Internationaal18 mrt '22 20:24

Liveblog | Aantal burgerslachtoffers stijgt

Auteur: BNR Webredactie

Het is de 23ste dag van de oorlog in Oekraïne. Moskou ziet voortgang in gesprekken over demilitarisering Oekraïne, de Chinese president Xi Jinping sprak met Joe Biden over de oorlog. Mark Rutte gaat dinsdag naar Ankara voor overleg met de Turkse president Erdogan. Volg hier de laatste ontwikkelingen over de oorlog in Oekraïne in ons liveblog.

Woonwijk in Kiev
Woonwijk in Kiev (ANP / EPA / Miguel A. Lopes)

Biden waarschuwt China voor consequenties van steun Rusland

Volgens het Witte Huis heeft president Biden in zijn bijna twee uur durend telefoongesprek met de Chinese leider 'de implicaties en gevolgen beschreven als China materiële steun aan Rusland verleent'. 'De president benadrukte zijn steun voor een diplomatieke oplossing van de crisis', aldus het Witte Huis. Het Witte Huis zei dat ze overeenkwamen om 'open communicatielijnen' te onderhouden.

Dit is de verklaring van het Witte Huis:

'President Joseph R. Biden, Jr. heeft vandaag gesproken met president Xi Jinping van de Volksrepubliek China. Het gesprek ging over de onuitgelokte invasie van Rusland in Oekraïne. President Biden schetste de standpunten van de Verenigde Staten en onze bondgenoten en partners over deze crisis. President Biden gaf een overzicht van onze inspanningen om de invasie te voorkomen en er vervolgens op te reageren, onder meer door Rusland sancties op te leggen.

Hij beschreef de implicaties en gevolgen indien China materiële steun verleent aan Rusland bij het uitvoeren van brute aanvallen op Oekraïense steden en burgers. De president onderstreepte zijn steun voor een diplomatieke oplossing van de crisis. De twee leiders waren het ook eens over het belang van het onderhouden van open communicatielijnen, om de concurrentie tussen onze twee landen in goede banen te leiden.

De president herhaalde dat het beleid van de VS ten aanzien van Taiwan niet is gewijzigd, en benadrukte dat de Verenigde Staten zich blijven verzetten tegen eenzijdige wijzigingen in de status quo. De twee leiders hebben hun teams opgedragen in de komende kritieke periode een vervolg te geven aan het gesprek van vandaag'.

Ook Britse minister noemt Poetin oorlogsmisdadiger

19:45 | De Britse minister van Volksgezondheid Sajid Javid heeft president Poetin op het Conservative Spring Forum een oorlogsmisdadiger genoemd. Javid sprak over de 'oorlogswolken' boven Europa en over zijn woede en verdriet bij het horen van de 'berichten over massagraven in Maroepol en de moord op zwangere vrouwen'. 'Laten we er geen misverstand over laten bestaan dat Vladimir Poetin een oorlogsmisdadiger is. Hij is een bedreiging voor vrije mensen overal, en hij zal ter verantwoording worden geroepen, zei Javid.

Op donderdag leken collega-ministers Liz Truss en James Cleverly terughoudend om de term oorlogsmisdadiger te gebruiken wanneer ze het over Poetin hadden.

Macron deelt zorgen over Marioepol in telefoongesprek met Poetin

19:40 | De Franse president Emmanuel Macron heeft vrijdag in een telefoongesprek met zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin zijn bezorgdheid geuit over de situatie in Marioepol. Die stad in het zuiden van Oekraïne wordt al weken door Russische troepen belegerd en beschoten.

Ook verzocht Macron de Russische president zich in te zetten voor een onmiddellijk staakt-het-vuren en om 'concrete en verifieerbare' stappen om de belegering van de stad op te heffen en humanitaire hulp te faciliteren, aldus het Elysée. Daarnaast sprak Macron over de algehele situatie in Oekraïne, die volgens hem verslechtert door aanhoudende aanvallen op burgers en niet-naleving van de mensenrechten. Hij sprak ook over de tot dusver mislukte onderhandelingen tussen de delegaties van Rusland en Oekraïne.

Volgens het Kremlin kwam het initiatief voor het gesprek van Macron. De twee presidenten spraken de afgelopen tijd meerdere keren met elkaar. Poetin verzekerde Macron dat de Russische strijdkrachten er alles aan zouden doen 'om de levens van burgers te redden', aldus het Kremlin. Poetin zou in het gesprek ook de aandacht hebben gevestigd op door 'nationalistische Oekraïners begane oorlogsmisdaden' in Oekraïne.

'Alles wijst op schending oorlogsrecht'

19:35 | De laatste tijd stromen de berichten binnen over de burgerslachtoffers van de oorlog in Oekraïne. De regels met betrekking tot het oorlogsrecht worden zwaar geschonden, stelt hoogleraar Militair Recht Marten Zwanenburg van de UvA. 'Poetin lijkt geen onderscheid meer te maken tussen militaire- en burgerdoelen.'

Oekraïne beschuldigt Russische onderhandelaar van creëren mediaruis

19:10 | Zei de Russische onderhandelaar Vladimir Medinski eerder dat de twee partijen 'halverwege' zijn met het bereiken van overeenstemming over de kwestie van de demilitarisering van Oekraïne, en dat hun standpunten het meest op één lijn liggen wat betreft de neutraliteit van Oekraïne en het opgeven van toetreding tot de NAVO, daar zegt de Oekraïense onderhandelaar Mykhailo Podolyak dat het standpunt van Oekraïne ongewijzigd blijft en dat Rusland 'spanning' in de media probeert te creëren.

Amerikaanse ambtenaren houden vliegtuig van Abramovich als een van de 100 aan de grond

18:20 | Een vliegtuig dat wordt gebruikt door de Russische oligarch Roman Abramovich is een van de 100 vliegtuigen die in de VS aan de grond worden gehouden, nadat werd vastgesteld dat ze de Amerikaanse exportcontroles hebben geschonden, zo meldt Reuters. Ongeveer 99 Boeing-vliegtuigen zijn ook aan de grond gehouden in de VS, en de meeste behoren toe aan Russische exploitanten, zoals Aeroflot en Nordwind.

Het Amerikaanse ministerie van Handel heeft luchtvaartmaatschappijen over de hele wereld gewaarschuwd dat het gebruik van Boeing-vliegtuigen voor bijtanken, onderhoud, reparatie of levering van reserveonderdelen aan Russische voertuigen in strijd is met de exportwetgeving en kan leiden tot 'aanzienlijke gevangenisstraffen, boetes, verlies van exportprivileges of andere beperkingen'.

De Commissie voegde eraan toe dat zij 'deze lijst publiceert om de wereld erop te wijzen dat wij niet zullen toestaan dat Russische en Wit-Russische bedrijven en oligarchen ongestraft in strijd met onze wetten kunnen reizen'.

Zelenski: 130 mensen gered uit gebombardeerd Marioepol-theater, maar honderden nog onder het puin

18:00 | De Oekraïense president Volodymyr Zelenski zei dat tot nu toe 130 mensen zijn gered uit het gebombardeerde theater in de stad Marioepol. Honderden mensen schuilden in het theater toen het woensdag werd gebombardeerd. In een toespraak op de Oekraïense TV zei Zelenski dat de reddingsoperaties op de plaats van het bombardement ondanks de moeilijkheden worden voortgezet. Honderden mensen liggen echter nog steeds onder het puin, voegde Zelenski eraan toe.

KLM verhoogt ticketprijzen op verre vluchten om hoge olieprijs

17:50 | Luchtvaartmaatschappij KLM verhoogt vanaf vrijdag de ticketprijzen voor langeafstandsvluchten vanwege de sterk gestegen olieprijzen. Ook de Franse zustermaatschappij Air France verhoogt haar prijzen. Dat bevestigde een woordvoerder van KLM na berichtgeving in diverse media.

Volgens KLM is de prijsverhoging afhankelijk van de bestemming en reisklasse. Zo stijgt de prijs voor een ticket in de economyclass voor een retourvlucht tussen Amsterdam en New York met 40 euro en die voor een ticket in de businessclass met 100 euro. De prijsverhoging geldt enkel voor nieuwe boekingen.

Brandstof is een belangrijke kostenpost voor luchtvaartmaatschappijen. Vanwege de oorlog in Oekraïne en zorgen over verstoringen van de Russische olieleveringen zijn de olieprijzen naar de hoogste niveaus in jaren gestegen. Daardoor nemen de kosten voor kerosine voor vliegtuigen toe, wat nu dus wordt doorberekend in de ticketprijzen door KLM en Air France.

Moskou: voortgang in gesprekken over demilitarisering Oekraïne

17:25 | Rusland ziet vooruitgang in de onderhandelingen met Oekraïne over het beëindigen van de oorlog. Volgens de Russische hoofdonderhandelaar Vladimir Medinski zijn beide partijen 'halverwege' een compromis over toekomstige demilitarisering van Oekraïne, een eis van Moskou.

Over het afzien van het NAVO-lidmaatschap door Kiev en neutraliteit van Oekraïne zijn beide partijen elkaar dicht genaderd, zei hij. Onderhandelaars overleggen sinds begin deze week dagelijks via digitale weg, nadat fysieke ontmoetingen weinig tastbaars hadden opgeleverd. Vanuit het Westen en Oekraïne klinken geluiden dat Rusland vertragingstactieken toepast en niet echt uit is op een vergelijk, drie weken na de invasie die lijkt vast te lopen.

Vergelijkbare geluiden klinken echter ook uit Moskou. Oekraïne vertraagt de vredesonderhandelingen met Rusland door onrealistische voorstellen te doen, zei bijvoorbeeld president Vladimir Poetin vrijdag tijdens een gesprek met de Duitse bondskanselier Olaf Scholz. Oekraïne zou niet even bereid zijn als Rusland om de onderhandelingen te versnellen.

Een Oekraïense woordvoerder had het eerder vrijdag over 'heel moeilijke' gesprekken. President Volodimir Zelenski zei deze week dat zijn land moet erkennen dat een NAVO-lidmaatschap er niet in zit. Andere eisen van de Russen zijn dat Kiev erkent dat de Krim Russisch is en de afvallige regio's Donetsk en Loehansk onafhankelijke staten zijn.

Zwitsers exportverbod voor horloges naar Rusland

16:45 | Zwitserland gaat de export van dure Zwitserse horloges en andere luxeproducten naar Rusland verbieden vanwege de oorlog in Oekraïne. Het gaat bijvoorbeeld om bekende merken als Rolex, Cartier, Patek Philippe, Breitling, Swatch en Omega.

Volgens de Zwitserse overheid zal het verbod binnen een paar dagen ingaan. De nieuwe maatregelen komen bovenop eerdere sancties die het Alpenland heeft genomen tegen Rusland in verband met de oorlog in Oekraïne, zoals het bevriezen van Russische bezittingen en andere financiële beperkingen. Ook de Europese Unie heeft de export van luxegoederen naar Rusland aan banden gelegd.

Overigens is Rusland maar een relatief beperkte exportmarkt als het gaat om Zwitserse uurwerken. Volgens de Zwitserse branchevereniging van horlogeproducenten was Rusland vorig jaar de op zestien na grootste exportmarkt, met een waarde van 260 miljoen frank, omgerekend 250 miljoen euro.

