Internationaal29 apr '22 18:47

Liveblog | Rusland verlaagt opnieuw rente; Britse minister: Poetin kan nieuwe wereldoorlog uitroepen

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 65 van de oorlog in Oekraïne. De aanval op de Russische journalist en Nobelprijswinnaar Dmitri Moeratov eerder deze maand zou het werk zijn van Russische inlichtingendiensten. The Washington Post en The New York Times melden dat donderdag op basis van anonieme bronnen binnen de Amerikaanse regering.

(ANP / Associated Press)

Polen levert ruim 200 tanks aan Oekraïne

18:46 | Polen steunt buurland Oekraïne in zijn strijd tegen de Russen met de levering van meer dan tweehonderd tanks van het type T-72 uit het Sovjettijdperk. Het overgrote deel daarvan zou al in Oekraïne zijn, meldt het Poolse radiopersbureau IAR op basis van overheidsbronnen.

De Poolse premier Mateusz Morawiecki had eerder al aangegeven veel tanks aan Oekraïne te leveren, maar een exact aantal gaf hij niet. President Andrzej Duda zei begin deze week dat Polen 1,5 miljard euro aan militaire steun heeft geleverd aan Oekraïne sinds het uitbreken van de oorlog.

De Oekraïense president Volodimir Zelenski is blij met de hulp die hij vanuit Polen krijgt. In Kiev sprak hij tegenover Poolse media zijn dank uit voor de 'ongekende steun aan Oekraïne en de Oekraïners'. Hij doelde daarmee niet alleen op de militaire hulp, maar ook op de humanitaire hulp die Polen verleent aan de vele mensen die sinds de Russische inval in Oekraïne de grens met Polen zijn overgestoken.

Volgens de Poolse grensbewaking zijn sinds het begin van de oorlog 3 miljoen mensen naar Polen gevlucht. Hoeveel van hen zijn doorgereisd naar een ander land, is niet bekend. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR hanteert een iets lager getal (2.992.575) en zegt dat in totaal ruim 5,4 miljoen Oekraïners het land zijn ontvlucht.

Volgens de Poolse grensbewaking zijn de afgelopen twee maanden ook zo'n 924.000 mensen vanuit Polen naar Oekraïne teruggekeerd.

Nederland stuurt forensisch opsporingsteam naar Oekraïne

17:42 | Nederland stuurt een forensisch opsporingsteam naar Oekraïne. Dat heeft de ministerraad besloten en meldt Wopke Hoekstra op Twitter. Het team bestaat hoofdzakelijk uit personeel van de Koninklijke Marechaussee, aangevuld met experts van andere Defensieonderdelen en van het Nederlands Forensisch Instituut. Zij gaan bewijs verzamelen dat bruikbaar is voor onderzoek naar oorlogsmisdaden en in strafrechtelijke procedures.

Het forensisch opsporingsteam zal begin mei van start gaan en wordt in principe ingezet voor een periode van twee weken. De werkzaamheden van het team vinden plaats op verschillende locaties in de omgeving van Kiev.

Eerste schip met Oekraïens maïs vertrekt uit Roemenië

17:29 | Vanuit Roemenië is een eerste schip vertrokken met aan boord 70.000 ton maïs uit Oekraïne. De Roemeense haven Constanta is beschikbaar gesteld voor Oekraïne om de Russische blokkade van zijn havens te omzeilen.

Oekraïne beschuldigt Rusland ook van het stelen van graan, zoals maïs, uit de gebieden die het bezet houdt, met name in de regio van de havenstad Cherson. Volgens Kiev dreigt daardoor in combinatie met de blokkade van Oekraïense havens en het plaatsen van mijnen op de scheepvaartroutes de wereldwijde voedsellevering in gevaar te komen.

Het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken eist dat Rusland een einde maakt aan de 'illegale diefstal van graan', evenals 'de blokkade van Oekraïense havens'. Ook eist het een vrije doorgang van onder andere Oekraïense koopvaardijschepen. Het Kremlin ontkent noch bevestigt de aantijging en zegt geen informatie te hebben over een eventuele graandiefstal.

Oekraïne is wereldwijd een belangrijke graanexporteur. Het levert voornamelijk aan Afrika, het Midden-Oosten en andere delen van Azië. Door de Russische inval is het voor Oekraïne onmogelijk om via de eigen havens graan te exporteren.

Donderdag maakte Bulgarije bekend dat Oekraïens graan voortaan ook via de Bulgaarse havenstad Varna zijn weg naar andere landen kan vinden.

Kaag: niet toegeven aan poging Russen om EU uit elkaar te spelen

16:36 | Europese landen moeten zich niet door Rusland uiteen laten drijven, vanwege de Russische eis aan enkele landen om gas voortaan in roebels te betalen. Dat vindt minister Sigrid Kaag van Financiën. 'Het is aan ons allemaal om er, samen met de Europese Commissie, voor te zorgen dat dit niet gebeurt.'

Rusland heeft de toevoer van gas aan Polen en Bulgarije deze week stopgezet, omdat beide landen weigeren het Russische gas in roebels te betalen. De Europese lidstaten hebben afgesproken hun gasleveranties aan Rusland in euro's of in dollars te blijven betalen. Deze afspraken maken onderdeel uit van het sanctiepakket tegen Rusland en Russische bedrijven.

'We moeten ons aan de sancties houden, anders ondermijn je je eigen sancties', stelde Kaag als vicepremier in een persconferentie na de ministerraad. Kaag ziet dat Russen eropuit zijn om tweedeling te zaaien, met hun besluit de gastoevoer aan Polen en Bulgarije stop te zetten. De Europese lidstaten moeten niet in die val trappen, zei ze.

Kaag beseft dat Nederland minder afhankelijk van Russisch gas is dan andere landen. 'Daarom is het zaak dat we die andere landen ondersteunen.' Zij mogen 'niet het slachtoffer worden van de keuze die de Russen nu weer maken.'

Rusland verlaagt rente opnieuw om economie te steunen

14:06 | De Russische centrale bank heeft het belangrijkste rentetarief voor de tweede keer op rij verlaagd. Met de verlaging van de leenkosten hoopt de centrale bank de Russische economie, die hard wordt getroffen door de westerse sancties vanwege de oorlog in Oekraïne, te ondersteunen.

Het rentetarief ging omlaag van 17 procent naar 14 procent. Het nieuwe tarief geldt vanaf maandag. Economen hadden gerekend op een verlaging tot 15 procent. Eerder deze maand verlaagde de centrale bank de rente al onverwachts naar 17 procent.

Om de koersval van de Russische roebel en hoge inflatie in het land tegen te gaan, werd de rente in Rusland eind februari nog ruim verdubbeld naar 20 procent. De roebel verloor maar liefst 40 procent van zijn waarde door de westerse sancties tegen Rusland in de nasleep van de Russische invasie van Oekraïne op 24 februari.

De Russische munt is deze maand echter bijna 14 procent gestegen ten opzichte van de dollar. Dat komt vooral door de beperkingen die Rusland heeft gesteld op de uitstroom van kapitaal uit het land en de hogere prijzen voor olie en gas.

De centrale bank gaf verder aan ruimte te zien om de rente in de komende tijd verder te verlagen om de economie te ondersteunen. De externe omstandigheden voor de Russische economie blijven volgens de centrale bank 'uitdagend' en beperken de economische activiteit in het land.

De centrale bank waarschuwde dat de economie mogelijk twee opeenvolgende jaren van krimp tegemoet gaat. 'Bedrijven ondervinden aanzienlijke problemen in productie en logistiek doordat de toegang tot belangrijke geïmporteerde goederen is afgesloten', aldus de centrale bank. De verschuiving naar nieuwe markten voor export en import zal daarbij 'geleidelijk' verlopen.

Rusland zet zich vanwege de westerse sancties schrap voor een diepe recessie en de centrale bank grijpt de stabilisatie van de inflatie en de roebel op dit moment aan om de economie te steunen en de inflatie niet tegen elke prijs te bestrijden. De centrale bank kwam ook met nieuwe economische verwachtingen en rekent voor dit jaar op een krimp van 8 tot 10 procent. De inflatie zal naar verwachting eind dit jaar op 18 tot 23 procent uitkomen.

Britse minister: Poetin kan nieuwe wereldoorlog uitroepen

14:02 | De Britse regering houdt er rekening mee dat de Russische president Vladimir Poetin een nieuwe wereldoorlog uitroept nu de invasie in het buurland Oekraïne stokt. De Britse minister van Defensie, Ben Wallace, zegt dat het hem niet zou verbazen als Poetin binnenkort de ​​oorlog aan de 'nazi's van de wereld' gaat verklaren.

De Russische leider zou dan ook een 'massale' mobilisatie van Rusland kunnen afkondigen. Volgens de Britse krant Daily Mail gaat Wallace uit van 9 mei, de dag waarop de overwinning op nazi-Duitsland wordt gevierd.

Moskou noemt de Russische invasie, die op 24 februari begon, een speciale operatie om Oekraïne van nazi's te verlossen. Wat eigenlijk als korte actie was bedoeld, dreigt uit te lopen op een lange strijd. Volgens Wallace heeft Poetin bij veel van diens oorlogsdoelstellingen 'gefaald'. In het Westen wordt inmiddels rekening gehouden met een jarenlange oorlog.

Omdat westerse landen geld en wapens aan Oekraïne leveren, wijst het Kremlin met regelmaat op zijn kernwapens om zo het Westen te intimideren. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zei onlangs dat het gevaar van een kernoorlog groot is.

ExxonMobil schrijft miljarden af vanwege vertrek uit Rusland

13:52 | Het grote Amerikaanse olieconcern ExxonMobil moet een afschrijving van 3,2 miljard dollar in de boeken zetten voor het vertrek uit Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne. Tegelijkertijd profiteerde het bedrijf volop van de hoge energieprijzen door het conflict.

De afschrijving wordt gedaan op het grote olieproject Sakhalin 1, in het uiterste oosten van Rusland. ExxonMobil heeft daar een groot belang in. Ook andere grote oliebedrijven als Shell en BP hebben aangekondigd Rusland te verlaten en daardoor miljardenafschrijvingen te moeten doen op Russische activiteiten.

De winst van ExxonMobil, het grootste oliebedrijf van de Verenigde Staten, kwam uit op 5,5 miljard dollar. Dat is inclusief de afboeking in Rusland. In het eerste kwartaal van 2021 werd een winst behaald van 2,7 miljard dollar. De totale omzet bedroeg 90,5 miljard dollar, tegen meer dan 59 miljard dollar een jaar terug.

Branchegenoot Chevron heeft ook flink geprofiteerd van de hoge energieprijzen. Dat Amerikaanse bedrijf boekte een winst van bijna 6,3 miljard dollar, tegen net geen 1,4 miljard dollar een jaar eerder. Chevron heeft nauwelijks activiteiten in Rusland.

Het bedrijf zegt dat het zijn olie- en gasproductie in de VS met 10 procent heeft verhoogd om zo te kunnen voldoen aan de sterke vraag naar brandstof. Zo werd een recordproductie in het olierijke gebied Permian Basin behaald. Het concern wil de productie in dat gebied nog verder gaan opvoeren. Elders in de wereld ging de productie van Chevron wel omlaag.

Hulporganisatie: Britten in Oekraïne vastgezet vanwege spionage

13:34 | Twee Britten die als vrijwilligers hulp verlenen in Oekraïne, zijn afgelopen maandag door Russische troepen vastgezet op verdenking van spionage. Een hulporganisatie en familie van een van de twee melden dat vrijdag.

Paul Urey en Dylan Healy werden vastgezet bij de zuidoostelijke stad Zaporizja, laat Presidium Network weten. De humanitaire organisatie die in Oekraïne actief is, had geen banden met de Britten die op eigen gelegenheid Oekraïners probeerden te evacueren. Wel had de organisatie hulp aangeboden.

Russische troepen zouden ook het huis zijn binnengevallen van een vrouw die de Britten probeerden te evacueren. Aan de bewoners werd gevraagd waar ze de 'Britse spionnen' van kenden. De woning staat in een door Rusland gecontroleerd gebied.

Het nieuws over de twee mannen komt een dag nadat de Britse autoriteiten voor het eerst bevestigden dat in Oekraïne een Britse burger is omgekomen. Ook werd toen meegedeeld dat een andere Brit vermist was geraakt. Beiden zouden hebben meegevochten tegen de Russische troepen.

Aanwezigheid Poetin bij G20-top Indonesië nog onzeker

13:01 | Rusland bereidt zich voor op de G20-top die in november in Indonesië wordt gehouden, maar het is nog niet zeker of president Vladimir Poetin afreist naar Bali. Het besluit of hij in persoon of digitaal deelneemt moet nog worden genomen, zei een Kremlin-woordvoerder.

Indonesië is momenteel voorzitter van de G20, de groep van de twintig belangrijkste economieën. Het land heeft naast Poetin ook de Oekraïense president Volodimir Zelenski uitgenodigd, die daarvoor zijn Indonesische ambtgenoot Joko Widodo heeft bedankt.

'We weten dat de G20 een aanjagende rol heeft in het mondiale economische herstel en twee dingen hebben daar invloed op: Covid-19 en de oorlog in Oekraïne', zei Joko in een video op YouTube. 'In die context heb ik president Zelenski uitgenodigd voor de G20-top.'

De Amerikaanse president Joe Biden had daarvoor gepleit, nu het niet haalbaar is gebleken Rusland uit de G20 te zetten vanwege de agressie in Oekraïne. Onder meer China en Indonesië zijn daar geen voorstander van.

Overzicht opvangplekken Oekraïners ontbreekt

13:00 | In sommige gemeenten en veiligheidsregio's gaat het beter met het creëren van opvangplekken voor Oekraïners dan in andere. Staatssecretaris Eric van der Burg van Asiel liet vrijdag weten dat het in de regio Gooi en Vechtstreek moeilijker is om plekken te vinden dan in bijvoorbeeld Amsterdam. Een overzicht van de cijfers op lokaal niveau willen de verantwoordelijke instanties echter niet geven.

Volgens de laatste landelijke cijfers zijn er momenteel bijna 44.000 bedden beschikbaar. Veiligheidsregio's hebben zich ten doel gesteld om in totaal 50.000 plekken vrij te maken voor de opvang van Oekraïners, maar het kabinet heeft al aangekondigd dat het er 75.000 moeten worden. 'Dat zal steeds moeilijker worden', zei staatssecretaris Van der Burg vrijdag. Alle 25 veiligheidsregio's hebben inmiddels meer dan 1000 plekken gevonden, zo zei hij, maar nog niet allemaal hebben de benodigde 2000 plekken beschikbaar.

Waar het dan precies moeilijker gaat, wil het ministerie niet zeggen. Van der Burg noemde de veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek, omdat dat volgens hem een relatief kleine regio is. 'Wat je ziet is dat Amsterdam, Zaanstad, Utrecht, Haarlemmermeer en Rotterdam het echt buitengewoon goed doen, maar dat zijn ook de grotere gebieden.'

Een compleet overzicht van actuele cijfers per gemeente of veiligheidsregio ontbreekt. Het Veiligheidsberaad verwijst naar het ministerie. Een woordvoerster daar zegt dat het ministerie 'geen eigenaar' van de cijfers is en ze daarom niet deelt. Ook het Knooppunt Coördinatie & Informatie Oekraïners (KCIO), dat de spreiding van Oekraïense vluchtelingen over het land regelt, wil de cijfers niet delen.

Oekraïners schuiven aan bij Nederlandse Vrijheidsmaaltijd

12:41 | Oekraïense vluchtelingen schuiven op 5 mei in elk geval in Lelystad, Rotterdam en Den Bosch aan bij een Nederlandse Vrijheidsmaaltijd. In tal van plaatsen in het land wordt op Bevrijdingsdag soep gekookt naar een recept van culinair schrijfster Nadia Zerouali. Die soep vormt een Vrijheidsmaaltijd, waarmee mensen samen vrijheid kunnen vieren.

