Internationaal30 mrt '22 20:23Aangepast op 30 mrt '22 20:39

Liveblog | VN: vrees voor oorlogsmisdaden in 'levende nachtmerrie' Oekraïne

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 35 van de oorlog in Oekraïne. Volgens de Oekraïense president Volodimir Zelenski zijn er dinsdag 'positieve signalen' gekomen uit de Russisch-Oekraïense onderhandelingen in Turkije, hoewel Oekraïne nog niet van plan is zijn militaire inspanningen te verminderen. Human Rights Watch meldt dat Russische troepen die in Oekraïne vechten verboden antipersoonsmijnen hebben gebruikt in de oostelijke regio van Charkov.

Kabinet legt opvang Oekraïners met noodrecht bij burgemeesters

20:23 | Het kabinet heeft woensdag het noodrecht geactiveerd, waardoor burgemeesters formeel verantwoordelijk zijn voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Eerder kondigde staatssecretaris Eric van der Burg aan dat het kabinet daartoe zou besluiten als er sprake zou zijn 'van buitengewone omstandigheden vanwege een zeer grote toestroom van vluchtelingen uit Oekraïne'. Dat punt is bereikt. Het gaat vanaf aanstaande vrijdag in.

Het inzetten van noodrecht is niet hetzelfde als het afkondigen van de noodtoestand, benadrukte het kabinet eerder. Het zou nu vooral neerkomen op een formalisering van een werkwijze zoals die in de praktijk al gebruikt wordt. De opvang voor de Oekraïners wordt nu namelijk georganiseerd door de veiligheidsregio's, en die vormen nu ook al een vertegenwoordiging van de burgemeesters.

Tot nu toe werden burgemeesters gevraagd om opvang te regelen. 'Maar we willen het niet meer laten bij een vraag waar je 'nee' op kan zeggen', zegt Van der Burg. Nu wordt het een formele taak die is af te dwingen. 'Wij leggen het heel nadrukkelijk bij de burgemeesters neer, omdat we te maken hebben met een noodsituatie.'

Volgens de staatssecretaris is ondanks de noodsituatie het vorderen van gebouwen voor opvang nog niet aan de orde. 'Dat doen we alleen als de nood het hoogste is.'

Leefgeld stopt als Oekraïense vluchteling een baan vindt

20:11 | Oekraïense vluchtelingen in Nederland hebben recht op leefgeld, maar ze verliezen dat recht wanneer ze een baan vinden. Dat heeft het kabinet besloten. In overleg met de gemeenten, die het leefgeld moeten uitkeren, zijn de bedragen aangepast. Het bedrag dat vluchtelingen bij gastgezinnen krijgen in het nieuwe voorstel is lager, maar omdat het kabinet een ander systeem handhaaft, kan het voordelig uitvallen voor grote gezinnen of groepen die bij één gezin worden ondergebracht.

In plaats van de eerder voorgestelde 75 euro per week, krijgen volwassen vluchtelingen buiten de gemeentelijke opvang, die bijvoorbeeld bij Nederlanders thuis worden opgevangen, 215 euro extra leefgeld per maand. Voor kinderen geldt een bedrag van 55 euro per maand. Maar waar in het vorige voorstel het bedrag van 75 euro zou aflopen voor de tweede, derde en vierde persoon in een gezin of groep, blijft het bedrag per maand hetzelfde. Bovendien krijgt iedereen in een grote groep op één adres een vast bedrag, waar het kabinet eerst voorstelde om alleen de eerste vier gezins- of groepsleden een bedrag te gunnen. Een groep van vijf kreeg in het oude systeem dus hetzelfde bedrag als een groep van vier.

Het gaat hierbij om extra leefgeld, bovenop het bedrag dat alle vluchtelingen krijgen, inclusief Oekraïners in de gemeentelijke opvang. Zij krijgen nu 260 euro per maand, wat ongeveer op hetzelfde neerkomt als de 60 euro per week die het kabinet eerst voorstelde.

Kadirov: Rusland doet geen concessies in Oekraïne

19:56 | Rusland zal geen concessies doen in de oorlog met Oekraïne, zei de Tsjetsjeense leider Ramzan Kadirov woensdag. De bondgenoot van Moskou vindt dat de Russische onderhandelaar Vladimir Medinski, die met de Oekraïners onderhandelingen voert, ten onrechte heeft gesuggereerd dat dat wel het geval is. In een videoboodschap op Telegram zegt Kadirov dat de Russische president Vladimir Poetin niet zomaar stopt met wat hij in Oekraïne begonnen is.

Medinski toonde zich dinsdag na afloop van gesprekken met de Oekraïense delegatie optimistisch over de voortgang daarvan. Maar die hoopvolle verwachtingen zijn woensdag door het Kremlin de grond ingeboord. 'We kunnen niet stellen dat er iets veelbelovends of enige doorbraak was', zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov.

Volgens Tsjetsjenië, een Russische deelrepubliek, zijn er strijders van het land in Oekraïne actief om de Russen bij te staan. Eerder meldde de Tsjetsjeense leider dat hij ook zelf aanwezig was in het land.

VS steunen Oekraïne met nog eens 500 miljoen dollar

18:57 | De Verenigde Staten hebben het door Rusland aangevallen Oekraïne 500 miljoen dollar, zo'n 448 miljoen euro, financiële hulp aangeboden. Washington kwam de afgelopen tijd al met forse bedragen over de brug, vooral als militaire steun.

De Amerikaanse president Joe Biden kondigde de jongste bijdrage aan in een telefoongesprek met zijn Oekraïense ambtgenoot Volodimir Zelenski, aldus het Witte Huis. De twee hebben regelmatig contact sinds de Russische invasie vijf weken geleden. Ze spraken ook deze keer over de Amerikaanse mogelijkheden de Oekraïense strijdkrachten verder te ondersteunen.

Rutte: vredesakkoord Oekraïne betekent niet direct einde sancties

18:12 | Een vredesakkoord tussen Oekraïne en Rusland betekent niet direct dat er een einde zal komen aan de harde sancties tegen het Rusland van president Vladimir Poetin. Dat maakte premier Mark Rutte woensdag duidelijk tijdens een toespraak in Madrid.

