Internationaal16 mei '22 16:43Aangepast op 16 mei '22 17:54

Liveblog | Zweedse regering vraagt om NAVO-lidmaatschap

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 82 van de oorlog in Oekraïne. Oekraïne zegt dat troepen tijdens hun tegenoffensief bij de Oost-Oekraïense stad Charkov de grens met Rusland hebben bereikt. De Zweedse regering vraagt om het NAVO-lidmaatschap. Lees de laatste ontwikkelingen in dit liveblog.

Oekraïense hoofdgevechtstanks in de buurt van Bakhmut, Oost-Oekraïne.
Oekraïense hoofdgevechtstanks in de buurt van Bakhmut, Oost-Oekraïne. (ANP / AFP)

Hoekstra blij met NAVO-plannen Zweden: maakt NAVO sterker

17:32 | Nederland is ingenomen met de wens van Zweden om NAVO-lid te worden. 'Deze toetreding zal het bondgenootschap sterker maken', zegt minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken. Bovendien worden volgens Hoekstra de banden tussen de Europese Unie, waartoe Zweden al behoort, en de NAVO erdoor verdiept.

Zweden besloot, ingegeven door de Russische oorlog tegen Oekraïne, maandag na twee eeuwen zijn uitdrukkelijke neutraliteit op te geven. Dat is tegen het zere been van Rusland, maar 'ieder land heeft het soevereine recht om een keuze te maken over de eigen verdediging', twitterde Hoekstra maandag.

Noren, Denen en IJsland helpen Zweden en Finnen bij aanval

16:30 | De NAVO-lidstaten Noorwegen, Denemarken en IJsland zullen Zweden en Finland militair steunen als die twee landen worden aangevallen in de tijd dat ze nog geen lid zijn van het westerse militaire bondgenootschap. De drie landen beloven de hulp in een gemeenschappelijke verklaring die volgt op de officiële aankondiging van Zweden om zich te willen aansluiten bij de NAVO, nadat Finland dat een dag eerder al had gedaan.

Samen met Denemarken en IJsland staat Noorwegen klaar om zijn buren in het noorden met alle mogelijke middelen bij te staan ​​als ze het slachtoffer worden van agressie op hun grondgebied voordat ze het NAVO-lidmaatschap krijgen, verklaarde de Noorse premier Jonas Gahr Stoere.

Als Zweden en Finland eenmaal lid zijn van de NAVO worden ze automatisch geholpen bij een aanval. Voor de tussentijd kregen de twee landen ook al veiligheidsgaranties van andere NAVO-leden, waaronder de Verenigde Staten.

Rusland: akkoord bereikt over evacuatie gewonden Marioepol

15:40 | Het Russische ministerie van Defensie meldt een akkoord over de evacuatie van gewonden uit de staalfabriek in Marioepol waar Oekraïense strijders zich hebben verschanst. De gewonde Oekraïense strijders zouden tijdens een wapenstilstand naar het 35 kilometer oostelijker gelegen Novoazovsk worden getransporteerd om er behandeld te worden. Novoazovsk is in Russische handen en ligt vlakbij de grens met Rusland. Van Oekraïense kant is nog geen melding gemaakt over een dergelijke overeenkomst.

Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken bezoekt Nederland

15:16 | De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmytro Kuleba brengt dinsdag en woensdag een bezoek aan Nederland. Tijdens zijn bezoek spreekt Kuleba met verschillende bewindspersonen over de toestand in Oekraïne.

Onderwerpen van de gesprekken zijn de huidige situatie in Oekraïne en de manieren waarop Nederland het land steunt. Hierover gaat hij in gesprek met ministers Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken), Sigrid Kaag (Financiën) en premier Mark Rutte.

Daarnaast spreekt Kuleba met de ministers Micky Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) en Rob Jetten (Klimaat en Energie) over de economische gevolgen van de oorlog en de manieren waarop Oekraïne minder afhankelijk kan worden van Russische energie.

Op woensdag staat er ten slotte nog een een gesprek gepland met minister van Defensie Kasja Ollongren en met Kamerleden die zich bezighouden met buitenlandse zaken.

15:14 | De Zweedse regering heeft 'formeel besloten' om het lidmaatschap van de NAVO aan te vragen, meldt premier Magdalena Andersson. De aanvraag zal zo spoedig mogelijk worden verstuurd, naar verwachting al in de loop van deze week.

Evenals Finland, dat ook toetreding tot de NAVO overweegt, is Zweden al lange tijd neutraal. Sinds de Russische aanval op Oekraïne is onder politici en inwoners de steun voor aansluiting bij de NAVO echter pijlsnel gegroeid. In Zweden spraken de sociaaldemocraten van premier Andersson zich eerder al positief uit over de lidmaatschapsaanvraag. De Finse regering besloot zondag al officieel lid te willen worden, in het vertrouwen dat het parlement daarmee instemt. Dat laatste gebeurt waarschijnlijk deze week al.

Ondanks bezwaren van NAVO-lid Turkije verwacht topman Jens Stoltenberg van het bondgenootschap dat zowel Zweden als Finland snel en soepel kan toetreden. Daar gaan nog wel enkele maanden overheen. Voor de tussenliggende periode bieden NAVO-landen veiligheidsgaranties aan Zweden en Finland, voor het geval Rusland zich agressief opstelt.

Poetin waarschuwt NAVO voor 'een reactie' bij uitbreiding

15:12 | De Russische president Vladimir Poetin waarschuwt het Westen dat Rusland met 'een reactie' komt als de NAVO besluit om Zweden en Finland te laten toetreden tot de militaire alliantie. Beide Scandinavische landen staan op het punt een formele aanvraag daartoe in te dienen. Wat de Russische reactie precies zou zijn, laat Poetin in het midden.

Poetin deed zijn uitspraken maandag in het Kremlin tegenover de leiders van Belarus, Armenië, Kazachstan, Kirgizië en Tadzjikistan. Hij benadrukte dat Finland en Zweden geen 'directe dreiging' voor Rusland vormen, maar dat de uitbreiding van de militaire infrastructuur (van de NAVO) 'zeker onze reactie zal uitlokken'.

Wat die reactie zal zijn hangt af van 'welke bedreigingen voor ons worden gecreëerd', aldus Poetin. En: 'Er ontstaan ​​problemen zonder enige reden. We zullen dienovereenkomstig reageren.'

Poetin heeft al vaker de uitbreiding van de NAVO richting het oosten, een ontwikkeling die begon na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie begin jaren negentig, als een van de redenen voor zijn conflict met Oekraïne genoemd. Volgens Poetin gebruiken de VS de uitbreiding van de NAVO op een 'agressieve' manier om een 'toch al moeilijke mondiale veiligheidssituatie te verergeren', zei Poetin maandag.

Nauwelijks extra bedden voor Oekraïense vluchtelingen

14:06 | Het aantal beschikbare opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen is de afgelopen dagen nauwelijks toegenomen. Het aantal bedden is nog steeds wel voldoende om de stijging van het aantal ontheemden onderdak te bieden. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Er worden nu 36.678 Oekraïners door gemeenten opgevangen; een krappe duizend vluchtelingen meer dan donderdag. Het aantal beschikbare bedden is met slechts driehonderd toegenomen tot 45.462.

Bij de gemeenten staan nu ruim 56.860 Oekraïense vluchtelingen ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP). Niet alle Oekraïners zitten in een opvanglocatie van de gemeente.

Voor 23 mei moeten gemeenten 50.000 opvangplekken hebben gerealiseerd, zo spraken kabinet en gemeenten begin maart af. Gemeenten worden met klem verzocht om daar bovenop, voor 23 juni, nog eens 25.000 extra noodopvangplekken te regelen.

Gemeenten worden in de steeds moeilijker wordende zoektocht naar noodopvanglocaties binnenkort bijgestaan door de Nationale Opvang Organisatie (NOO), zo heeft staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) recent aan burgemeesters en voorzitters van de veiligheidsregio's laten weten. Deze NOO heeft contacten met verschillende aanbieders van noodopvang, zoals vakantieparken, hotels en cruiseschepen. De organisatie kan bemiddelen.

McDonald's kondigt na ruim dertig jaar vertrek aan uit Rusland

13:00 | McDonald's kondigt zijn vertrek aan uit Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne. Het Amerikaanse concern heeft besloten om al zijn activiteiten in het land te verkopen. De fastfoodketen had zijn 850 vestigingen in Rusland eerder al tot nader order gesloten.

