Internationaal18 mrt '22 17:29

Xi Jinping: 'oorlog nadelig voor alle betrokkenen'

Auteur: Mark van Harreveld

De Chinese president Xi Jinping heeft in een telefoongesprek van bijna twee uur met zijn Amerikaanse ambtsgenoot Joe Biden gezegd dat een conflict zoals de oorlog in Oekraïne nadelig is voor alle betrokken partijen. Vrede en veiligheid zijn volgens de Chinese leider belangrijk voor de internationale gemeenschap. 'De crisis in Oekraïne is iets dat we niet willen zien.'

Tijdens het telefoongesprek, dat iets na 14.00 uur Nederlandse tijd begon, zei Xi ook tegen Biden dat de onderlinge relatie niet kan uitmonden in een confrontatie en dat de landen er samen alles aan moeten doen om de verhoudingen weer op 'het juiste pad' te krijgen. Volgens Xi moeten de VS en China er alles aan doen om wereldvrede te bewerkstelligen.

Volgens Xi moeten de VS en China er alles aan doen om wereldvrede te bewerkstelligen. Volgens Chinese staatsmedia hield hij Biden voor dat de topprioriteiten nu het voorzetten van onderhandelingen zijn, het vermijden van slachtoffers, het voorkomen van een humanitaire crisis, het overeenkomen van een wapenstilstand en het 'zo snel mogelijk eindigen' van de oorlog.

Daarin ziet Xi ook een rol voor de NAVO. Die moet volgens hem met Rusland in gesprek gaan om 'de factoren achter de Oekraïne-crisis op te lossen'. Met dat laatste doelt Xi onder meer op een eventueel NAVO-lidmaatschap van Oekraïne, waartegen Rusland sterk gekant is. Xi zei volgens Chinese staatsmedia tevens tegen Biden dat zijn land bereid is om Oekraïne extra humanitaire hulp te bieden.

Lees ook | China zegt bemiddelende rol te willen spelen in Russisch-Oekraïense oorlog

Er werd reikhalzend uitgezien naar dit telefoongesprek. Het Westen probeert al geruime tijd helder te krijgen hoe China in het conflict staat. China onthield zich weliswaar van stemming over resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over de invasie, maar heeft zich herhaaldelijk aan Russische zijde geschaard door het Russische verhaal na te bouwen waarin de NAVO de schuld krijgt van de escalatie.

Volg ons liveblog voor de laatste ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne

Verbazing

Zo verbaasde de Chinese delegatie tijdens de ontmoeting in Rome op maandag tussen de Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur Jake Sullivan en zijn Chinese tegenhanger Yang Jiechi, de Amerikaanse functionarissen door de Russische beweringen na te praten dat de VS en Oekraïne samen aan een geheim biologisch wapenprogramma zouden werken.

Volgens een Amerikaanse functionaris zijn er 'veel aanwijzingen dat de Chinezen achter de schermen meer doen om Rusland te steunen, in elke sector: financieel, economisch en militair. En dat is zeer verontrustend. Als zij op deze weg voortgaan, zal dat een beslissend keerpunt zijn.' Een keerpunt, dat volgens de zegsman mogelijk zal leiden tot een verdieping van het schisma tussen Washington en Beijing.

Lees ook | Chinese hackers vallen Oekraïne aan

Amerikaanse waarschuwing

Nu al waarschuwen leden van het Congres dat, als blijkt dat China Rusland militair steunt, de VS China op economisch gebied strafmaatregelen zullen opleggen. De voortekenen stemmen weinig optimistisch: beval het Internationaal Gerechtshof van de VN Rusland woensdag nog zijn militaire operaties in Oekraïne te staken, de Chinese rechter stemde tegen de uitspraak. Wat niet wegneemt dat China, conform het VN-Handvest nog steeds wettelijk gebonden is aan het besluit.

Er zijn anderzijds ook weer wat minder ontmoedigende signalen als zou China alsnog een minder pro-Russische koers gaan varen. Zo begonnen Chinese staatstelevisiezenders na de besprekingen in de Italiaanse hoofdstad beelden te vertonen van de verwoestingen die in Oekraïense steden zijn aangericht, hoewel de vijandelijkheden nog steeds geen oorlog of invasie worden genoemd. En verzekerde de Chinese ambassadeur in Oekraïne de Oekraïners 'uw staat altijd te zullen respecteren.'

Lees ook | 'China en Rusland zijn geen bloedbroeders, het is een verstandshuwelijk'

Lavrov terug naar Moskou

En er zijn meer incidenten aan de hand waarvan Westerse regeringen, en met name die van de Verenigde Staten, proberen de Chinese opstelling helder te krijgen. Zo meldde de Duitse krant Bild donderdag dat de Russische Buitenlandminister Lavrov op weg was naar Beijing, maar dat zijn vliegtuig was omgedraaid en naar Moskou was teruggekeerd. Het incident werd aan Amerikaanse zijde weliswaar bevestigd, maar daarop volgde een waarschuwing dat het nog te vroeg was om de betekenis ervan te duiden.

Censuur

En op 12 maart verscheen een artikel van de hand van vice-voorzitter Hu Wei van het centrum voor beleidsonderzoek van de Chinese Staatsraad, over China's dilemma in Oekraïne, waarin hij opmerkte dat Poetins militaire inspanningen aan het wankelen waren. Hu Wei schreef dat China 'niet aan Poetin gebonden worden', dat de banden zo snel mogelijk doorgesneden moesten worden en dat China zijn manoeuvreerruimte in hoog tempo aan het verliezen is. 'China moet doortastend optreden', betoogde Hu Wei.

Saillant: de Mandarijnse versie van Wei's artikel werd kort na het verschijnen gecensureerd.

Lees ook | Sino-Amerikaans overleg in Rome

Gerelateerde artikelen