Vredesoverleg moet serieus zijn en geen afleiding, aldus Rutte. 'En laat me een ding heel duidelijk maken: een vredesakkoord onder bedreiging, gepaard gaande met het verlies van Oekraïens territorium en soevereiniteit, is niet de manier om terug naar normaal te gaan. Noch zal het automatisch leiden tot het verzachten van de sancties.'

In zijn Herdenkingslezing in het Prado Museum verklaarde Rutte dat de Russische aanval meer is dan een strijd tussen Oekraïne en de Russische agressor. 'Het is een gevecht voor democratie' en 'tegen herkolonisatie'.

De oorlog maakt helder dat Europa zijn manier van leven moet kunnen verdedigen, sprak Rutte. Om dit te bereiken moet de EU economisch nog sterker worden. Verder moet de afhankelijkheid van Russische olie en gas zo snel mogelijk worden afgebouwd en moet een sterkere EU beter gaan samenwerken met de NAVO.

Rusland 'hergroepeert' troepen Kiev voor aanval op Donbas

18:05 | Russische troepen rond de Oekraïense hoofdstad Kiev zijn zich volgens het ministerie van Defensie in Moskou aan het hergroeperen om zich te gaan richten op andere gebieden en de 'bevrijding' van de separatistische Donbas-regio in het oosten van het land. De mededeling komt een dag nadat het ministerie aankondigde de militaire operaties tegen Kiev en de noordelijke stad Tsjernihiv drastisch terug te schroeven, ter ondersteuning van de vredesonderhandelingen.

Dat besluit werd in het Westen en Oekraïne met scepsis begroet, zeker nadat Tsjernihiv in de nacht toch zwaar werd gebombardeerd. Ook in de omgeving van Kiev zijn de aanvallen vooralsnog niet gestaakt.

Moskou heeft al eerder gezegd dat de focus nu ligt op het veroveren van de hele Donbas-regio, waar pro-Russische separatisten de zelfverklaarde republiekjes Donetsk en Loehansk hebben uitgeroepen. Delen van die provincies worden gecontroleerd door Oekraïne en het verzet in bijvoorbeeld de havenstad Marioepol is ondanks zware beschietingen nog altijd niet gebroken. De Oekraïense gouverneur van Donetsk zei dat er voortdurend granaatbeschietingen zijn langs de frontlinie.

Moskou eist dat Oekraïne afstand doet van de Donbas, dat een kleine tien procent van het Oekraïense grondgebied beslaat. Kiev is daartoe niet bereid, maar heeft wel voorgesteld de status van het gebied voor vijftien jaar te bevriezen, mits de Russen zich terugtrekken. Overigens proberen de Russen het Oekraïense leger rond de separatistische regio's al dagen te omsingelen nadat was gebleken dat ze in het noorden onvoldoende slagkracht hadden.

VN: vrees voor oorlogsmisdaden in 'levende nachtmerrie' Oekraïne

17:21 | De wijdverbreide en willekeurige Russische aanvallen op bevolkte gebieden in Oekraïne kunnen uiteindelijk oorlogsmisdaden worden, waarschuwt de hoge commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties. Volgens haar zit de bevolking van Oekraïne in 'een levende nachtmerrie' sinds Rusland vijf weken geleden zijn grootschalige invasie begon.

De levens van miljoenen mensen liggen overhoop omdat ze worden gedwongen hun huizen te ontvluchten of zich te verbergen in kelders en schuilkelders, terwijl hun steden worden geteisterd en vernietigd. Hoge commissaris Michelle Bachelet riep Moskou op gehoor te geven aan de krachtige internationale oproepen 'en onmiddellijk actie te ondernemen om zijn troepen van Oekraïens grondgebied terug te trekken'.

Tijdens de presentatie van haar jongste verslag over de mensenrechtensituatie in Oekraïne uitte Bachelet haar bezorgdheid over het gebruik van zogenoemde clusterbommen, die bij hun inzet ontploffen in talrijke kleinere projectielen en zo dood en verderf zaaien. Volgens de commissaris zijn er geloofwaardige beschuldigingen dat Russen dat zeker 24 keer hebben gedaan, en wordt onderzocht of ook Oekraïne zich er schuldig aan heeft gemaakt.

Ook waarschuwde ze voor uitbuiting van met name Oekraïense vrouwen en kinderen die naar het buitenland zijn gevlucht. Ze moeten worden beschermd tegen mensenhandel, om zo seksuele exploitatie en dwangarbeid te voorkomen.

VS: Russische president Poetin wordt verkeerd geïnformeerd

16:53 | De Russische president Vladimir Poetin wordt door zijn topadviseurs verkeerd geïnformeerd over de slechte prestaties van het Russische leger in Oekraïne. Hij krijgt ook niet te horen hoe de westerse sancties de Russische economie verlammen omdat zijn adviseurs 'te bang zijn hem de waarheid te vertellen', aldus een Amerikaanse functionaris tegen de Amerikaanse nieuwszender CNN. Poetin zou inmiddels doorhebben dat hij werd voorgelogen.

De functionaris zegt de inschatting te baseren op bevindingen van de Amerikaanse inlichtingendiensten. De Verenigde Staten hebben ook informatie waaruit blijkt dat Poetin zich bewust is geworden van de verkeerde informatie, wat heeft geleid tot een breuk tussen Poetin en zijn hoogste defensiefunctionarissen.

'We hebben informatie dat Poetin zich misleid voelde door het Russische leger', aldus de Amerikaanse regeringsmedewerker. Er is nu een aanhoudende spanning tussen Poetin en het ministerie van Defensie door diens wantrouwen in de leiding. Poetin zou bijvoorbeeld niet hebben geweten dat zijn leger dienstplichtigen in Oekraïne inzette en daar verloor. 'Het toont een duidelijke verstoring aan in de stroom van zorgvuldige informatie naar de Russische president.'

Oekraïne: tussen de 200 en 300 burgers gedood in Irpin

16:31 | In de Oekraïense stad Irpin zijn naar schatting twee- tot driehonderd burgers omgekomen voordat de stad maandag werd heroverd op Russische troepen. Dat maakte de burgemeester van de stad vlak bij hoofdstad Kiev woensdag bekend.

Tijdens een briefing vertelde de bestuurder dat er ongeveer vijftig Oekraïense militairen zijn gedood in Irpin. Sommige lichamen zouden nog onder het puin liggen. Volgens de burgemeester zijn er de hele nacht Russische beschietingen in het gebied geweest.

In de Zuid-Oekraïense stad Mikolajiv is het dodental door een raketinslag dinsdag in een regionaal bestuursgebouw inmiddels opgelopen naar vijftien. 34 mensen raakten gewond, zegt gouverneur Vitali Kim van de regio. De plaatselijke autoriteiten maakten eerder melding van negen doden en 28 gewonden.

Het projectiel sloeg een gapend gat in het gebouw en vernielde ook het kantoor van Kim. Maar hij was ten tijde van de aanval niet aanwezig, zo laat de regionale bestuurder woensdag op Telegram weten.

VS: Poetin wordt verkeerd geïnformeerd

16:27 | Poetin wordt door zijn topadviseurs verkeerd geïnformeerd over de slechte prestaties van het Russische leger in Oekraïne. Hij krijgt ook niet te horen hoe de westerse sancties de Russische economie verlammen omdat zijn adviseurs 'te bang zijn hem de waarheid te vertellen', aldus een Amerikaanse functionaris tegen de Amerikaanse nieuwszender CNN. Poetin zou inmiddels doorhebben dat hij werd voorgelogen.

De functionaris zegt de inschatting te baseren op bevindingen van de Amerikaanse inlichtingendiensten. De Verenigde Staten hebben ook informatie waaruit blijkt dat Poetin zich bewust is geworden van de verkeerde informatie, wat heeft geleid tot een breuk tussen Poetin en zijn hoogste defensiefunctionarissen.

'We hebben informatie dat Poetin zich misleid voelde door het Russische leger', aldus de Amerikaanse regeringsmedewerker. Er is nu een aanhoudende spanning tussen Poetin en het ministerie van Defensie door diens wantrouwen in de leiding. Poetin zou bijvoorbeeld niet hebben geweten dat zijn leger dienstplichtigen in Oekraïne inzette en daar verloor. 'Het toont een duidelijke verstoring aan in de stroom van zorgvuldige informatie naar de Russische president.'

Wereldwijde inzameltop voor Oekraïners volgende week in Polen

15:42 | De wereldwijde inzamelactie voor Oekraïense vluchtelingen van onder andere de Europese Unie moet volgende week zaterdag een hoogtepunt bereiken in het Poolse Warschau. Daar zullen landen en organisaties miljarden euro's toezeggen om de nood van de Oekraïners te lenigen, hopen de organisatoren.

De inzamelcampagne, Stand up for Ukraine geheten, werd op touw gezet door de Europese Commissie en Canada. Vele tientallen artiesten en beroemdheden, van Madonna tot Billie Eilish en van U2 tot The Weekend, sloten zich aan. Met hun hulp moeten sociale media volgende week helemaal in het teken van de inzameling komen te staan, zo is de bedoeling. De campagne mondt vervolgens uit in de giftenconferentie in Warschau op zaterdag 9 april.

De conferentie in de Poolse hoofdstad wordt geleid door voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie. De Canadese premier Justin Trudeau doet vanuit eigen land mee. Zij hebben voor Polen gekozen omdat dat land het leeuwendeel van de miljoenen Oekraïners opvangt die de oorlog in hun land zijn ontvlucht.

Meer dan 4 miljoen mensen gevlucht uit Oekraïne

16:12 | Het aantal vluchtelingen uit Oekraïne is ruim een maand na het begin van de oorlog opgelopen tot meer dan vier miljoen. Volgens VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR zijn het er 4,019 miljoen. Zeker de helft van deze groep bestaat uit kinderen. Dat meldt VN-kinderrechtenorganisatie UNICEF woensdagmiddag. Daarnaast zijn er nog miljoenen Oekraïners, onder wie 2,5 miljoen kinderen, ontheemd in eigen land.

De teller stond twee weken geleden op drie miljoen. Het merendeel is naar Polen gevlucht, anderen naar buurlanden als Roemenië, Moldavië, Hongarije en Slowakije. De Poolse grenswacht heeft inmiddels 2,34 miljoen mensen doorgelaten, van wie er honderdduizenden naar landen in West-Europa zijn getrokken. Pakweg de helft van de Oekraïners die via Polen het land hebben verlaten is volgens UNICEF jonger dan 18 jaar.

VN leveren voedselhulp aan miljoen mensen in Oekraïne

14:45 | De Verenigde Naties leveren voedselhulp aan 1 miljoen mensen in Oekraïne. De organisatie waarschuwt dat meer mensen te weinig eten hebben en dat sommige volwassenen maaltijden overslaan zodat kinderen kunnen eten.

Het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de VN zegt dat het, ondanks veiligheidsproblemen, erin is geslaagd om 'voedselvoorraden te leveren aan de meest kwetsbare mensen in het hele land'. Er zijn onder meer 330.000 broden geleverd aan inwoners van Charkov. De komende dagen arriveren naar verwachting meer humanitaire konvooien met voedsel.

Het WFP zegt 530 miljoen euro nodig te hebben om 3,1 miljoen mensen te helpen. Door de oorlog zijn meer dan 6,5 miljoen mensen in Oekraïne ontheemd geraakt en heeft de voedselsector te maken met grote logistieke problemen. De organisatie schat dat 45 procent van de bevolking zich zorgen maakt over of er wel voldoende voedsel is. Een op de vijf mensen zou kleinere of minder maaltijden eten.

Het Oekraïense ministerie van Landbouw stelt dat er genoeg voorraden zijn om de komende twee jaar te voldoen aan de vraag naar voedsel in eigen land. Oekraïne is een van 's werelds grootste exporteurs van graan en plantaardige oliën. Door de blokkade van de havens kan niet meer worden geëxporteerd.

Rabobank kondigt volledig vertrek uit Rusland aan

14:15 | Rabobank staakt al zijn activiteiten in Rusland. De Nederlandse bank, die vooral met dochterbedrijf DLL actief is in het land, is al begonnen met het vertrek uit Rusland. Rabobank zegt geen zaken meer te willen doen met een 'regime dat op agressieve wijze een ander soeverein land binnenvalt'.

