Internationaal4 mei '22 18:55Aangepast op 4 mei '22 19:48

Liveblog | Rusland is Azovstal binnengedrongen; 'Geen oorlogsverklaring op 9 mei'

Auteur: BNR Webredactie

De oorlog in Oekraïne gaat zijn 70ste dag in. Russische troepen bestormen staalfabriek in Marioepol en de Europese Commissie legt nieuwe EU-sancties tegen Rusland op tafel. Volg in dit liveblog de meest recente ontwikkelingen.

Rusland is Azovstal binnengedrongen

19:48 | Russische militairen zijn het terrein van de Azovstal-fabriek in de Oekraïense havenstad Marioepol binnengedrongen. De chef van de regerende partij in het parlement in Kiev erkent dat tegenover Radio Free Europe/Radio Liberty, maar zegt dat er nog altijd contact is met de Oekraïense troepen die het enorme complex verdedigen. Volgens hem zijn de Russische troepen voor de tweede dag op rij bezig met een bestorming.

De burgemeester van de grotendeels door Russen ingenomen havenstad meldde eerder op de dag hevige gevechten op het terrein, waardoor het contact met het regiment van enkele duizenden soldaten daar verloren was gegaan. Het Kremlin had een bestorming van de Azovstal-fabriek ontkend.

Door de gevechten kan een gehoopte nieuwe evacuatie uit het laatste Oekraïense bolwerk van verzet in de Zuid-Oekraïense stad vermoedelijk niet doorgaan. Rusland zou daar komende maandag een overwinningsparade willen organiseren.

EU-landen steggelen nog over sancties

18:55 | De EU-lidstaten hebben meer tijd nodig om het over een invoerverbod van Russische olie eens te kunnen worden. Na Hongarije en Slowakije eist nu ook Tsjechië uitstel van een totale boycot van ruwe aardolie binnen zes maanden en van geraffineerde olie voor het eind van het jaar. De onderhandelingen verlopen volgens ingewijden stroef.

De EU-ambassadeurs staakten hun eerste discussies woensdag na het door de Europese Commissie gepresenteerde sanctiepakket al na enkele uren. Achter de schermen worden de onderhandelingen door technische experts voortgezet. Het Franse EU-voorzitterschap hoopt volgens diplomaten de ambassadeurs donderdagavond weer bijeen te kunnen roepen als er voldoende vooruitgang wordt geboekt, en anders vrijdagmorgen.

De Tsjechische premier Petr Fiala zei in Praag dat zijn land strafmaatregelen tegen Moskou steunt maar dat Tsjechië zichzelf niet moet blootstellen aan meer schade dan Rusland zou lijden bij oliesancties. In Boedapest zei de regeringswoordvoerder geen plannen of garanties te zien in de commissievoorstellen hoe het zwaar van Russische olie afhankelijke land kan overstappen op alternatieve bronnen. Volgens ingewijden stelt de commissie voor dat Hongarije en Slowakije meer tijd krijgen om het invoerverbod te kunnen uitvoeren.

'Sancties hebben alleen zin als hele wereld meedoet'

18:00 | Het zesde Europese sanctiepakket tegen Rusland kan op veel tegenstand rekenen. Belangrijkste discussiepunt is het verbod op de import van ruwe olie uit Rusland. Vooral van de kant van Hongarije wordt er tegengestribbeld.

Het relatief Rusland-gezinde Hongarije vindt het embargo op olie onacceptabel en wil dat Hongarije, dat ook optrekt met Slowakije, de beschikking moet krijgen over voldoende alternatieve energie. Zowel Slowakije als Hongarije zijn zeer afhankelijk van de import van Russische olie.

Hongarije-correspondent Stefan Bos denkt dat er ook andere redenen zitten achter het tegenstribbelen van Hongarije. 'Er wordt achter de schermen koortsachtig onderhandeld. Hongarije hangt daarnaast ook sancties boven het hoofd vanwege de staat van de rechtsstaat, dat kan miljarden euro's kosten. Ik kan me goed voorstellen dat premier Orban zegt dat Hongarije niet achter de sancties tegen Rusland gaat staan, als Hongarije die boete kan verwachten.'

Rutte: Nederland bekijkt sturen van meer zware wapens

17:40 | Nederland bekijkt momenteel met onder meer Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk of het meer zware wapens naar Oekraïne kan sturen. Dat meldde premier Mark Rutte woensdag na een telefoongesprek met de Oekraïense president Volodimir Zelenski.

