en wil dat bijna alle douanechecks verdwijnen en producten probleemloos de Ierse Zee kunnen oversteken. Ook wil Londen dat het Europees Hof van Justitie niet langer de controlerende instantie van het Noord-Ierlandprotocol is.

De Vries: 'David Frost, de man die nu dreigt het protocol op te zeggen, was vorig jaar trots met het akkoord. Wat nu gebeurt is dat de nationale Britse politiek belangrijker wordt dan Noord-Ierland. Boris Johnson houdt voet bij stuk, het akkoord dat de Britten hebben gesloten werkt niet voor hen, ze willen er vanaf'. En uiteraard geven de Britten de EU daar de schuld van.

Luister terug | Britten houden zich niet aan Brexit-protocol

De EU wil volgens De Vries enerzijds dat de Britten zich aan hun afspraken houden, maar aan de andere kant is Brussel ook pragmatisch: 'Ze zijn al weken bezig met het opstellen van een compromis, dat wordt morgen gepresenteerd, maar Frost dreigt nu op te stappen. Dan volgt een gang naar de Europese rechter, dan komen er misschien handelstarieven en mogelijk een handelsoorlog.'

Luister terug | De Noord-Ierse bom onder Brexit

Voorbeeld voor de Polen

Het verwijt vanuit Londen is dat de harde opstelling van de EU alleen maar dient om de Polen te laten zien wat er gebeurt als een land uit de EU stapt, volgens De Vries is de EU echter juist coulant. 'We zien morgen of Frost het hard gaat spelen en er een handelsoorlog komt.' Een mogelijke oplossing voor het probleem zou zijn dat de Britten de Europese regels voor voedsel gaan overnemen waardoor er geen grenscontroles meer nodig zijn. Maar dat zou in Londen weer uitgelegd worden als capituleren voor Brussel en het inleveren van autonomie.

Luister terug | Unionisten willen paal en perk aan grens Ierse Zee


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen