Internationaal24 mrt '22 17:57

Westerse leiders bij elkaar voor topoverleg Oekraïne: 'Biden zal druk uitoefenen'

Auteur: BNR Webredactie

Tientallen westerse leiders, onder wie de Amerikaanse president Joe Biden, hebben zich verzameld in Brussel voor een overlegcarrousel met de oorlog in Oekraïne als middelpunt. Er staat zowel een top van de NAVO als van de Europese Unie en van zeven van 's werelds belangrijkste economieën op het programma.

‘Bidens bezoek aan de Europese Raad geeft vooral aan dat er in grote lijnen wel overeenstemming is binnen Europa over nieuwe steun aan Oekraïne en nieuwe sancties tegen Rusland’, zegt Europaverslaggever Geert Jan Hahn. ‘Want je komt niet voor een uurtje naar die vergadering als het niet in kannen en kruiken is. En Biden zal last minute de druk nog wel hebben opgevoerd.’

Hahn verwacht dat Biden op twee van de vier thema’s waarover wordt gesproken zich laat gelden. ‘Allereerst een internationale donorconferentie voor Oekraïne. Vandaag of morgen wordt een concept van een groot wederopbouwfonds voor Oekraïne gepresenteerd. Dat is allemaal niet zo’n punt.’

Afhankelijkheid van Russisch gas

De Amerikaanse president zal zich wel flink uitspreken tegen de Europese afhankelijkheid van Russische olie en gas. ‘Niet alleen onder Biden, maar ook onder Trump en Obama is altijd verzet geweest tegen Nord Stream 2, tegen die Europese afhankelijkheid’, zegt Hahn. ‘Ik denk dat Biden ervoor gaat pleiten om die pleister er heel hard af te rukken. En dat alternatieven uit Qatar, Amerika, de Verenigde Arabische Emiraten en Noorwegen dan klaar zullen staan.’

Lees ook | Westerse leiders in Brussel voor reeks toppen over Oekraïne

Volgens Hahn heeft Biden met deze boodschap de landen uit Centraal- en Noordoost-Europa in ieder geval aan zijn zijde. ‘In Litouwen en Polen noemen ze Russische olie en gas zelfs wapens. Het Kremlin kan ineens besluiten de prijzen te verhogen of minder te leveren. Of, zoals nu gebeurt: er moet betaald worden in roebels. Energie is een chantagemiddel. Zo denken ze er daar over.’

'Eindsanctiepakket'

West-Europese landen stellen daar tegenover dat de afhankelijkheid van olie en gas momenteel nog te groot is om er gelijk van af te stappen. ‘Dan komt het er wel op neer dat een volgend sanctiepakket voor nu misschien wel het maximale zal zijn. Dus dat dit voorlopig het ‘eindsanctiepakket’ is’, aldus Hahn. ‘Want Duitsland, Nederland, Italië, Oostenrijk zullen allemaal kijken naar wat in eigen land niet te veel pijn doet. En dat betekent ook dat je Rusland hard kan raken, maar ook niet misschien zo hard als andere landen willen. En dat je Poetins oorlog nog steeds deels financiert met onze gas- en olie-uitgaven’

Oekraïense vluchtelingen

Er wordt tijdens de EU-top ook gepraat over hoe de Oekraïense vluchtelingen het beste bijgestaan kunnen worden. Bijvoorbeeld door extra geld te geven aan landen die die veel vluchtelingen momenteel opvangen, zoals Hongarije en Polen. ‘Maar ook door slim om te gaan met geld dat je op de plank hebt liggen met behulp van noodfondsen’, zegt Hahn.

Zo pleit Rafal Trzaskowski - de burgemeester van Warschau - dat de Europese gelden rechtstreeks naar de regio’s gaan die met de vluchtelingenproblematiek te maken hebben en niet de centrale overheid. In de Poolse hoofdstad zitten zo’n 300.000 Oekraïense vluchtelingen. ‘Hij rekende voor dat zijn stad in drie weken tijd met vijftien procent in aantal inwoners is gegroeid. Dat is gigantisch. Hij is dus ongetwijfeld voorstander van dit dit geld nu naar de regio's gaat.’

Opvallend is volgens Hahn dat premier Mark Rutte aangaf dat hij wel oren heeft naar het idee van Trzaskowski om Europees geld aan gemeenten te geven in plaats van aan de landelijke regering. ‘Er zitten allerlei haken en ogen aan, maar Rutte voelt er wel wat voor om direct meer middelen te geven aan gemeenten en ngo’s. Omdat je dan weet dat het gelijk gebruikt wordt.’

Lees ook | 'De bereidheid begint hier toch te piepen en te kraken'

10,5 miljard euro

Prompt werd donderdag bekend dat de EU 10,5 miljard euro gaat verdelen over regio's, gemeentes en ngo's in de Europese Unie. Geld waarmee tijdelijke huisvesting, eten en drinken, en spullen voor onderwijs geregeld kan worden. ‘Twee weken terug heeft de Commissie een voorstel ingediend. Dat is nu al goedgekeurd door het parlement’, zegt Hahn. ‘Dan is het aan de Europese Raad, de leiders die nu bij elkaar zijn, om er een klap op te geven. Maar dat zal een formaliteit zijn.’

Daarnaast verwacht Hahn dat de Poolse regering de komst van al die vluchtelingen gaat gebruiken om geld uit het Europese corona-herstelfonds op te eisen. ‘Polen zal met die twee miljoen tijdelijke nieuwe inwoners aangeven: wij zijn een groter land geworden en dat versterkt ons mandaat.’

Lees in ons liveblog de jongste ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne

Gerelateerde artikelen