De stap heeft een grote symbolische waarde. McDonald's opende meer dan dertig jaar geleden in de nadagen van de Sovjet-Unie voor het eerst de deuren in het land. Toen stonden er lange rijen met Russen die op dat moment voor het eerst de kans kregen om de burgers en friet van het westerse bedrijf uit te proberen.

Het vertrek uit Rusland betekent een financiële strop voor de maker van de Big Mac en de McFlurry. McDonald's verwacht hierdoor ongeveer 1,2 miljard tot 1,4 miljard dollar te moeten afschrijven. Omgerekend gaat het mogelijk om meer dan 1,3 miljard euro.

Kabinet gevraagd missie in Bulgarije te verlengen, kans is klein

12:40 | Nederland is gevraagd om de inzet van Nederlandse F-35's in Bulgarije te verlengen. De kans dat dit gaat gebeuren lijkt niet zo groot. 'Het verzoek is gedaan en er wordt over gesproken. Maar het is lastig vanwege onze beperkingen bij Defensie', zei premier Mark Rutte tijdens een bezoek aan de militairen.

Vier Nederlandse F-35's zijn op de Bulgaarse luchtmachtbasis Graf Ignatievo gestationeerd. Ze moeten de oostflank van het NAVO-gebied beschermen. De afspraak met de NAVO was dat de gevechtsvliegtuigen er twee maanden zouden blijven. Eind mei loopt die periode af.

Rutte bezocht de militairen maandag samen met de Commandant der Strijdkrachten, generaal Onno Eichelsheim. Het is de eerste buitenlandse missie van de F-35's (voorheen ook de JSF genoemd). Rutte werd op de basis opgewacht door viceminister Yordan Boshilov.

Europese Commissie: Oekraïne-inval Rusland test voor economie EU

11:10 | De Europese Commissie stelt haar groeiprognose voor de negentien eurolanden en de EU als geheel dit jaar naar beneden bij tot gemiddeld 2,7 procent. In februari ging ze nog uit van 4 procent maar de oorlog in Oekraïne, de opvang van vluchtelingen en de hoge energieprijzen eisen hun economische tol. Het dagelijks EU-bestuur noemt de Russische invasie een 'test voor de economische veerkracht van de EU'. Voor Nederland verwacht Brussel dit jaar 3,3 procent groei en volgend jaar 1,6 procent, dat is minder dan de raming in maart van het Centraal Planbureau met 3,6 en 1,7 procent.

'De Russische invasie van Oekraïne veroorzaakt ongezien lijden en destructie, maar weegt ook zwaar op het economische herstel na de pandemie in de Europese Unie', zegt Eurocommissaris Paolo Gentiloni (Economie). 'De oorlog heeft de al hoge energieprijzen verder naar boven gedreven en leidt tot verdere verstoring van de bevoorradingsketens, zodat de inflatie langer dan voorzien hoger blijft.' De inflatie klimt in 2022 naar verwachting op tot gemiddeld 6,1 procent in de eurozone.

Ondanks de onzekerheden en risico's van de oorlog in Oekraïne is de commissie optimistisch dat het sterke economische herstel van vorig jaar blijft doorsluimeren in de groeicijfers van dit jaar. De arbeidsmarkt is sterk, veel bedrijven zijn na de pandemie weer heropend en de herstelplannen zullen door de beoogde investeringen in verdere vergroening en digitalisering van de EU een positief effect hebben op de economie.

Ook verwacht de commissie dat de begrotingstekorten in de eurolanden verder omlaag zullen gaan, van gemiddeld 5,1 procent van het binnenlands bruto product vorig jaar tot 3,7 in 2022. De schulden zakken ook beetje bij beetje.

Voor 2023 verwacht de commissie gemiddeld 2,3 procent groei voor zowel de eurozone als de hele EU. Dat is eveneens een lager percentage dan eerder werd verwacht (2,7 procent voor de negentien eurolanden en 2,8 voor de hele EU).

Zweden voelt de hete adem van Moskou

10:45 | Finland wil nu definitief toetreden tot de NAVO, en ook Zweden lijkt zijn buurland snel daarin te willen volgen. In Stockholm verklaarden de regerende sociaaldemocraten zich voorstander van toetreding tot de westerse veiligheidsalliantie. En daarmee is de weg vrij om een formele aanvraag in te dienen. Een waterscheiding na 200 jaar neutraliteit. 'Ook emotioneel is het een grote stap', zegt BNR's buitenlandcommentator Bernard Hammelburg.

Het Zweedse besluit kwam kort nadat Finland formeel had aangekondigd dat het ook een aanvraag zou indienen om lid te worden van de NAVO. Rusland, dat de NAVO als een bedreiging voor de veiligheid ziet, waarschuwde daarop voor 'consequenties'. De Zweedse sociaaldemocraten verklaarden dat zij zich zouden 'inzetten' voor het lidmaatschap, iets wat wordt gesteund door het publiek en de meeste oppositiepartijen. Een formele aanvraag zal waarschijnlijk binnen enkele dagen worden ingediend.

Hammelburg noemt het 'een complete ommekeer', en dat 24 februari daarin beslissend was. 'Voor de oorlog was een kwart van de Zweedse bevolking voorstander van toetreding tot de NAVO, nu is dat driekwart.' De Zweden, voor wie toetreding volgens Hammelburg ook een 'emotionele stap' is, nemen na meer dan twee eeuwen afscheid van hun neutraliteit. Laat onverlet dat Zweden tegen kernwapens gekant blijft en ze ook niet op zijn grondgebied zal dulden, de sociaaldemocraten zijn evenmin gecharmeerd van het idee om NAVO-bases binnen de eigen landsgrenzen te herbergen.

Borrell: ook met buitenlandministers doorbraak sancties onzeker

10:26 | Ook nu de ministers van Buitenlandse Zaken zich in Brussel buigen over de patstelling over een EU-embargo op Russische olie is een doorbraak niet verzekerd, zegt de buitenlandchef van de Europese Unie. 'De standpunten zijn behoorlijk stevig.'

De Europese Commissie stelde de EU-landen al bijna twee weken geleden een nieuw pakket strafmaatregelen tegen Rusland voor, een olieboycot inbegrepen. Na grote weerstand van een handvol lidstaten die erg afhankelijk zijn van olie uit Rusland is hun wat respijt aangeboden. Maar voor in ieder geval Hongarije is dat nog niet genoeg.

'Ik kan niet garanderen dat het gaat gebeuren' nu de buitenlandministers van de EU-landen in Brussel bijeen zijn om onder meer de nieuwe sancties te bespreken, zei buitenlandchef Josep Borrell voor aanvang. 'We zullen ons best doen om de situatie te deblokkeren.'

Borrell vraagt aandacht voor het moeilijke parket waarin landen zitten als Hongarije, die bijvoorbeeld niet bereikbaar zijn voor alternatieve aanvoer per olietanker. 'Mijn taak is niet om iemand de schuld te geven, maar om overeenstemming te vinden.'

Zweden stuurt diplomaten naar Turkije om NAVO-lidmaatschap

10:22 | Zweden stuurt diplomaten naar Turkije om te praten over een eventueel NAVO-lidmaatschap, waar Turkije bezwaren tegen heeft. Minister van Defensie Peter Hultqvist zei maandag dat de diplomaten de kwestie willen oplossen en 'kijken waar dit echt om gaat'.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan liet afgelopen week weten 'niet positief' te staan tegenover een eventueel NAVO-lidmaatschap van Zweden en Finland. Turkije verwijt die landen onderdak te bieden aan de Koerdische Arbeiderspartij (PKK), die al decennia een guerrillaoorlog in Turkije voert. Turkije en de Europese Unie beschouwen die partij als een terroristische organisatie. Volgens Erdogan werft de PKK vooral in Zweden nieuwe rekruten.

De parlementen van Zweden en Finland debatteren maandag over toetreding tot de NAVO. Daar lijkt in beide landen een meerderheid voor te zijn. Naar verwachting zal Zweden nog dezelfde dag een aanvraag indienen en volgt die van Finland in de komende dagen.

Als Zweden en Finland hun aanvraag bij de NAVO hebben ingediend, moeten de parlementen van alle dertig lidstaten nog akkoord gaan. Secretaris-generaal Jens Stoltenberg heeft er vertrouwen in dat hij de zorgen van Turkije weg kan nemen en verwacht niet dat het NAVO-lidmaatschap vertraging op zal lopen.

