Internationaal10 mei '22 20:20Aangepast op 10 mei '22 21:27

Liveblog | Hoekstra: Nederland blijft Oekraïne ook na oorlog steunen

Auteur: BNR Webredactie

Dit is het liveblog van 10 mei over de oorlog in Oekraïne. Rusland bestookt de Oekraïense havenstad Odessa met raketten. Volgens Oekraïne zitten er nog steeds burgers in de staalfabriek in Marioepol.

Verwoest hotel in Odessa
Verwoest hotel in Odessa (ANP / AFP / Oleksandr Gimanov)

Militairen Oekraïne in Duitsland voor training met houwitsers

19:31 | Oekraïense militairen zijn naar Duitsland gereisd om te leren werken met pantserhouwitsers. Dat hebben Duitse regeringsbronnen laten weten. Vorige week maakte het Duitse ministerie van Defensie bekend dat het zeven pantserhouwitsers gaat leveren aan de regering in Kiev.

De mobiele artilleriekanonnen van Duitse makelij kunnen doelen op 40 kilometer afstand raken. Elke houwitser wordt bediend door vijf militairen.

Volgens bronnen begint de training woensdag aan de artillerieschool in Idar-Oberstein in de deelstaat Rijnland-Palts. Zeker zestig Oekraïense militairen zouden de training krijgen. Die gaat ongeveer veertig dagen duren.

Eind april maakte het Nederlandse kabinet bekend een beperkt aantal pantserhouwitsers aan Oekraïne te geven, naar verluidt gaat het om vijf stuks. De Duitsers verzorgen ook de training voor de houwitsers die Nederland levert.

Hoekstra: Nederland blijft Oekraïne ook na oorlog steunen

19:07 | Nederland zal, ook als de oorlog met Rusland voorbij is, Oekraïne blijven steunen. Dat heeft minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) tijdens een bezoek aan Kiev laten weten aan president Volodimir Zelesnki. 'Oekraïne kan op ons rekenen wanneer de tijd voor wederopbouw aanbreekt', aldus de bewindsman.

Hoekstra bezocht de Oekraïense hoofdstad samen met zijn Duitse ambtgenoot Annalena Baerbock. Behalve Zelenski spraken de twee ook de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba. Hij kreeg de toezegging van Hoekstra dat Nederland het land blijft steunen met wapens, maar ook met financiële en humanitaire hulp.

Hoekstra bracht ook een bezoek aan Irpin. Die voorstad van Kiev is zeer zwaar getroffen door de strijd met de Russen. 'De dramatische verwoesting getuigt van de impact die de oorlog heeft op het leven van de mannen, vrouwen en kinderen die hier wonen', aldus de minister. 'Dit kan niet onbestraft blijven. Nederland zet zich in voor waarheidsvinding en gerechtigheid.'

Behalve ontmoetingen met Zelenski en Koeleba stond ook de officiële heropening van de ambassade in Kiev op Hoekstra's programma. De Nederlandse vertegenwoordiging in de hoofdstad verhuisde na het uitbreken van de oorlog naar de westelijke stad Lviv, en opereerde ook een tijd vanuit Polen.

Hoekstra bracht kort voor het uitbreken van de oorlog ook al een bezoek aan Oekraïne, samen met premier Mark Rutte. Nederland steunt het land in de strijd tegen Rusland, onder meer door wapens te leveren. Ook wil het kabinet helpen bij het onderzoek naar mogelijke oorlogsmisdaden.

Rutte spreekt later deze week via een videoverbinding het Oekraïense parlement toe, zoals Zelenski dat eerder deed bij de Tweede Kamer.

Westen: Moskou achter cyberaanval op satellietnetwerk bij invasie

18:42 | Een uur voordat de eerste Russische militairen eind februari Oekraïne binnenvielen, hebben Russische hackers een cyberaanval op een belangrijk satellietnetwerk uitgevoerd. Met die beschuldiging kwam de Europese Unie dinsdag. Later op de dag volgden vergelijkbare verklaringen van de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Canada, Australië, Denemarken, Noorwegen, Tsjechië en Estland.