Rabobank heeft relatief kleine zakelijke belangen in Rusland. DLL houdt zich vooral bezig met lease- en financieringscontracten voor landbouwmachines. De Russische activiteiten waren in maart goed voor ongeveer 300 miljoen euro aan lopende contracten.

Oekraïense ombudsvrouw: Rode Kruis-gebouw in Marioepol vernietigd

14:01 | Russische troepen hebben in Marioepol een gebouw van het Rode Kruis aangevallen en vernietigd, meldt de Oekraïense ombudsvrouw. Ze zei vooralsnog geen bevestiging te hebben van slachtoffers. Wanneer de aanval plaatsvond, is niet bekendgemaakt.

'Vijandelijke vliegtuigen en artillerie schoten op een gebouw dat gemarkeerd was met een rood kruis en een witte achtergrond, wat wijst op de aanwezigheid van gewonde mensen, burgers of humanitaire vracht', aldus ombudsvrouw Ljoedmila Denisova in een verklaring op sociale media. De informatie is niet onafhankelijk geverifieerd.

Marioepol wordt al weken omsingeld door Russische troepen. Er vinden constant aanvallen plaats, terwijl inwoners er in erbarmelijke omstandigheden vastzitten. Vluchten is maar in beperkte mate mogelijk via humanitaire corridors, vluchtroutes waar Rusland en Oekraïne afspraken over moeten maken. Door de strijd om Marioepol is een groot deel van de stad vernietigd en zijn duizenden doden gevallen.

Kremlin ziet geen doorbraak in gesprekken met Oekraïne

13:00 | Het Kremlin heeft hoopvolle verwachtingen over de onderhandelingen met Oekraïne de grond ingeboord. 'We kunnen niet stellen dat er iets veelbelovends of enige doorbraak was', zei woordvoerder Dmitri Peskov. Volgens hem is er nog veel werk te verrichtten. Hij merkte wel op dat Moskou het positief vindt dat Kiev zijn eisen op schrift heeft gesteld.

Delegaties van beide kanten waren een dag eerder positief over onderhandelingen in Istanbul, waarbij Oekraïne onder meer voorstellen deed over toekomstige neutraliteit als grote landen, ook van de NAVO, via de VN-Veiligheidsraad veiligheidsgaranties bieden. Moskou beloofde na het overleg de militaire operaties rond de hoofdstad Kiev en de noordelijke stad Tsjernihiv drastisch te reduceren als gebaar van goede wil voor verdere onderhandelingen.

In Kiev was het afgelopen nacht weliswaar relatief rustig, maar in Tsjernihiv en omgeving regende het volgens de regionale gouverneur bombardementen. De Oekraïense president Volodimir Zelenski is sceptisch over de woorden van 'vertegenwoordigers van een land dat blijft vechten met de bedoeling om ons te vernietigen'.

Russen maken geen haast met betalingen in roebels voor gas

12:35 | Rusland zal niet meteen roebels als betalingsmiddel eisen voor de verkoop van gas aan 'onvriendelijke landen'. President Vladimir Poetin eiste dat vorige week van landen die sancties hebben ingesteld tegen Rusland wegens de oorlog in Oekraïne, zoals EU-lidstaten en het Verenigd Koninkrijk. Een woordvoerder van het Kremlin zegt nu dat de overstap op roebels voor gastransacties geleidelijk wordt ingevoerd.

De Russische regering werkt ook nog ideeën uit om voor nog meer exportgoederen roebels te vragen, maakte de woordvoerder bekend.

Eerder op woensdag waarschuwde de voorzitter van het Russische lagerhuis, Vjatsjeslav Volodin, de Europese Unie nog dat lidstaten snel roebels moeten inslaan om gas te kopen. Veel westerse landen en bedrijven veroordeelden de eis om gas in roebels af te rekenen, waaronder Nederlandse energiemaatschappijen. Duitsland bestempelde de stap als contractbreuk, omdat eerder was afgesproken om af te rekenen in euro's of dollars.

Spanning tussen Oost-Europese landen vanwege oorlog in Oekraïne

12:30 | Polen en Tsjechië zijn boos op Hongarije omdat ze vinden dat het land zich te vriendelijk opstelt richting Rusland. De spanning tussen de Visegrád-landen is opmerkelijk, zeker omdat Polen en Hongarije de afgelopen jaren op andere terreinen nauwe bondgenoten zijn geworden.

Een ontmoeting tussen de ministers van Defensie van de Visegrád-landen (Polen, Hongarije, Slowakije en Tsjechië) is deze week op het laatste moment afgezegd door Hongarije, nadat Tsjechië en Polen zich hadden teruggetrokken. De Tsjechische minister zei via Twitter dat 'Hongaarse politici goedkope Russische olie belangrijker vinden dan Oekraïens bloed'.

China en Rusland veroordelen westerse sancties om oorlog Oekraïne

12:20 | China en Rusland veroordelen de 'illegale en contraproductieve' sancties die westerse landen hebben opgelegd aan Moskou vanwege de oorlog in Oekraïne. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov, voor het eerst in China sinds de invasie ruim een maand geleden, voerde gesprekken met zijn ambtgenoot Wang Yi in de oostelijke provincie Anhui. China heeft daar in de stad Huangshan twee dagen van overleg over Afghanistan georganiseerd waarbij ook onder meer de VS, Pakistan en de Taliban aanschuiven.

Rusland zoekt steun bij China nu het steeds meer is geïsoleerd op het wereldtoneel. De twee ministers spraken af hun 'strategische partnerschap' te versterken en 'met gezamenlijke stem' te spreken over mondiale kwesties. Volgens Lavrov leiden de twee landen de weg naar een 'eerlijkere en democratischere wereldorde'.

Wang merkte op dat de onderlinge relatie de 'test van internationale turbulentie heeft doorstaan'. Volgens hem is er 'geen limiet aan de Chinees-Russische samenwerking en onze inspanningen om vrede te bereiken, en veiligheid te waarborgen'.