Een gezamenlijke maaltijd is een nieuw onderdeel van de viering van Bevrijdingsdag. De Vrijheidsmaaltijden zouden bij de viering van 75 Jaar Vrijheid voor het eerst worden geserveerd, maar dat ging door de coronapandemie niet door. Nu is er op meer dan vierhonderd plekken in het land soep te krijgen, aldus initiatiefnemer het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Op het Lange Voorhout in Den Haag staat een tafel van 120 meter lengte gedekt voor de vegetarische bonensoep. Kok en columnist Samuel Levie serveert soep op de pont over het IJ in Amsterdam. In het Gooi worden blikken soep uitgedeeld vanuit historische legervoertuigen en in Noord-Brabant rijdt een ouderwetse soepkar rond. Zelfs in het Caribisch gebied eten de inwoners op 5 mei Vrijheidssoep, aldus het comité 4 en 5 mei.

Oekraïne heeft evacuatie burgers gepland uit Marioepol

12:40 | Oekraïne hoopt vrijdag burgers te evacueren uit de door Russen belegerde staalfabriek in Marioepol. "Vrijdag staat een operatie gepland om burgers uit de fabriek te krijgen", meldt het kantoor van president Volodimir Zelenski, zonder details te geven.

VN-topman António Guterres zei donderdag na zijn ontmoeting met Zelenski dat intense discussies gaande waren om evacuatie vanuit het immense Azovstal-complex mogelijk te maken. Guterres was eerder in de week bij de Russische president Vladimir Poetin en kreeg van hem de toezegging dat de Verenigde Naties samen met het Rode Kruis betrokken worden bij het instellen van een humanitaire corridor vanuit Marioepol.

Volgens Oekraïense bronnen zijn er circa duizend burgers en zo'n vijfhonderd gewonde militairen in het complex. In de tot puin geschoten stad zelf verblijven nog 100.000 mensen, die volgens de gemeenteraad in levensgevaar verkeren door de bombardementen en gebrek aan voedsel en stromend water.

Amerikaan en Deen die meevochten met Oekraïense troepen gedood

12:31 | Een Amerikaan en een Deen die meevochten met de Oekraïense troepen, zijn gedood. De overlijdens van de twee mannen zijn via buitenlandse media bekend geworden. Eerder was al bevestigd dat een Brit was omgekomen.

De 25-jarige Deen vocht mee in het vreemdelingenlegioen van het Oekraïense leger, waar zich volgens Oekraïne circa 20.000 buitenlanders voor hebben gemeld. De Oekraïense ambassade in Kopenhagen heeft de dood van de man bevestigd aan de krant Jyllands-Posten.

De Amerikaan Willy Joseph Cancel (22) stierf volgens zijn familie afgelopen maandag. De nabestaanden hebben tegen de nieuwszender CNN gezegd dat de man werkte voor een huurlingenbedrijf dat hem naar Oekraïne stuurde. De oud-marinier had zich volgens zijn moeder aangemeld als huurling, vlak voordat de oorlog in Oekraïne uitbrak.

Donderdag bevestigde de regering in Londen voor het eerst dat een Britse burger in Oekraïne was omgekomen. Sky News meldt dat het om de 36-jarige Scott Sibley gaat, een man die in het Britse leger heeft gediend.

FNV roept op schip Sunny Liga met Russische olie niet te lossen

12:04 | FNV Havens roept op om het schip Sunny Liga met een lading gasolie uit Rusland niet te lossen in de Rotterdamse haven. Het schip kon eerder niet in Zweden terecht. Dat kwam niet omdat de Zweedse autoriteiten het schip weigerden, maar omdat de Zweedse havenarbeiders zich verzetten tegen het aanmeren. Het schip is nu onderweg naar Rotterdam.

'Er worden rare spelletjes gespeeld met het schip. Vanochtend was het nog van de aankomstlijst gehaald, maar het staat er nu weer op. We weten alleen niet waar het schip precies naartoe gaat in de Rotterdamse haven', zei vakbondsleider Niek Stam van FNV Havens.

'In Zweden hebben de havenarbeiders in ieder geval het fatsoen om het schip te weigeren en het zou van VOC-mentaliteit getuigen als Nederland het schip wel laat aanmeren. Het schip is geen normale klant van de Rotterdamse haven en ik roep de havenarbeiders dan ook op om daar met hun poten van af te blijven', aldus Stam.

Het zou volgens de vakbondsleider schandalig zijn als de Rotterdamse havenbedrijven geld verdienen over de rug van de Oekraïners. Hij wees er daarbij op dat Nederland in april ook veel meer Russische olie heeft opgeslagen. Uit cijfers van TankerTrackers.com blijkt dat er deze maand dagelijks gemiddeld zo'n 650.000 vaten Russische olie zijn geëxporteerd naar Nederland, tegen ruim 500.000 vaten per dag in maart.

In Nederland geldt een verbod voor schepen die onder Russische vlag varen. Uitzondering daarbij is gemaakt voor brandstof en voedselproducten. De Sunny Liga en de lading vallen volgens minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra op dit moment niet onder de EU-sancties tegen Rusland. Het betrokken schip is geregistreerd op de Marshall Eilanden en het heeft nooit onder een Russische vlag gevaren.