Het is voor het eerst dat westerse landen Moskou zo uitdrukkelijk van deze cyberaanval beschuldigen.

Nederland sprak steun uit voor de verklaring van de EU. 'Zulk gedrag is in strijd met de verwachtingen van alle VN-landen, waaronder Rusland, van verantwoord gedrag in cyberspace', verklaarde het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Groot-Brittannië en Estland gingen een stap verder en noemden de verantwoordelijken binnen Rusland. Ze wezen naar de militaire inlichtingendienst GROe. Die wordt vaker in verband gebracht met cyberaanvallen. De belangrijke hackersgroepen Fancy Bear en Sandworm zouden in opdracht van de GROe werken.

De aanval verstoorde het KA-SAT-netwerk van het Amerikaanse Viasat. Dat bracht niet alleen het Oekraïense leger en een reeks overheidsinstanties, bedrijven en internetgebruikers in problemen, maar richtte ook schade aan in EU-landen. Tienduizenden modems vielen uit en onder andere een flink aantal Duitse windmolens viel stil.

De cyberaanval 'ondersteunde zeker' de Russische invasie, zegt EU-buitenlandchef Josep Borrell. Hij onderstreept dat de EU specifiek de Russische regering verantwoordelijk houdt. Tot dusver ging Brussel bij zulke aanvallen niet verder dan stellen dat die bijvoorbeeld vanaf Russisch grondgebied werden ondernomen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, zegt dat de cyberaanval was bedoeld om de commandovoering van Oekraïne te verstoren. Zijn Britse collega Liz Truss noemt de digitale aanval 'duidelijk en schokkend bewijs van een moedwillige en schadelijke aanval van Rusland tegen Oekraïne'.

Londen houdt Rusland ook verantwoordelijk voor een aanval op Oekraïense regeringssites op 13 januari. Daarbij werden boodschappen op de sites gezet. Ook heeft Rusland volgens de Britten vernietigende software ingezet tegen Oekraïne.

Tsjechië vervangt Rusland in VN-Mensenrechtenraad

17:48 | De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft Tsjechië gekozen om Rusland te vervangen als lid van de Mensenrechtenraad.

Op aandringen van de Verenigde Staten stemden vorig maand de meeste van de 193 lidstaten voor tijdelijke uitsluiting van Rusland vanwege mensenrechtenschendingen in Oekraïne. Daarop liet Moskou weten het lidmaatschap van de VN-Mensenrechtenraad meteen te beëindigen. Dinsdag stemden 157 lidstaten voor Tsjechië, naast 23 onthoudingen.

De Mensenrechtenraad zal naar verluidt donderdag een speciale sessie houden over de situatie in Oekraïne, nadat Kiev daarom had gevraagd.

De VN-Mensenrechtenraad bestaat uit vertegenwoordigers van 47 staten. De instelling houdt zich bezig met de bevordering en bescherming van mensenrechten over de hele wereld. De raad komt meerdere keren per jaar bijeen in het Zwitserse Genève. De vorige keer dat een lidstaat werd geschorst, was Libië in 2011.

VS denken dat Poetin niet stopt bij overwinning in de Donbas

17:03 | De Amerikaanse inlichtingendiensten verwachten niet dat de Russische president Vladimir Poetin tevreden zal zijn als hij de Oost-Oekraïense Donbas-regio veroverd heeft. Hij zou de oorlog in Oekraïne voort willen zetten om ook doelen buiten de Donbas te halen, zegt Avril Haines, de directeur van de Nationale Inlichtingendiensten.

Het doel zou dan met name zijn om de oorlog uit te breiden naar Transnistrië, een afvallige regio in Moldavië. Waarnemers houden er al langer rekening mee dat de pro-Russische separatisten daar de regio de oorlog in willen trekken. Een Russische commandant zei eerder heel Zuid-Oekraïne te willen veroveren zodat Rusland verbonden is met Transnistrië.

