Internationaal9 mrt '22 19:46

Liveblog | Adviseur president: Oekraïne open voor discussie neutraliteit

Auteur: BNR Webredactie

Vandaag is het de veertiende dag van de oorlog in Oekraïne. De situatie in de door Russische troepen ingenomen kerncentrale van Tsjernobyl in Oekraïne verslechtert. Daarvoor waarschuwt het internationale atoomenergieagentschap IAEA. Een brede afvaardiging van het kabinet reist af naar Parijs om met de Franse regering te spreken over onder meer de oorlog in Oekraïne. Lees hieronder het laatste nieuws over de oorlog in Oekraïne en alle gevolgen ervan.

Adviseur president: Oekraïne open voor discussie neutraliteit

19:20 | De Oekraïense regering staat open voor het bespreken van de Russische eis dat Oekraïne neutraal moet zijn, en zich bijvoorbeeld niet aansluit bij het westerse bondgenootschap NAVO. Kiev eist dan wel veiligheidsgaranties van de buren van Oekraïne, aldus een topadviseur van de Oekraïense president Volodimir Zelenski. 'We zijn zeker bereid tot een diplomatieke oplossing.'

Oekraïne zal echter geen 'enkele centimeter' grondgebied inleveren, aldus de plaatsvervangend stafchef van Zelenski in een interview met Bloomberg Television. Voordat het tot onderhandelingen hierover kan komen, is een staakt-het-vuren een allereerste vereiste, net als de terugtrekking van de Russische troepen, zei de adviseur.

Europees Parlement wil Russische desinformatie bestrijden

19:15 | Het moet afgelopen zijn met desinformatie en kwade beïnvloeding vanuit Rusland in de EU. Dat stelt het Europarlement vast nadat uit onderzoek blijkt dat de Russen maar ook Chinezen zich hier schuldig aan maken. Er moeten sancties komen tegen desinformatiecampagnes en het manipuleren van informatie om de democratie te verstoren. Licenties moeten kunnen worden ingetrokken als er sprake is van propaganda van ondemocratische regimes.

Een rapportage van de speciale onderzoekscommissie INGE vormt de aanleiding voor de voorgestelde maatregelen. De commissieleden spraken 130 experts en ervaringsdeskundigen over negatieve beïnvloeding en desinformatie in de EU van kwaadwillige buitenlandse mogendheden zoals Rusland en China. Zij kunnen zonder angst voor de gevolgen verkiezingen manipuleren, cyberaanvallen plegen, oud-toppolitici rekruteren en polarisatie in het debat aanwakkeren. INGE stelt ook dat EU-regeringen zich niet goed bewust zijn van de ernst van de dreiging. Mazen in de wet en slechte coördinatie tussen EU-landen wakkeren dit probleem aan.

Onderhandelingen Antalya: 'Er wordt geschoven'

19:10 | Morgen treffen de Russische en Oekraïense Buitenlandministers elkaar in de Turkse badplaats Antalya. Sinds het begin van de oorlog spraken de twee landen niet meer op zo’n hoog diplomatiek niveau met elkaar. Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg schat de kans dat er iets uit de gesprekken voortvloeit op 50 procent. 'Er wordt geschoven.'

Houtproducenten waarschuwen voor schaarste door Oekraïne-oorlog

18:50 | Hout en houtproducten worden in rap tempo schaarser als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Daardoor stijgen ook de prijzen. Door sancties ligt bijvoorbeeld het handelsverkeer met Rusland en ook Belarus plat. De situatie laat zich nu al voelen bij onder andere de palletbouw maar ook de productie van houten kisten en kratten, aldus de Koninklijke Vereniging Van Nederlandse Houtondernemingen (VVNH).

Rusland, Belarus en Oekraïne waren vorig jaar goed voor bijna 10 procent van al het gebruikte naaldhout in Europa. Voor Nederland ligt dat percentage iets hoger. De aanvoer van plaatmateriaal wordt door de handelsbeperkingen eveneens getroffen. Verder gaat het ook om Oekraïens eiken dat niet wordt aangeleverd.

De handel wordt bemoeilijkt door de sancties en dan met name de uitsluiting van Russische banken van betalingssysteem SWIFT. Verder is er ook een tekort aan vervoersmiddelen en chauffeurs. De vereniging sluit verdere maatregelen tegen Rusland bovenop de huidige sancties niet uit, zoals een totaalverbod op de uitvoer van hout.

Amnesty: Russische aanval Tsjernihiv lijkt oorlogsmisdaad

17:45 | De Russische luchtaanval op de Oekraïense stad Tsjernihiv, waarbij 47 burgers om het leven kwamen, is mogelijk een oorlogsmisdaad. Amnesty International concludeert dat na eigen onderzoek.

Bij de aanval op donderdag 3 maart om ongeveer 12.15 uur werd een klein plein getroffen door meerdere bommen. Volgens Amnesty was het hoogstwaarschijnlijk een Russische luchtaanval waarbij minstens acht ongeleide bommen, ook wel domme bommen genoemd, werden gedropt. Dit was een meedogenloze, willekeurige aanval op mensen die bezig waren met hun dagelijkse bezigheden in hun huizen, straten en winkels, vindt de mensenrechtenorganisatie. De aanklager van het Internationaal Strafhof zou deze luchtaanval moeten onderzoeken als een mogelijke oorlogsmisdaad.

Oekraïne: meeste vluchtroutes bij steden werkten niet

17:30 | De meeste vluchtroutes bij belegerde Oekraïense steden die met de Russen zouden zijn afgesproken, hebben woensdag niet gewerkt. Dat zegt een adviseur van het Oekraïense ministerie van Binnenlandse Zaken op tv. Alleen bij Enerhodar en Soemi en gedeeltelijk in gebieden rond de hoofdstad Kiev zou volgens Vadim Denisenko sprake zijn geweest van succesvolle evacuaties van burgers, maar niet bij bijvoorbeeld Charkov.

Rusland en Oekraïne hadden een wapenstilstand afgesproken tussen 08.00 en 20.00 uur Nederlandse tijd. Burgers zouden volgens Oekraïne de steden Enerhodar, Izjoem, Soemi, Marioepol en vier plaatsen in de omgeving van Kiev kunnen verlaten. Ze zouden dan veilig via verschillende routes naar andere gebieden in Oekraïne kunnen worden gebracht.

Moskou had het staakt-het-vuren bevestigd, maar noemde andere steden dan Oekraïne. Een woordvoerder van Defensie had het naast Kiev en Marioepol over Charkov en Tsjernihiv.

'Nederland moet alert zijn op Russische wraak'

17:09 | Nederland moet alert zijn op Russische wraak omdat het Stingerraketten levert aan Oekraine waarmee Russische gevechtsvliegtuigen en helikopters worden neergehaald. Dat zegt hoogleraar Security, Privacy en Identity Bart Jacobs van de Radboud Universiteit in BNR Digitaal. Volgens Jacobs moeten de Nederlandse veiligheidsdiensten bedacht zijn op hacks en andere cyberaanvallen.

'We kennen allemaal de beelden van Russische straaljagers en helikopters die uit de lucht geschoten zijn, en het is heel aannemelijk dat die met Nederlandse Stingerraketten uit de lucht neergehaald zijn. De wraak daarvoor moet nog komen, en erop rekenen dat de Russen vergevingsgezind zijn lijkt me niet heel verstandig', zegt Jacobs.

Utrecht vangt 80 vluchtelingen op

16:54 | Ruim tachtig Oekraïense vluchtelingen die zich woensdag hebben gemeld bij de nieuw ingerichte noodopvang in de Jaarbeurs Utrecht, zijn voor de komende nacht elders ondergebracht. 'Niemand slaapt hier vannacht', laat Henri van Maanen van Veiligheidsregio Utrecht weten.

Kinderziekenhuis aangevallen in Marioepol

16:34 | Op beelden is de nasleep te zien van een mogelijke Russische aanval op een kinderziekenhuis in Marioepol, in het zuidoosten van Oekraïne. Het zou rond 15:00 uur Nederlandse tijd plaats hebben gevonden. De Oekraïense president Zelenski spreekt van een 'directe aanval van Russische troepen op een kraamafdeling'. Er zouden vele gewonden en doden zijn, maar dat is nog niet bevestigd door de autoriteiten.

Rusland heeft dienstplichtigen ingezet

16:19 | Het Russische ministerie van Defensie heeft woensdag erkend dat sommige dienstplichtigen hebben deelgenomen aan de inval in Oekraïne. Maandag nog sprak president Vladimir Poetin dat tegen en zei dat alleen beroepsmilitairen naar het buurland zijn gestuurd.

Het ministerie maakte bekend dat een aantal dienstplichtigen van bevoorradingseenheden gevangen is genomen door het Oekraïense leger. 'Helaas hebben we verschillende feiten ontdekt over de aanwezigheid van dienstplichtigen in eenheden die deelnemen aan de speciale militaire operatie in Oekraïne. Vrijwel al deze soldaten zijn naar Rusland teruggestuurd', aldus het ministerie. Het beloofde dergelijke situaties in de toekomst te voorkomen.

VN: 516 burgerdoden

15:55 | Zeker 516 burgers zijn in Oekraïne omgekomen sinds het begin van de Russische invasie, melden de Verenigde Naties. Het dodental lag een dag eerder op 474.

Er zijn ook 908 burgers gewond geraakt, met name in Donetsk en Loehansk. Dat zijn de regio's in het oosten van Oekraïne waar al acht jaar oorlog is. In de rest van Oekraïne zijn volgens de VN-cijfers iets minder gewonden gevallen, maar zijn wel veel meer sterfgevallen geregistreerd.

Het VN-mensenrechtenkantoor denkt dat het aantal slachtoffers in werkelijkheid aanzienlijk hoger is omdat nog niet alle meldingen zijn geverifieerd. Daarnaast komt informatie soms pas later binnen.

China zegt bemiddelende rol te willen spelen in Russisch-Oekraïense oorlog

15:45 | China zegt dat het bereid is om 'actief samen te werken' met de internationale gemeenschap om te bemiddelen in de oorlog in Oekraïne, meldt het Amerikaanse kabeltelevisienetwerk CNN. Tijdens een virtueel gesprek met de Duitse bondskanselier Olaf Scholz en de Franse president Emmanuel Macron noemde Xi de situatie in Oekraïne 'zorgwekkend'.

G7-landen praten donderdag over Russische olie en gas

15:30 | De ministers van Energie van de G7 praten donderdag over eventuele stappen die kunnen worden gezet om minder afhankelijk te worden van olie en gas uit Rusland. Dat heeft de Britse minister Kwasi Kwarteng gezegd. De G7 bestaat naast het Verenigd Koninkrijk uit de rijke industrielanden Duitsland, Canada, Frankrijk, de Verenigde Staten, Italië en Japan.

De Britten beloofden eerder de import van Russische olie en olieproducten tegen eind 2022 geleidelijk stop te zetten. Daarbij wordt een verbod op Russisch aardgas overwogen. Daarmee sluit het land zich aan bij andere landen, waaronder de Verenigde Staten, om Moskou te straffen voor de oorlog in Oekraïne.

'Morgen houden we een buitengewone vergadering van de ministers van Energie van de G7 om verdere stappen te bespreken', zei Kwarteng tegen het Britse parlement.

Moskou: Russisch graan eerst voor eigen gebruik

14:50 | Rusland moet het gebruik van graan voor zijn eigen broodbakkerijen voorrang geven boven de export naar het buitenland. Dat heeft de Russische premier Michail Misjoestin gezegd. Rusland is een belangrijke exporteur van graan.

'Het is belangrijk om de voedselmarkt in balans te houden en we houden de prijzen van de meest essentiële levensmiddelen scherp in de gaten, waaronder brood.' Volgens hem is er een grote vraag naar Russisch graan in het buitenland en neemt de graanprijs toe. 'Het is daarom noodzakelijk dat we die grondstoffen vooral aan de eigen bakkerij-industrie leveren.'

De graanprijzen zijn hard gestegen door de oorlog in Oekraïne en de westerse sancties tegen Rusland. Ook Oekraïne is een belangrijke graanproducent, maar door de oorlog zal een deel van de oogst verloren gaan. Kiev kondigde eerder op de dag nog aan dat er een verbod komt op de uitvoer van verschillende graansoorten. Het land wil daarmee zorgen voor genoeg voedsel voor de eigen bevolking en het leger tijdens de oorlog.

Kiev beleeft eigen Titanic-moment

14:46 | Terwijl Russische troepen de Oekraïense hoofdstad Kiev belagen, heeft een orkest daar op het centrale plein het Oekraïense volkslied gespeeld. Ook was een fragment van Beethovens negende symfonie te horen, een deel van de Ode aan de Vreugde die de Europese hymne is geworden.

Het orkest onderstreepte daarmee de wens van de Oekraïense regering om dichter bij Europa te komen en weg van Rusland. Tientallen mensen verzamelden zich om te luisteren naar het concert op het Maidan-plein, acht jaar geleden nog schouwplaats van felle protesten tegen de toenmalige pro-Russische regering.

Russische troepen rukken vanuit meerdere richtingen op naar de hoofdstad. Hevige gevechten zouden de opmars hebben vertraagd.

'Komst Oekraïense vluchtelingen zal veel vragen van Onderwijs'

14:40 | Het zal veel van het onderwijs vragen als grote aantallen Oekraïense kinderen naar Nederland komen, denkt minister Dennis Wiersma (Onderwijs). Hij zegt dat het scholen de afgelopen twee jaar 'over de schoenen liep' door corona en dat de context daardoor 'ingewikkeld' is. Wel benadrukt hij dat alle kinderen in Nederland, ongeacht hun status, recht hebben op onderwijs, 'en dat gaan we dan ook meteen bieden'.

In een debat in de Tweede Kamer zegt hij dat er met gemeenten gewerkt wordt om scholen voor te bereiden op de komst van Oekraïense vluchtelingen, bijvoorbeeld door extra geld beschikbaar te maken. Hoe deze hulp er nu concreet uit ziet, zei Wiersma niet. Sommige scholen hebben al ervaring met het lesgeven aan vluchtelingen, bijvoorbeeld Syrische kinderen. Wiersma vraagt hulp van 'iedereen die iets kan bijdragen'.

Journalistenclubs stemmen hulp af voor Oekraïense media

14:16 | Persvrijheidsorganisaties Free Press Unlimited en Reporters Without Borders gaan samenwerken om Oekraïense journalisten te ondersteunen. Ze helpen ze bijvoorbeeld met het krijgen van kogelvrije vesten, beveiligde internetverbindingen en veilige werkplekken. 'Dit is van vitaal belang nu de communicatielijnen zijn verbroken, journalisten het steeds moeilijker hebben om verslag uit te brengen en nu censuur het publiek in de buurlanden verhindert toegang te krijgen tot op feiten gebaseerde, geverifieerde en relevante informatie', stellen de organisaties.

Beide persorganisaties zetten onlangs steunpunten op voor Oekraïense journalisten en gaan de hulp die van daaruit verleend wordt nu onderling afstemmen. 'Coördinatie zorgt ervoor dat overlap wordt vermeden en creëert een centraal toegangspunt voor Oekraïense journalisten en media waar ze terecht kunnen voor ondersteuning', aldus beide organisaties.

Zo kondigde Reporters Without Borders onlangs een fysiek steunpunt aan in de Oekraïense stad Lviv. Vanuit die stad gaat volgens de organisatie onder meer de distributie van kogelvrije vesten en helmen verlopen. Ook kunnen mensen uit de Oekraïense media er terecht voor financiële of psychologische ondersteuning. Het in Amsterdam gevestigde Free Press Unlimited zette Media Lifeline Ukraine op, een steunpunt dat Oekraïense media helpt door bijvoorbeeld VPN-verbindingen en werkruimte in het buitenland te regelen.

"Mensen in Oekraïne moeten weten waar het veilig is om naar toe te gaan en waar aanvallen worden verwacht. Het internationale publiek - inclusief de beleidsmakers en politici die besluiten over sancties en de betrekkingen met Rusland en Oekraïne - moet worden geïnformeerd over wat er gebeurt. Of burgers nu worden aangevallen of dat partijen zich houden aan staakt-het-vuren", stelt Ruth Kronenburg van Free Press Unlimited over de samenwerking.

Ook tabaksproducent Imperial Brands staakt Russische activiteiten

13:59 | De Britse tabaksproducent Imperial Brands, met sigarettenmerken als Gauloises, West en Davidoff, staakt al zijn activiteiten in Rusland. Daarmee voegt het concern zich bij de groeiende uittocht van westerse bedrijven uit Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne en de harde economische sancties tegen Moskou.

Imperial Brands is het eerste grote internationale sigarettenconcern dat de werkzaamheden in Rusland volledig stillegt, waaronder een fabriek in Wolgograd. Imperial Brands gaf wel aan zijn ongeveer duizend werknemers in Rusland door te zullen betalen zolang de activiteiten zijn opgeschort.

Eerder werd ook al de verkoop in Oekraïne gestaakt door het bedrijf vanwege de oorlog. Rusland en Oekraïne zijn goed voor circa 2 procent van de totale omzet.

British American Tobacco (BAT), met merken als Dunhill en Lucky Strike, zei woensdag dat alle investeringen in Rusland worden opgeschort en dat alleen de lokale merken doorgezet worden. Het Zweedse Scandinavian Tobacco Group, dat bijvoorbeeld de sigarenmerken La Paz en Panter heeft, legde begin deze maand de activiteiten in Rusland stil.

Marlboro-moeder Philip Morris International heeft nog geen besluit aangekondigd over Rusland, wat een zeer belangrijke markt voor het bedrijf is. Ook het grote Japan Tobacco International heeft nog niets gezegd over zijn werkzaamheden in Rusland.

Rusland is gemeten naar volume de op drie na grootste tabaksmarkt ter wereld, met een geschatte waarde van meer dan 16 miljard euro per jaar. Bijna een derde van de volwassen bevolking in Rusland rookt. De Russische overheid haalt jaarlijks miljarden op met accijns op tabak.

Oekraïne: kerncentrale Tsjernobyl niet verbonden aan stroomnet

13:52 | De oude kerncentrale van Tsjernobyl is niet meer verbonden aan het stroomnet. Volgens de Oekraïense netbeheerder zijn stroomkabels beschadigd door beschietingen. Door gevechten ten noorden van Kiev zouden reparatiewerkzaamheden worden verhinderd.

De kerncentrale, die zelf al jaren geen stroom meer opwekt, kan bij stroomstoringen 48 uur draaien op noodgeneratoren. 'Daarna zullen de koelsystemen van de opslagfaciliteit voor verbruikte splijtstof stoppen, waardoor stralingslekken dreigen te ontstaan', aldus de Oekraïense buitenlandminister Dmitro Koeleba.

De minister roept de internationale gemeenschap op bij Rusland dringend een staakt-het-vuren te eisen zodat er reparaties kunnen worden uitgevoerd. Volgens hem brengt 'de barbaarse oorlog' van de Russische president Vladimir Poetin heel Europa in gevaar.

De centrale van Tsjernobyl werd aan het begin van de Russische invasie ingenomen door Russische troepen, bijna twee weken geleden. Sindsdien zouden de 210 personeelsleden aan een stuk door werken. Er is geen internationaal toezicht meer op het terrein, waar in 1986 de grootste kernramp in de geschiedenis plaatsvond.

Derk Sauer weet niet of hij ooit terugkeert naar Moskou

13:47 | Mediaondernemer Derk Sauer weet niet of hij zijn huis in Moskou ooit weer zal zien. Sauer, die dit jaar zeventig wordt, betwijfelt of hij nog lang genoeg leeft om mee te maken dat de situatie in Rusland weer veilig is. Dat zei hij woensdagmorgen in het radioprogramma Sven op 1.

Sauer besloot te vertrekken toen Poetin vorige week vrijdag een wet ondertekende, waarin staat dat er vijftien jaar gevangenisstraf staat op het verspreiden van 'wat de Russen fake news noemen. In werkelijkheid voorkomen ze dus dat je de waarheid vertelt', aldus de mediaondernemer. Volgens Sauer wil de Russische middenklasse niet leven in een "land vol leugens", maar hebben ze geen geld om weg te kunnen komen. 'Thuis aan de keukentafel hoor je het echte verhaal en dan hoor je dat niemand het eens is met deze oorlog.'

Een kernteam van journalisten van de door Sauer opgerichte krant The Moscow Times heeft noodvisa gekregen om vanuit Nederland te kunnen berichten. Het team werkt vanuit een kantoor van DPG Media in Amsterdam. Of er al Russische journalisten in Nederland zijn, is niet bekend. Sauer, die met zijn gezin meer dan dertig jaar in Moskou woonde, verblijft nu in zijn vakantiehuis in Zeeland. Hij biedt daar drie Oekraïense vrouwen met hun kinderen onderdak.

Zorgen om Tsjernobyl

13:26 | De Oekraïense regering meldt dat de kerncentrale van Tsjernobyl zonder stroom is komen te zitten door schade aan een hoogspanningsleiding naar Kiev. Volgens de Oekraïense regering kan dit gevolgen hebben voor de koeling van gebruikte splijtstofpakketten en kan het leiden tot radioactieve uitstoot. Werkzaamheden om de leiding te herstellen en de centrale, die door Russische troepen is bezet, weer van stroom te voorzien zijn niet mogelijk omdat er gevechten aan de gang zijn, zei het bedrijf.

Zelenski dringt aan op geven gevechtsvliegtuigen

13:05 | De Oekraïense president Volodimir Zelenski blijft bij westerse landen aandringen op de levering van straaljagers door Polen. Dat land bood aan via een Amerikaanse luchtmachtbasis in Duitsland een vloot MiG-29-straaljagers naar Oekraïne te sturen, maar de Verenigde Staten zien dat niet zitten.

Het Pentagon heeft het Poolse plan als "niet houdbaar" omschreven en gezegd dat het vooruitzicht dat jets vanaf een NAVO-basis naar Oekraïne vertrekken leidt tot 'ernstige zorgen voor de hele alliantie'. Polen wil nog steeds dat er toestellen worden geleverd en stelt nu dat de hele NAVO een besluit moet nemen.

Zelenski wil dat er snel een besluit wordt genomen en zegt via de media de discussie tussen de VS en Polen over het Poolse voorstel mee te krijgen. 'We hebben geen tijd voor de media, al deze signalen. Dit is niet pingpong, dit zijn mensenlevens', aldus de president in een video. 'We vragen jullie nogmaals om zo snel mogelijk te beslissen. Stuur ons vliegtuigen.'

Van der Burg: geen sprake van ophalen Oekraïense vluchtelingen

12:55 | Nederland gaat voorlopig geen Oekraïense vluchtelingen ophalen uit het oosten van Europa. 'Herverdeling van vluchtelingen is op dit moment niet aan de orde', zei staatssecretaris van Asiel Eric van der Burg in de Tweede Kamer. Dat zal pas gebeuren als de landen waar de vluchtelingen nu verblijven om hulp vragen.

Nederland zal de buurlanden van Oekraïne 'ondersteunen waar ze ondersteuning nodig hebben', zei de staatssecretaris op vragen van GroenLinks-Kamerlid Suzanne Kröger. Volgens hem zeggen landen als Polen, Hongarije en Moldavië "dat ze de klus kunnen klaren", en komt dat uit een 'diepgeworteld gevoel' dat ze een nauwe band hebben met de Oekraïners en hen moeten helpen. Hij prees de 'onwaarschijnlijk grote prestatie' die die landen leveren.

'Er speelt natuurlijk ook een politieke component mee dat deze landen in het verleden niet voor herverdeling waren, omdat ze aangaven: wij willen niet dat mensen uit in dit geval Zuid-Europa naar ons toe komen. Dat maakt het ook nu wat lastiger om de omgekeerde boodschap wél te doen', zei Van der Burg.

De bewindsman zei desgevraagd vooralsnog ook geen groepen op te halen waarvan berichten naar buiten komen dat ze ongelijk worden behandeld in de landen rond Oekraïne. Het gaat bijvoorbeeld om mensen die in Oekraïne verbleven zonder een paspoort van het land, of lhbti'ers. Als ze op eigen kracht naar Nederland komen, worden ze hier volgens hem opgevangen en behandeld als iedere andere Oekraïense vluchteling.

Verder wilde Van der Burg geen eindgetal geven voor het maximum aantal vluchtelingen dat Nederland zou kunnen opvangen, iets dat JA21 graag wil weten. Vooralsnog worden 50.000 opvangplekken gereedgemaakt, maar als er meer vluchtelingen komen 'zullen we gewoon aan de bak moeten'. Volgens de staatssecretaris kun je mensen nu eenmaal niet terugsturen of buiten laten slapen. 'Maar wie zijn wij om grenzen te stellen als u ziet welke klussen de buurlanden nu leveren.' Maar volgens de bewindsman zijn er 'natuurlijk grenzen, dat zie ik ook'.

Geld speelt daarin wel een rol, evenals het draagvlak voor opvang. Hij wijst erop dat er gemeenten zijn die absoluut geen reguliere asielopvang willen, maar bij Oekraïners ligt dat nu genuanceerder.

Gemeenten zelf zijn verantwoordelijk bij de opvang van Oekraïners, die vanwege het vrije verblijfsrecht geen asielprocedure hoeven in te gaan. De gemeenten moeten ook zorgen voor de voorzieningen zoals eten en drinken en medische zorg. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is hierin geen partij. Ze leveren geen mensen om te helpen bij de opvang maar kunnen eventueel wel ondersteunen in expertise, aldus de bewindsman.

Zelenski blijft aandringen op gevechtsvliegtuigen voor Oekraïne

12:55 | De Oekraïense president Volodimir Zelenski blijft bij westerse landen aandringen op de levering van straaljagers door Polen. Dat land bood aan via een Amerikaanse luchtmachtbasis in Duitsland een vloot MiG-29-straaljagers naar Oekraïne te sturen, maar de Verenigde Staten zien dat niet zitten.

Het Pentagon heeft het Poolse plan als 'niet houdbaar' omschreven en gezegd dat het vooruitzicht dat jets vanaf een NAVO-basis naar Oekraïne vertrekken leidt tot 'ernstige zorgen voor de hele alliantie'. Polen wil nog steeds dat er toestellen worden geleverd en stelt nu dat de hele NAVO een besluit moet nemen.

Zelenski wil dat er snel een besluit wordt genomen en zegt via de media de discussie tussen de VS en Polen over het Poolse voorstel mee te krijgen. 'We hebben geen tijd voor de media, al deze signalen. Dit is niet pingpong, dit zijn mensenlevens', aldus de president in een video. 'We vragen jullie nogmaals om zo snel mogelijk te beslissen. Stuur ons vliegtuigen.'

Bedrijven uit Rusland trekken weg en VS boycot Russische olie

12:50 | Zo'n driehonderd bedrijven keren Rusland de rug toe. Vanmorgen maakte Heineken bekend te stoppen met de productie en verkoop van bier in Rusland. Ook het Pensioenfonds PMT vertrekt. Alle beleggingen worden verkocht wanneer dit mogelijk is op de markt.

Vanwege de vele economische sancties richting Rusland en de maatschappelijke druk, zijn er massaal bedrijven uit Rusland vertrokken. Het gaat om grote Amerikaanse namen als McDonald's, Starbucks, Coca Cola, Pepsi en ook de platenmaatschappij Universe Records. Maar ook de eigen Nederlandse Heineken vertrekt. Rusland-correspondent Joost Bosman denkt dat dit verschillende reacties in Rusland oplevert. 'Enerzijds is het een grote klap en weet ik dat de Moskovieten altijd met liefde naar de McDonald's gingen. De symbolen van de Westerse samenleving, zoals McDonald's en Coca Cola, verdwijnen ineens.'

Aan de andere kant denkt Bosman dat de Russen juist bevestigd zullen worden in wat Poetin altijd zegt over het Westen. 'Ik kan me best voorstellen dat de stemming in Rusland omslaat en de mensen denken: dit is de Westerse decadentie waar Poetin altijd tegen geageerd heeft. 'Misschien is het weleens een keer goed dat deze bedrijven ophoepelen'', het werkt volgens hem geen goede reactie in de hand. Daarnaast is Rusland erg goed in fastfoodketens namaken, vertelt de correspondent.

Kremlin: de VS hebben Rusland economisch de oorlog verklaard

12:49| 'De Verenigde Staten hebben Rusland economisch de oorlog verklaard en zij voeren deze oorlog', aldus Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov woensdag. Moskou zegt serieus te gaan nadenken over wat te doen nadat de Amerikaanse president Joe Biden dinsdag besloot tot een importverbod op fossiele brandstoffen zoals olie en gas uit Rusland. Eerder legde het land al sancties op aan Russische banken, bestuurders en de centrale bank van het land.

Volgens Peskov is en blijft Rusland een betrouwbare energieleverancier en blijft het land energiestromen leveren. 'Maar je ziet de bacchanalen, de vijandige bacchanalen, die het Westen heeft gezaaid. En dat maakt de situatie natuurlijk erg moeilijk en dwingt ons om serieus na te denken', aldus de woordvoerder.

De Verenigde Staten en de EU kwamen eerder al met harde economische sancties vanwege de Russische inval in Oekraïne. Peskov liet zaterdag weten dat westerse landen die dergelijke maatregelen hebben opgelegd aan Rusland zich volgens de Russische regering schuldig maken aan 'economisch banditisme'.

EU eens over nieuw sanctiepakket vanwege inval in Oekraïne

12:47 | De EU-landen hebben overeenstemming bereikt over een nieuwe ronde van sancties tegen hoge Russische functionarissen en oligarchen en hun familieleden. Dat heeft Frankrijk woensdag via Twitter bekendgemaakt. De sancties zijn een vergelding voor de invasie van Moskou in buurland Oekraïne.

De maatregelen omvatten ook beperkingen voor de Russische scheepvaart, meldt Frankrijk, dat de EU dit halfjaar voorzit. Drie Belarussische banken worden verder uitgesloten van het internationale berichtensysteem SWIFT, dat snelle transacties tussen banken mogelijk maakt. Ook 'scheppen ze duidelijkheid' over de aanpak van Russisch vermogen in cryptomunten en over technologieën en goederen die niet meer naar Rusland mogen worden geëxporteerd.

De nieuwe sancties moeten de eerder genomen drie pakketten aanvullen en sluitend maken, zegt Frankrijk. De ministers van Buitenlandse Zaken moeten ze schriftelijk nog bekrachtigen, maar dat is doorgaans een formaliteit.

Meer dan twee miljoen mensen zijn Oekraïne ontvlucht en honderdduizenden zitten vast zonder medicijnen of drinkwater sinds de Russische president Vladimir Poetin de invasie bijna twee weken geleden begon. Moskou spreekt van een 'speciale militaire operatie' om zijn buurland te ontwapenen. Kiev en zijn westerse bondgenoten doen dat af als een ongegrond voorwendsel voor een niet-uitgelokte oorlog tegen een democratisch land van 44 miljoen mensen.

Rutte: Russische schepen weren uit haven Rotterdam niet op tafel

12:44 | Er zijn nog geen plannen om Russische schepen te weren uit de haven van Rotterdam. Dat heeft premier Mark Rutte gezegd tijdens een bezoek aan Parijs. Volgens Rutte moeten dergelijke maatregelen op Europees niveau worden genomen.

Het Verenigd Koninkrijk besloot vorige week alle schepen uit Rusland of met een andere band met dat land, zoals een Russische eigenaar, al te weren uit zijn havens. Daarbij werd al snel duidelijk dat schepen uit andere landen met ladingen uit Rusland nog wel gewoon welkom waren.

Oekraïne: Kerncentrale van Tsjernobyl zonder stroom

12:25 | De Oekraïense regering zegt dat de door de Russen bezette kerncentrale van Tsjernobyl geen stroom meer heeft als gevolg van een beschadigde elektriciteitsleiding naar Kiev. Dit kan ernstige consequenties hebben voor de koelfaciliteiten van de stilgelegde centrale, wat tot ongelukken kan leiden.

Volgens het Oekraïense staatsbedrijf voor kernenergie Energoatom kunnen radioactieve stoffen vrijkomen uit Tsjernobyl omdat de centrale gebruikte splijtstof niet kan koelen nadat de stroomverbinding werd verbroken. Werkzaamheden om de verbinding te herstellen en de centrale, die door Russische troepen is bezet, weer van stroom te voorzien waren niet mogelijk als gevolg van de gevechten, aldus het bedrijf.

Luchtalarm in Kiev gaat af, maar Oekraïne beleeft relatief rustige nacht

12:20 | Afgelopen ochtend meldden lokale media dat de luchtalarmen in Kiev en andere steden zoals Zhytomyr en Vaylkiy af zijn gegaan. Er volgden daarop geen aanvallen, zo zijn de berichten vanuit de regio.

'Het lijkt vannacht wat rustiger geweest te zijn dan vorige keren, maar nog steeds zijn er hier en daar inslagen geweest', zegt Ruslandcorrespondent Joost Bosman. 'In de noordelijke stad Soemy zijn de evacuaties succesvol op gang gekomen. Gister zijn er 5000 mensen geëvacueerd, het wordt nog even aankijken hoe dat vandaag gaat.'

Bosman vreest dat Soemy platgegooid zal worden als alle mensen geëvacueerd zijn. 'Het blijft altijd de vraag wat er met zo'n stad gebeurt als iedereen weg is. Het is voor de aanvallende partij dan makkelijk om te zeggen: 'Iedereen is weg, nu kunnen we wel onze gang gaan en er een bommentapijt opgooien, de Oekraïense militairen blijven namelijk achter.'

Ruim 2,15 miljoen mensen gevlucht uit Oekraïne

12:20 | Ruim 2,15 miljoen mensen zijn uit Oekraïne gevlucht, blijkt uit nieuwste cijfers van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Door het aanhoudende geweld vluchten dagelijks nog steeds veel mensen het land uit. Dinsdag werd de grens van 2 miljoen gepasseerd.

Volgens UNHCR-hoofd Filippo Grandi is het 'tijd om te helpen aan de grens' en niet voor een discussie over de verdeling van de vluchtelingen over landen. Het zijn vooral vrouwen en kinderen die in het buitenland hulp zoeken. Mannen mogen Oekraïne niet verlaten, zij moeten blijven om het land te beschermen.

Tot nu toe gaan veel vluchtelingen naar familie, vrienden of kennissen, maar er zijn steeds meer mensen die geen contacten in het buitenland hebben. Grandi verwacht dat die laatste groep steeds groter zal worden, waardoor meer opvangcentra nodig zullen zijn. 'We moeten realistisch zijn en een plan hiervoor hebben'. Nu wordt ook veel hulp geleverd door vrijwilligers.

Oekraïne heeft geen zicht meer op bezette kerncentrales

11:51 | Oekraïne is niet op de hoogte van de situaties bij de door Rusland bezette kerncentrales. Russische troepen hebben de oude kerncentrale van Tsjernobyl bezet en hebben ook de controle over de centrale Zaporizja, de grootste van Europa.

De Oekraïense minister voor Energie zegt niet te weten wat de stralingsniveaus zijn bij Tsjernobyl, waar in 1986 de grootste kernramp ooit plaatsvond. De oude centrale werd aan het begin van de Russische inval ingenomen. Vanaf dat moment weten de Oekraïense autoriteiten niet meer wat daar gebeurt.

Vorige week vrijdag werd de andere kerncentrale ingenomen, waar veel landen kritiek op leverden vanwege de aanvallen die er plaatsvonden. Bij de centrale van Zaporizja zijn volgens de Oekraïense minister zo'n vierhonderd Russische soldaten gestationeerd. Rusland heeft gezegd dat de centrale als normaal functioneert.

IMF akkoord met 1,4 miljard dollar aan noodhulp voor Oekraïne

11:49 | Het Internationaal Monetair Fonds heeft zo'n 1,4 miljard dollar, omgerekend zo'n 1,3 miljard euro, aan noodfinanciering voor Oekraïne goedgekeurd. Het geld is bedoeld om uitgaven te kunnen blijven doen en de internationale betalingsbalans te versterken. Dat laatste is de balans tussen alle uitgaven van Oekraïne aan het buitenland en al het binnenkomende geld.

'We zijn het IMF immens dankbaar voor de snelle reactie op ons verzoek', zei Kyrylo Sjevtsjenko, gouverneur van de Oekraïense centrale bank in een bericht over de goedkeuring. 'We kijken ernaar uit alle vereiste procedures zo snel als mogelijk doorlopen.'

IMF-topvrouw Kristalina Georgieva zei eerder dat de financiering bovenop de 700 miljoen dollar zou komen die in december door het IMF aan Oekraïne was toegekend. Ook komt de noodhulp bovenop de 2,7 miljard dollar aan noodreserves die het land nog niet zo lang geleden ontving als onderdeel van eerdere IMF-steun. Eerder deze week heeft de Wereldbank ook al een pakket van leningen en schenkingen ter waarde van 723 miljoen dollar aan Oekraïne goedgekeurd.

Voormalig CPB-directeur: 'Energieprijzen zullen langdurig hoger zijn'

11:44 | De verwachte dalingen van de koopkracht van huishoudens hebben voor een groot deel te maken met de stijgende energieprijzen, door de oorlog in Oekraïne. Die hoge energieprijzen zullen 'langdurig' zijn, verwacht Coen Teulings, voormalig directeur van het Centraal Planbureau. 'Eén ding zal structureel zijn en zal niet meer goed komen: het vertrouwen in Poetin is enorm gedaald.'

Het gevolg van het gekelderde vertrouwen is dat de EU, waaronder Nederland, minder afhankelijk wil zijn van Russisch gas. 'Wij zullen structureel niet meer afhankelijk willen zijn van Russische energie. Dat zal ervoor zorgen dat langdurig de energieprijzen op de wereldmarkt hoger zijn. Wij zijn netto energie-importeur, helemaal doordat de Groningse gaspomp is gesloten. Dat betekent dat we armer worden, het is niet anders', zegt econoom Teulings.

Ede regelt noodplekken, legerplaats Harskamp helemaal vol

11:42 | Het is in de nacht van dinsdag op woensdag rustig gebleven in de opvang voor Oekraïense vluchtelingen op legerplaats Harskamp in het gelijknamige dorp in de gemeente Ede. Een nacht eerder meldden zich daar aan de poort nog veel meer vluchtelingen dan waarvoor plaats was. Maar nadat de gemeente dinsdag extra noodopvang in de omgeving regelde was er geen sprake meer van overlast, aldus een woordvoerster van de gemeente.

Op de legerplaats kunnen maximaal 950 mensen terecht. De opvang zit helemaal vol. Toen zich maandagavond meer mensen aan de poort meldden, moest die slapen in ruimtes die daar niet voor zijn bedoeld, zoals eetzalen. Burgemeester René Verhulst verzekerde dinsdag dat dat niet nog eens zou gebeuren. 'De plekken die nu extra zijn gevonden, zijn echte noodplekken. Daar kunnen mensen geen maanden verblijven', benadrukt de gemeente.

Binnen twee weken moeten er minstens 25.000 opvangplekken voor Oekraïners zijn in heel Nederland. Een paar weken later moet er onderdak zijn voor 50.000 vluchtelingen, zo hebben de burgemeesters afgesproken met het kabinet.

Kamer wil regie van kabinet bij opvang Oekraïense vluchtelingen

11:37 | In de Tweede Kamer is volle steun voor goede opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Wel moet de overheid de regie nemen in de organisatie ervan, ook omdat er veel aspecten aan kleven zoals huisvesting, onderwijs en zorg, vinden de partijen. Ze dringen aan op urgentie, omdat er nu vooral veel onduidelijk is over wat er is en wordt geregeld. D66 noemt de informatievoorziening 'een puinhoop'.

Ook de PVV, die vindt dat Nederland vol is en de grenzen dicht wil, vindt dat Nederland toch moet helpen om Oekraïners op te vangen, maar dat moet tijdelijk zijn. Tegelijk hekelde de partij dat Nederland nog steeds veiligelanders binnenlaat en uitgeprocedeerden niet terugstuurt naar hun eigen land. Ook JA21 wees daarop. Maar daarvoor is het nodig dat de betrokken landen meewerken en dat is complex, aldus VVD'er Ruben Brekelmans. Hij vroeg de PVV om concrete voorstellen in plaats van zich te bedienen van 'holle retoriek'.

Daarnaast zijn er bij veel partijen zorgen over de mogelijk grote aantallen vluchtelingen die komen en mogelijk lang blijven als de oorlog lang duurt. De PvdA wil dat het kabinet 'eerlijk en realistisch' is over de gevolgen van de komst van velen. PvdA-Kamerlid Kati Piri vroeg ook hoe het kabinet gaat voorkomen dat de aandacht voor de Oekraïners die voor asielzoekers uit andere landen verdringt. DENK, D66 (mede namens Volt), de Partij voor de Dieren, GroenLinks en BIJ1 uitten daar ook hun zorgen over.

Het kabinet is samen met de veiligheidsregio's bezig om 50.000 plekken in gereedheid te brengen voor de eerste opvang.

Rusland wil doel in Oekraïne het liefst via gesprekken bereiken

11:25 | Rusland zal zijn doel om Oekraïne neutraal te maken bereiken en wil dat het liefst doen via gesprekken, zegt woordvoerster Maria Zakharova van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken woensdag. Het omverwerpen van de Oekraïense regering behoort volgens haar niet tot de Russische plannen.

Het land wil volgens Zakharova tijdens een volgende gespreksronde met Oekraïne significante vooruitgang boeken. Drie eerdere overlegrondes leverden weinig op. Alleen over de zogenoemde humanitaire corridors, veilige evacuatieroutes uit belegerde Oekraïense steden, lijken de beide landen nu goede afspraken te hebben gemaakt. Zowel dinsdag als woensdag is de evacuatie van burgers gaande in Soemi. Ook over corridors bij andere steden lijkt overeenstemming.

Ondanks berichten dat de Russische opmars stuit op taai Oekraïens verzet, zegt de woordvoerster dat de militaire operatie exact volgens plan verloopt.

Kabinet wil laagste inkomens nog dit jaar te hulp schieten

11:19 | Het kabinet wil nog dit jaar maatregelen nemen om de mensen met de laagste inkomens te helpen, nu de koopkracht door de torenhoge inflatie een flinke klap dreigt te krijgen. Dat zegt minister Karien van Gennip (Sociale Zaken) in een eerste reactie op de jongste koopkrachtramingen van het Centraal Planbureau (CPB).

Rutte verwelkomt Brussels plan voor afbouw Russisch gas

11:09 | Premier Mark Rutte verwelkomt de plannen van de Europese Commissie om af te raken van Russisch aardgas. 'Laten we het verwezenlijken', zei hij op bezoek in Parijs. 'Er is geen tijd te verliezen.'

De afhankelijkheid van de grillen van hofleverancier Rusland verzwakt de Europese Unie, stelt Rutte. 'De Russen zijn meesters in pijplijnpolitiek en dat speelt Poetin in de kaart.' Dat was allemaal niet onbekend, erkent Rutte, 'maar we hebben te lang getreuzeld' om er wat aan te doen.

Rutte wil net als de commissie haast maken met het vinden van alternatieven. Ook moeten EU-landen, waarvan het een veel afhankelijker van Rusland is dan het andere, beter met elkaar worden verbonden om bijvoorbeeld schommelingen op te vangen.

Om de slagkracht van de EU op het wereldtoneel te vergroten moeten economische hervormingen verder worden aangemoedigd, stelde Rutte verder in een toespraak op de prestigieuze Parijse universiteit Sciences Po. Hij wil EU-landen die hun economieën hervormen, meer tijd gunnen om aan de Europese begrotingsregels te voldoen.

De discussie over die limieten op begrotingstekort en staatsschuld is weer in volle gang nu een einde aan de coronacrisis, waarvoor ze waren opgeschort, wenkt. Het debat is altijd verhit, met de traditionele tegenstelling tussen grofweg zuinige noordelijke landen met een doorgaans uitgesproken Nederland en lossere zuidelijke lidstaten.

Huishoudens gaan erop achteruit door oorlog: 'Kabinet vecht puzzel voor compensatie uit'

10:45 | De koopkracht van Nederlanders kan mede door de oorlog in Oekraïne dit jaar met meer dan 3 procent terugvallen. Dit heeft het Centraal Planbureau (CPB) becijferd. Als gevolg van het conflict gaan de energieprijzen namelijk fors omhoog. De extra stijging van de energieprijzen komt bovenop een toch al forse inflatie in de nasleep van de coronapandemie. De roep vanuit de Tweede Kamer is om de hogere kosten te compenseren. Maar hoe, dat weet het kabinet nog niet.

Willem-Alexander belooft met Levchenko naar Oekraïne te gaan

10:44 | Oud-voetballer Evgeniy Levchenko gaat zodra de oorlog voorbij is samen met koning Willem-Alexander naar Oekraïne. Die afspraak maakten de twee dinsdag, toen de koning en koningin Máxima spraken met mensen uit de Oekraïense gemeenschap.

Op zijn Instagram bedankte de ex-voetballer het koningspaar voor de ontmoeting. 'Dank U, Majesteit Willem-Alexander en Máxima voor Uw tijd, Uw solidariteit en de steun aan Oekraïne', schreef Levchenko bij een foto waarop hij naast de koning staat. Willem-Alexander houdt een tenue van het Oekraïens voetbalelftal met het nummer 14 in zijn handen.

De oud-voetballer, die acht interlands speelde voor Oekraïne, vertelt daarna over de afspraak die hij met de koning maakte. 'De afspraak staat, zodra de oorlog stopt, gaan we samen naar Oekraïne en geven we dit shirt aan president Zelenski.'

Kredietbeoordelaar Fitch: wanbetaling Rusland is nabij

10:37 | Rusland staat op het punt om in gebreke te blijven bij het nakomen van zijn financiële verplichtingen door de harde westerse sancties die zijn opgelegd vanwege de oorlog in Oekraïne. Dat stelt kredietbeoordelaar Fitch, die de kredietwaardigheid van Rusland nog verder verlaagde.

Fitch had eerder al de kredietstatus van Rusland afgewaardeerd naar junk, wat betekent dat investeerders in Russische staatsobligaties grote risico's lopen. Ook branchegenoten Moody's en Standard & Poor's (S&P) hebben nu een junk-rating voor Rusland. Vanwege de sancties gaat Rusland zware economische tijden tegemoet en worden de inkomsten van de overheid sterk geraakt. Daardoor zou Moskou minder bereid kunnen worden om zijn schuldverplichtingen na te komen.

Fitch heeft nu een C-rating voor Rusland. Dat is slechts één stap boven de status die aangeeft dat een land echt in gebreke blijft. Volgens Fitch is het zeer waarschijnlijk dat Rusland binnenkort een wanbetaler zal worden bij aflossingen van staatsleningen, gezien de recente ontwikkelingen. Daarbij wijst het bureau onder meer op de onmiddellijke importban op Russische olie en gas door de Verenigde Staten. Moskou kan hierop reageren door bijvoorbeeld bepaalde schuldaflossingen niet te doen, denkt Fitch.

Maandag verlaagde Fitch ook al de kredietstatus van Belarus. Het Westen heeft sancties opgelegd aan het Oost-Europese land, vanwege de samenwerking met het Russische leger. De nauwe banden met Rusland zijn volgens Fitch reden tot zorgen.

'Het is zeer de vraag of de omsingeling en inname van Kiev ooit gaat lukken'

10:28 | In grote Oekraïense steden als Kiev en Odessa komt de oorlog steeds dichterbij. Volgens Peter Wijninga, defensiespecialist van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, is het moeilijk te zeggen wat nu precies de strategie van de Russen is. 'In het begin leek er een duidelijke strategie te zijn, maar het oorspronkelijke plan hebben ze niet kunnen uitvoeren.'

Als het oorspronkelijke plan van de Russen was uitgevoerd, had het conflict volgens Wijninga al grotendeels achter de rug moeten zijn. 'De beweging die ze richting Kiev hebben gemaakt, die ondersteund moest worden door die enorme colonne die al dagen vaststaat ten noorden van de stad, hebben ze niet kunnen uitvoeren. De omsingeling en inname van Kiev is nog niet gebeurd, en het is nu zeer de vraag of dat überhaupt ooit gaat lukken.'

Oud-bokser Klitsjko wil nog groter isolement Russische sport

10:14 | De Oekraïense oud-wereldkampioen boksen Vladimir Klitsjko wil dat Rusland nog meer geïsoleerd wordt van de internationale sportwereld. 'Ik heb persoonlijk niets tegen de sporters, maar wel tegen de agressie van de Russische president Poetin en zijn oorlogsmachine', aldus Klitsjko, die meervoudig wereldkampioen in het zwaargewicht was, in een interview met de Britse krant Mirror.

Klitsjko en zijn broer Vitali, die de burgemeester is van Kiev, zijn in hun stad gebleven om Oekraïne te verdedigen.

Tal van internationale sportbonden weren de Russen al van hun wedstrijden en toernooien vanwege de inval in Oekraïne, maar er zijn ook bonden die Russen laten meedoen onder neutrale vlag. Klitsjko ziet het liefst helemaal geen Russische sporters meer in internationale wedstrijden. 'Dat is geen daad van agressie. Russische sporters zullen hun regering vragen waarom niemand meer tegen hen wil sporten', aldus Klitsjko. 'Sancties in de sport zijn heel belangrijk. We moeten deze oorlog stoppen, in naam van de vrede.'

Jaarbeurs Utrecht vangt Oekraïense vluchtelingen op

10:09 | De Jaarbeurs Utrecht vangt vanaf woensdag Oekraïense vluchtelingen op in een evenementenhal. In de nacht van dinsdag op woensdag is begonnen met de opbouw van 250 tot 300 veldbedden, zo laat een woordvoerder weten. 'In de loop van de dag verwachten we de eerste mensen.'

Hoe lang de hal beschikbaar zal zijn voor de noodopvang, is nog onbekend. 'Vooralsnog is er geen einddatum, maar in ieder geval de komende weken. We zitten wat betreft evenementen nog in de opstartfase na corona, dus voor nu hebben we er ruimte voor.' Vluchtelingen zullen korte tijd in de hal overnachten, in afwachting van een betere opvangplek.

Het aantal vluchtelingen uit Oekraïne dat de regio Utrecht bereikt, loopt hard op. 'De afgelopen dagen zijn we in samenwerking met partijen bezig geweest om duurzame opvanglocaties in kaart te brengen. De locatie Jaarbeurs is een eerste en tijdelijke plek waar we mensen uit een kwetsbare situatie kunnen opvangen, om hen vanuit daar door te begeleiden naar een zo kwalitatief en duurzaam mogelijke opvangplek', zegt de woordvoerder van burgemeester Sharon Dijksma van Utrecht.

De burgemeester liet dinsdag al de gemeenteraad weten 37 mensen uit Oekraïne te hebben ondergebracht in hotels in Utrecht. 'Een nog onbekend aantal Oekraïense vluchtelingen heeft zelf onderdak gevonden bij vrienden en kennissen in Utrecht. We kijken ook naar sporthallen en andere grote locaties, die we, mocht dat nodig zijn, kunnen inrichten, zodat niemand op straat blijft staan', schreef Dijksma in een brief.

De Jaarbeurs bood al vaker onderdak aan mensen die op de vlucht zijn. Onder anderen Syriërs, Afghanen en Hongaren vonden er eerder een tijdelijk bed.

Inwoners Soemi verlaten stad via humanitaire corridor

10:02 | Opnieuw verlaten inwoners de Oekraïense stad Soemi via de zogenoemde humanitaire corridor waar Oekraïne en Rusland afspraken over hebben gemaakt. Een dag eerder werden 6700 mensen uit de belegerde stad geëvacueerd.

De burgemeester heeft gezegd dat burgers in eigen auto's de stad verlaten. Zij gaan via de humanitaire corridor naar Poltava, een zuidelijker gelegen stad. De regionale autoriteiten hebben laten weten dat er 22 bussen beschikbaar zijn voor mensen die geen eigen vervoer hebben.

Lijst met duizenden adressen voor Oekraïners naar hulporganisaties

10:01 | Burgerinitiatief Onderdak Oekraïne verzamelt nog één dag adressen van gastgezinnen die woonruimte aanbieden voor Oekraïense vluchtelingen. Het is de bedoeling dat de lijst met inmiddels ruim 8300 adressen dan donderdag naar de hulporganisaties gaat die de plaatsing gaan regelen. Dat zijn het Rode Kruis, VluchtelingenWerk Nederland en het Leger des Heils. Zij nemen ook de screening van de opvangadressen en de begeleiding voor hun rekening.

Initiatiefnemer Huib van Mierlo is het helemaal eens met deze werkwijze. Hij hoopt dat de door het kabinet aangewezen organisaties 'snel aan het werk kunnen zodat we er klaar voor zijn als de vluchtelingenstroom naar Nederland echt op gang komt', laat hij weten.

Minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz en haar staatssecretaris Eric van der Burg maakten dinsdag bekend dat de drie organisaties de particuliere opvang gaan coördineren. Ze zijn blij met de diverse burgerinitiatieven om oorlogsvluchtelingen op te vangen, maar zien ook risico's.

'Een belangrijk risico is dat vluchtelingen uit Oekraïne vanwege het grote en versnipperde aanbod van opvangplaatsen uit beeld kunnen raken van de overheid, waardoor zij eerder slachtoffer kunnen worden van uitbuiting of ander ongewenst gedrag', schreven de bewindslieden. Van Mierlo beaamt dat. 'Het is precies de reden dat wij zelf geen vluchtelingen geplaatst hebben de afgelopen tien dagen. Als het kan moet dat gecontroleerd gebeuren. Gelukkig waren wij er op tijd bij met onze inventarisatie van gastgezinnen zodat de screening nog op tijd kan plaatsvinden.'

Niet alle particuliere initiatieven gaan op deze manier te werk. De mensen achter een ander initiatief, Room for Ukraine, zijn vooralsnog van plan de plaatsing en screening zelf op zich te nemen.

Von der Leyen: voldoende gas in EU om winter door te komen

09:38 | De Europese Unie heeft voldoende vloeibaar gemaakt aardgas (lng) ingekocht om deze winterperiode door te komen zonder afhankelijk te zijn van Russische importen. Dat heeft voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie gezegd tegen de Duitse televisie.

Het gas kwam bijvoorbeeld met lng-tankers uit de Verenigde Staten. Ook spoort Von der Leyen burgers in de EU aan spaarzamer om te gaan met energie om zo sneller de afhankelijkheid van Rusland af te bouwen. De Europese Commissie heeft al plannen gepresenteerd om de Russische gasimport dit jaar met twee derde te verlagen, onder meer door de overgang naar duurzame energiebronnen te versnellen.

Von der Leyen zei verder dat de westerse sancties tegen Rusland vanwege de invasie van Oekraïne zoveel mogelijk schade aan de Russische economie moeten toebrengen, met zo min mogelijk schade voor westerse economieën.

Kiev: Oekraïne en Rusland akkoord over bestand bij evacuaties

09:32 | Evacuaties van burgers uit belegerde steden gaan woensdag door en Oekraïne en Rusland hebben voor die plekken een wapenstilstand afgesproken die van 08.00 tot 20.00 uur (onze tijd) zou duren. De Oekraïense regering heeft meerdere vluchtroutes bekendgemaakt, maar het is niet duidelijk of daar veilig gebruik van kan worden gemaakt.

Burgers zouden volgens Oekraïne de steden Enerhodar, Izjoem, Soemi, Marioepol en vier plaatsen in de omgeving van Kiev kunnen verlaten. Zij kunnen via de routes naar andere delen van Oekraïne. In Moskou is ook een staakt-het-vuren vanaf 08.00 uur onze tijd bevestigd, maar een zegsman van Defensie sprak enkel van humanitaire corridors voor de steden Charkov, Kiev, Marioepol en Tsjernihiv.

Het Oekraïense ministerie van Defensie maakte vluchtroutes bekend van Enerhodar, waar een grote kerncentrale staat, naar het noordoosten, van de stad Soemi naar het zuiden, van Marioepoel naar het noordwesten, van Volnovacha naar het noorden en van Izjoem naar het zuidwesten. Ook worden nog enkele routes genoemd van enkele plaatsen rond Kiev naar de hoofdstad toe.

Banden ABN AMRO met Russische markt zijn beperkt

09:26 |De oorlog in Oekraïne en de sancties tegen Rusland kunnen ABN AMRO maar beperkt raken. De banden met de Russische markt zijn slechts goed voor 50 miljoen euro, staat in het nieuwe jaarverslag van ABN AMRO. Voor een groot deel gaat het ook nog om bezittingen van Russische klanten buiten Rusland en kortetermijnhandelstransacties.

Met de Oekraïense of Belarussische markt bestaan daarnaast helemaal geen banden. ABN AMRO zegt dat het conflict wel indirecte gevolgen kan hebben voor klanten van de bank. Die kunnen immers last krijgen van hogere gasprijzen, sancties op de handel met Rusland en toenemende zorgen op het gebied van cyberveiligheid. Maar volgens ABN AMRO is deze indirecte impact moeilijk in cijfers uit te drukken.

Bij rivaal ING gaat het om grotere bedragen, werd vorige week al bekendgemaakt. Van al het geld dat ING heeft uitstaan in Rusland of bij Russische klanten wordt zo'n 700 miljoen euro geraakt door westerse sancties. In totaal heeft de Nederlandse bank 5,3 miljard euro aan leningen verstrekt aan Russische klanten. Maar ook de zogeheten blootstelling van ING aan de conflictlanden valt in internationaal perspectief mee. Van sommige buitenlandse banken zoals Raiffeisen, UniCredit en Société Générale is bekend dat ze relatief groot zijn in Rusland.

Heineken stopt met verkoop en productie Heineken-bier in Rusland

08:40 | Heineken stopt met de productie en verkoop van zijn Heineken-bier in Rusland. Dat doet de bierbrouwer uit protest tegen de Russische invasie van Oekraïne. Heineken produceert in Rusland ook veel lokale biermerken en gaat nadenken over wat het met al zijn Russische activiteiten wil doen.

De Russische activiteiten worden nu losgekoppeld van de rest van het bedrijf om de stroom van geld en royalty's uit het land te stoppen. 'Heineken wil geen financieel voordeel meer hebben uit de Russische activiteiten', aldus het bedrijf in een statement. Heineken maakt in Rusland onder meer de bieren Zhigulevskoe en Oxota voor de lokale markt. Met zo'n 1800 werknemers is het bedrijf naar eigen zeggen de derde brouwer van het land. De Russische markt vertegenwoordigt minder dan 2 procent van de wereldwijde omzet van Heineken.

De bierbrouwer stopte vorige week al met de export naar Rusland vanwege de oorlog. Ook werden toen alle nieuwe investeringen in het land stopgezet.

Rusland kan gesloten fabrieken westerse bedrijven nationaliseren

08:30 | Rusland kan fabrieken van westerse bedrijven die zijn gesloten vanwege de oorlog in Oekraïne gaan nationaliseren. Dat heeft een hooggeplaatste functionaris van de Russische regeringspartij gezegd. Grote buitenlandse bedrijven als bijvoorbeeld Volkswagen en Mercedes-Benz hebben fabrieken in Rusland gesloten.

Andrej Turchak van de partij Verenigd Rusland van president Vladimir Poetin, stelt nu voor om die fabrieken te nationaliseren. Volgens hem is de sluiting van die locaties een oorlogsverklaring aan Rusland en het Russische volk. 'Het is een extreme maatregel, maar we tolereren niet dat we in de rug gestoken worden en we zullen onze mensen beschermen.'

In de verklaring verwees hij naar verschillende Finse levensmiddelenproducenten die hebben aangekondigd te stoppen met productie in Rusland. Het gaat onder meer om het bedrijf Fazer dat brood, gebak en chocolade maakt. Fazer heeft drie bakkerijen in Sint-Petersburg en één in Moskou, met circa 2300 werknemers.

Rusland stelt dat Oekraïne aanval op Donbas voorbereidde

08:27 | Het Russische ministerie van Defensie stelt dat het geheime documenten in handen heeft die aantonen dat Oekraïne de separatisten in het oosten wilde aanvallen. Oekraïne wilde de pro-Russische zelf uitgeroepen republiekjes Donetsk en Loehansk in de regio Donbas heroveren. Het is niet duidelijk om wat voor documenten het zou gaan en de stelling is niet te verifiëren.

In het weekeinde meldden de separatisten uit Donetsk dat ze in een kantoor van de extremistische partij Rechtse Sector in het zuiden van de provincie Donetsk op een computer geheime aanvalsplannen hadden buitgemaakt. Het begin van de Oekraïense aanval zou volgens de separatisten op 8 maart zijn gepland.

Zware kabinetsdelegatie naar Parijs voor ontmoeting met Macron en ministers

08:06 | Een zware Nederlandse kabinetsdelegatie met onder meer premier Rutte en vijf ministers is onderweg naar Parijs. Daar ontmoeten zij de Franse president Macron en een aantal belangrijke ministers. Bovenaan de agenda staat natuurlijk de situatie in Oekraïne.

Macron speelt een interessante rol in de crisis die is ontstaan door de Russische inval in Oekraïne. Als één van de weinige van de Westerse leiders houdt hij nog contact met de Russische president Vladimir Poetin. 'Dat past in de 'Franse strategische dialoog' die hij de afgelopen jaren heeft geprobeerd te ontwikkelen' zegt Niek Pas, universitair docent Franse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam.

Die strategie komt er volgens Pas op neer dat Macron de bilaterale relaties tussen Frankrijk en Rusland wil verstevigen. 'Dat is eigenlijk een lange historische traditie. Macron wil onder meer een nieuw veiligheidsakkoord tot stand brengen en een 'vereuropeest' Rusland realiseren.'

CPB: koopkracht kan mede door oorlog meer dan 3 procent afnemen

08:03 | De koopkracht van Nederlanders kan mede door de oorlog in Oekraïne dit jaar met meer dan 3 procent terugvallen. Dit heeft het Centraal Planbureau (CPB) becijferd. Als gevolg van het conflict gaan de energieprijzen namelijk fors omhoog. En de extra stijging van de energieprijzen komt bovenop een toch al forse inflatie in de nasleep van de coronapandemie.

Het CPB heeft verschillende scenario's opgesteld. In het zwaarste scenario zakt de koopkracht met gemiddeld 3,4 procent. Het middelste scenario dat het planbureau ook gebruikt voor zijn grote nieuwe economische raming gaat uit van 2,7 procent koopkrachtdaling. In een lichter scenario zou ook een koopkrachtafname van 0,6 procent denkbaar zijn. In die doorrekeningen gaat het CPB dan uit van een inflatie van respectievelijk 6 procent, 5,2 procent en 3 procent.

"We gaan ervan uit dat iedereen de hogere energierekening vroeger of later in zijn of haar portemonnee zal voelen", zegt CPB-directeur Pieter Hasekamp in een toelichting. 'Maar of het een tik of een dreun is, hangt af van het aandeel van de energiekosten in het besteedbaar inkomen.' Hasekamp geeft aan dat hij zich zorgen maakt over mensen met lagere inkomens, zeker als die in een slecht geïsoleerd huis wonen. 'Dat soort effecten zijn niet zichtbaar in de standaard koopkrachtplaatjes', voegt hij eraan toe.

Naar de cijfers over de koopkracht werd sterk uitgekeken door de politiek in Den Haag. Er staat grote druk op het kabinet om met een vorm van compensatie te komen voor bijvoorbeeld de enorme stijgingen van de energierekening en hogere benzineprijzen aan de pomp waarmee mensen te maken hebben. Uiterlijk bij de Voorjaarsnota, dus uiterlijk 1 juni, moet duidelijk worden welke maatregelen daarvoor genomen kunnen worden. Maar ook de coalitiepartijen in de Tweede Kamer dringen al aan op meer spoed.

Andere mogelijke economische effecten van de oorlog, bijvoorbeeld impact op de handel, financiële markten en op de investeringen en de consumptie, zijn volgens het CPB nu nog beperkt. In hun raming gaan de rekenmeesters ervan uit dat de economie komende jaren zal blijven groeien, al is het dan niet meer zo sterk als in 2021 toen de economie opveerde van de krimp in het eerste coronajaar.

Waarschijnlijk neemt de omvang van de economie dit jaar met 3,6 procent toe en volgend jaar met 1,7 procent. Volgens het CPB wordt de groei komende jaren ook aangejaagd door de extra overheidsinvesteringen uit het coalitieakkoord. De arbeidsmarkt blijft daarbij krap. Daardoor zal de werkloosheid slechts licht oplopen, is de verwachting.

Grote gevolgen voor onze omvangrijke handel met Rusland

07:18 | De Russische inval in Oekraïne heeft grote gevolge voor de handel die we drijven met beide landen. Die is vooral met Rusland aanzienlijk: Nederland is wereldwijd de zesde importeur van goederen uit Rusland.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat we in 2021 voor ruim 18 miljard euro uit Rusland importeerden, waarvan 87 procent minerale brandstoffen. Uit Oekraïne importeerden we voor ruim 2 miljard euro, ongeveer twaalf keer zoveel als in 2002. 'Op dit moment kan in Oekraïne weinig geproduceerd worden, dus een groot deel van die Nederlandse import valt weg', zegt econoom bij Rabobank Lize Nauta.

Gouverneur: evacuatie uit Soemi in Oekraïne gaat door op woensdag

06:51 | De humanitaire corridor vanuit de belegerde Oekraïense stad Soemi zal woensdag blijven functioneren, zegt de regionale gouverneur.

Dankzij die corridor konden dinsdag al ongeveer 5000 mensen met bussen de noordoostelijke stad verlaten richting de stad Poltava. Ook konden ongeveer duizend mensen Soemi met auto's verlaten. De corridor was mogelijk geworden door een staakt-het-vuren dat Rusland en Oekraïne voor de stad waren overeengekomen.

Zware kabinetsdelegatie spreekt met Franse regering over Oekraïne

03:30 | Een brede afvaardiging van het kabinet reist woensdag af naar Parijs om met de Franse regering te spreken over onder meer de oorlog in Oekraïne. Het is voor het eerst dat Nederland in deze vorm, tot dusver gereserveerd voor buurlanden, met de Fransen overlegt.

Premier Mark Rutte wordt vergezeld door ministers Kaag (Financiën), Hoekstra (Buitenlandse Zaken), Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid), Ollongren (Defensie) en Jetten (Klimaat en Energie). Zij spreken met president Emmanuel Macron en vijf van zijn ministers, waarna Rutte en Macron ook nog een onderonsje hebben.

Het bezoek stond al langer gepland en heeft een flinke agenda, maar de oorlog die Rusland bijna twee weken geleden begon, staat bovenaan. Die geeft vleugels aan Macrons pleidooien voor een Europa dat op eigen benen staat en zich zelf kan verdedigen. Nederland laat zijn aanvankelijke bedenkingen over die 'strategische autonomie' ook meer en meer varen. Den Haag trekt de afgelopen jaren sowieso veel vaker dan voorheen met Parijs op. Maar het Franse streven om meer ruimte te scheppen voor investeringen in defensie en duurzaamheid stuit wel weer op zuinige blikken uit Nederland.

De Nederlanders en Fransen bespreken in ieder geval humanitaire hulp aan de slachtoffers van de Russische invasie in Oekraïne en de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Zo'n 2 miljoen mensen zijn het oorlogsgeweld al ontvlucht. Het aantal Oekraïners dat naar Nederland komt, stijgt de afgelopen dagen snel. De bewindslieden spreken ook onder meer over klimaat- en energiekwesties, economische zaken en justitie.

Atoomagentschap: situatie in kerncentrale Tsjernobyl verslechtert

01:34 | De situatie in de door Russische troepen ingenomen kerncentrale van Tsjernobyl in Oekraïne verslechtert, waarschuwt het internationale atoomenergieagentschap IAEA. IAEA-topman Rafael Gross zegt 'zeer bezorgd' te zijn over de stress waaronder het personeel van de kerncentrale verkeert en 'mogelijke risico's voor de nucleaire veiligheid'.

Volgens het IAEA werken ongeveer 210 technici en veiligheidsmedewerkers al bijna twee weken onafgebroken in de kerncentrale, omdat er sinds de Russische overname van de faciliteit geen ploegwissel meer mogelijk zou zijn. De medewerkers hebben water en voedsel, maar hun situatie verslechtert. Het personeel heeft de IAEA gevraagd om met internationale steun een plan op te stellen voor vervanging van het huidige personeel en een roulatierooster.

Sinds de in 1986 ontplofte kerncentrale in handen viel van Russische troepen is deze steeds meer van de buitenwereld afgesneden. Het IAEA zegt momenteel alleen per e-mail met de kerncentrale te kunnen communiceren. De kerncentrale in Tsjernobyl is niet meer operationeel maar kan nog altijd radioactieve straling lekken.

VS wijzen ruil gevechtsvliegtuigen met Polen voor Oekraïne af

00:42 |Het Amerikaanse ministerie van Defensie deed dinsdag het voorstel van Polen om zijn MiG-29-straaljagers ter beschikking te stellen aan Oekraïne in ruil voor Amerikaanse F16s af als 'niet haalbaar'. NAVO-landen hebben al eerder aangegeven niet betrokken te willen raken in gevechten met Rusland in Oekraïne, ook niet indirect.

Polen zet al enkele dagen druk op zijn NAVO-partners om Oekraïne meer gevechtskracht in de lucht te geven. De regering in Warschau wil daartoe al haar beschikbare MiG-jachtvliegtuigen gratis, direct en gevechtsklaar naar de Amerikaanse Ramstein-legerbasis in Duitsland vliegen. De toestellen worden als het aan Polen ligt daar overgedragen aan de Amerikaanse luchtmacht, die dan wel F16-jachtvliegtuigen moet leveren om de Poolse verdediging op peil te houden.

Pentagon-woordvoerder John Kirby zei echter over het vooruitzicht dat jets zouden vertrekken vanuit een NAVO-basis in Duitsland 'ernstige zorgen oproept voor de hele NAVO-alliantie'. De vliegtuigen zouden immers 'luchtruim boven Oekraïne binnenvliegen waarover met Rusland wordt getwist'.

Piloten van de Oekraïense luchtmacht kunnen met de MiGs overweg en de regering in Kiev heeft gevraagd om ondersteuning. De Poolse regering maakte eerder duidelijk geen gevechtsvliegtuigen naar Oekraïne te sturen en het bevriende buurland ook niet toe te staan zijn vliegvelden te gebruiken. Vandaar de constructie om de vliegtuigen via de Amerikaanse basis in Duitsland te leveren.

Gerelateerde artikelen