Xi Jinping: oorlog in Oekraïne nadelig voor iedereen

15:30 | De Chinese president Xi Jinping heeft in een telefoongesprek met Joe Biden gezegd dat een conflict zoals de oorlog in Oekraïne nadelig is voor alle betrokken partijen. Vrede en veiligheid zijn volgens de Chinese leider belangrijk voor de internationale gemeenschap. 'De crisis in Oekraïne is iets dat we niet willen zien.'

Het telefoongesprek begon iets na 14.00 uur Nederlandse tijd. Xi zei ook tegen Biden dat de onderlinge relatie niet kan uitmonden in een confrontatie en dat de landen er samen alles aan moeten doen om de verhoudingen weer op 'het juiste pad' te krijgen. De sfeer tussen de landen is al langere tijd gespannen, onder meer door de Chinese steun voor Rusland en de wens om Taiwan in te lijven. De VS steunen juist Oekraïne en willen dat Taiwan een onafhankelijk democratisch bestuurd land blijft.

Oekraïners mogen per direct in Nederland aan het werk

15:20 | Oekraïners die dat willen kunnen vanaf deze vrijdag in Nederland aan het werk. Het kabinet heeft een spoedregeling naar de Raad van State gestuurd. Het is de bedoeling dat die per 1 april ingaat, maar met terugwerkende kracht vanaf 4 maart. Werkgevers moeten vooralsnog wel nog een tewerkstellingsvergunning aanvragen, zegt minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Karien van Gennip. Die wordt omgezet in een meldplicht.

Het kabinet zei eerder te willen regelen dat Oekraïners vanaf 1 april in Nederland zouden kunnen werken zonder een tewerkstellingsvergunning. Vanaf die datum geldt wel een meldplicht voor deze groep, zegt Van Gennip. 'Dat doen we zodat we zicht houden op de groep Oekraïners en zeker weten dat ze bijvoorbeeld het minimumloon krijgen.'

Volgens de minister zijn er honderden vluchtelingen die nu al aan het werk zouden willen. 'Ik heb ook mensen gesproken die trillend op een stoel zaten en waarvan we denken: geef ze heel even de rust om bij te komen.' Uiteindelijk schat ze in dat duizenden mensen nu al aan het werk zouden willen. Het kabinet wil volgens haar 'vooral kijken wat mensen meebrengen'.

Er zijn mensen met een universitaire opleiding bij, onderwijzeressen en zorgmedewerkers, al benadrukt ze dat er ook veel moeders van jonge kinderen bij zijn en mensen die ouder zijn dan zestig. Die zullen misschien niet direct aan de slag willen of kunnen.

Poetin prijst strijdkrachten en verschijnt in olympisch stadion

15:05 | De Russische president Vladimir Poetin is in het olympische Loezjniki Stadion in het zuidwesten van Moskou verschenen en heeft daar de strijdkrachten geprezen voor hun "speciale militaire operatie" in Oekraïne. Hij verscheen tijdens een concert in het stadion voor de viering van de achtste verjaardag van wat de Russen de hereniging van de Krim met Rusland noemen.

De toespraak van Poetin werd in de uitzending van de staatstelevisie enige tijd onderbroken, volgens het Kremlin als gevolg van een technische storing. In plaats van Poetin waren er plotseling artiesten te zien. Even later verscheen Poetin weer in beeld en werd de hele speech uitgezonden. Het volle stadion juichte 'voor Rusland, voor de overwinning'.

Poetin herhaalde zijn standpunt dat de Russische militaire operatie nodig is om volkerenmoord op etnische Russen te voorkomen. Hij hamerde erop dat de pro-Russische Oekraïners in de regio Donbas en andere delen van het zuidoosten van Oekraïne wreed werden vervolgd sinds de machtswisseling in 2014. Toen werd een pro-Russische president in de hoofdstad Kiev afgezet tijdens massale betogingen. Volgens Poetin was het een vooral door de VS aangestuurde staatsgreep.

Het Loezjniki stadion dat destijds Leninstadion heette, werd gebouwd voor de Olympische Spelen van 1980. De Russische regering viert elk jaar de inname van het Oekraïense schiereiland de Krim in 2014.

Nederlandse Patriots half april operationeel in Slowakije

14:50 | De Nederlandse Patriot-eenheid die naar Slowakije gaat, moet vanaf medio volgende maand operationeel zijn. Het luchtverdedigingssysteem blijft maximaal zes maanden in de omgeving van Sliač in het midden van Slowakije. Ongeveer 150 militairen gaan mee met de eenheid.

De ministerraad heeft vrijdag definitief ingestemd met de uitzending. Dat was mogelijk omdat het Slowaakse parlement deze week akkoord ging met de stationering van NAVO-troepen op haar grondgebied. Begin deze maand zei minister Kajsa Ollongren (Defensie) al dat de uitzending werd voorbereid.

Duitsland stuurt twee Patriot-eenheden en heeft leiding over de inzet die onder NAVO-bevel komt te staan. De systemen moeten de verdediging van de oostflank van het NAVO-grondgebied versterken. Slowakije grenst aan Oekraïne. Rusland viel dat land vorige maand binnen en sindsdien wordt er zwaar gevochten.

'De verslechterde veiligheidssituatie in Europa als gevolg van de Russische invasie van Oekraïne maakt deze bijdrage noodzakelijk', aldus Ollongren. Het Nederlandse leger werkt op luchtverdedigingsgebied nauw samen met de Duitsers. Ollongren: 'Met deze concrete militaire inzet wordt de nauwe samenwerkingsrelatie tussen beide landen verder vormgegeven.'