Haines stond dinsdag de Senaat te woord. Ze zei dat Poetin zich voorbereidt op een lang conflict in Oekraïne. Moskou rekent er daarbij op dat de westerse steun na verloop van tijd zal afnemen.

Volgens Haines zal Poetin 'waarschijnlijk' de staat van beleg afkondigen in Rusland om de oorlog te kunnen blijven voeren. Hij heeft al zware verliezen geleden. De Amerikanen denken bijvoorbeeld dat er tot nu toe al acht tot tien generaals zijn omgekomen.

De inlichtingendirecteur voegde er nog aan toe dat ze momenteel niet verwacht dat Poetin kernwapens zal gebruiken. Alleen in het geval van een 'existentiële dreiging' zou hij het overwegen. 'Op dit moment is de strijd in een impasse beland en is geen van beide partijen aan het winnen.'

Oekraïne: Poetins paradeboot vernietigd

15:05 | Een Russische 'paradeboot' is vernietigd, zo beweert het Oekraïense leger op Twitter. The Independent schrijft dat het Oekraïense leger zondag een video heeft vrijgegeven van een boot die in brand staat na een beschieting door een drone.

'De Oekraïense Bayraktar TB2 heeft weer een Russisch schip vernietigd. Deze keer het landingsvaartuig van het 'Serna project'. De traditionele parade van de Russische Zwarte Zeevloot op 9 mei zal worden gehouden in de buurt van Slangeneiland - op de bodem van de zee', zo twitterde het Oekraïense ministerie van Defensie:

Ontwikkelingsbank rekent op 30 procent krimp Oekraïense economie

14:23 | De economie van Oekraïne krimpt dit jaar mogelijk met 30 procent. Met die nieuwe inschatting komt de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO), die er daarbij vanuit gaat dat de oorlog met Rusland nog dit jaar stopt. In maart rekende de bank uit Londen nog op 20 procent krimp van het Oekraïense bruto binnenlands product (bbp).

De bank, ooit opgericht om voormalige Sovjetstaten te helpen bij de overgang naar een vrijemarkteconomie, is somberder geworden omdat de oorlog maar blijft voortduren. Eerder ging de organisatie ervan uit dat Oekraïne en Rusland binnen enkele maanden tot een staakt-het-vuren zouden komen.

'Naast de directe oorlogsschade wordt de productie in de landbouw bemoeilijkt door een gebrek aan brandstoffen, zaden, kunstmest en landbouwmaterieel', schrijft de EBWO in een rapport. Volgens onderzoekers van de ontwikkelingsbank kunnen boeren in Oekraïne zeker een vijfde van de landbouwgronden niet bewerken door de oorlog. Het Oost-Europese land is wereldwijd een belangrijke exporteur van voedingsgewassen. Oekraïne is goed voor 10 procent van de wereldwijde tarwe-export, 14 procent van al de geëxporteerde maïs en 37 procent van alle zonnebloemolie.

Ook Rusland kampt dit jaar met sterke economische krimp door de inval in Oekraïne. De EBWO gaat uit van 10 procent krimp in 2022. Westerse landen hebben uit woede over de aanval op Oekraïne sancties ingesteld tegen het land, waaronder de bevriezing van de buitenlandse tegoeden van de Russische centrale bank. De Verenigde Staten kopen ook geen fossiele brandstoffen uit het land en het Verenigd Koninkrijk verwacht nog dit jaar de import van Russische olie volledig te stoppen. Binnen de Europese Unie wordt nog onderhandeld tussen lidstaten over een boycot van Russische olie.

Meer dan 8 miljoen Oekraïners ontheemd geraakt

14:01 | Meer dan 8 miljoen inwoners van Oekraïne zijn ontheemd geraakt door de oorlog in het land, schat de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). Het aantal lag ruim twee weken geleden op 7,7 miljoen.

De organisatie stelt dat de humanitaire crisis in Oekraïne groter wordt en daarom ongeveer vier op de tien ontheemden overwegen om verder te reizen. Dat zijn er twee keer meer dan medio maart.

Steeds meer ontheemden zeggen financiële steun nodig te hebben. Het gaat volgens de IOM om twee op de drie mensen. Meer dan 70 procent zegt het geld nodig te hebben voor voedsel en/of medische kosten. Ook zijn er steeds meer Oekraïners die melden dat hun woning is beschadigd.

Sinds het begin van de Russische invasie op 24 februari zijn meer dan 5,9 miljoen mensen Oekraïne ontvlucht. Een deel van deze groep is inmiddels weer teruggekeerd. Het gaat volgens VN-cijfers om meer dan 1,5 miljoen mensen.

EU beticht Kremlin van storen satellietnetwerk bij inval Oekraïne

14:01 | Een aanval op een voor de Europese Unie en Oekraïne belangrijk satellietnetwerk, een uur voor de Russische militaire aanval op zijn buurland, was volgens de EU het werk van Rusland. Het is voor het eerst dat de unie Moskou zo uitdrukkelijk van een cyberaanval beschuldigt.

De aanval verstoorde het KA-SAT-netwerk van Viasat. Dat bracht niet alleen Oekraïense overheidsinstanties, bedrijven en internetgebruikers in problemen, maar richtte ook schade aan in EU-landen.

De cyberaanval 'ondersteunde zeker' de Russische invasie, zegt EU-buitenlandchef Josep Borrell. Hij onderstreept dat de EU specifiek de Russische regering verantwoordelijk houdt. Tot dusver ging Brussel bij zulke aanvallen niet verder dan stellen dat die bijvoorbeeld vanaf Russisch grondgebied werden ondernomen.

Defensiecommissie Finland voorstander van NAVO-lidmaatschap

13:53 | De Finse defensiecommissie raadt de regering aan toe te treden tot de NAVO. De commissie van parlementsleden concludeert dat lidmaatschap van het militaire bondgenootschap het best is voor de veiligheid van Finland.

Sinds de oorlog in Oekraïne gaan er in Finland steeds meer stemmen op om zich aan te sluiten bij de NAVO om het land te beschermen tegen dreigingen vanuit Rusland. Finland deelt een grens van 1300 kilometer met Rusland.

De Finse regeringspartij zal zaterdag haar standpunt bekendmaken. Er lijkt in het Finse parlement al een meerderheid voor toetreding te zijn. Ook in Zweden is dat vermoedelijk het geval. De Zweedse regeringspartij komt waarschijnlijk zondag met een besluit.

Finland en Zweden werden niet eerder lid van de NAVO om een goede band met Rusland en daarvoor de Sovjet-Unie te behouden en neutraal te blijven. Dat standpunt is voor veel burgers veranderd na de Russische inval in Oekraïne. Drie op de vier Finnen zijn nu voor toetreding tot de NAVO. Moskou heeft al gedreigd dat aan een eventuele toetreding 'politieke en militaire consequenties' zijn verbonden.

De beide Scandinavische landen werken al militair nauw samen met de NAVO, maar voor toetreding zullen wel eerst alle dertig huidige lidstaten akkoord moeten gaan. Volgens secretaris-generaal Jens Stoltenberg is dat geen probleem en kunnen Finland en Zweden snel toetreden.

Burgemeester Kiev: bijna twee op drie inwoners teruggekeerd

13:45 | Bijna twee op de drie van de 3,5 miljoen inwoners van Kiev zijn teruggekeerd naar de Oekraïense hoofdstad, zei burgemeester Vitali Klitsjko dinsdag. Na het begin van de aanval van het Russische leger op Oekraïne op 24 februari koos een groot deel van de bevolking ervoor de stad te verlaten.

Als de avondklok en de wegversperringen geen schrik aanjagen kun je eigenlijk terugkomen, aldus Klitsjko. Die maatregelen blijven voorlopig nog van kracht, hij riep de inwoners op geduld te hebben.

Rusland trok zijn troepen vorige maand terug uit de omgeving van Kiev na de aankondiging dat de focus wordt gericht op de 'bevrijding' van het oostelijke Donbas-gebied. Daar is tot nu toe geen grote vooruitgang geboekt.

VN-missie heeft informatie over Oekraïense marteling van Russen

12:10 | De missie van de Verenigde Naties die toezicht houdt op de mensenrechtensituatie in Oekraïne, heeft 'geloofwaardige informatie' dat het Oekraïense leger Russische krijgsgevangenen heeft gemarteld. De Russen zouden slecht worden behandeld en niet mogen communiceren met advocaten of familie.

De VN-missie ziet van beide kanten video's verschijnen van gevangenen in onmenselijke omstandigheden die gedwongen vernederende verklaringen moeten afleggen. Ook krijgt de missie meldingen binnen van verkrachtingen door Russische troepen, ook in groepsverband. De VN brengt in herinnering dat dit in strijd is met internationale wetten en dat dit onmiddellijk moet stoppen.

Volgens de VN zijn in de eerste 76 dagen van de oorlog 3381 burgers in Oekraïne omgekomen, maar dat aantal ligt waarschijnlijk veel hoger. Vooral in Marioepol zijn naar verwachting veel meer mensen omgekomen, maar het is moeilijk dat te verifiëren.

Oekraïne: meer dan duizend strijders in staalfabriek Marioepol

12:00 | In de belegerde staalfabriek van Azovstal in de Oekraïense havenstad Marioepol bevinden zich nog meer dan duizend strijders, zegt vicepremier Irina Veresjtsjoek. Honderden van hen zijn gewond, aldus de politica. Sommigen zijn zwaargewond en moeten volgens haar met spoed worden geëvacueerd. "De situatie verslechtert met de dag."

Volgens het stadsbestuur zijn er ook nog minstens honderd burgers in het gangenstelsel onder het uitgestrekte terrein, hoewel eerder werd gezegd dat alle burgers de plek hebben verlaten.

Het Russische leger zou het complex nog altijd aanvallen met zwaar materieel. Een dag eerder maakte het ministerie van Defensie in Kiev melding van beschietingen door tanks, raketten en artillerie. Het Azov-regiment dat de fabriek verdedigt zegt dat er het afgelopen etmaal ook veel Russische vliegtuigen zijn waargenomen boven het terrein.

Hoekstra brengt bliksembezoek aan Kiev

11:30 | Minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) is dinsdag voor een onaangekondigd bezoek in Oekraïne. Dat bevestigt het ministerie. Hoekstra zal met onder anderen de Oekraïense president Volodomir Zelenski en met zijn ambtgenoot Dmitro Koeleba spreken. Ook heropent hij de Nederlandse ambassade in Kiev.

44 lichamen gevonden onder puin ingestort gebouw in Oost-Oekraïne

11:10 | In de Oost-Oekraïense stad Izjoem zijn onder het puin van een ingestort gebouw 44 overleden burgers gevonden. De gouverneur van de regio Charkov laat weten dat ze zijn omgekomen toen het gebouw van vijf verdiepingen begin maart instortte.

Izjoem ligt al weken in de frontlinie van de oorlog in Oekraïne en is zwaar gebombardeerd. Het ligt in het noordoosten van Oekraïne, dichtbij de Donbas, en is van strategisch belang voor de Russen.

Door de aanhoudende gevechten komt er weinig informatie over slachtoffers uit Izjoem. Er woonden voor de oorlog bijna 50.000 mensen. Het stadsbestuur liet zondag aan de BBC weten dat er nu nog hooguit 15.000 inwoners over zijn. Circa 80 procent van de stad zou vernietigd zijn.

Duitse buitenlandminister brengt bezoek aan Oekraïne

10:55 | De Duitse buitenlandminister Annalena Baerbock is dinsdag in Boetsja, een voorstad van Kiev, voor een onaangekondigd bezoek aan Oekraïne. Ze is het eerste lid van de Duitse regering dat een bezoek brengt aan het land.

In Boetsja werden na de bezetting van Russische troepen honderden lichamen van burgers gevonden. Steeds meer buitenlandse politici reizen naar deze plaats af als teken van solidariteit. De eerste Duitse politicus die het land bezocht, was de leider van oppositiepartij CDU. Toen was al bekend dat Baerbock van plan was die kant op te reizen.

Het bezoek komt kort nadat de Oekraïense president Volodimir Zelenski en de Duitse president Frank-Walter Steinmeier hun geschil over een afgelast bezoek aan Kiev hadden bijgelegd. Steinmeier wilde met andere Europese presidenten naar Oekraïne reizen, maar zag van het plan af omdat hij naar eigen zeggen 'niet gewenst' was in Kiev.

De Duitse bondskanselier Olaf Scholz wilde vanwege de situatie met Steinmeier zelf niet naar Oekraïne reizen, hoewel hij wel was uitgenodigd. Nadat de twee presidenten de lucht hadden geklaard, werd zowel Scholz als Steinmeier uitgenodigd voor een bezoek aan Kiev.

Oorlog Oekraïne wordt slijtageslag

06:30 | Het is dag 76 van de oorlog in Oekraïne, een oorlog die na de speech van Poetin van gisteren, nog duidelijker een lange slijtageslag zal gaan worden. Het offensief van Rusland in de Donbas zit nog altijd muurvast, Odessa wordt getroffen door raketten en in Marioepol gaat de strijd rond de Azovstalfabriek nog altijd door.

Regiobestuur: zo'n 100 burgers nog in staalfabriek Marioepol

05:20 | Ongeveer honderd burgers bevinden zich nog in de staalfabriek van Azovstal in de belegerde Oekraïense havenstad Marioepol, meldt het regionale bestuur van de stad. Bovendien zijn volgens het bestuur nog steeds zo'n 100.000 burgers in Marioepol zelf aanwezig.

De Azovstal-staalfabriek is het laatste bolwerk van Oekraïens verzet in de havenstad. Volgens het ministerie van Defensie in Kiev wordt het complex van ruim 10 vierkante kilometer bestookt door tanks en artillerievuur. Moskou wil dat niet bevestigen.

Zaterdag meldden de Oekraïense autoriteiten nog dat alle vrouwen, kinderen en ouderen waren geëvacueerd uit de fabriek van Azovstal na bemiddeling van de Verenigde Naties en het Rode Kruis. Het was op dat moment onduidelijk hoeveel van de ooit 400.000 inwoners van Marioepol nog elders in de stad verbleven.

Volgens de voorzitter van het regionale bestuur is het moeilijk om te zeggen hoeveel van de achtergebleven burgers wel willen evacueren.

Dode en gewonden door nieuwe raketaanvallen op Odessa

02:40 | Door nieuwe raketaanvallen van het Russische leger op de Oekraïense havenstad Odessa is maandagavond laat zeker één dode gevallen, meldt de lokale militaire leiding. Vijf anderen raakten gewond.

De Oekraïense havenstad werd maandagavond meermaals opgeschrikt door explosies als gevolg van raketaanvallen en beschietingen. Volgens het Oekraïense leger werden verschillende hypersonische raketten afgevuurd, waarbij ook enkele toeristische plekken werden geraakt. Ook zouden minstens vijf gebouwen zijn verwoest. Lokale media melden dat onder meer een winkelcentrum en een magazijn zijn getroffen.

Eerder op de dag moest voorzitter Charles Michel van de raad van Europese regeringsleiders ook al dekking zoeken tijdens een Russische raketaanval. Michel bracht maandag een onaangekondigd bezoek aan de stad. Hij had daar onder meer een ontmoeting met de Oekraïense premier Denis Sjmihal.

Gerelateerde artikelen