Momenteel wordt volgens de minister geprobeerd de afnemer van de lading te achterhalen. Het kabinet wil daarna in gesprek gaan met deze afnemer. Het is vooralsnog niet gebleken dat het schip is gekoppeld aan een persoon of entiteit die op de sanctielijst staat. Om die reden en omdat de lading op de uitzonderingslijst staat, is er volgens Hoekstra geen juridische grondslag om het schip de toegang tot de Rotterdamse haven te weigeren.

EasyJet stopt met uit Rusland geleasete vliegtuigen

11:56 | Budgetluchtvaartmaatschappij easyJet heeft het leasecontract van zes vliegtuigen opgezegd die van een Russisch bedrijf werden gehuurd. Dat deed het Britse bedrijf aan het begin van de oorlog in Oekraïne om geen sancties te overtreden, al was het niet direct duidelijk of de huur van de vliegtuigen niet mocht.

De zaak is opmerkelijk omdat tot nu toe alleen gevallen bekend waren van Russische luchtvaartmaatschappijen die in het westen vliegtuigen geleaset hadden. Die vliegtuigen mochten van de Russische regering niet meer buiten Rusland en Belarus komen omdat anders het risico bestaat dat de leasemaatschappijen beslag laten leggen op de toestellen. Het gaat om honderden vliegtuigen van Airbus en Boeing.

De zes toestellen die easyJet bij een dochter van het Russische staatsbedrijf GTLK leasete waren allemaal van het type Airbus A319. Die stonden overigens al sinds maart 2020 stil, omdat door de coronapandemie de vraag naar vliegreizen wegviel. Slechts een handvol andere niet-Russische luchtvaartmaatschappijen huurt vliegtuigen van GTLK.

Groei eurozone zwakker door oorlog, inflatie verder omhoog

11:32 | De economie van de eurozone is in het eerste kwartaal van dit jaar met 0,2 procent gegroeid in vergelijking met de voorgaande periode. Dat meldde het Europese statistiekbureau Eurostat in een voorlopige raming. In het vierde kwartaal van 2021 kwam de groei nog uit op 0,3 procent.

De economie van de eurolanden wordt geraakt door de gevolgen van de oorlog in Oekraïne, met name de sterk gestegen energieprijzen. Daardoor wordt de koopkracht van huishoudens ondermijnd.

De hoge energieprijzen jagen daarnaast de inflatie aan. Volgens Eurostat steeg de inflatie in het eurogebied in april naar het nieuwe record van 7,5 procent op jaarbasis. Dat was 7,4 procent in maart. Naast de hoge energiekosten zorgen ook de verstoringen in de leveringsketens en hogere voedselprijzen voor een oplopende inflatie.

Voor de gehele Europese Unie bedroeg de groei 0,4 procent, tegen 0,5 procent in de voorgaande periode. Op basis van de beschikbare informatie was binnen de EU in Portugal de sterkste groei te zien (plus 2,6 procent). Duitsland, de grootste economie van Europa, groeide met 0,2 procent. In Italië was sprake van een krimp met 0,2 procent en in Zweden met 0,4 procent. In Frankrijk was er stagnatie. Er waren geen cijfers beschikbaar voor Nederland.

Op jaarbasis groeide de economie van de eurozone met 5 procent en de EU met 5,2 procent, aldus Eurostat.

Migratieorganisatie VN vraagt half miljard voor Oekraïners

11:31 | De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) vraagt om ruim een half miljard dollar voor humanitaire steun aan oorlogsvluchtelingen in Oekraïne en omringende landen. De humanitaire nood in de regio neemt toe en extra ondersteuning is hoognodig, meldt de in Zwitserland gevestigde VN-organisatie.

Sinds de Russische invasie ruim twee maanden geleden zijn meer dan 7 miljoen Oekraïners ontheemd geraakt in eigen land en zijn meer dan 5,3 miljoen Oekraïners hun land ontvlucht. Daarnaast hebben meer dan 233.000 mensen met een andere nationaliteit Oekraïne verlaten.

De IOM probeert met een actie die tot december duurt 8 miljoen mensen in Oekraïne en 2 miljoen daarbuiten steun te bieden. Met dat laatste wordt vooral gedoeld op Polen, Moldavië, Hongarije, Slowakije en Roemenië. Overheden en hulporganisaties in die buurlanden kunnen op blijvende steun rekenen, aldus de IOM. Het gaat dan om onderdak, spullen, bescherming, voedsel en (psychosociale) gezondheidszorg. De organisatie ondersteunt ook mensen die willen terugkeren naar Oekraïne.

Kabinet voelt nog weinig voor halen extra arbeidsmigranten

11:13 | Het kabinet staat nog niet te springen bij een voorstel van de Europese Commissie om meer arbeidsmigranten van buiten de EU toe te laten in de strijd tegen de nijpende personeelstekorten in veel sectoren. Minister Karien van Gennip van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vraagt zich af of dat nodig en haalbaar is.

Er is ook in Nederland sprake van 'echte arbeidsmarktkrapte', erkent Van Gennip. 'Van de andere kant hebben we nog steeds meer dan een miljoen mensen aan de kant, en nog heel veel mensen die parttime werken.' De bewindsvrouw voelt 'echt een verantwoordelijkheid' om die groep eerst aan meer werk te helpen.

Van Gennip wijst er ook op dat mogelijk vele tienduizenden Oekraïners naar Nederland komen die op de vlucht zijn voor de oorlog met Rusland. 'Met name jonge vrouwen met kinderen die graag aan het werk willen, vaak hoog opgeleid zijn en een beetje Engels spreken.' Ook zij moeten mee kunnen doen in Nederland, vindt de CDA-minister.