Met een Patriot-raket kunnen ballistische raketten, helikopters en vliegtuigen uit de lucht worden geschoten. Nederland beschikt sinds 1987 over de Patriot. Eerder zijn de wapensystemen ingezet in Israël en Turkije.

Rusland eist dat YouTube stopt met bedreigingen tegen Russen

14:40 | Rusland eist dat Google-moederbedrijf Alphabet ervoor zorgt dat er geen bedreigingen tegen Russische burgers meer worden gedeeld via videoplatform YouTube. Volgens de Russische mediatoezichthouder Roskomnadzor waren er namelijk advertenties op YouTube te vinden waarin werd opgeroepen om de communicatiesystemen van de spoorwegnetwerken van Rusland en Wit-Rusland plat te leggen.

De verspreiding van die berichten zou het bewijs zijn van de anti-Russische houding van het techconcern. Roskomnadzor spreekt zelfs van "acties van terroristische aard". Die zouden het leven en de gezondheid van Russische burgers bedreigen.

Google heeft nog niet op het bericht gereageerd. Mogelijk is deze stap de opmaat naar een blokkade van YouTube op Russisch grondgebied. Eerder werden Facebook en Instagram al op zwart gezet in het land.

YouTube, dat wereldwijd door de Russische staat gefinancierde media heeft geblokkeerd, staat al enige tijd onder zware druk van de Russische autoriteiten. Roskomnadzor had Google onlangs ook al bevolen om te stoppen met het weergeven van advertenties die onjuiste informatie bevatten over de oorlog in Oekraïne. Het ging daarbij om de aantallen Russische soldaten en Oekraïense burgers die waren omgekomen in het conflict.

Rusland denkt aan 'parallelle import' na vertrek bedrijven

14:05 | Rusland kijkt naar zogeheten parallelle import om aan goederen van westerse bedrijven te komen. Dat houdt in dat die goederen niet met toestemming van westerse bedrijven worden ingevoerd, maar van andere bedrijven worden gekocht, die ze op hun beurt wel met die toestemming hebben gekocht. Normaal gesproken is deze vorm van import, die ook wel grijze import wordt genoemd, niet toegestaan.

De Russische mededingingsautoriteit zegt een gesprek te hebben gehad met de directeur van Ruslands belangrijkste webwinkel Wildberries, waar het legaliseren van parallelle import werd besproken. Beide partijen waren het erover eens dat zowel Russische consumenten als bedrijven daar baat bij zouden hebben.

Door de sancties en het anti-Russische sentiment leveren veel westerse bedrijven hun producten niet meer aan Rusland. Daardoor hebben Russische winkeliers steeds minder goederen om te verkopen. Vooral kleine en middelgrote bedrijven zouden geholpen kunnen worden als zij partijen goederen kunnen kopen in landen die wel handel met Rusland willen drijven.

Volgens Wildberries-topvrouw Tatjana Bakaltsjoek is de grijze import 'vooral belangrijk voor goederen als medicijnen, voedingsmiddelen en spullen voor kinderen'. Hoewel die goederen wel gewoon met Rusland mogen worden verhandeld, kiezen sommige westerse bedrijven ervoor om geen zaken meer te doen met het land na de inval in Oekraïne. De meeste farmaceutische bedrijven hebben evenwel aangegeven gewoon medicijnen te blijven leveren.

Baltische staten en Bulgarije zetten Russische diplomaten uit

14:05 | De Baltische staten en Bulgarije wijzen in totaal twintig Russische diplomaten uit vanwege de oorlog in Oekraïne. Bulgarije heeft tien diplomaten aangemerkt als persona non grata, terwijl Litouwen vier diplomaten uitwijst en Estland en Letland elk drie.

De Russische diplomaten in Bulgarije hebben 72 uur de tijd gekregen om het land te verlaten vanwege activiteiten die in strijd zijn met hun diplomatieke status. Letland meldt precies dezelfde reden en zegt daarbij ook rekening te houden met de Russische agressie in Oekraïne.

Estland zegt over de diplomaten dat ze 'direct en actief de veiligheid van Estland ondermijnden en propaganda verspreidden die de militaire actie van Rusland rechtvaardigde'. Litouwen laat weten solidair te willen zijn met Oekraïne. De Baltische landen hebben hun actie gecoördineerd.

Eerder deze week besloot Slowakije al drie Russische diplomaten uit te wijzen. Rusland zei toen te zullen reageren op de 'ongerechtvaardigde' stap. Er zal ook een reactie komen op de 'vijandige' uitzetting van de diplomaten uit Bulgarije, zo heeft de Russische ambassade in Sofia gezegd.

Russische grootaandeelhouder TUI geeft controle aan zijn vrouw

14:00 | De steenrijke Rus Aleksej Mordasjov, die ongeveer een derde van de aandelen van reisconcern TUI in handen heeft, doet het stemrecht van die stukken over aan zijn echtgenote. Dat blijkt uit een kennisgeving van TUI aan de financiële markten.

Eind vorige maand legde de EU strafmaatregelen op aan tal van rijke zakenlieden die ervan werden beschuldigd de Russische president Vladimir Poetin te steunen met de oorlog in Oekraïne. Mordasjov staat ook op deze sanctielijst. Met het overdragen van het stemrecht aan zijn vrouw lijkt hij indirect zijn aandelen te kunnen behouden. De sancties van de EU en de bevriezing van zijn tegoeden bij TUI zouden door de wisseltruc mogelijk op niets uitlopen.

Mordasjov is al zo'n vijftien jaar aandeelhouder van TUI. Hij vergaarde zijn fortuin doordat hij begin jaren 90, als twintiger, de controle kreeg over staalbedrijf Severstal dat in de Sovjettijd nog een staatsbedrijf was. Volgens de toonaangevende rijkenlijst van zakenblad Forbes was de oligarch vorig jaar de rijkste man van Rusland met een vermogen van meer dan 29 miljard dollar. Dat is omgerekend meer dan 26 miljard euro.

Volgens TUI onderzoeken de autoriteiten in Duitsland nog wel of de deal met zijn vrouw rechtsgeldig is in het kader van de wet op de buitenlandse handel en betalingen.

'Betalen leningen voor Rusland een puzzel'

13:55 | Rusland betaalde vandaag tegen alle verwachtingen in toch de aflossingen op dollarleningen. Het waren een aantal betalingen van samen zo'n 117 miljoen dollar, die de Russen niet zouden kunnen betalen in dollars vanwege de sancties. Volgens huiseconoom Han de Jong is het een raar spel. 'We maken het ze moeilijk en kijken of het ze alsnog lukt aan de betalingsverplichtingen te voldoen.'

Europees Parlement weert Russische diplomaten

13:50 | Russische diplomaten en ander overheidspersoneel zijn niet langer welkom in het Europees Parlement. Hetzelfde geldt voor vertegenwoordigers van bondgenoot Belarus, dat Rusland helpt bij de oorlog in buurland Oekraïne. 'In het huis van de democratie is geen plaats voor diegenen die de democratische orde vernietigen', zegt voorzitter Roberta Metsola.

Het Europees Parlement stelt zich al langer uitgesproken kritisch op tegen Rusland. Felle reacties op onder andere de omgang van het Kremlin met oppositievoorman Aleksej Navalni kwam meerdere Europarlementariërs al op Russische sancties te staan.

Het EU-parlement ontvangt normaliter met regelmaat allerhande buitenlandse gasten, ook van landen waarmee de Europese Unie een moeizame verstandhouding heeft. Maar Russische en Belarussische vertegenwoordigers komen er wegens de oorlog tegen Oekraïne voorlopig niet in. Het verbod gaat onmiddellijk in en geldt voor alle vestigingen, in Brussel, Straatsburg en Luxemburg.

Groeiende angst bij Hongaarse grens: 'al bezig met molotovs in elkaar zetten'

13:40 | Nu de Russen de Oekraïense-Hongaarse grens naderen, groeit ook de angst voor een inval bij de Hongaren. In Uzhhorod, enkele kilometers van de Hongaars-Oekraïense grens gaat het luchtalarm af en houdt men rekening met een inval. 'Het komt dus steeds dichterbij. De aanval in Lviv laat wel zien dat het minder veilig wordt in dat gebied', zet Oost-Europa correspondent Stefan Bos.

Rusland: gevechten in centrum van Marioepol

13:00 | Het Russische leger en de separatisten uit Donetsk vechten in het centrum van Marioepol tegen "nationalisten", meldt het Russische ministerie van Defensie. De strategisch belangrijke havenstad is al langere tijd omsingeld.

Marioepol is een van de zwaarst getroffen steden tijdens de inmiddels drie weken durende oorlog in Oekraïne. Ongeveer 90 procent van de stad is volgens de Oekraïense regering vernietigd en inwoners zitten al lange tijd zonder elektriciteit, gas en water. Ook is er een tekort aan voedsel.

Bij het woensdag gebombardeerde theater vindt nog altijd een reddingsactie plaats. In de schuilkelder onder het theater zaten mogelijk 1200 burgers. Het is niet bekend of er doden en gewonden zijn. Tot nu toe zouden ongeveer 130 mensen zijn gered. Door de Russische aanvallen is het lastig om puin te verwijderen zodat de mensen weer naar buiten kunnen, meldt BBC News op basis van een Oekraïense parlementariër met familie in Marioepol.

In Marioepol schuilen zo'n 350.000 mensen voor het oorlogsgeweld. Zij zitten door de omsingeling vast in de havenstad. De afgelopen dagen zijn wel tienduizenden inwoners via humanitaire corridors geëvacueerd naar Zaporizja, een stad die iets westelijker ligt in Oekraïne. De Oekraïense autoriteiten proberen ook vrijdag burgers te evacueren uit steden aan de frontlinie van de gevechten.

Russische centrale bank houdt rente op 20 procent

12:40 | De Russische centrale bank handhaaft het belangrijkste rentetarief op 20 procent. Sinds het land Oekraïne is binnengevallen gaat het gebukt onder zware economische sancties. Om de koersval van de Russische roebel en hogere inflatie tegen te gaan, werd de rente eind vorige maand ruim verdubbeld.

De Russische president Vladimir Poetin zei eerder deze week nog dat zijn land een 'economische Blitzkrieg' heeft overleefd van internationale sancties. Hij waarschuwde daarbij wel dat Rusland te maken krijgt met een oplopende werkloosheid en inflatie nu het land zich aan de nieuwe realiteit aanpast. De nieuwe situatie zal volgens Poetin 'diepgaande structurele veranderingen' in de Russische economie vereisen.

Poetin erkende dat 'stijgende prijzen het inkomen van mensen ernstig aantast'. De regering heeft volgens hem voldoende middelen om de kosten te dekken zonder geld bij te drukken. Hij trad daarbij niet in detail.

De Russische centralebankbaas Elvira Nabiullina komt vrijdagmiddag nog met een toelichting op het rentebesluit. Poetin wil de econome, die de centrale bank leidt sinds 2013, herbenoemen.

