Internationaal10 feb '22 18:30

Spanningen rond Oekraïense grens blijven onverminderd hoog

Auteur: Remy Kock

De gebeurtenissen rond de Russische dreiging richting Oekraïne volgen in elkaar in rap tempo op. Zo liep de Russische minister Lavrov boos weg uit een persconferentie met zijn Britse ambtgenoot Truss, en spreekt Boris Johnson in Brussel van 'de gevaarlijkste fase tot nu toe' in het conflict tussen Rusland en het Westen.

En de dreigende situatie houdt daar niet op. Rusland trouwe bondgenoot Wit-Rusland zijn aan de grens met Oekraïne tevens begonnen met militaire oefeningen. De Verenigde Staten hebben al gezegd bang dat de militaire oefeningen tot escalatie kunnen leiden, hoe reëel is die kans? Volgens Bob Deen, senior onderzoeker Rusland en Oost-Europa aan instituut Clingendael, heeft het vooral te maken met psychologische oorlogsvoering. 'Het is veel wapengekletter, maar aan beide kanten van de grens. De Russen hebben best veel samengetrokken aan de kant van de Oekraïense grens aan de kant van Wit-Rusland, en ook Oekraïne is bezig met een eigen oefening. Dat is vooral bedoeld om aan elkaar te laten zien wat ze hebben staan en wat ze kunnen, maar de verwachting dat dit kan uitlopen in een grootschalig militair conflict wil ik graag temperen.'

Luister ook | 'Berlijns Normandië-overleg gaat over Minsk, niet over NAVO'

Volgens Deen is het tot nu toe vooral bangmakerij. 'Poetin kan een hele hoop doelen in Oekraïne ook bereiken zonder een grootschalige militaire aanval te hoeven doen', vervolgt hij. 'Het feit dat we er bang voor zijn is niet onterecht, zeker als je kijkt naar wat er is samengetrokken. Het scenario ligt zeker op tafel, maar het zal zeker niet het meest waarschijnlijke scenario zijn.'

Superlatieven

Hoewel het dus frappant lijkt dat de Britse premier Boris Johnson - die donderdag samenkwam met NAVO-baas Jens Stoltenberg - zei dat het conflict in de meest gevaarlijke fase tot nu toe verkeert, denkt Deen dat er vooral wat superlatieven werden uitgesproken. 'Stoltenberg zei bijvoorbeeld ook dat het de 'ergste veiligheidssituatie in decennia was', maar persoonlijk vond ik 2014 in Oekraïne nog veel ernstiger', zegt hij. 'Toen werd de Krim geannexeerd en ontstond het conflict in Oost-Oekraïne. Dat vond ik echt een hele serieuze veiligheidscrisis. Ik vind dit óók heel ernstig, maar de gesprekken zijn nog steeds gaande.'

Luister ook | Voorzichtig optimisme na gesprek Macron en Poetin

Nervositeit

Wel begrijpt Deen de angst die sommige mensen hebben. 'Die oefening maakt ons allemaal heel nerveus natuurlijk, die duurt tien dagen en er is heel veel materieel samengetrokken. Er wordt natuurlijk ook gewoon geschoten aan beide kanten van de grens, dus er is altijd risico op een misrekening. Maar ik vind sommige superlatieven die uit de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk komen toch zorgwekkend.'

Volgens Deen staan die superlatieven ook in schril contrast met wat de Oekraïeners zelf zeggen. 'Die hebben eerder al opgeroepen om ook niet al te veel paniek te tonen, en toen scheen er wat licht tussen wat de Amerikanen zeiden en de Oekraïeners zelf zeiden. Toen bekroop mij het gevoel dat alle berichten uit Londen en Washington een ander doel hadden: de rangen gesloten houden binnen de NAVO. Dat is waarom het zo spannend is. Als mensen apart met Poetin gaan praten is er altijd de angst dat het front, die eenheid die wij zo hoog in het vaandel hebben, begint af te brokkelen.'

Lees ook | VS en Duitsland 'eensgezind' tegen agressie Rusland

Gerelateerde artikelen