Gasprijs verder omlaag door EU-plan voor betalingen aan Rusland

10:07 | De Europese gasprijs is maandag opnieuw gedaald. Het plan van de Europese Unie om energiebedrijven een manier te bieden om voor Russisch aardgas te betalen zonder de sancties te schenden, zorgde voor opluchting bij de inkopers van Russisch gas.

De prijs voor gas op de Amsterdamse gasbeurs, die maatgevend is voor Europese prijzen, zakte met 3 procent tot 94 euro per megawattuur. Afgelopen vrijdag daalde de gasprijs al met ruim 9 procent. De gasprijs nadert daarmee weer het niveau van voor de Russische invasie van Oekraïne, op 23 februari, toen minder dan 90 euro per megawattuur werd betaald.

De Europese Commissie is van plan om kopers nieuwe richtlijnen te geven over hoe ze voor gas moeten betalen. Daarmee wordt tegemoetgekomen aan de eisen van president Vladimir Poetin en tegelijkertijd schending van de sancties vermeden die door Brussel zijn opgelegd in reactie op de Russische invasie van Oekraïne.

Rusland eist dat bedrijven in roebels betalen, om zo de eigen munt te stutten. Om Russisch gas te kunnen kopen moeten klanten twee rekeningen bij Gazprombank openen, één in euro's of dollars en één in roebels. Daarna worden de eurobetalingen door de Russische centrale bank in roebels omgezet. Die transactie is echter in strijd met de sancties tegen de Russische centrale bank.

De Russische gasleverancier Gazprom kwam eerder al met een opheldering over de eis van Moskou om gas in roebels te betalen. Onder de nieuwe voorwaarden is de betaling effectief voltooid zodra de koper euro's of dollars op de rekening bij Gazprombank stort. Het bedrag wordt dan automatisch omgezet naar roebels en de Russische centrale bank, die onderworpen is aan sancties, is daarbij niet betrokken.

In de nieuwe richtlijn is Europa van plan bedrijven te vertellen dat ze een duidelijke verklaring moeten afleggen dat ze hun verplichtingen als nagekomen beschouwen zodra ze in euro's of dollars betalen, in overeenstemming met bestaande contracten. Ook zou de Europese Commissie werken aan een plan om een maximumprijs in te stellen voor aardgas wanneer Rusland de gasleveringen stopzet. Zo moeten consumenten worden beschermd tegen een enorme piek in de prijzen.

SP: Spanningen met Rusland gaan alleen maar toenemen

10:00 | Volgens SP-Kamerlid Jasper van Dijk houdt de Finse premier de Russische president Vladimir Poetin een spiegel voor. ‘Deze verschrikkelijke oorlog in Oekraïne heeft dit veroorzaakt. Zweden en Finland stonden eerst helemaal niet te trappelen om NAVO-lid te worden. Maar de situatie is veranderd. Beide landen waren neutraal en nu kiezen ze heel duidelijk voor het westerse bondgenootschap. Daar valt van alles over te zeggen, maar ik begrijp heel goed hun wensen op dit moment.’

Van Dijk vervolgt: 'De vraag is wel, is het op de lange termijn ook verstandig om heel Europa lid te gaan maken van de NAVO en eigenlijk een soort nieuwe Koude Oorlog in te gaan tegenover Rusland? Is dat het perspectief waar we naartoe moeten werken of kan het ook anders?’

Van Dijk benadrukt dat politici verantwoordelijk zijn om na te denken over een duurzame toekomst voor Europa.

'Poetin is hier niet blij mee. Hij wilde de invloed van de NAVO verkleinen, maar de invloed van de NAVO gaat nu juist vergroot worden. De spanningen aan de grens met Rusland zullen alleen maar toenemen. Rusland zal ook repercussies gaan bedenken, al zijn het maar cyberaanvallen, maar misschien ook wel serieuze mobilisaties tegenover Finland. Dat zou toch verschrikkelijk zijn. En daar zit niemand op te wachten. Het is daarom belangrijk om na te denken over een duurzamer perspectief voor de komende decennia.’

Oud-diplomaat over NAVO-toetreding Zweden: Historisch moment

08:15 | De Finse regering heeft besloten het lidmaatschap van de NAVO aan te vragen. En ook de Zweedse regeringspartij is nu voorstander van het NAVO-lidmaatschap. Oud-diplomaat Pieter Feith: 'Het is een historisch moment in de geschiedenis van Zweden en een ommekeer in het veiligheidsdenken in dat land.’

Duitsland stopt hoe dan ook met import Russische olie

07:30 | Duitsland stopt tegen het einde van het jaar sowieso de import van Russische olie, ook als de Europese Unie er niet in slaagt om tot een Europees-breed verbod te komen als onderdeel van een nieuw sanctiepakket tegen Rusland. Dat zeiden regeringsfunctionarissen in Berlijn tegen persbureau Bloomberg.

Volgens de ambtenaren, die niet bij naam genoemd willen worden, vorderen de pogingen om tot deals te komen met andere leveranciers. De regering is er ook van overtuigd dat het de resterende logistieke problemen kan oplossen in de komende zes tot zeven maanden.

De ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie komen maandag in Brussel bijeen om over een nieuw sanctiepakket te spreken om Rusland daarmee te straffen voor de inval in Oekraïne. EU-diplomaten zouden hebben geopperd het gefaseerde olieverbod uit te stellen nadat Hongarije bezwaar had gemaakt omdat deze stap te schadelijk zou zijn voor de economie. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz zou een verbod hoe dan ook willen instellen. Berlijn heeft nog niet gezegd waar het zijn olie vandaan zal halen als de Russische leveringen stoppen.

Het aandeel van Russische olie dat in Duitsland wordt verbruikt is al gedaald van ongeveer 35 procent voor de oorlog in Oekraïne tot 12 procent nu, aldus het ministerie van Economische Zaken in Berlijn. Scholz reist donderdag naar Nederland om te praten met premier Mark Rutte. Daar zullen de oliesancties en energiezekerheid hoog op de agenda staan. Een dag later ontvangt hij de emir van Qatar in Berlijn.

Het EU-voorstel beoogt een verbod op ruwe olie in de komende zes maanden en op geraffineerde brandstoffen tegen begin januari. Hongarije en Slowakije hebben tot eind 2024 de tijd gekregen om zich aan de regels te houden en Tsjechië tot juni 2024. Alle drie de landen zijn sterk afhankelijk van Russische olie.

De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft gesuggereerd dat een eventueel olieverbod door de EU-leiders moet worden besproken tijdens een topontmoeting. De volgende top staat eind mei gepland.

Europese Commissie laat gevolgen oorlog voor economie zien

03:30 | De Europese Commissie maakt maandag nieuwe prognoses voor de economie van de eurozone bekend. Daarin zal het dagelijks bestuur van de Europese Unie aangeven wat voor gevolgen de oorlog in Oekraïne en de hoge inflatie hebben op de groei van de economie, maar ook voor de inflatie.

De commissie stelde de verwachte groei in de negentien eurolanden in februari al naar beneden bij tot 4 procent dit jaar. Drie maanden daarvoor ging het dagelijks EU-bestuur nog uit van 4,3 procent groei in de eurozone. De vertraging werd toegeschreven aan 'tegenwind' vanwege nieuwe coronabeperkingen begin dit jaar, hoge energieprijzen en oplopende inflatie, en blijvende problemen in de toeleveringsketens.

De oorlog in Oekraïne begon pas na de vorige bijstelling en leidde onder meer tot veel hogere olie- en gasprijzen. Daardoor stijgt de inflatie, maar neemt ook de bereidheid van consumenten om uitgaven te doen af. Dat kan op zijn beurt leiden tot minder groei van de economie. Ook de inspanningen om versneld van Russisch gas en olie af te stappen hebben vermoedelijk gevolgen voor de economische groei.

Zweeds en Fins parlement buigen zich over NAVO-lidmaatschap

03:30 | Het Finse en het Zweedse parlement buigen zich over toetreding tot de NAVO. De verwachting is dat de volksvertegenwoordiging in zowel Helsinki als Stockholm groen licht geeft voor het versturen van de aanvraag om lid te worden van de westerse militaire alliantie.

Beide Noord-Europese landen waren lange tijd neutraal, maar sinds de Russische aanval op Oekraïne is onder politici en inwoners de steun voor aansluiting bij de NAVO pijlsnel gegroeid. De Finse regering besloot zondag al officieel lid te willen worden, in het vertrouwen dat het parlement daarmee instemt. In Zweden spraken de sociaaldemocraten van premier Magdalena Andersson zich positief uit over de lidmaatschapsaanvraag. Daarmee is ook in het Zweedse parlement een ruime meerderheid voor toetreding.

De verwachting is dat beide landen de aanvraag later deze week indienen. Ondanks bezwaren van NAVO-lid Turkije verwacht topman Jens Stoltenberg van het bondgenootschap dat ze snel en soepel kunnen toetreden. Daar gaan nog wel een aantal maanden overheen. Voor de tussenliggende periode bieden NAVO-landen veiligheidsgaranties aan Finland en Zweden, voor het geval Rusland zich agressief opstelt.

Rutte naar Bulgarije voor overleg en bezoek Nederlandse F-35's

03:30 | Minister-president Mark Rutte brengt maandag een bezoek aan Bulgarije. Hij gaat langs bij de Nederlandse F-35's die daar zijn gestationeerd om de oostflank van het NAVO-gebied te beschermen. Verder staan gesprekken gepland met premier Kiril Petkov.

De gevechtsvliegtuigen en negentig man ondersteunend personeel zijn op de luchtmachtbasis Graf Ignatievo nabij Plovdiv gestationeerd. Nederland stuurde de F-35's op verzoek van de NAVO na de Russische inval in Oekraïne. Ze bewaken tot eind deze maand het Bulgaarse luchtruim.

Na het bezoek aan de basis reist Rutte door naar de hoofdstad Sofia voor overleg met de regering. De oorlog in Oekraïne staat centraal in de besprekingen. Bulgarije was lang een van de beste vrienden in de EU van Rusland, maar de oorlog in Oekraïne heeft die positie drastisch gewijzigd.

Dat viel niet goed in Moskou. Rusland heeft intussen de Bulgaren - net als de Polen - van gasleveranties afgesloten omdat de regering in Sofia weigerde het gas in roebels te betalen. Het land importeerde meer dan 90 procent van zijn gas uit Rusland. EU-buurlanden voorzien Bulgarije nu van gas.

Bulgarije is ook erg afhankelijk van Russische olie. De Europese Unie probeert het momenteel eens te worden over een olieboycot van Rusland. Eind dit jaar moet het zo ver zijn, is het streven. Bulgarije, het armste land van de EU, hoopt uitstel te krijgen van de boycot.

Oekraïense troepen bereiken vanuit Charkov de Russische grens

01:18 | Oekraïne zegt dat troepen tijdens hun tegenoffensief bij de Oost-Oekraïense stad Charkov de grens met Rusland hebben bereikt. Het Oekraïense ministerie van Defensie heeft in de nacht van zondag op maandag een video vrijgegeven waarop een tiental soldaten is te zien bij een grenspost. De manschappen zouden onderdeel uitmaken van een vrijwilligersbrigade uit Charkov.

Het Oekraïense leger heeft de afgelopen dagen al gemeld dat Russische troepen bij Charkov geleidelijk worden teruggedrongen. Burgemeester Ihor Terekhov van Charkov zei zaterdag tegen de BBC dat het Oekraïense leger de Russen uit de stad heeft verdreven.

Strategisch analist Patrick Bolder van het The Hague Centre for Strategic Studies noemt dit 'optimisme' vanuit Oekraïne wensdenken. 'Dit heeft ook te maken met propaganda: het motiveren van eigen mensen en het enthousiast houden van de brede steun van Oekraïne. Je wil toch graag de winnaar steunen en niet de verliezer.'

Charkov is de op een na grootste stad van Oekraïne. In de miljoenenstad is sinds het begin van de oorlog in februari hevig gevochten. Het is onbekend hoeveel burgers en militairen daarbij om het leven zijn gekomen.

Rusland heeft zijn troepen in Noord-Oekraïne al teruggetrokken nadat het niet lukte om door te stoten naar de hoofdstad Kiev. De Russen concentreren zich momenteel op de oostelijke Oekraïense regio's Donetsk en Loehansk, waar pro-Russische separatisten sinds 2014 enkele gebieden met hulp van Moskou in handen hebben.

Gerelateerde artikelen