'Nederland blijft ook op de lange termijn Oekraïne steunen in de strijd ter verdediging van democratie en soevereiniteit', meldt Rutte over dat gesprek op Twitter.

Vorige week maakte het kabinet al bekend een beperkt aantal pantserhouwitsers aan Oekraïne te geven, naar verluidt gaat het om vijf stuks. Duitsland zorgt voor de logistiek, munitie en training die nodig is om de houwitsers te gebruiken. Eerder ging al lichter materieel, zoals antitankraketten en sluipschuttersgeweren die kant op.

Rusland spreekt oorlogsverklaring tegen

16:45 | Het Kremlin spreekt speculaties tegen dat president Vladimir Poetin van plan is op 9 mei Oekraïne de oorlog te verklaren en een nationale mobilisatie af te kondigen. 'Daar is geen kans op. Het is onzin', aldus woordvoerder Dmitri Peskov. Rusland is Oekraïne op 24 februari binnengevallen en spreekt sindsdien van 'een speciale militaire operatie'. Het land ontkent dat er sprake is van een oorlog tegen het buurland.

Over vijf dagen viert Rusland de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog. Ook in de bijna geheel door de Russen veroverde stad Marioepol wordt volgens Oekraïense inlichtingendiensten dan een militaire parade gehouden. Poetin heeft bij eerdere toespraken tijdens de Dag van de Overwinning hard uitgehaald richting het Westen en de parade in Moskou gebruikt om de militaire macht van zijn land te laten zien.

EU-bronnen: Russische patriarch Kirill staat op sanctielijst

14:22 | De geestelijk leider van de Russisch-Orthodoxe Kerk, patriarch Kirill, staat op de voorgestelde nieuwe sanctielijst van de Europese Unie. Dat bevestigen diplomatieke bronnen aan het ANP. Kirill is openlijk aanhanger van de Russische president Vladimir Poetin en steunt hem. Als Kirill op de lijst blijft, worden zijn buitenlandse tegoeden bevroren en mag hij de EU niet in.

Anders dan zijn rooms-katholieke collega paus Franciscus veroordeelt de steenrijke Kirill de oorlog in Oekraïne niet. Half maart hadden de twee kerkleiders een videogesprek van veertig minuten. De helft van die tijd gebruikte de patriarch om van een vel papier 'alle rechtvaardigingen voor de oorlog' voor te lezen, zei de paus deze week in een interview met een Italiaanse krant. Kirill ziet de oorlog als een strijd tegen het volgens hem decadente Westen, met name als het gaat om het accepteren van homoseksualiteit.

De EU-landen zijn nog in onderhandeling over het door de Europese Commissie voorgestelde sanctiepakket, waar naar verluidt 58 personen op staan. Onder hen zijn hoge militairen en andere betrokkenen bij de oorlogsmisdaden in het Oekraïense Boetsja en de belegering van Marioepol.

Hongaarse minister Buitenlandse Zaken: 'Hongarije kan geen olie-embargo steunen'

14:11 | Het door de Europese Commissie voorgestelde embargo op Russische olie zou de energiezekerheid van Hongarije vernietigen. Dat zegt Péter Szijjártó, de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken in een eerste reactie op de plannen van de Commissie. 'Hongarije kan zo'n verbod daarom niet steunen,' aldus Szijjártó.

De Europese Commissie heeft in het plan kijkt of landen zoals Hongarije en Slowakije, die zeer afhankelijk zijn van Russische olie, een uitzondering kunnen krijgen. Onder de huidige plannen zouden EU-landen over zes maanden moeten stoppen met Russische olie. Ook Bulgarije zou om een uitzondering willen vragen.

Rusland spreekt tegen 9 mei Oekraïne de oorlog te verklaren

14:02 | Het Kremlin spreekt speculaties tegen dat president Vladimir Poetin van plan is op 9 mei Oekraïne de oorlog te verklaren en een nationale mobilisatie af te kondigen. "Daar is geen kans op. Het is onzin", aldus woordvoerder Dmitri Peskov. Rusland noemt de inval in Oekraïne nog altijd 'een speciale militaire operatie'.

Over vijf dagen viert Rusland de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog. Ook in de bijna geheel door de Russen veroverde stad Marioepol wordt volgens Oekraïense inlichtingendiensten dan een militaire parade gehouden.

Nieuwszender CNN meldde dinsdag op basis van Amerikaanse en andere westerse functionarissen dat de Russische leider op 9 mei met de oorlogsverklaring komt. De Britse defensieminister Ben Wallace sprak onlangs al de verwachting uit dat Poetin gaat zeggen dat Rusland in Oekraïne een oorlog tegen de nazi's voert, wat mobilisatie van reservisten en dienstplichtigen mogelijk maakt. Peskov zegt echter dat mensen niet moeten luisteren naar speculaties dat er een besluit komt over een nationale mobilisatie.

Westerse en Oekraïense officials schatten dat sinds 24 februari minstens 10.000 Russische militairen zijn omgekomen, en nog eens twee of drie keer zo veel gewond zijn geraakt. Volgens de VS stuit het Russische offensief in met name de Oost-Oekraïense Donbas-regio op veel weerstand. De Amerikaanse inlichtingendiensten verwachten dat Rusland medio mei de zelfverklaarde pro-Russische republieken Donetsk en Loehansk inlijft.

Oekraïense ministerie Defensie: 'Rusland probeert tempo aanval op Oost-Oekraïne op te voeren

14:00 | Het Oekraïense ministerie van Defensie zegt dat Rusland het tempo van hun offensief in Oost-Oekraïne probeert op te voeren. Alleen al op dinsdag voerde Rusland volgens het ministerie bijna vijftig raketaanvallen uit.

Burgemeester Marioepol: 'Zware gevechten bij Azovstal fabriek'

13:49 | De burgemeester van Marioepol, Vadym Boichenko, zegt dat er zware gevechten gaande zijn bij de Azovstal fabriek, het laatste gebied van de stad dat nog in handen is van het Oekraïense leger. Ook zitten hier nog honderden burgers vast, waaronder zeker dertig kinderen. Volgens de burgemeester is inmiddels ook het contact met de nog aanwezige Oekraïense militairen verbroken.

Het Kremlin ontkent dat Russische troepen de fabriek bestormen.

Arcadis profiteert van Oekraïne-oorlog en PFAS-problemen

12:25 | Waar er door de PFAS-problematiek voor anderen problemen ontstaan, daar profiteert advies- en ingenieursbureau Arcadis er juist van. In het eerste kwartaal van dit jaar is het bedrijf flink gegroeid en had het een ordeportefeuille van 2,3 miljard euro, een record. Het betekent een groei van zeker 7,6 procent.

EU overweegt extra militaire steun voor Moldavië

12:10 | De Europese Unie overweegt extra militaire steun voor Moldavië. Dat zegt Charles Michel tijdens een bezoek aan de hoofdstad Chisinau. Na meerdere explosies in Transnistrië, een regio van Moldavië onder controle van pro-Russische separatisten, is er een toenemende angst dat Rusland na Oekraïne ook Moldavië wil binnenvallen.

Rusland: Israëlische huurlingen vechten in Oekraïne

11:55 | Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken beweert dat Israëlische huurlingen meevechten in de oorlog in Oekraïne. Een woordvoerder zei woensdag tegen de Russische radiozender Sputnik dat de Israëliërs 'praktisch schouder aan schouder staan met het Azov-bataljon'.

De Russische informatie is niet onafhankelijk bevestigd. Het Azov-bataljon wordt in Russische staatsmedia vaak als nazistische beweging beschreven. Door te suggereren dat Israëliërs samen met nazi's vechten, laat Rusland de spanningen met Israël verder oplopen.

Het Azov-bataljon werd in het verleden geassocieerd met extreemrechtse denkbeelden, maar is volgens Oekraïne hervormd en maakt tegenwoordig deel uit van het Oekraïense leger. Voor Rusland is het 'denazificeren' van Oekraïne een van de voornaamste doelen van de 'speciale vredesmissie'.

'Strijd gaat nog altijd niet zoals Russen hadden gehoopt'

11:15 | De oorlog in Oekraïne is een nieuwe fase in gegaan waarbij loopgraven, zware artillerie en vooral uithoudingsvermogen de hoofdrol spelen. Ook dreigt er een grootschalige Russische mobilisatie nu Rusland volgens onder andere CNN officieel de oorlog wil verklaren aan Oekraïne. Ondanks dat de oorlog zijn 70ste dag in gaat, is er nog altijd 'niet veel winst is aan Russische kant', zegt Peter Wijninga, defensiespecialist bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

Maersk verliest 700 miljoen dollar door vertrek uit Rusland

10:45 | De Deense containerrederij en vrachtvervoerder A.P. Møller-Maersk heeft in het eerste kwartaal meer dan 700 miljoen dollar verloren door de oorlog in Oekraïne. Dit komt volgens het transportconcern door de kosten voor het verlaten van zijn activiteiten in Rusland.