Het binnenhalen van duizenden nieuwkomers leidt ook tot extra druk op de al oververhitte woningmarkt, op de zorg en het onderwijs. 'Dat moet je wel als samenleving kunnen opvangen', waarschuwt Van Gennip.

Minister Micky Adriaansens (Economische Zaken) noemt het Brusselse plan een 'heel pril idee' Toch erkent ook zij dat Nederland 'een echt tekort aan arbeidskrachten" heeft. Het is nodig "op een creatieve manier" na te denken over oplossingen, aldus de VVD-bewindsvrouw.

Het kabinet komt binnenkort met een uitgebreidere reactie op het voorstel van de Europese Commissie.

Hoekstra: Nederlandse ambassade in Kiev gaat vrijdag weer open

10:37 | De Nederlandse ambassade in Kiev gaat vrijdag weer open. Minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken heeft voor aanvang van de ministerraad gezegd dat een klein team er weer gaat beginnen. 'We hebben heel secuur gekeken naar de veiligheid van onze eigen mensen. Alles afwegend, het is nooit zonder risico's, maar we vinden dit verstandig en acceptabel. En het is een heel belangrijk diplomatiek signaal naar Oekraïne om weer in de hoofdstad aanwezig te zijn', aldus de minister.

De ambassade was kort voor de Russische invasie in Oekraïne verplaatst van de hoofdstad naar de stad Lviv, in het westen van het land. Deze plek werd kort na de inval om veiligheidsredenen ook verlaten, waarna de Nederlandse vertegenwoordiging vanuit de Poolse stad Jaroslaw ging werken.

Sinds 19 april is een klein team in Lviv weer aan de slag gegaan onder leiding van ambassadeur Jennes de Mol.

Volgens Hoekstra gaat het in Kiev ook om 'een handvol' mensen die de ambassade weer gaat bemannen. Het is volgens hem ook in praktische zin goed om daar weer te zijn, omdat 'je op deze manier nog duidelijker daar de diplomatieke contacten kunt aanhalen. We hebben wel rechtstreeks contact, maar daar zijn vergemakkelijkt het contact'.

De minister zei niet te weten hoeveel Nederlanders er momenteel in Oekraïne verblijven of daar meevechten. 'Ik heb daar geen cijfers van. Het is een oorlogsgebied dus we hebben mensen steeds opgeroepen om weg te gaan. Je moet daar niet willen zijn.' Hij zei dat desgevraagd naar aanleiding van het overlijden van de eerste Britse staatsburger, een oorlogsveteraan die vrijwillig naar Oekraïne was vertrokken.

Rusland bevestigt aanval met raketten op Kiev

10:37 | Rusland bevestigt Kiev met raketten te hebben aangevallen. De Oekraïense hoofdstad kwam donderdag voor het eerst sinds half april onder Russisch vuur te liggen, toen VN-chef António Guterres er op bezoek was.

Het Russische ministerie van Defensie claimt een productiefaciliteit van ruimtevaartbedrijf Artem te hebben vernietigd met langeafstandsraketten die heel precies een doel kunnen raken. Vanuit Kiev kwamen al meldingen van schade.

Burgermeester Vitali Klitsjko heeft op Telegram bekendgemaakt dat door de Russische aanval zeker één dode en vier gewonden zijn gevallen. Hij zei ook dat in de hoofdstad sinds het begin van de oorlog meer dan honderd inwoners zijn gedood. Steeds meer bewoners komen terug nu de Russische troepen uit de regio zijn vertrokken.

'Mogelijk zal ook Nederland via speciale constructie Russisch gas afrekenen in roebels'

09:50 | Terwijl het Westen het ene na het andere sanctiepakket tegen Rusland aankondigt, blijft de Europese Unie olie en gas importeren uit het land. Deze week legt Poetin een keiharde eis op tafel: Russisch gas kan alleen nog worden afgerekend in roebels. De vraag is of Nederland toegeeft aan de eis, en wat het Poetin oplevert.

'Het belangrijkste argument voor de betalingen in roebels is zorgen dat de Russische centrale bank iets kan doen', zegt internationaal econoom aan de Universiteit Utrecht Hein Roelfsema. 'Die zit nu onder sancties, en als je het in euro's betaalt, hoe krijgt de Russische bank dan dat geld binnen? Dat is in euro's, en daar kunnen zij niet mee betalen. Het is een technisch verhaal, maar het is ook een beetje schaken.'

Geen groei Franse economie door gevolgen oorlog in Oekraïne

09:33 | De Franse economie is in het eerste kwartaal van dit jaar niet gegroeid. Waar door economen en de Banque de France in doorsnee op een kleine groei van 0,3 procent was gerekend, bleef het bruto binnenlands product (bbp) gelijk aan eind vorig jaar. Vooral lagere uitgaven door consumenten en minder investeringen veroorzaakten de stagnatie in de tweede economie van de eurozone.

Voor huishoudens is de hoge inflatie een reden om de hand op de knip te houden. Die kwam in april uit op 4,8 procent, meldt het Franse statistiekbureau Insee. Dat is iets hoger dan de 4,5 procent in maart. Onder meer brandstofprijzen stegen hard, al wordt dat geremd door een maximum dat de Franse overheid heeft ingesteld. Ook haalt Frankrijk een flink deel van zijn elektriciteit uit kernenergie, waardoor de olie- en gasprijzen de energierekening minder sterk beïnvloeden. Daarnaast stegen ook de prijzen voor bijvoorbeeld voedsel hard. Die snelle prijstoenames worden in de hand gewerkt door de oorlog in Oekraïne.