'Niet te cynisch zijn over onderhandelingen Rusland en Oekraïne'

12:14 | Tegen de verwachtingen in heeft Rusland toegezegd de militaire activiteiten bij Kiev drastisch te verminderen. Rusland zegt dit te doen om wederzijds vertrouwen te kweken. Maar volgens Oekraïne en de VS verminderen ze het aantal soldaten helemaal niet, maar is het gewoon een herpositionering. Volgens BNR's buitenlandcommentator Bernard Hammelburg moeten we ook niet 'al te cynisch zijn'.

Vanochtend waren er opnieuw explosies rondom Kiev, en dat terwijl Rusland heeft beloofd zijn troepen in dit gebied deels terug te trekken. Het Britse Minister van Defensie bericht dat Russische troepen zich wel degelijk hergroeperen in Belarus en Rusland, maar dat is mogelijk vanwege zware verliezen die zijn geleden in de strijd rondom de Oekraïense hoofdstad.

Volgens Hammelburg neemt het aantal soldaten in de Donbas juist toe. Het is voor hem dan ook duidelijk dat Rusland nu streeft naar de 'Koreaanse optie', waarbij de Donbas Russisch wordt en de rest van het land Oekraïens blijft. 'Mijn indruk is dat een deel van die troepenmacht die nu rond Kiev is, dat die inderdaad wordt verplaatst naar Donbas en dat het plan blijft om Oekraïne toch in tweeën te knippen.'

Ruim 25.000 Britse visa voor Oekraïense vluchtelingen

11:49 | De Britse regering heeft 25.500 visa afgegeven aan Oekraïense vluchtelingen. Vanwege de oorlog in Oekraïne zijn twee speciale regelingen opgezet, zodat zij ook naar het Verenigd Koninkrijk kunnen komen.

Van de afgegeven visa zijn er 22.800 voor personen die naar het VK mogen komen omdat ze er familie hebben. Daarnaast zijn 2700 visa gegeven via de regeling waarbij Oekraïners een zogenoemde sponsor moeten hebben, iemand door wie ze minstens een half jaar worden gehuisvest. Bij de Britse overheid zijn in totaal 59.500 visumaanvragen binnengekomen.

Door de oorlog in Oekraïne, die op 24 februari begon, zijn meer dan 4 miljoen mensen het land ontvlucht. Met name in buurland Polen zijn veel mensen aangekomen. De vluchtelingen verspreiden zich steeds meer over heel Europa. Vanwege de grote aantallen wordt de Britse regering onder druk gezet om meer te doen voor de vluchtelingen.

Amnesty hekelt 'heksenjacht' tegen Russische oorlogscritici

11:48 | Rusland heeft een 'onverbiddelijke heksenjacht' geopend op anti-oorlogsdemonstranten en invloedrijke critici van de aanval op Oekraïne met het justitiële strafsysteem als wapen, concludeert Amnesty International. Een kleine maand geleden werd in Rusland een wet van kracht waardoor kritiek op het leger tot jarenlange celstraffen kan leiden.

'De vervolging van degenen die zich verzetten tegen Vladimir Poetins invasie van Oekraïne gaat veel verder dan eerdere inspanningen om activisten en betogers de mond te snoeren', zegt Marie Struthers van de mensenrechtenorganisatie. Critici van wat in Rusland de 'speciale operatie' in Oekraïne moet worden genoemd, krijgen te maken met 'absurde aantallen willekeurige aanklachten' alleen omdat ze zich uitspreken. Niet alleen het leger in 'diskrediet' brengen, maar ook smaad, fraude en terrorisme behoren tot de beschuldigingen.

Er lopen zeker zestig van dergelijke strafzaken tegen critici en vreedzame betogers, zegt de Russische mensenrechtengroep Agora. Zo werd de gastronomieblogger Veronika Belotserkovskaja, die 850.000 volgers heeft op Instagram, op 16 maart aangeklaagd voor het delen van 'valse informatie over het vernietigen van steden en burgerbevolking in Oekraïne door het Russische leger'.

Ook journalisten, straatartiesten en makers van anti-oorlogsgraffiti worden vervolgd. De draconische wet werd vorige week uitgebreid, waardoor ook het delen van 'nepnieuws' over de activiteiten van de Russische overheid in het buitenland strafbaar is gesteld.

'Deze schandelijke vervolgingen zijn flagrante schendingen van het recht op vrije meningsuiting', stelt Struthers vast. 'Deze afschuwelijke repressiecampagne tegen critici van de staat die zich dapper verzetten tegen de Russische invasie in Oekraïne moet nu stoppen.'

Economisch vertrouwen eurozone zakt door oorlog in Oekraïne

11:30 | Het economisch vertrouwen van consumenten en bedrijven in de eurozone is in maart sterk gedaald door de oorlog in Oekraïne. Vooral het vertrouwen onder consumenten nam deze maand flink af door de zorgen over de sterke prijsstijgingen. Door de Russische inval zijn onder andere de energieprijzen hard opgelopen, wat de inflatie verder aanjaagt.

Nederland was van de grotere economieën van Europa een positieve uitzondering. Ondanks een flinke daling van het consumentenvertrouwen nam het economisch vertrouwen deze maand licht toe. Zowel in de Nederlandse industrie als in de dienstensector steeg het vertrouwen ten opzichte van februari. Onder Nederlandse winkeliers verslechterde het sentiment wel. Frankrijk, Spanje en Duitsland lieten de grootste dalingen van het vertrouwen zien. Ook in Polen en Italië verslechterde het sentiment.

De graadmeter van de Europese Commissie voor het economisch sentiment in het eurogebied zakte met 5,4 punten tot 108,5 punten. In de industrie zakte het vertrouwen tot het laagste niveau in twaalf maanden door de sterke stijging van de prijzen van grondstoffen en de problemen bij de toelevering van onderdelen. In de bouwsector bleef het sentiment daarentegen vrijwel ongewijzigd.

In de dienstensector, waartoe bijvoorbeeld de horeca, vervoersbedrijven en bioscopen behoren, nam het vertrouwen voor de tweede maand op rij wel licht toe, dankzij de versoepelingen van de coronamaatregelen. Bij Europese winkeliers was echter sprake van een flinke daling van het vertrouwen door de vrees dat de hoge inflatie de koopkracht van consumenten aantast.

Polen wil nog dit jaar van Russische olie en kolen af

11:08 | Polen wil nog voor het einde van dit jaar van Russische kolen en olie af. Het Oost-Europese land hoopt in mei al zonder steenkool uit Rusland te kunnen, zei premier Mateusz Morawiecki. Hij hoopt Rusland zo verder pijn te doen als vergelding voor de inval in Oekraïne.

'We stellen een verbod in op Russische kolen en ik hoop dat we voor het einde van april, of op zijn laatst mei, volledig uit Russische steenkool zijn gestapt", zei Morawiecki. 'We doen alles wat we kunnen om voor het eind van dit jaar te stoppen met het gebruik van Russische olie.'

Polen is voor de import van fossiele brandstoffen sterk afhankelijk van Rusland. Volgens Europees statistiekbureau Eurostat kwam bijna 70 procent van alle aardolie die Polen in 2019 importeerde uit Rusland. Volgens de denktank Forum Energii kwam de afgelopen twintig jaar zo'n 62 procent van alle geïmporteerde steenkool uit Rusland, maar Polen heeft ook veel eigen kolenmijnen.

De Poolse premier deed ook een oproep aan de Europese Unie om een importheffing in te stellen op fossiele brandstoffen uit Rusland. Dat zou voor meer gelijkheid op de Europese markt moeten zorgen tussen landen die fossiele brandstoffen al in de ban doen en andere lidstaten, zo betoogde hij tijdens een persconferentie.

VS: Geen terugtrekking Russen bij Kiev, maar verplaatsing

10:43 | Er leek schot te zitten in de onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne. De Russen zeggen een deel van het leger rond Kiev terug te trekken richting de Donbas. Volgens de Amerikanen trekken Russische troepen zich echter niet terug, maar gaat het slechts om een verplaatsing van posities. Hoogleraar Oorlog Studies Frans Osinga: 'De Russische legerleiding heeft nog wat uit te leggen.'

‘De illusie dat Rusland Kiev kan gaan bezetten, is misschien opgegeven. Daar hebben ze echt verliezen geleden. Bovendien heeft Rusland ook gezegd dat het land bereid is tot vrede. Maar dan moet de Donbas wel onafhankelijk worden. En dat is het punt van de Oekraïense legerleiding: de Donbas is nog lang niet veroverd. Oekraïne heeft daar een hele sterke eenheid', zegt bijzonder hoogleraar Oorlog Studies Frans Osinga van Universiteit Leiden.

Meer dan 4 miljoen mensen gevlucht uit Oekraïne

10:38 | Het aantal vluchtelingen uit Oekraïne is ruim een maand na het begin van de oorlog opgelopen tot meer dan 4 miljoen. Volgens VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR zijn het er 4,019 miljoen. Daarnaast zijn er nog miljoenen Oekraïners ontheemd in eigen land.

De teller stond twee weken geleden op 3 miljoen. Het leeuwendeel is naar Polen gevlucht, anderen naar buurlanden als Roemenië, Moldavië, Hongarije en Slowakije. De Poolse grenswacht heeft inmiddels 2,34 miljoen mensen doorgelaten, van wie er honderdduizenden naar landen in West-Europa zijn getrokken.

Oekraïne-concert in Eindhoven levert 30.000 euro op voor Giro555

10:09 | Het Benefietconcert Oekraïne Concert for Peace in Muziekgebouw Eindhoven heeft zaterdag 30.000 euro opgeleverd. Dat heeft het muziekgebouw bekendgemaakt. Iris Hond, Kovacs, Eric Vloeimans, Theo Maassen en Edsilia Rombley traden belangeloos op voor het initiatief.

Burgemeester John Jorritsma opende de avond in het Oekraïens en de Eindhovense acteur Mike Weerts presenteerde de voorstelling. De volledige opbrengst gaat naar Giro555.

Een kaartje voor de avond kostte 10 euro en mensen konden op de avond zelf geld doneren. Ook werd er een benefietdiner georganiseerd en het grootste deel van het personeel van Muziekgebouw Eindhoven werkte zaterdagavond vrijwillig.

Duitsland kondigt waarschuwingsfase van gasnoodplan af

09:45 |De Duitse minister van Economische Zaken en Klimaat Robert Habeck heeft de eerste fase van een gasnoodplan afgekondigd. Die waarschuwingsfase geldt als voorzorgsmaatregel vanwege mogelijke leveringsproblemen van gas. Die kunnen ontstaan als Rusland de gaskraan dichtdraait wanneer landen hun gasrekening niet in roebels betalen. Daarmee heeft het land gedreigd.

'Er zijn momenteel geen knelpunten in de gaslevering', verklaart Habeck. 'Toch moeten we voorzorgsmaatregelen treffen om voorbereid te zijn op een escalatie door Rusland.' Als onderdeel van de waarschuwingsfase houdt een crisisteam de situatie rond de levering en voorraden van gas in Duitsland in de gaten. Als er aanleiding toe is, kan dan worden ingegrepen om de leveringszekerheid te waarborgen. Daar doet de landelijke overheid volgens Habeck alles aan.

Hoewel er nu dus genoeg gas is, moeten alle gebruikers zuiniger gaan doen. Dat gaat niet alleen om bedrijven, maar ook om huishoudens, benadrukt Habeck.

Rusland wil vanaf deze week dat westerse landen in roebels gaan betalen voor olie en gas. Daarmee wil het land de eigen munteenheid ondersteunen. Landen zullen namelijk roebels moeten kopen om hun rekeningen te betalen. Tegelijkertijd heeft Rusland minder aan dollars en euro's door alle sancties.

Westerse landen en energieleveranciers, waaronder Nederlandse bedrijven, hebben de eis om in roebels te betalen verworpen. Ze zeggen dat Rusland niet eenzijdig de contracten kan wijzigen. Rusland dreigt evenwel de gaskraan dicht te draaien als er niet in roebels wordt betaald.

Europese beurzen lager door twijfel over kans op vrede Oekraïne

09:27 | De Europese beurzen zijn woensdag overwegend wat lager geopend na de sterke stijging van een dag eerder. Toen werd het sentiment ondersteund door positieve signalen vanuit Istanbul, waar Rusland en Oekraïne onderhandelden over een mogelijke vrede. Inmiddels is het enthousiasme daarover omgeslagen in twijfel.

Handelaren vragen zich af of Rusland wel echt een handreiking doet door het offensief rond Kiev af te gaan bouwen of juist zijn troepen herpositioneert voor een aanval elders. Die twijfel zorgt ook weer voor stijgende olieprijzen. Na twee dagen van aanzienlijke daling werd een vat Amerikaanse olie 2,5 procent meer waard op 106,87 dollar. Brentolie wordt voor 112,86 dollar per vat verhandeld, een toename van 2,4 procent.

De AEX-index stond in de ochtendhandel 0,2 procent in de min op 733,55 punten. De MidKap leverde 0,3 procent in op 1067,80 punten. De beurzen in Frankfurt en Parijs verloren tot 0,6 procent. Die in Londen dikte juist 0,1 procent aan.

In de AEX is Shell de grootste winnaar met een plus van 1,5 procent. Unibail-Rodamco-Westfield werd 0,2 procent lager gezet. Het winkelvastgoedbedrijf, in Nederland bekend van de Westfield Mall of the Netherlands in Leidschendam, gaat zijn Amerikaanse activiteiten verkopen en zich volledig op de Europese markt richten. In 2024 moet de bedrijfswinst in Europa terug zijn op het niveau van voor corona.

Besi stond onderaan bij de hoofdfondsen met een min van 2,1 procent. Het chipbedrijf maakte bekend 175 miljoen euro te willen ophalen met een nieuwe obligatielening. De opbrengst is bedoeld om investeringen te bekostigen die bijdragen aan de langetermijnstrategie, zoals de ontwikkeling van nieuwe technieken. Ook kunnen overnames met het geleende geld worden betaald.

Beter Bed steeg 3,7 procent na een update. De beddenketen meldt een sterke start van het jaar, ondanks de coronalockdown die de winkels in Nederland begin januari enkele weken dichthield. Inmiddels liggen de verkopen boven het niveau van voor corona. Beter Bed heeft vooralsnog weinig last van de gevolgen van de oorlog in Oekraïne.

In Zwitserland ging UBS 0,5 procent omlaag. De bank, waar oud-ING-baas Ralph Hamers topman is, gaat dit jaar en volgend jaar voor omgerekend een kleine 5,5 miljard euro eigen aandelen inkopen.

De euro is 1,1126 dollar waard. Bij het slot van de handel op Wall Street was dat nog 1,1087 dollar.

Kiev: relatief rustige nacht

09:12 | De Oekraïense hoofdstad Kiev is in de nacht van dinsdag op woensdag niet beschoten, maar aan de rand van de stad wordt volgens locoburgemeester Mikola Povoroznik nog wel gevochten. Het was volgens hem daarom een relatief rustige nacht. Dinsdag kondigde Rusland aan het offensief in het noorden van Oekraïne op een laag pitje te zetten. Daarvan was volgens Oekraïense zegslieden in onder meer Tsjernihiv, 120 kilometer ten noorden van Kiev, niets te merken.

De Russische aankondiging was op de dag van onderhandelingen in Istanbul tussen Oekraïne en Rusland over beëindiging van de oorlog. Beide partijen lieten zich positief uit na de eerste gespreksronde. Het is onduidelijk wanneer de volgende ronde is.

In het zuidoosten van Oekraïne hebben volgens de plaatselijke, pro-Russische autoriteiten Oekraïense strijdkrachten met artillerie een woonwijk in de stad Donetsk beschoten. Daarbij zijn een paar flatgebouwen getroffen en is een dode gevallen. Vier mensen raakten gewond, berichtte de leiding van de 'Volksrepubliek' Donetsk. Donetsk is sinds 2014 in handen van pro-Russische separatisten. Kort voor de Russische aanval op Oekraïne erkende het Kremlin de provincie Donetsk en de aangrenzende provincie Loehansk als onafhankelijke staten.

Het gebied dat de separatisten beheersen is beperkt tot het zuidoostelijke deel van de provincies Donetsk en Loehansk. Volgens de officiële Oekraïense gouverneur van Donetsk zijn de Russen verhevigd in de aanval gegaan in de provincie. Ze zouden ook troepen uit het noorden van Oekraïne naar het oosten verplaatsen. De Russische defensieminister Sergej Sjojgoe zei dinsdag dat het voornaamste doel van "de militaire operatie" nu 'de bevrijding' van de regio Donbas in Oost-Oekraïne is. De Oekraïense legerleiding vreest dat Russische troepen nu proberen de Oekraïense troepen in de oostelijke provincies af te snijden van de rest van het land.

Explosies in Russisch munitiedepot bij Oekraïense grens

08:18 | In een Russisch munitiedepot zijn grote explosies geweest en vier mensen gewond geraakt. De explosies waren bij het dorp Krasni Oktiabr, 12 kilometer van de Oekraïense grens. Omwonenden verspreidden op sociale media beelden van de ontploffingen.

De autoriteiten stellen een onderzoek in naar de oorzaak. Een betrokkene zei tegen het Russische persbureau RIA Novositi dat de explosies zijn veroorzaakt door een brand in een magazijn die was ontstaan als gevolg van een menselijke fout. Het is onduidelijk of de ontploffing te maken heeft met de oorlog in Oekraïne die circa 40 kilometer zuidelijker bij Charkov woedt.

'Voor Erdogan is zijn rol als bemiddelaar buitengewoon belangrijk'

07:40 | De vredesonderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland in Istanboel verliepen gisteren zo voortvarend, dat de gesprekken van vandaag niet meer doorgaan. Binnenkort schuiven de ministers van Buitenlandse Zaken aan voor ronde twee. Dat mag een succes heten voor de Turkse president Erdogan.

'In Turkije zien we bij sommigen dezelfde scepsis over de terugtrekking van de Russen, anderen benadrukken de veiligheidsgaranties die Oekraïne gevraagd heeft voordat men in de toekomst akkoord wil gaan met een deal', zegt correspondent in Turkije Joost Lagendijk. 'Turkije zou ook gevraagd worden daaraan bij te dragen. En er wordt hier besproken dat Oekraïne zo blij was dat de besprekingen niet meer in Belarus plaatsvonden. Dat betekent dat de volgende rondes waarschijnlijk ook hier zullen zijn.'

Goed nieuws dat er vooruitgang is geboekt, maar er is ook veel wantrouwen'

06:50 | Er waren gisterenavond voorzichtig positieve geluiden te horen na afloop van de vredesonderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne in Istanboel. Maar van de beloofde terugtrekking van de Russen uit de omgeving van Kiev komt volgens de Amerikanen weinig terecht.

Het Amerikaanse ministerie van Defensie meldt dat Rusland zijn manschappen weliswaar 'herpositioneert' in de buurt van Kiev, maar van een aftocht zou geen sprake zijn. 'Ook de Oekraïense legerstaf heeft gezegd: dit is gewoon misleiding', zegt Rusland-correspondent Joost Bosman. 'Ze zijn troepen aan het roteren en aan het vervangen. Op zich is het goed nieuws dat er gisteren vooruitgang is geboekt, maar er is ook veel wantrouwen.'

Borrell: Russische troepen beschoten EU-adviesmissie in Oekraïne

01:58 | Een lokaal kantoor van de adviesmissie van de Europese Unie in Oekraïne (EUAM) is beschoten door Russische troepen, zegt EU-buitenlandchef Josep Borrell in een verklaring die dinsdag werd uitgegeven.

'Vandaag heeft de EU-adviesmissie Oekraïne (EUAM) geloofwaardige informatie verkregen dat de gebouwen van het kantoor in Marioepol onlangs zijn getroffen door Russische beschietingen', zei Borrell. 'Het EUAM-kantoor en de uitrusting hebben grote schade opgelopen. Er zijn geen leden of medewerkers van de missie gewond geraakt.'

VN-voedselchef: Oekraïne-oorlog 'verwoest' Wereldvoedselprogramma

01:22 | VN-voedselchef David Beasley zei dinsdag dat de oorlog in Oekraïne de inspanningen van het Wereldvoedselprogramma (WFP) om wereldwijd zo'n 125 miljoen mensen te voeden dreigt te verwoesten. Volgens Beasley is Oekraïne door de oorlog veranderd 'van de graanschuur van de wereld tot de broodtrommel van de wereld'.

Het Wereldvoedselprogramma is de voedselhulptak van de Verenigde Naties. Het is 's werelds grootste humanitaire organisatie die zich op honger en voedselzekerheid richt. Volgens Beasley komt 50 procent van het graan dat het WFP opkoopt uit Oekraïne. 'Dus je kunt je voorstellen hoeveel verwoesting dit (de oorlog in Oekraïne, red.) voor onze operaties zal hebben,' zei hij tegen de VN-Veiligheidsraad.

Beasley zei ook dat de voedselcrisis wordt verergerd door een gebrek aan kunstmestproducten uit Belarus en Rusland. "Als je de gewassen geen kunstmest geeft, zal je opbrengst met minstens 50 procent afnemen. Dus we kijken naar wat de komende maanden een catastrofe kan zijn bovenop een catastrofe", zei hij. De voedselcrisis kan dan ook 'verder gaan dan wat we sinds de Tweede Wereldoorlog hebben gezien', aldus Beasley.

Voor de Russische invasie van Oekraïne op 24 februari worstelde het WFP al met hoge brandstof- en voedselprijzen, zei Beasley. Daardoor werd het voedselprogramma gedwongen de rantsoenen voor miljoenen mensen te verlagen in landen als Jemen, waar de bevolking door een jarenlange burgeroorlog al kampt met enorme voedseltekorten.

Beasley waarschuwde dat als het conflict in Oekraïne niet wordt beëindigd, 'de wereld een hoge prijs zal betalen. Het laatste wat we willen doen, is dat het Wereldvoedselprogramma voedsel bij hongerige kinderen weghaalt om het aan van honger omkomende kinderen te geven.'

HRW: Rusland gebruikt verboden antipersoonsmijnen in Oekraïne

23:46 | Russische troepen die in Oekraïne vechten hebben verboden antipersoonsmijnen gebruikt in de oostelijke regio van Charkov, zegt Human Rights Watch (HRW). De mensenrechtenorganisatie baseert die beschuldiging op verklaringen van Oekraïense explosievenopruimingstechnici, die maandag antipersoonsmijnen zouden hebben gelokaliseerd.

Het Rode Kruis definieert antipersoonsmijnen als 'landmijnen ontworpen om te exploderen door de aanwezigheid, de nabijheid van ofwel het contact met een persoon en die ertoe bestemd zijn een of meer personen buiten gevecht te stellen, letsel toe te brengen of te doden'.

Het internationale mijnverbodsverdrag van 1997 verbiedt het gebruik, de productie, de aanleg van voorraden en de overdracht van antipersoonsmijnen volledig. Rusland behoort niet tot de 164 landen die zich bij het verdrag hebben aangesloten, Oekraïne sinds 2006 wel. Van Rusland is bekend dat het - in tegenstelling tot Oekraïne - dergelijke landmijnen bezit.

De mijn die door Rusland wordt gebruikt is volgens HRW een nieuw ontwikkeld type genaamd POM-3, ook bekend als 'Medallion', dat uitgerust is met een seismische sensor om een ​​naderende persoon te detecteren en een explosieve lading in de lucht te werpen. De daaropvolgende ontploffing kan binnen een straal van 16 meter mensen verwonden of zelfs doden. De POM-3 zou ook zijn uitgerust met een zelfvernietigingsmechanisme dat de mijn vernietigt na een vooraf ingestelde tijd, bijvoorbeeld enkele uren of dagen.

HRW zegt het gebruik van antipersoonsmijnen van Russische oorsprong te hebben gedocumenteerd in meer dan dertig landen, waaronder in Syrië (2011-2019), Oekraïne (2014-2015) en Libië (2020). Vaak viel het gebruik samen met Russische militaire aanwezigheid als een partij in die conflicten.

Gerelateerde artikelen