De rederij, die ongeveer een zesde van de wereldwijde containerhandel controleert, is gestopt met het vervoeren van nieuwe lading naar Rusland en heeft de belangen die het bezit in havens in het land te koop aangeboden. Maersk voltooide zijn laatste vracht in een Russische haven op maandag 2 mei, zei het bedrijf woensdag bij de publicatie van de definitieve cijfers over het eerste kwartaal.

Maersk liet in maart al weten zijn belangen in Russische havens te verkopen vanwege de Russische inval in Oekraïne. Het concern heeft een minderheidsaandeel van bijna 31 procent in Global Ports Investments. Daaronder vallen zes haventerminals in Rusland en twee in Finland. Het vertrek uit Rusland heeft de inkomsten vóór rente en belastingen in het eerste kwartaal met 718 miljoen dollar, omgerekend zo'n 682 miljoen euro, gedrukt.

Het concern kwam op 26 april al met voorlopige resultaten, die beter waren dan analisten hadden verwacht. Ook verhoogde Maersk zijn winstverwachting voor het hele jaar, dankzij de grote vraag naar containervervoer en de sterk gestegen vrachttarieven. Het concern gaf daarbij aan dat de wereldwijde vraag naar containers dit jaar met 1 procent zou kunnen stijgen of licht zou kunnen dalen, vanwege de problemen in de logistieke ketens en tekorten aan containers.

Rusland: zes treinstations in Oekraïne uitgeschakeld

10:30 | Het Russische ministerie van Defensie beweert woensdag dat het zes treinstations in Oekraïne heeft uitgeschakeld door hun stroomvoorzieningen te bombarderen. De stations werden volgens de Russen gebruikt om Oekraïense troepen van buitenlandse wapens te voorzien.

De Russische informatie valt niet onafhankelijk te verifiëren en Kiev heeft er nog niet op gereageerd. Volgens het ministerie zijn ook veertig Oekraïense militaire doelen geraakt, waaronder vier depots voor munitie en artilleriewapens.

Opnieuw evacuatiebussen vertrokken uit Marioepol

09:25 | Opnieuw zijn evacuatiebussen vertrokken uit Marioepol, heeft de gouverneur van de regio Donetsk bekendgemaakt. Het konvooi rijdt naar de door Oekraïners gecontroleerde stad Zaporizja.

Bij de evacuatiepoging werkt Oekraïne samen met de Verenigde Naties en het Rode Kruis. Gouverneur Pavlo Kirilenko deelde geen verdere details. Zo is bijvoorbeeld niet bekend om hoeveel bussen het gaat.

Het is ook niet duidelijk of meer burgers zijn geëvacueerd uit de staalfabriek Azovstal, het laatste Oekraïense bolwerk van verzet in Marioepol. Zo'n honderd mensen die afgelopen weekend van het industrieterrein werden gehaald, arriveerden dinsdag met een dag vertraging in Zaporizja.

De burgemeester van Marioepol meldde dinsdag dat in de ondergrondse faciliteiten van Azovstal nog zo'n tweehonderd burgers vastzitten, in de stad zouden in totaal nog ongeveer 100.000 burgers zijn. Volgens Oekraïense bronnen werd de staalfabriek woensdagochtend opnieuw bestormd door Russische troepen.

Commissie: dit jaar van olie Rusland af en westerse helpers raken

08:50 | De Europese Commissie wil binnen een half jaar de invoer van ruwe aardolie uit Rusland verbieden en voor het eind van het jaar die van benzine en andere olieproducten. Verder stelt zij voor drie grote banken af te sluiten van internationale betalingsdienst SWIFT en Europese accountants en consultants aan te pakken die Rusland helpen. Ook wil de commissie drie grote Russische tv-zenders weren.

De maatregelen maken deel uit van een zesde pakket sancties tegen Rusland, dat zich van de vijf voorgaande vooralsnog weinig aantrekt en de oorlog tegen Oekraïne voortzet.

Belarus over onaangekondigde legeroefeningen: geen bedreiging

08:35 | Belarus is woensdag begonnen met onaangekondigde, grootschalige legeroefeningen. Het ministerie van Defensie in Minsk stelt dat deze geen bedreiging vormen voor buurlanden of de Europese gemeenschap in het algemeen.

Na het begin van de Russische invasie in Oekraïne zeiden functionarissen van onder meer de Verenigde Staten en de NAVO te geloven dat Belarussische troepen mogelijk betrokken zouden raken bij de oorlog. Rusland en Belarus zijn nauwe bondgenoten.