Duitse minister zoekt in Golfregio alternatief voor Russisch gas

12:40 | De Duitse minister van Economische Zaken en Klimaat reist dit weekend af naar de Perzische Golf als onderdeel van inspanningen om Duitsland minder afhankelijk te maken van gas uit Rusland. Qatar, de eerste bestemming van bewindsman Robert Habeck, is een van 's werelds grootste exporteurs van vloeibaar gemaakt aardgas. Dit zogeheten lng kan een interessant alternatief zijn voor de Duitse energievoorziening, maar momenteel gaat het gas van Qatar vooral naar Azië.

Duitsland heeft meer vloeibaar gas nodig voor de lng-terminals die het wil bouwen, heeft Habeck aangegeven. Daar voegde hij wel aan toe dat deze fossiele brandstof alleen 'tijdelijk en op korte termijn' mag worden gebruikt, als een soort tussenfase naar duurzamere energiebronnen. De Bündnis 90/Die Grünen-politicus ziet kansen in een overgang van conventioneel aardgas naar groene waterstof en heeft ook gezegd dat de oorlog in Oekraïne deze overgang urgenter heeft gemaakt.

Noorwegen steekt extra geld in leger bij Russische grens

12:30 | Noorwegen steekt dit jaar omgerekend ruim 300 miljoen euro in de versterking van het leger in het noorden van het land, bij de grens met Rusland. De rijke NAVO-lidstaat geeft al relatief veel uit aan defensie, vorig jaar was dat bijna 5,8 miljard euro.

'Zelfs al is een Russische aanval onwaarschijnlijk, we moeten ons realiseren dat we een buur in het oosten hebben die gevaarlijker en onvoorspelbaarder is geworden', verklaarde defensieminister Odd Roger Enoksen in een persconferentie, verwijzend naar de Russische aanval op Oekraïne.

Oekraïne vertraagt vredesonderhandelingen volgens Poetin

12:15 | Oekraïne vertraagt de vredesonderhandelingen met Rusland door onrealistische voorstellen te doen, zei de Russische president Vladimir Poetin tijdens een gesprek met de Duitse bondskanselier Olaf Scholz. Volgens het Kremlin is Oekraïne niet even bereid als Rusland om de onderhandelingen te versnellen.

Scholz heeft in het telefoongesprek van bijna een uur opgeroepen om zo snel mogelijk over te gaan tot een staakt-het-vuren en verbetering van de humanitaire situatie in Oekraïne. Het uiteindelijke doel moet volgens de Duitse leider zijn om een diplomatieke overeenkomst te bereiken over het conflict.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken zei donderdag dat hij nog geen enkele 'betekenisvolle bijdrage' van Rusland heeft gezien om de oorlog te beëindigen. Moskou doet volgens hem geen serieuze inspanningen om schot te brengen in de onderhandelingen.

Poetin klaagde in het gesprek met Scholz over Oekraïense oorlogsmisdaden die 'worden genegeerd door het Westen'. Raketaanvallen op woonwijken in de steden Donetsk en Makejvka hebben volgens de Russische leider veel mensen het leven gekost. Rusland wordt zelf ook beschuldigd van oorlogsmisdaden vanwege het gebruiken van clusterbommen en het bombarderen van onder meer woonwijken en ziekenhuizen.

Rutte naar Litouwen en Polen voor overleg over Oekraïne

12:04 | Premier Rutte reist volgende week maandag naar Litouwen en Polen om met beide regeringsleiders in gesprek te gaan over de oorlog in Oekraïne. Dit meldt de Rijksvoorlichtingsdienst vrijdagmiddag.

Rutte heeft in Litouwen een ontmoeting met president Nauseda en met premier Šimonytė. Ook bezoekt hij de Nederlandse militairen die deel uitmaken van de NAVO-troepenmacht in Litouwen.

In Polen spreekt Rutte met premier Morawiecki. Ook bezoekt hij in de hoofdstad Warschau een opvanglocatie voor vluchtelingen uit buurland Oekraïne, samen met burgemeester Rafał Trzaskowski.

'Speech Poetin is frustratie en afschrikking'

12:00 | Het is dag 23 van de oorlog in Oekraïne, en afgelopen nacht voerden de Russische troepen een aanval op Lviv uit. 'De aanval mag ons niet verbazen,' zegt bijzonder hoogleraar Oorlogsstudies Frans Osinga. De oorlog liep voor de Russen afgelopen weken spaak rond de oostelijke steden, maar 'ze zijn nog steeds in staat om met langeafstandsraketten doelen in het westen te raken.'

Kremlin hekelt beledigingen ‘vermoeide’ Biden tegen Poetin

11:50 | De beschuldigingen van president Joe Biden aan het adres van zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin zijn volgens het Kremlin 'persoonlijke beledigingen' die voortkomen uit 'irritatie, vermoeidheid en vergeetachtigheid'. Biden heeft Poetin de afgelopen dagen afgeschilderd als moorddadige dictator en oorlogsmisdadiger vanwege het brute optreden van het Russische leger in Oekraïne.

Biden lijdt volgens een Kremlinwoordvoerder soms aan vergeetachtigheid en vermoeidheid, wat zou leiden tot 'agressieve statements'. Moskou zegt geen harde uitlatingen te willen doen 'om niet meer agressie uit te lokken'. Rusland heeft de VS eerder herinnerd aan het Amerikaanse militaire optreden in landen als Irak en Vietnam.

Haven Rotterdam: vooral containervervoer geraakt door sancties

11:45 | In de haven van Rotterdam merken ze vooral bij het containervervoer de impact van de sancties die tegen Rusland zijn ingesteld vanwege de oorlog in Oekraïne. Volgens het Havenbedrijf zorgt de onzekerheid over de sancties er mede voor dat terminals en rederijen helemaal geen containers met bestemming Rusland meer accepteren of behandelen.

Circa 8 procent van de containertransport via Rotterdam is gelinkt aan Rusland. Voor een groot aantal goederen geldt een exportverbod, waaronder goederen die zowel voor burger- als militaire doeleinden gebruikt kunnen worden, de zogeheten ‘dual-use-goederen'. Omdat niet altijd even duidelijk is wat nu wel en wat nu niet onder de sancties valt, kiezen veel bedrijven er op voorhand voor deze lading niet te verwerken. Daar speelt ook in mee dat niet zeker is of en wanneer de douane, die belast is met de controle, de betreffende containers vrijgeeft.

Een ander punt dat bedrijven voorzichtig maakt, is dat het niet duidelijk is hoe de oorlog in Oekraïne zich ontwikkelt. Daarbij spelen ook betalingsrisico's een rol. Het is volgens het Havenbedrijf onduidelijk wat de ontwikkelingen in Oekraïne de komende tijd betekenen voor de handelsstromen.

De import van energie zoals ruwe aardolie, olieproducten, vloeibaar gemaakt aardgas (lng) en steenkool wordt op dit moment nog niet geraakt door sancties. Van de bijna 470 miljoen ton overslag in Rotterdam is volgens het havenbedrijf 62 miljoen ton Rusland-georiënteerd. Op dit moment komt circa 30 procent van de ruwe olie uit Rusland en een kwart van het lng. Verder is Rusland goed voor 20 procent van de olieproducten en de kolen die worden aangevoerd.

Rusland exporteert verder onder andere ook staal, koper, aluminium en nikkel via Rotterdam. Ook dit valt vooralsnog niet onder de handelsbeperkingen die door de Europese Unie zijn afgekondigd.

Minister vraagt werkgevers om 'warm welkom' voor Oekraïners

11:30 | Minister Karien van Gennip van Sociale Zaken en Werkgelegenheid roept werkgevers op om Oekraïense vluchtelingen die graag aan de slag willen 'een warm welkom' te geven. Het kabinet kondigde eerder deze week aan dat deze mensen vanaf 1 april geen tewerkstellingsvergunning nodig hebben.

Van Gennip stelt vast dat bij veel Oekraïners die in Nederland worden opgevangen de behoefte om te werken 'erg groot' is. Daarom is het zaak dat voor Oekraïners die kunnen en willen ook banen beschikbaar zijn. 'Betrek ze ook bij het sociale leven op het werk', zegt zij.

Werken is volgens de minister ook 'een medicijn als je heftige dingen hebt meegemaakt'. Aan de andere kant benadrukt zij dat er ook veel vluchtelingen zijn die eerst even tijd nodig hebben om 'op adem te komen'.

Bijna 200.000 Oekraïense vluchtelingen geregistreerd in Duitsland

11:15 | Het aantal geregistreerde Oekraïense vluchtelingen in Duitsland is opgelopen tot bijna 200.000. Het gaat om vluchtelingen die de federale politie tegenkomt bij bijvoorbeeld de grens, op treinstations en in treinen.

Ondanks dat niet duidelijk is hoeveel van de 200.000 Oekraïners in Duitsland zijn gebleven, denken de autoriteiten dat het werkelijke aantal vluchtelingen aanzienlijk hoger ligt. Oekraïners hoeven zich niet bij de Duitse overheid te melden. Ze mogen negentig dagen vrij reizen in de Europese Unie, waar bovendien geen vaste grenscontroles zijn.

Sinds 24 februari, de dag waarop Russische troepen Oekraïne binnenvielen, zijn bijna 3,3 miljoen inwoners van Oekraïne naar het buitenland gevlucht. Daarvan zijn 2 miljoen eerst naar buurland Polen gereisd.

Burger King wil Rusland verlaten, maar filialen blijven open

08:10 | Het moederbedrijf van fastfoodketen Burger King wil de activiteiten in Rusland staken vanwege de Russische invasie in Oekraïne, maar de Russische partner van het bedrijf weigert de 800 franchiserestaurants in het land te sluiten. Burger King-eigenaar David Shear omschrijft de terugtrekking uit Rusland als een 'ingewikkeld juridisch proces'.

Het Canadees-Amerikaanse fastfoodconcern kondigde vorige week al aan alle ondersteuning van bedrijven en toeleveringsketens voor de Russische markt op te schorten en niet meer te investeren in het land.

Restaurant Brands International is begonnen met het proces om het eigendomsbelang in het Russische samenwerkingsverband af te stoten. 'Hoewel we dit onmiddellijk zouden willen doen, is het duidelijk dat het enige tijd zal duren', zei Shear in een brief aan het personeel. 'Elke huidige poging om ons contract af te dwingen, zou uiteindelijk de steun van de Russische autoriteiten ter plaatse vereisen en we weten dat dit niet snel zal gebeuren.'

Burgemeester Lviv: raketten vernielen gebouw, geen slachtoffers

07:50 | Meerdere Russische raketten zijn vrijdagochtend neergekomen in de West-Oekraïense stad Lviv, dat zegt de burgemeester van de stad. Hij laat ook weten dat een gebouw in de buurt van het vliegveld is vernietigd. Voor zover bekend zijn er geen slachtoffers zijn gevallen.

In het gebouw werden vliegtuigen onderhouden. De televisiezender Oekraïne 24 maakte een melding van zeker drie explosies in Lviv. In de stad, op tientallen kilometers van Polen, is het ten opzichte van andere grote steden relatief rustig, sinds de oorlog drie weken geleden uitbrak.

Explosies klinken in Oekraïense stad Lviv

06:30 | Journalisten van CNN melden vrijdagochtend explosies in Lviv, een stad in het westen van Oekraïne. Het is onduidelijk wat er getroffen is. De explosies zouden enkele minuten nadat het luchtalarm afging gehoord zijn.

Op meerdere ongeverifieerde beelden op sociale media is een rookwolk in de buurt van de stad te zien. Een journalist van de BBC meldt op Twitter dat de rook uit de buurt van het vliegveld komt.

UNICEF: zeker 5000 kinderen geboren tijdens oorlog in Oekraïne

06:22 | Sinds de Russische inval eind vorige maand zijn al zeker 5000 kinderen geboren, dat meldt VN-kinderrechtenorganisatie UNICEF. 'Het leven van al deze kinderen is op zijn kop gezet', zegt een woordvoerder. 'Families zijn het contact met elkaar zijn verloren', en 'de kinderen van Oekraïne dringend vrede nodig hebben'.

Eerder deze week meldde UNICEF dat zeker 1,5 miljoen kinderen Oekraïne ontvlucht zijn. Dat zijn 73.000 kinderen per dag of 55 per minuut. De Verenigde Naties vrezen dat nog veel meer mensen aan de oorlog in het land willen ontsnappen.

Zelenski waarschuwt Rusland: wij zijn nu anders dan in 2014

06:15 | In zijn dagelijkse toespraak heeft Volodimir Zelenski de Russische strijdkrachten gewaarschuwd. 'Wij zijn nu anders dan in 2014', zei de Oekraïense president in de nacht van donderdag op vrijdag in een video op Facebook over de annexatie van de Krim die destijds 'zonder slag of stoot' verliep. Het Oekraïne van vandaag is volgens Zelenski 'in staat om zich 22 dagen lang te verdedigen tegen een grootschalige inval'.

De Oekraïense president richtte zich, net als een dag eerder, opnieuw tot Russische strijders. Dit keer waarschuwde hij in het bijzonder huurlingen uit andere landen die hij wil behoeden voor 'de slechtste beslissing van hun leven'. Zelenski zei dat 'een lang leven beter is dan het geld dat wordt geboden voor een kort leven'.

(ANP / Associated Press)

Ook deed Zelenski een direct beroep op Duitsland en Duitsers, wier opvattingen volgens hem aan het veranderen zijn. Niet langer is Duitsland volgens Zelenski, die donderdag de Bondsdag toesprak, 'onbereikbaar achter een onzichtbare maar sterke muur'. Hij riep bondskanselier Olaf Scholz op voor 'langdurige en eerlijke' vrede in Europa te zorgen.

Over de lopende onderhandelingen met Moskou wilde Zelenski weinig kwijt. 'Het is beter om in stilte te werken in plaats van op televisie, radio en Facebook', aldus de president.

Inlichtingendienst VS voorziet nucleaire dreigende taal Poetin

04:00 | De Amerikaanse militaire inlichtingendienst houdt er rekening mee dat de Russische president Poetin gaat dreigen met kernwapens tegen het Westen, als het Oekraïense verzet tegen de Russische invasie voortduurt. De Defence Intelligence Agency wijst erop dat de militaire slagkracht van Rusland door de invasie wordt uitgeput.

'Terwijl deze oorlog en zijn gevolgen de Russische conventionele kracht geleidelijk verzwakken, zal Rusland waarschijnlijk in toenemende mate vertrouwen op zijn nucleaire afschrikking als signaal aan het Westen', zegt luitenant-generaal Scott Berrier, de directeur van de inlichtingendienst in het rapport over wereldwijde dreigingen.

Berrier denkt dat Poetin met zijn kernwapendreigementen zowel in Rusland als in het buitenland kracht wil uitstralen. Vorige maand kondigde Poetin aan de Russische afschrikkingstroepen in 'speciale gereedstelling' te brengen.

China spreekt in twee dagen met zowel Rusland als VS

03:00 | De Chinese autoriteiten voeren overleggen met zowel Rusland als de Verenigde Staten. Donderdag sprak een ambtenaar van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken met de Russische ambassadeur in het land. Vrijdag staat een telefoongesprek tussen de Chinese president Xi Jinping en zijn Amerikaanse ambtsgenoot Joe Biden gepland.

Tijdens het gesprek met de Russische ambassadeur ging het volgens een verklaring van het Chinese ministerie onder meer over 'bilaterale samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding en veiligheid'. Verdere details wilde China niet geven.

Vanmiddag zal president Biden om 14.00 uur (Nederlandse tijd) bellen met Xi Jinping. Het Witte Huis meldt dat de twee leiders onder meer zullen praten over de Russisch-Oekraïense oorlog 'en andere zaken van wederzijds belang'.

Brits leger: Russische bevoorrading verstoord door tegenaanvallen

00:30 | De bevoorrading van Russische troepen in Oekraïne verloopt moeizaam omdat essentiële aanvoerlijnen onder vuur liggen. Zelfs essentiële basisbehoeften als voedsel en brandstof kunnen lastig naar het front worden gebracht. Het Britse ministerie van Defensie meldt dit in de nacht van donderdag op vrijdag in een update over de situatie in Oekraïne.

De Russische troepen kampen volgens Britse inlichtingendiensten met logistieke problemen. Zo heeft Rusland geen controle over het Oekraïense luchtruim en verloopt de opmars traag door onder meer opgeblazen bruggen.

Daarnaast wordt de bevoorrading van troepen aan het front bemoeilijkt door 'onophoudelijke Oekraïense tegenaanvallen'. Als gevolg daarvan 'verdedigen grote aantallen Russische troepen momenteel de eigen aanvoerlijn', wat tot een verminderde slagkracht aan het front zorgt.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen