Internationaal11 feb '22 12:48Aangepast op 11 feb '22 13:10

Brussel en Londen vergaderen over Noord-Ierland. Alweer

Auteurs: BNR Webredactie en Mark van Harreveld

Morgen vergaderen Brussel en Londen over het Noord-Ierland-protocol. Alweer, en ondanks dat de grensproblemen tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk al lang zijn geregeld. Op papier dan. Want Noord-Ierland wil af van de grenscontroles en importkosten op Britse goederen die het land vanuit de EU binnenkomen. 'De Britten en Noord-Ieren willen de boter én het geld van de boter', zegt Europa-correspondent Stefan de Vries.

Brexitminister, Brexiteer en stijlicoon uit de 19e eeuw Jacob Rees-Mogg.
Brexitminister, Brexiteer en stijlicoon uit de 19e eeuw Jacob Rees-Mogg. (EPA / Andy Rain)

Volgens Europacorrespondent Stefan de Vries schuift Brussel maar weer eens aan aan de onderhandelingstafel omdat de EU een goede relatie met het Verenigd Koninkrijk wil. De EU doet daarom maar steeds water bij de wijn terwijl het helemaal geen compromissen hoeft te sluiten. 'Het draait allemaal om het Noord-Ierland-protocol, wat weer onderdeel is van het Brexitverdrag, de scheidingspapieren tussen de EU en het VK.'

Luister terug | Premier Noord-Ierland neemt ontslag: hoe nu verder?

Noord-Ierse spagaat

Noord-Ierland zit fysiek vast aan de EU, en los van het Verenigd Koninkrijk waartoe het officieel behoort. Er is lang onderhandeld hoe om te gaan met dit potentiële 'lek' in de Douane-Unie, één van de gemaakte afspraken is een grens ín de Ierse Zee waardoor de controle op goederen in Noord-Ierse havens plaatsvindt. 'Daarmee komt er een grens ín het Verenigd Koninkrijk, dat vinden de Unionisten onacceptabel.'

Hoezeer de waarde van een Britse handtekening aan inflatie onderhevig is, blijkt wel uit het feit dat dit protocol vorig jaar maart al in werking zou hebben moeten treden en dat dit nog steeds niet het geval is. De Britten blijven traineren en uitstellen, tot grote Brusselse irritatie.

'Nu willen de Britten wéér wat anders. Eigenlijk willen ze dat er geen controles tussen Noord-Ierland en het eiland zijn. Dat kan niet, want Noord-Ierland zit niet meer in de Europese Unie, maar tegelijkertijd wel fysiek. Er is veel verkeer tussen Ierland en Noord-Ierland, daar moet een pragmatische oplossing voor komen. Brussel dacht dat het dat had, maar de Britse Buitenlandminister Liz Truss en de Noord-Ierse politiek willen iets anders. Ondanks dat ze ervoor getekend hebben.'

Voor de EU valt er weinig winst te behalen aan de onderhandelingstafel. 'Er is enorme druk vanuit de conservatieven. De haviken en de Noord-Ieren willen eigenlijk gewoon de boter én het geld van de boter. Dat is niet mogelijk.'

Luister terug | EU onderhandelt met nieuwe Brexitminister Liz Truss

Dilemma

De EU kan niet met goed fatsoen toegeven aan de eisen van de Britten en de Noord-Ieren. Een Brexit die toch geen Brexit is, een situatie waarbij een land uit de Unie kan stappen mét behoud van de lusten en de handelsvoordelen (die er zouden zijn als er géén grens meer tussen het Verenigd Koninkrijk en de Unie zou zijn, red.), kan een precedentwerking hebben. Aan de andere kant wil Brussel niet dat er een harde grens komt tussen Noord-Ierland (het VK) en Ierland (de EU), wat onvermijdelijk is wanneer de Britten en de Noord-Ieren aan het Noord-Ierland-protocol gaan sleutelen.

Een harde grens zou echter een terugkeer betekenen naar het sektarisch geweld tussen katholieken en protestanten, de Ierse burgeroorlog zou, compleet met IRA, weer terugkeren. Volgens De Vries is dat geen denkbeeldig scenario: 'Die spanningen zijn er nog steeds, bij een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland komt het geweld terug.'

Luister terug | Een jaar Brexit: geen opstoppingen, wel minder handel

Praten met de 19e eeuw

De EU heeft niet alleen inhoudelijk weinig te winnen bij nieuwe onderhandelingen, Brussel moet ook zien te dealen met de nieuwe Britse Brexitminister, Jacob Rees-Mogg. Volgens De Vries ziet hij er niet alleen uit alsof hij regelrecht uit de negentiende eeuw komt, hij praat ook zo en, wat veel erger is, hij gedraagt zich ook zo. 'Hij is één van de grootste voorvechters van Brexit. Dat hij aangesteld is als minister van Brexitkansen, is een signaal, en geen goed signaal. We weten eigenlijk niet goed wat we met die regering-Johnson aan moeten: enerzijds zitten we aan tafel en zijn we redelijk, en dan komt Johnson met zo'n minister die uit is op een totale confrontatie.'

De aanstelling van Rees-Mogg dient volgens De Vries om de conservatieve achterban tevreden te houden.

Luister terug | Gesprekken over Noord-Ierland voortgezet

Gerelateerde artikelen