Voorafgaand aan de oorlog waren Russische en Belarussische militairen bezig met gezamenlijke oefeningen. Russische troepen trokken vanaf 24 februari vanuit Rusland en Belarus Oekraïne binnen. Ook werden vanaf Belarussisch grondgebied aanvallen op Oekraïne uitgevoerd. De rol van Belarus leverde het land internationale sancties op.

Oorlog Oekraïne is nieuwe fase ingegaan

06:25 | De oorlog in Oekraïne is een nieuwe fase ingegaan. En daarbij spelen loopgraven, zware artillerie en vooral uithoudingsvermogen de hoofdrol. Wie het beste en het snelst zijn troepen weet te bevoorraden, gaat de bloedige uitputtingsslag winnen, zo luidt de Forward Defence-analyse van een reeks van militaire specialisten verbonden aan het Scowcroft Center voor Strategie en Veiligheid, een Amerikaanse denktank.

Oekraïne: Russische troepen bestormen staalfabriek in Marioepol

05:30 | Na een nacht van luchtaanvallen zijn Russische troepen woensdagochtend vroeg begonnen met het bestormen van de Azovstal-fabriek in Marioepol, zeggen Oekraïense bronnen. De staalfabriek is het laatste Oekraïense bolwerk van verzet in de Zuid-Oekraïense havenstad.

Dinsdag liet het Russische ministerie van Defensie al weten dat het de fabriek aanviel met beschietingen en bombardementen. Bij de bestorming zijn volgens de Oekraïense autoriteiten twee burgers omgekomen.

Dinsdag kwamen ruim honderd geëvacueerde burgers die vastzaten op het door Russen omsingelde terrein van de Azovstal-fabriek veilig aan in de stad Zaporizja. Naar schatting zitten nog zo'n tweehonderd burgers vast in de fabriek, naast een onbekend aantal Oekraïense strijders.

Europese Commissie legt nieuwe EU-sancties tegen Rusland op tafel

04:00 | Na weken van gepuzzel en gepalaver komt dan toch een Europees olie-embargo tegen Rusland op tafel. De Europese Commissie heeft de EU-landen een reeks nieuwe sancties voorgesteld wegens de Russische oorlog tegen Oekraïne, mét een olieboycot.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen presenteert het inmiddels zesde sanctiepakket woensdagochtend in het Europees Parlement, zeggen ingewijden. Onder de vijf eerdere pakketten, met maatregelen die de Russische economie fors hebben geraakt, geeft Rusland vooralsnog geen krimp.

De EU-landen moeten vervolgens over de sancties beslissen. Hun ambassadeurs in Brussel komen daartoe woensdag bijeen. Tegen een embargo op Russische olie zijn grote bezwaren, met name van Hongarije en Slowakije die sterk afhankelijk zijn van de aanvoer uit Rusland. Ook al zou het pas over een flink aantal maanden ingaan. De commissie stelt volgens Brusselse bronnen voor deze landen nog wat uitstel te geven. Welke landen precies voor respijt in aanmerking komen en hoeveel tijd ze precies mogen nemen is nog onduidelijk.

De nieuwe strafmaatregelen zijn "ophanden", verzekerde voorzitter Charles Michel van de raad van regeringsleiders van de EU-landen dinsdag. Buitenlandchef Josep Borrell noemde naast "het aanpakken van de olie-import" ook het afkoppelen van meer Russische banken van het internationale betalingssysteem SWIFT en het straffen van "verspreiders van desinformatie".

Brandweer IJsselmuiden levert brandweervoertuigen af in Oekraïne

01:25 | De stoet aan Nederlandse brandweervoertuigen die gedoneerd worden aan Oekraïne is dinsdag aangekomen op de eindbestemming. In de stad Oezjhorod in het uiterste zuidwesten van Oekraïne zijn de zeven voertuigen overhandigd aan de lokale brandweer, meldt brandweerman Simon Doorn, die deel uitmaakt van het reisgezelschap.

"We hebben onze missie volbracht. De voertuigen zijn na een korte ceremonie overgedragen aan de brandweer van Uzhhorod (Oezjhorod)", schrijft Doorn in een korte verklaring op sociale media. De Nederlanders kregen van de Oekraïners ook een soort oorkonde overhandigd, waarin ze worden bedankt voor hun "humanitaire missie".

De stoet van vijf tankautospuiten, één autoladder en een personenbus met motorspuitaanhanger was in de nacht van zondag op maandag vanuit IJsselmuiden vertrokken. Via Hongarije werd dinsdag de grens met Oekraïne overgestoken.

Gerelateerde artikelen