Een reeks sancties op Rusland kan ook gevolgen krijgen voor de Franse industrie. Die legde de afgelopen periode grotere voorraden aan, wat hielp bij het voorkomen van krimp.

Als de economie niet meer groeit, kan dat de aanpak van de hoge inflatie door de Europese Centrale Bank (ECB) bemoeilijken. Normaal gesproken verhoogt die de rente om de inflatie in toom te houden, maar dat heeft ook een remmend effect op de economische groei. En dat zal de centrale bank juist willen voorkomen.

Kabinet kan schip Sunny Liga met gasolie uit Rusland niet weren

09:20 | Het kabinet kan juridisch gezien vooralsnog niets doen om te voorkomen dat een schip met een lading gasolie uit Rusland in Nederland gaat aanmeren. Deze Sunny Liga en de lading vallen op dit moment niet onder de EU-sancties tegen Rusland, schrijft minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) aan de Tweede Kamer in antwoord op vragen van de PvdA en Kamerlid Pieter Omtzigt.

Het schip kon eerder niet in Zweden terecht, maar dat was volgens Hoekstra niet omdat de Zweedse autoriteiten het schip weigerden maar omdat de Zweedse havenarbeiders zich verzetten tegen het aanmeren. Vanwege de Russische inval in Oekraïne weigert "één van de twee grootste Zweedse havenarbeidersvakbonden sinds 28 maart alle schepen met ‘een band met Rusland’ te lossen", aldus de minister.

In Nederland geldt een verbod voor schepen die onder Russische vlag varen. Uitzondering daarbij is gemaakt voor brandstof en voedselproducten. Het betrokken schip is geregistreerd op de Marshall Eilanden en het heeft nooit onder een Russische vlag gevaren.

Momenteel wordt volgens de minister geprobeerd de afnemer van de lading te achterhalen. Het kabinet wil daarna in gesprek gaan met deze afnemer. Het is vooralsnog niet gebleken dat het schip is gekoppeld aan een persoon of entiteit die op de sanctielijst staat. Om die reden en omdat de lading op de uitzonderingslijst staat, is er volgens Hoekstra geen juridische grondslag om het schip de toegang tot de Rotterdamse haven te weigeren.

Het kabinet wil zo snel als mogelijk van de import van Russische energie afstappen. Bedrijven zijn opgeroepen de import van Russische olie, kolen en gas zoveel mogelijk te beperken, benadrukt Hoekstra.

Chemicaliëndistributeur IMCD trekt zich terug uit Rusland

07:29 | De Nederlandse chemicaliëndistributeur IMCD staakt zijn activiteiten in Rusland. De onderneming maakte bekend de kantoren in Sint-Petersburg en Moskou te sluiten. IMCD had vanwege de oorlog in Oekraïne eerder al de import en export naar Rusland opgeschort. Ook de lokale activiteiten waren al minder als gevolg van de internationale sancties tegen Rusland.

IMCD is een beursgenoteerde onderneming die een plek heeft in de leidende AEX-index in Amsterdam. Volgens de onderneming zal de terugtrekking geen "materiële impact" hebben op de resultaten dit jaar.

IMCD maakte het nieuws bekend in het kielzog van de kwartaalresultaten. Volgens topman Piet van der Slikke waren de resultaten in de eerste maanden van het jaar sterk omdat de onderneming blijft profiteren van de sterke vraag en stijgende prijzen. IMCD levert onder andere grondstoffen voor producten zoals diervoeding, tandpasta, autolakken en vitaminepillen. Het bedrijf maakt deze grondstoffen niet zelf, maar koopt ze in bij diverse chemiebedrijven.

De omzet van de onderneming steeg met een derde tot 1,1 miljard euro. De operationele winst viel met 88,2 miljoen euro bijna 60 procent hoger uit dan een jaar eerder. De resultaten werden vooruitgeholpen door eerdere overnames. Daarbij wist de onderneming de winstmarges op te voeren. Ook profiteerde het bedrijf van gunstige wisselkoersen.

'Raketaanval Kiev was pure intimidatie'

07:12 | Rusland voerde gisteren meerdere raketaanvallen uit op Kiev terwijl president Zelenski in gesprek was met VN-chef António Guterres. In zijn gebruikelijke videoboodschap zegt Zelenski dat deze actie 'de ware aard' van Rusland laat zien en dat het vraagt om een 'passende, krachtige reactie'.

'Het waren waarschijnlijk twee raketten die in Kiev zijn ingeslagen', zegt buitenlandcommentator Bernard Hammelburg. 'Niet in het centrum, maar een beetje aan de rand in buitenwijken.' Ook op een markt in Donetsk en in de stad Belgorod vonden krachtige explosies plaats. 'Voor zover ik begrijp zijn dat Oekraïense aanvallen op Russische doelen geweest. Vooral Belgorod is interessant, want het is een grote opslagplaats van brandstof. Er is een tijd geleden ook al zo'n aanslag geweest bij Briansk, ook op een olieopslagplaats. En er zijn berichten van een heleboel bronnen dat er spoorlijnen zijn opgeblazen door Oekraïeners op Russisch grondgebied. En dat heeft uiteraard allemaal te maken met de aanvoer van wapens en eenheden.'

