Internationaal16 mei '22 10:47

Zweden voelt de hete adem van Moskou

Auteur: Mark van Harreveld

Finland wil nu definitief toetreden tot de NAVO, en ook Zweden lijkt zijn buurland snel daarin te willen volgen. In Stockholm verklaarden de regerende sociaaldemocraten zich voorstander van toetreding tot de westerse veiligheidsalliantie. En daarmee is de weg vrij om een formele aanvraag in te dienen. Een waterscheiding na 200 jaar neutraliteit. 'Ook emotioneel is het een grote stap', zegt BNR's buitenlandcommentator Bernard Hammelburg.

De Zweedse premier Magdalena Andersson (l) verwelkomt haar Finse collega Sanna Marin in Stockholm, voorafgaand aan besprekingen over toetreding tot de NAVO.
De Zweedse premier Magdalena Andersson (l) verwelkomt haar Finse collega Sanna Marin in Stockholm, voorafgaand aan besprekingen over toetreding tot de NAVO. (ANP / AFP / Paul Wennerholm)

Lees ook | Turkije: NAVO-deur niet dicht voor Zweden en Finland

Het Zweedse besluit kwam kort nadat Finland formeel had aangekondigd dat het ook een aanvraag zou indienen om lid te worden van de NAVO. Rusland, dat de NAVO als een bedreiging voor de veiligheid ziet, waarschuwde daarop voor 'consequenties'. De Zweedse sociaaldemocraten verklaarden dat zij zich zouden 'inzetten' voor het lidmaatschap, iets wat wordt gesteund door het publiek en de meeste oppositiepartijen. Een formele aanvraag zal waarschijnlijk binnen enkele dagen worden ingediend.

Complete ommekeer

Hammelburg noemt het 'een complete ommekeer', en dat 24 februari daarin beslissend was. 'Voor de oorlog was een kwart van de Zweedse bevolking voorstander van toetreding tot de NAVO, nu is dat driekwart.' De Zweden, voor wie toetreding volgens Hammelburg ook een 'emotionele stap' is, nemen na meer dan twee eeuwen afscheid van hun neutraliteit. Laat onverlet dat Zweden tegen kernwapens gekant blijft en ze ook niet op zijn grondgebied zal dulden, de sociaaldemocraten zijn evenmin gecharmeerd van het idee om NAVO-bases binnen de eigen landsgrenzen te herbergen.

Lees ook | Zweedse sociaal-democraten steunen toetreding NAVO

Kwetsbaar

Tijdens een persconferentie zei de Zweedse premier Magdalena Andersson dat haar partij van mening was dat toetreding tot het bondgenootschap 'het beste is voor de veiligheid van Zweden en het Zweedse volk'. Voor ons, sociaaldemocraten, is het duidelijk dat de militaire ongebondenheid Zweden goed heeft gediend, maar onze conclusie is dat het ons in de toekomst minder goed zal dienen', voegde ze eraan toe.

Gotland

Ze zei ook dat Zweden in een 'kwetsbare positie' zou belanden als het het enige land in de Baltische regio zou zijn dat geen NAVO-lid is. Volgens Hammelburg bezorgd met name het in de Oostzee gelegen Zweedse eiland Gotland de Zweedse generale staf hoofdbrekens. De Zweden hebben er ook al troepen naartoe gestuurd. 'Gotland is strategisch een belangrijk punt, ze zien en voelen dat dat steeds meer onder druk komt te staan. Ze gaan er nu al militaire oefeningen houden. Het is een consequentie wat ze onvermijdelijk vinden. Sinds 24 februari zagen ze het al.'

Lees ook | Oud-diplomaat over NAVO-toetreding Zweden: 'historisch moment'

Niet van de straat

Het Zweedse leger is volgens de buitenlandcommentator wel goed, 'maar heeft zich altijd gericht op deelname aan internationale missies. Ze hebben een behoorlijke defensie-industrie.' Inderdaad zijn partijen als Saab en Bofors grote producenten en toeleveranciers voor het Zweedse leger en maakt een bedrijf als Husqvarna evenmin alleen maar stofzuigers. 'Ze zijn niet helemaal van de straat.'

Turkse beren op de weg

Overigens moeten er nog de nodige plooien worden gladgestreken voordat Finland en Zweden kunnen toetreden, en één van die plooien is de Turkse president Erdogan. Turkije wil dat Zweden en Finland stoppen met het herbergen van wat Ankara en de EU als terroristische organisaties zien. Turkije verwijt beide landen onderdak te bieden aan de Koerdische Arbeiderspartij (PKK), die al decennia een guerrillaoorlog in Turkije voert. Volgens Erdogan werft de PKK vooral in Zweden nieuwe rekruten. Dat is niet iets waar de NAVO licht overheen kan stappen - voor toetreding is unanimiteit van alle 30 lidstaten vereist en bovendien is Turkije het op één na grootste NAVO-land. Hammelburg: 'Het is geen Macedonië, het heeft veel in de melk te brokkelen.'

De Zweden vinden de Turkse bezwaren onzinnig, ondanks dat zowel Zweden als Finland een relatief grote Koerdische gemeenschap herbergt. Hammelburg vermoedt echter dat Erdogan andere motieven heeft: Turkije heeft goede relaties met zowel Oekraïne als met Rusland en wil ontzettend graag een bemiddelende rol spelen. 'Misschien wil Erdogan zo wel een wit voetje bij de Russen halen.'

Lees ook | SP: Spanningen met Rusland gaan alleen maar toenemen

Zweden stuurt intussen diplomaten naar Turkije om te praten over de kwestie. Minister van Defensie Peter Hultqvist zei maandag dat de diplomaten de kwestie willen oplossen en 'kijken waar dit echt om gaat'.

Gerelateerde artikelen