Media: Russische inlichtingendiensten achter aanval op Moeratov

05:22 | De aanval op de Russische journalist en Nobelprijswinnaar Dmitri Moeratov eerder deze maand zou het werk zijn van Russische inlichtingendiensten. The Washington Post en The New York Times melden dat donderdag op basis van anonieme bronnen binnen de Amerikaanse regering.

Moeratov werd in een trein die vanuit Moskou onderweg was naar Samara aangevallen en besmeurd met rode verf. Hij liep daarbij schade op aan zijn ogen maar behield zijn zicht. De hoofdredacteur van de onafhankelijke krant Novaja Gazeta, die vorig jaar de Nobelprijs voor de Vrede kreeg (gedeeld), zei dat zijn belager waarschijnlijk reageerde op zijn berichtgeving over de Russische invasie in Oekraïne.

Enkele dagen na het voorval werd een oud-militair gearresteerd door de Russische autoriteiten vanwege de aanval. Een nationalistische militaire groep claimde de daad en noemde het 'wraak' voor de gesneuvelde Russische soldaten in Oekraïne.

Op basis waarvan de Amerikanen stellen dat de Russische inlichtingendiensten achter de aanval zitten, is niet duidelijk. De Russische ambassade in Washington wilde volgens de Amerikaanse kranten niet op de beschuldiging reageren.

Time: Russische troepen wisten Zelenski bijna te overmeesteren

04:57 | In een reportage in het tijdschrift Time spreekt de Oekraïense president Volodimir Zelenski donderdag uitgebreid over zijn ervaringen tijdens de oorlog in zijn land. Hij vertelt onder meer hoe het Oekraïense leger hem in de eerste dagen van de oorlog waarschuwde voor Russische parachutisten die in Kiev landden en probeerden hem te overmeesteren.

Time-verslaggever Simon Shuster bracht eerder deze maand twee weken door in de bunker in de Oekraïense hoofdstad van waaruit Zelenski opereert. 'Russische troepen kwamen aan het begin van de oorlog op slechts enkele minuten afstand van Zelenski', kreeg Shuster daar van een belangrijke presidentiële adviseur te horen. Het Russische geweervuur zou tot in het kantoor van de president te horen zijn geweest.

Tijdens die begindagen kreeg Zelenski ook het aanbod om Oekraïne met behulp van de Amerikanen of Britten te verlaten en naar bijvoorbeeld Polen te vluchten, waarop de president zei dat hij 'geen lift nodig heeft, maar munitie'.

In het openhartige interview met Time zegt Zelenski hoe hij 's nachts wakker ligt van de oorlog in zijn land. Ook vertelt hij hoe de recente ontwikkelingen hem snel ouder hebben doen worden. 'Ik heb al deze nieuwe wijsheid verkregen over doden en martelingen waar ik nooit om gevraagd heb', zegt hij.

Hij maakt zich zorgen over hoe de oorlog buiten Oekraïne wordt beleefd naarmate de strijd voortduurt. Aan de Time-verslaggever vertelt de Oekraïense president hoe hij de aandacht van de wereld voelt verslappen. 'Mensen zien deze oorlog op Instagram, op sociale media. Als ze er zat van zijn, scrollen ze verder', aldus Zelenski, die de vrije wereld de oorlog wil laten beleven 'alsof het gaat om het voortbestaan ervan.'

Kritische Tinkov verkoopt aandeel in door hem opgerichte bank

02:25 | De Russische miljardair Oleg Tinkov heeft zijn aandeel van 35 procent in de door hem opgerichte TCS Groep verkocht. Onderdeel van TCS is de Tinkoff Bank, de op één na grootste particuliere bank van Rusland. De verkoop van de aandelen komt ruim één week nadat Tinkov ongekende kritiek uitte op de oorlog in Oekraïne.

De aandelen van Tinkov gaan naar de invloedrijke en volgens Forbes op één na rijkste Russische oligarch Vladimir Potanin. Het is onduidelijk hoeveel de 61-jarige Potanin, die president is van MMC Norilsk Nickel, hiervoor betaald heeft. Eerder deze maand kocht Potanin al een belang in Rosbank, dat van de hand werd gedaan door de Franse bank Société Générale.

IAEA: melding van raket boven kerncentrale 'zeer ernstig'

01:01 | De atoomwaakhond van de Verenigde Naties IAEA onderzoekt of er een raket rechtstreeks over een kerncentrale is gevlogen, zoals Oekraïne beweert. Als dit inderdaad het geval is, is volgens IAEA-baas Rafael Grossi sprake van een 'zeer ernstig' incident.

Donderdag liet de atoomwaakhond weten dat Oekraïne er officieel melding van heeft gemaakt dat er op 16 april een raket over de kerncentrale van Joezjnoöekrajinsk vloog, in het zuiden van het land. "Als zo'n raket was neergekomen, had dit een ernstige impact kunnen hebben op de kerncentrale", zegt Grossi, eraan toevoegend dat dit 'mogelijk tot een nucleair ongeluk' had kunnen leiden.

De IAEA-chef zei niets over wie de raket zou hebben afgevuurd. Oekraïne heeft Rusland er meermaals van beschuldigd onvoorzichtig met Oekraïense kerncentrales om te gaan. Grossi bezocht het land deze week om de situatie ter plekke te beoordelen.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen