Internationaal17 mei '22 20:39

Liveblog | Buitenlandchef EU ziet keerpunt in oorlog in Oekraïne

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 82 van de oorlog in Oekraïne. De ruim 260 Oekraïense soldaten die uit de staalfabriek Azovstal in de belegerde Oekraïense havenstad Marioepol zijn geëvacueerd, zijn onderdeel van een uitruil voor hun terugkeer naar huis. Daarnaast waarschuwt UNICEF voor meer ondervoede kinderen door de stijgende prijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne.

Nederlandse marechaussees in Oekraïne voor onderzoek

20:30 | Een onderzoeksteam van de Koninklijke Marechaussee is momenteel in Oekraïne. De marechaussees gaat onderzoek doen naar vermeende oorlogsmisdaden in en rondom de hoofdstad Kiev. ‘De exacte locatie melden we niet, maar het zal in de buurt van Kiev zijn', zegt Robert van Kapel van de Koninklijke Marechaussee in BNR's The Daily Move.

'Het onderzoeksteam gaat onderzoeken of er oorlogsmisdaden zijn gepleegd, dat doen we met technische en tactische rechercheurs', zegt Van Kapel. Het team bestaat uit ongeveer dertig personen, onder wie opsporingsambtenaren van de marechaussee, een patholoog van het Nederlands Forensisch Instituut, een tolk, medisch personeel en opruimingsexperts van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD).

Het is een veelomvattend onderzoek waar het team van de marechaussee deel van uitmaakt. 'We werken ook samen met de Engelse autoriteiten, allemaal onder de vlag van het Internationaal Strafhof.’

Buitenlandchef EU bespeurt keerpunt in oorlog in Oekraïne

19:30 | De Russische oorlog tegen Oekraïne heeft een keerpunt bereikt, denkt EU-buitenlandchef Josep Borrell. Hij ziet de Oekraïners in de tegenaanval en 'buitengewone successen' boeken. Daarom is het des te belangrijker het land van wapens te blijven voorzien en dat zal de EU ook doen, verzekert hij.

De EU-landen sturen Oekraïne steeds zwaardere wapens en munitie nu de Russische invasie is uitgelopen op een 'uitputtingsoorlog' in vooral het oosten van het land. Borrell denkt 'dat deze steun een verschil maakt op het slagveld. En ik moet zeggen dat deze steun cruciaal is want de oorlog is op een keerpunt.' Als de berichten kloppen dat het Russische leger 15 procent van zijn manschappen heeft verloren, dan is dat 'een wereldrecord voor een leger dat een land binnenvalt'.

Het Oekraïense leger kan blijven rekenen op gestage bevoorrading door de EU-landen, zei Borrell na overleg met hun ministers van Defensie. De lidstaten 'hebben genoeg voorraden om in dit tempo te blijven leveren. Geen enkel probleem.'

Het EU-fonds voor militaire steun aan Oekraïne is inmiddels verviervoudigd en staat nu op 2 miljard euro. 'Maar de lidstaten doen daarnaast zelf ook veel. Veel meer dan mensen denken.'

Mocht het EU-fonds leeg raken, dan is meer geld volgens Borrell ook zo geregeld. 'Alles wat we nodig hebben is dat de EU-landen het eens worden en het bedrag verhogen.'

Defensieminister Ollongren kan zich 'voorstellen dat je dat fonds uitbreidt als de oorlog nog langer duurt', zei ze na afloop van het overleg met haar collega's en Borrell in Brussel. 'Maar voorlopig zit er nog genoeg in.' Tot dusver hield Nederland vast aan het afgesproken budget. Als het omhooggaat moet Nederland ook meer bijdragen.

Poetin bestempelt energiebeleid EU als 'economische zelfmoord'

18:49 | De Russische president Vladimir Poetin heeft het Europese energiebeleid bestempeld als 'economische zelfmoord'. Daarbij doelde hij op inspanningen in Brussel om de import van Russische olie in de ban te doen vanwege de oorlog in Oekraïne. Rusland kijkt inmiddels steeds meer naar Azië en wil daar meer olie en gas afzetten.

'Het opgeven van Russische energiebronnen betekent dat Europa systematisch, bezien met een langetermijnperspectief, de regio wordt met de hoogste energiekosten ter wereld', liet Poetin dinsdag weten op een vergadering met en over de oliesector. Hij zei ook dat het duidelijk was dat sommige landen binnen de Europese Unie zo afhankelijk zijn van Russische olie dat ze er eigenlijk niet permanent zonder zouden kunnen.

Zo'n Europees embargo op Russische olie is er nog altijd niet. De EU-landen is het nog niet gelukt om hierover overeenstemming te bereiken. Bijvoorbeeld Hongarije verzet zich nog. Duitsland is juist een voorstander. Persbureau Bloomberg meldde afgelopen weekend op basis van bronnen bij de overheid dat Duitsland tegen het einde van het jaar sowieso de import van Russische olie wil stopzetten, ook als de EU er niet in slaagt om tot een Europees-breed verbod te komen als onderdeel van een nieuw sanctiepakket.

Den Haag: regel goedkope kinderopvang voor Oekraïners

18:21 | Oekraïense vluchtelingen zouden toegang tot kinderopvang moeten krijgen, zodat ze snel kunnen gaan werken. Dat wil de gemeente Den Haag.

In het regeerakkoord begin dit jaar is afgesproken dat de kinderopvang voor werkende ouders over een paar jaar bijna helemaal wordt vergoed. Ouders hoeven nog 5 procent van de kosten zelf bij te dragen. Den Haag stelt voor dat het Rijk 'speciaal voor de afgebakende groep Oekraïense vluchtelingen gaat anticiperen op de afschaffing van de kinderopvangtoeslag per 2025'. Dat zou moeten gebeuren door 'voor deze groep alvast de vrijwel gratis kinderopvang mogelijk te maken'.

In Den Haag zijn bijna 2000 Oekraïense vluchtelingen ingeschreven. Een kwart van hen verblijft in gemeentelijke opvanglocaties. De anderen zitten bijvoorbeeld bij gastgezinnen of huren zelf een appartement. Den Haag verwacht dat een groep mensen binnenkort de particuliere opvang moet verruilen voor de gemeentelijke opvang.

In heel Nederland hebben ongeveer 4000 Oekraïners een baan, en van hen zitten ongeveer vierhonderd in Den Haag en omstreken.

In Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven wordt een proef gedaan met gescreende gastgezinnen via TakecareBNB. In Den Haag en omstreken staan ruim vijfhonderd goedgekeurde gastgezinnen met 1200 bedden klaar om Oekraïners op te vangen. 'Deze week vindt nadere afstemming plaats met het Consortium TakeCareBNB over wat ervoor nodig is om in Den Haag ook te beginnen met de matching', aldus de gemeente.

Bijna 18.000 euro opgehaald tijdens benefietconcert voor Oekraïne

17:56 | Het benefietconcert onder leiding van actrice Victoria Koblenko heeft 17.840 euro opgebracht voor de slachtoffers van de oorlog in Oekraïne, laat een woordvoerder dinsdag weten. Het openluchtconcert vond op 4 mei plaats in Wageningen.

Het geld is afkomstig van de kaartverkoop, maar ook van speciale Oekraïne-pins en bijdragen van de gemeente Wageningen en ondernemers. Organisatie Wageningen45 schenkt het opgehaalde geld aan Steunfonds Vluchtelingen Wageningen, VluchtelingenWerk Nederland en Stichting Breath Care for Kids.

Tijdens het concert op het terrein van hotel WICC traden onder anderen Maya Fridman, Sofia Dragt en de bands Chila Collective en Contraire op. Ook zong Jim Bakkum samen met zangeres Livv hun nummer Wie Zegt Dat Het Beter Is. Behalve bij de oorlog in Oekraïne werd ook stilgestaan bij de Tweede Wereldoorlog, aangezien het op die dag ook dodenherdenking was.

Ollongren: dankzij taaie verdedigers Marioepol liep inval vast

17:56 | De Oekraïense militairen die in Marioepol onverwacht lang standhielden tegen het Russische leger hebben een belangrijke rol gespeeld in het verrassende verloop van de oorlog, denkt defensieminister Kajsa Ollongren. 'Achteraf zullen we zien dat dat heel belangrijk is geweest.'

Na een maandenlange belegering lijken ook de laatste Oekraïense strijders in de Azovstal-fabriek in de oostelijke havenstad zich over te geven. Maar 'door dat hele taaie verzet dat ze er hebben geleverd moesten de Russen daar met heel veel troepen heel lang blijven', zegt Ollongren. Daardoor kon Rusland die niet inzetten voor bijvoorbeeld de verovering van de rest van de Oekraïense kust of van de Donbas.

'Hier zijn mensen die hun leven daar letterlijk voor hebben gegeven', aldus de minister. Ze wijst op de vele doden en gewonden in de platgebombardeerde en afgeknepen verzetshaard. 'Eigenlijk een verschrikkelijke situatie. Maar het heeft uiteraard in militair opzicht denk ik de lengte van de oorlog wel beïnvloed.'

Ze hoopt dat Oekraïne bij Rusland weet te bedingen dat de overlevenden goed worden behandeld. Maar 'ik denk dat het verstandig is dat ik me daar verder niet over uitlaat'.

Oekraïne wil straatnamen naar Nederlanders gaan vernoemen

17:52 | Oekraïne wil straatnamen van herbouwde steden naar Nederlanders gaan vernoemen. Dat zegt de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmytro Koeleba. De minister is vandaag en morgen in Nederland. Op de agenda staan de huidige situatie in Oekraïne en de verschillende manieren waarop Nederland Oekraïne steunt.

‘Er worden al veel grappen gemaakt op Twitter, zoals over de Wopke Hoekstraat', zegt politiek verslaggever Sophie van Leeuwen.

Toch zullen deze mogelijke straatnamen geen invloed hebben op de Nederlandse steun aan Oekraïne, benadrukt PvdA-Kamerlid Kati Piri in BNR's The Daily Move.

‘Er is al veel steun in de Kamer voor Oekraïne. En ik ben ervan overtuigd dat die steun er straks ook zal zijn voor het opbouwen van het land. Dat wordt misschien wel de grootste uitdaging die we in jaren hebben gehad. Het zou 500- tot 600 miljard euro gaan kosten.’

Naast de PvdA zal ook DENK zich hiervoor inzetten, zegt DENK-Kamerlid Tunahan Kuzu. Hij benadrukt ook: ‘De oorlogsmisdaden die nu plaatsvinden moeten goed worden vastgelegd en de bewijsgaring moet goed op orde zijn. Dat heeft prioriteit. Want uiteindelijk moet er een vorm van berechting komen.’ In de huidige structuren krijgen we het volgens het DENK-Kamerlid niet voor elkaar, maar hij gelooft er wel in. 'Als er een politieke wil is vanuit de internationale gemeenschap om die berechting voor elkaar te krijgen, dan zal er ook een weg voor gevonden moeten worden.'

Zweden en Finland dienen woensdag aanvraag NAVO-lidmaatschap in

17:50 | Zweden en Finland dienen woensdag op het hoofdkwartier van de NAVO in Brussel samen de formele aanvraag in om lid te worden van het westerse defensiebondgenootschap. Dat meldt de Zweedse premier Magdalena Andersson na een gesprek in Stockholm met de Finse president Sauli Niinistö. De historische stap is een reactie op de Russische invasie in Oekraïne.

Finland en Zweden moeten nog rekening houden met een blokkade door NAVO-lid Turkije, dat het niet eens is met hun beleid rond bepaalde Koerdische organisaties die door Turkije als terroristisch worden beschouwd. Een diplomatiek offensief moet de Turken nu over de streep trekken.

"Ik ben blij dat we dezelfde weg zijn ingeslagen en dat we het samen kunnen doen", zei Andersson over de gezamenlijke koerswisseling met de Finnen, die ook lang neutraal waren. Samen met staatshoofd Niinistö reist ze donderdag naar Washington om de Amerikaanse president Joe Biden te ontmoeten.

Russen en Oekraïners slaags rond strategisch Izjoem

16:25 | Er wordt op dit moment zwaar gevochten rond de strategische Oekraïense stad Izjoem. Een vrijwilligersbataljon houdt er stand tegen de aanvallen en bombardementen van het Russische leger. 'Het is een kat-en-muis-spel', zegt strategisch analist en luitenant-kolonel buiten dienst Patrick Bolder van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

Nederlandse marechaussees zondag aangekomen in Oekraïne

16:20 | Een onderzoeksteam van de Koninklijke Marechaussee is afgelopen zondag aangekomen in Oekraïne. De marechaussees gaan onderzoek doen naar vermeende oorlogsmisdaden in en rondom de hoofdstad Kiev. Het team bestaat uit ongeveer dertig personen, onder wie opsporingsambtenaren van de marechaussee, een patholoog van het Nederlands Forensisch Instituut, een tolk, medisch personeel en opruimingsexperts van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD).

De Nederlandse marechaussees blijven enkele weken in Oekraïne en maken deel uit van een onderzoeksteam van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Volgens hoofdaanklager Karim Khan heeft het ICC niet eerder zo'n groot team ter plaatste gehad om oorlogsmisdaden te onderzoeken. Khan laat weten de Nederlandse regering "dankbaar" te zijn voor hun inzet in Oekraïne.

Oekraïne heeft op het moment niet de capaciteit om zelf bewijsmateriaal te verzamelen van mogelijke oorlogsmisdaden. Het onderzoeksteam zal daarom de komende weken onder meer getuigenverklaringen afnemen en digitale middelen zoals camera's en computers onderzoeken en veiligstellen. Het mogelijke bewijsmateriaal wordt overhandigd aan het ICC, dat het meeneemt in hun onderzoek naar de oorlog in Oekraïne.

Het wordt zeer onwaarschijnlijk geacht dat het in en rondom Kiev tot een directe confrontatie komt met Russische militairen.

Oostenrijk denkt niet aan NAVO-lidmaatschap

15:50 | Oostenrijk is niet van plan zijn neutraliteit op te geven nu Finland en Zweden hebben besloten het lidmaatschap van de NAVO aan te vragen. 'Deze vraag is voor Oostenrijk niet aan de orde', zei kanselier Karl Nehammer in Praag op bezoek bij zijn Tsjechische collega Petr Fiala. De christendemocraat benadrukte wel dat Oostenrijk 'volledig solidair' is met Oekraïne.

De Oostenrijkse grondwet verbiedt toetreding tot militaire allianties en buitenlandse legerbases op Oostenrijks grondgebied. Het land was tot 1955 bezet door de geallieerden, waarna de eis van Rusland voor een neutraal Oostenrijk naar het model van Zwitserland werd ingewilligd. Het Alpenland is wel lid van de Europese Unie.

'EU-kandidatuur laatste barrière in band met Nederland'

15:30 | Er is nog één groot meningsverschil tussen de Oekraïense en de Nederlandse regering, en dat gaat over de mogelijkheid voor Oekraïne om lid te worden van de Europese Unie. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba noemde dat 'de laatste psychologische barrière die we samen in onze relatie te overwinnen hebben'. De bewindsman deed zijn uitspraken na een lunch met zijn Nederlandse ambtgenoot Wopke Hoekstra.

'We hebben het nu niet over kandidaat-lidmaatschap. We spreken over de juridische en politieke erkenning dat Oekraïne bij de grotere Europese familie behoort', zei Koeleba. 'Niemand wil een tijdspad vaststellen voor de vervolgstappen', zo zei de minister. Dat zou volgens hem ook nog geen zin hebben omdat hij denkt dat de Europese Unie zelf de komende tijd ook nog hervormingen zal doorvoeren. Het gaat volgens hem de goede kant op in Europa, 'maar er is nog veel werk te verzetten'.

Fins parlement keurt aanvraag NAVO-lidmaatschap goed

15:10 | Het Finse parlement heeft na twee dagen debatteren een aanvraag voor het NAVO-lidmaatschap van het land goedgekeurd. Met de aanvraag reageert Finland op de veranderde veiligheidssituatie als gevolg van de Russische oorlog in Oekraïne. Zondag had de Finse regering al duidelijk gemaakt het NAVO-lidmaatschap te ambiëren. Nu het parlement daarmee heeft ingestemd, kan het land de formele aanvraag indienen. Mogelijk gebeurt dat woensdag.

Donderdag bezoeken de Finse president Sauli Niinistö en premier Magdalena Andersson van Zweden, dat maandag eveneens besloot het NAVO-lidmaatschap aan te vragen, de Amerikaanse president Joe Biden in Washington. Behalve de de NAVO-toetreding van Finland en Zweden staan onder meer de Europese veiligheid, steun voor Oekraïne en enkele "mondiale kwesties" op de agenda, meldt het Witte Huis.

Leiders Zweden en Finland naar Washington voor ontmoeting met Biden

14:48 | De Amerikaanse president Joe Biden ontmoet donderdag de leiders van Finland en Zweden in het Witte Huis om hun aanvraag voor het NAVO-lidmaatschap te bespreken.

Biden zal met de Zweedse premier Magdalena Andersson en de Finse president Sauli Niinistö ook breder praten over 'Europese veiligheid' en over de steun voor Oekraïne. Dat blijkt uit een statement van het Witte Huis.

Het bericht komt nadat in het weekend bekend werd dat zowel Finland als Zweden lid willen worden van de NAVO.

Rebellen melden gevangenneming duizenden Oekraïense militairen

14:31 | Pro-Russische rebellen in de Oost-Oekraïense regio Loehansk hebben melding gemaakt van de gevangenneming van vele duizenden 'Oekraïense militairen en huurlingen' bij de plaatsen Lisitsjansk en het aangrenzende Sjevjerodonetsk, zo heeft het Russische persbureau TASS gemeld. Volgens Vitali Kiseljov, een leider van de afgescheiden 'volksrepubliek' Loehansk, raakten naar schatting 15.000 strijders er ingesloten.

Volgens Kiseljov is het waarschijnlijk dat deze soldaten het bevel hadden gekregen zich onder geen beding terug te trekken en de plaatselijke infrastructuur te vernietigen, terwijl hogere Oekraïense officieren zich wel tijdig uit de voeten maakten toen de omsingeling dreigde.

De berichten uit Loehansk zijn niet te verifiëren.

Elders in Oekraïne zouden in het dorp Desna, circa 50 kilometer ten noorden van Kiev, acht doden zijn gevallen bij een Russische luchtaanval. Twaalf mensen zijn volgens de plaatselijke autoriteiten gewond geraakt. Er zijn geen Russische troepen meer in deze streek, die 40 kilometer van de grens met Wit-Rusland verwijderd ligt.

'Europa moet meer geld aan Oekraïne geven'

14:20 | De Amerikaanse minister van Financiën, Janet Yellen, roept Europese landen op om meer financiële steun aan Oekraïne te geven. Volgens Yellen is de tot nu toe toegezegde steun onvoldoende om ook maar op korte termijn te voldoen aan wat Oekraïne nodig heeft. 'Ik vraag onze partners vriendelijk om met ons mee te doen en de financiële steun aan Oekraïne te verhogen.'

Yellen sprak op het Brussels Economic Forum, een onderdeel van haar bezoek aan Europa. In haar speech refereerde ze aan het feit dat de Amerikaanse president het Congres gevraagd heeft een extra steunpakket voor Oekraïne op te stellen ter waarde van 33 miljard dollar. Hoewel het pakket nog niet door de Senaat is, is het voorstel inmiddels zelfs verhoogd tot 40 miljard dollar. 'Onze gezamenlijke acties zijn cruciaal om ervoor te zorgen dat de Oekraïense democratie zegeviert over Poetin's agressie.'

Evacuatie Azovstal: 'Hoop dat militairen in leven blijven'

14:10 | De ruim 260 Oekraïense soldaten die uit de staalfabriek Azovstal in de belegerde Oekraïense havenstad Marioepol zijn geëvacueerd, zijn onderdeel van een uitruil. Dat bevestigde de onderminister van Defensie van Oekraïne, Hanna Maliar, in een videoboodschap op social media zonder verder in te gaan op de details.

'53 ernstig gewonde militairen zijn uit de staalfabriek overgebracht naar een ziekenhuis voor behandeling', zei Maliar. 'Daarnaast zijn 211 militairen via een humanitaire corridor naar Olenivka gebracht. Een uitruilprocedure zal plaatsvinden voor hun terugkeer naar huis.'

Dat de gewonde militairen zijn overbracht naar een gebied dat in handen is van de Russen, zou de Oekraïners enigszins nerveus kunnen maken', zegt correspondent Joost Bosman vanuit Rusland.

'De soldaten uit de staalfabriek Azovstal zijn de meest geharde- en misschien wel de meest gehate strijders in Rusland. Daarom is de vraag: hoe gaan zij behandeld worden? Je mag hopen dat het inderdaad tot een gevangenenruil komt en dat Rusland ook belang heeft om haar eigen mensen terug te krijgen in ruil voor deze Oekraïense strijders. Het is te hopen dat ze in ieder geval in leven blijven', aldus Bosman.

Aantal asielaanvragen Russen nog steeds hoog

13:26 | Het aantal eerste asielaanvragen van mensen uit Rusland blijft relatief hoog. In de eerste vier maanden vroegen 186 Russen asiel aan in Nederland. In heel 2021 waren dat er 205, zo valt te lezen in de meest recente cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND).

In april vroegen 68 Russen asiel aan in ons land. Daarmee staat Rusland op plek 7 in de lijst van landen die de meeste asielzoekers leveren, aldus de IND. Syrië voert de lijst aan, met in april 579 aanvragen.

Ook in maart vroegen relatief veel Russen (83) asiel aan in Nederland. In januari waren het er 16 en in februari 19. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne eind februari ontvluchtten meer Russen hun land. De binnenlandse repressie is toegenomen, onder meer door nieuwe wetgeving die het mogelijk maakt om mensen op te pakken op basis van hun mening over de oorlog.

De IND houdt niet bij om welke reden mensen asiel aanvragen in Nederland. De dienst meldde eerder bij monde van een woordvoerster: 'Uit ervaringsgegevens blijkt wel dat asielzoekers uit Rusland die recent zijn binnengekomen om uiteenlopende redenen gevlucht zijn. Er bevinden zich mensen onder die kritiek hebben geuit op de huidige regering, dienstweigeraars, mensenrechtenactivisten, journalisten, lhbti’ers en Jehova's getuigen.'

Ook Oekraïners vragen in Nederland asiel aan, ondanks het feit dat zij dat officieel niet hoeven te doen voor een tijdelijk verblijf in Nederland. In april deden 10 Oekraïners een eerste asielaanvraag. In maart ging het om 50 mensen. In de eerste vier maanden van dit jaar zijn al meer asielaanvragen door Oekraïners gedaan (83) dan in heel 2021 bij elkaar (71).

Verzekeraar: Nederland moet plan maken voor stop Russisch gas

13:20 | Europese landen en ook Nederland bereiden zich te weinig voor op het mogelijk dichtdraaien van de gaskraan door Rusland. Volgens onderzoek van Allianz Trade zou ons land daar samen met Duitsland en wat Oost-Europese landen het hardst door getroffen worden. De kredietverzekeraar pleit onder meer voor het aanleggen van gasbuffers, wat Nederland Europees gezien op Oostenrijk na het minste doet.

'Als de nood aan de man komt zou er weer gas uit Groningen gehaald kunnen worden', zegt Johan Geeroms van Allianz Trade. 'Gaan we dat doen? Waar het om gaat is dat er geen plan is. Het is de hoogste tijd om dat plan te maken.'

Volgens Geeroms is gas uit Rusland moeilijk te vervangen, anders dan olie uit het land. 'Het inzetten van andere gasleveranciers (Qatar, Algerije of Nigeria) is een moeizaam verhaal', zegt hij in een toelichting. 'En het vervangen van gas door andere energiebronnen en zelfrantsoenering van burgers en bedrijven leveren niet genoeg op om het gat in de gasvoorziening te dichten. Stopt Rusland de toevoer? Dan staat veel EU-landen een pittige winter te wachten.'

De kredietverzekeraar vindt dat Europese landen meer werk moeten maken van een noodplan. 'Voor burgers, maar zeker ook voor bedrijven. Welke sectoren zijn het kwetsbaarst en hoe gaan we die helpen?' Genoemde voorbeelden zijn binnen de EU een gezamenlijke aankoopregeling optuigen voor vloeibaar gas (lng) en burgers beter voorbereiden op mogelijke tekorten zodat zij meer kunnen besparen.

Een gebrek aan Russische olie is makkelijker op te vangen, oordeelt Allianz Trade. 'Als de OPEC de productie van ruwe olie opvoert tot het niveau van medio 2018 en ook Noorwegen en de VS een tandje bijzetten, dan is de krapte binnen twee maanden op te vangen. De olieprijs zal zich snel weer stabiliseren op het huidige niveau.'

Maar een akkoord over een Europees importverbod op Russische olie laat op zich wachten. Voorstanders, zoals Nederland, en tegenstanders, zoals Hongarije, zijn maandag wel weer wat dichter bij elkaar gekomen, zei minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken na EU-overleg in Brussel.

Rusland: Oekraïne is gestopt met onderhandelen

12:45 | Oekraïne heeft zich volgens het Kremlin afgekeerd van onderhandelingen om de oorlog te beëindigen. Viceminister van Buitenlandse Zaken Andrej Roedenko zei volgens persbureau TASS dat uit Kiev geen enkele reactie meer is gekomen op een voorstel van de Russische regering voor een vredesregeling. Volgens hem zijn er zijn helemaal geen onderhandelingen meer. Oekraïne heeft hier nog niet op gereageerd.

De Duitse bondskanselier Olaf Scholz heeft dinsdag een telefoongesprek met de Oekraïense president Volodimir Zelenski gehad. Beiden hebben daarbij beklemtoond dat er alleen een oplossing via onderhandelingen kan komen, als de gevechten stoppen en troepen worden teruggetrokken.

Verzekeraar: Nederland moet stop Russisch gas beter voorbereiden

12:27 | Europese landen en ook Nederland bereiden zich te weinig voor op het dichtdraaien van de gaskraan door Rusland. Volgens onderzoek van Allianz Trade zou ons land daar samen met Duitsland en wat Oost-Europese landen het hardst door getroffen worden. De kredietverzekeraar pleit onder meer voor het aanleggen van gasbuffers, wat Nederland Europees gezien op Oostenrijk na het minste doet.

'Als de nood aan de man komt zou er weer gas uit Groningen gehaald kunnen worden', zegt Johan Geeroms, directeur bij Allianz Trade. 'Waar het om gaat is dat er geen plan is. Het is de hoogste tijd om dat plan te maken.'Volgens Geeroms is Russisch gas, anders dan olie uit het land, namelijk moeilijk te vervangen. 'Het inzetten van andere gasleveranciers - zoals Qatar, Algeria of Nigeria - is een moeizaam verhaal. En het vervangen van gas door andere energiebronnen en zelfrantsoenering van burgers en bedrijven, leveren niet genoeg op om het gat in de gasvoorziening te dichten. Stopt Rusland de toevoer? Dan staat veel EU-landen een pittige winter te wachten.'

De kredietverzekeraar vindt dat Europese landen meer werk moeten maken van een noodplan. 'Voor burgers, maar zeker ook voor bedrijven. Welke sectoren zijn het kwetsbaarst en hoe gaan we die helpen?' Genoemde voorbeelden zijn binnen de EU een gezamenlijke aankoopregeling optuigen voor vloeibaar gas (LNG) en burgers beter voorbereiden op mogelijke tekorten zodat zij meer kunnen besparen.

Een gebrek aan Russische olie is makkelijker op te vangen, oordeelt Allianz Trade. 'Als de OPEC de productie van ruwe olie opvoert tot het niveau van medio 2018 en ook Noorwegen en de VS zetten een tandje bij, dan is de krapte binnen twee maanden op te vangen. De olieprijs zal zich snel weer stabiliseren op het huidige niveau.'

Oekraïne werkt verder aan evacuatie strijders Marioepol

12:20 | De Oekraïense regering blijft naar eigen zeggen proberen de laatste strijders in het staalindustriecomplex van Marioepol te evacueren. Na een akkoord met Rusland zijn maandag volgens viceminister van Defensie Hanna Maliar 264 Oekraïense strijders tijdens een wapenstilstand naar elders overgebracht. Volgens Oekraïense woordvoerders is er nog steeds een wapenstilstand waardoor het mogelijk is de uittocht uit de Azovstal fabrieken voort te zetten.

Rusland spreekt van meer dan 250 Oekraïners die zich maandag in het complex van Azovstal hebben overgegeven, onder wie 51 gewonden die er ernstig aan toe zijn. Zij zijn naar ziekenhuizen in het 35 kilometer oostelijker gelegen Novoazovsk gebracht. Rusland beschouwt ze als krijgsgevangenen. Volgens Maliar worden ze later geruild tegen Russische krijgsgevangenen.

Om Marioepol aan de Zee van Azov is sinds het begin van de Russische inval in Oekraïne in februari bitter gevochten. De haven- en industriestad was voor de Russische aanvallers en de pro-Russische rebellen in de regio een van de belangrijkste doelwitten in de strijd tegen Oekraïne. De stad viel in 2014 in handen van overwegend extreemrechtse Oekraïense nationalistische milities zoals het Azov-bataljon. Zij behoren tot de felste en laatste verdedigers van het industriecomplex van Azovstal. In Russische ogen zijn het nazi's en oorlogsmisdadigers.

In het Russische parlement zijn stemmen opgegaan deze strijders niet te ruilen tegen Russische krijgsgevangenen, maar te berechten. Het Kremlin heeft laten weten dat president Poetin garandeert dat strijders die zich overgeven zullen worden behandeld zoals internationale regels dat voorschrijven.

Rusland wijst Finse diplomaten uit

12:15 | Rusland heeft twee Finse diplomaten uitgewezen. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken meldde dat de twee tot personae non grata zijn verklaard in reactie op de uitzetting van twee medewerkers van de Russische ambassade in Helsinki. Daarnaast heeft Moskou protest aangetekend tegen de 'confrontatie' waar Finland voor zou hebben gekozen, kennelijk verwijzend naar de Finse wens lid te worden van de NAVO. De uitwijzingen komen kort na het voornemen van Finland en buurland Zweden om het lidmaatschap van het militaire bondgenootschap aan te vragen.

De Russische president Vladimir Poetin waarschuwde maandag dat Rusland met 'een reactie' komt als de NAVO besluit om Zweden en Finland toe te laten toe tot de westerse militaire alliantie. Hij benadrukte wel dat Finland en Zweden geen 'directe dreiging' voor Rusland vormen.

Het Zweedse parlement is al akkoord gegaan met het versturen van de lidmaatschapsaanvraag naar de NAVO. Het parlement in Finland geeft naar verwachting dinsdag groen licht, waarna president Sauli Niinistö de aanvraag zal ondertekenen.

Beide Noord-Europese landen willen 'tegelijkertijd' lid worden, zei de Zweedse koning Carl XVI Gustaf in Stockholm op een persconferentie met de Finse president. 'Dit is een historische keuze die we zij aan zij met ons broederland maken.'

'Met evacuatie Azovstal is Marioepol gevallen'

11:54 | Met de evacuatie van de Oekraïense militairen uit de Azovstal-fabriek kun je eigenlijk wel zeggen dat Marioepol is gevallen. De Oekraïense legertop zou de laatste militairen daar ook de opdracht gegeven hebben de strijd te staken. Dat zegt Defensiespecialist Peter Wijninga, verbonden aan het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

Vannacht werd bekend dat er ruim 260 Oekraïense soldaten uit de belegerde Azovstal-fabriek zijn geëvacueerd als onderdeel van een mogelijke gevangenenruil met Rusland. Volgens de legerleider heeft het garnizoen in Marioepol 'zijn missie vervuld'. Door het aanhoudende verzet zouden volgens Oekraïne 20.000 Russische soldaten in Marioepol actief zijn gebleven. Doordat deze soldaten nergens anders ingezet konden worden, gaf dit het land de 'cruciale benodigde tijd om reserves op te bouwen, te hergroeperen en hulp te krijgen van partners'.

Spectaculaire verlaging collegegeld voor gevluchte Oekraïense studenten

09:09 | Nederlandse universiteiten gaan het collegegeld voor gevluchte Oekraïense studenten voor het komende collegejaar met zo’n tienduizend euro verlagen. Zo kondigt de koepelorganisatie Universiteiten van Nederland aan tegenover BNR. 'We pleiten er al een tijd voor, onder andere met de hogescholen, maar vorige week werd duidelijk dat deze vluchtelingen niet in aanmerking komen voor een tijdelijke verblijfsvergunning. Daardoor lopen zij het lagere collegegeld mis', zegt Ruben Puylaert, woordvoerder van de koepelorganisatie.

'Het is belangrijk om snel zekerheid te bieden aan aspirant-studenten die gevlucht zijn uit Oekraïne, juist omdat ze in zo'n onzekere situatie verkeren', zegt Pieter Duisenberg, voorzitter van Universiteiten van Nederland. Oekraïne is ondertekenaar van het Bologna-akkoord, wat betekent dat studiepunten van Oekraïense studenten hier erkend worden. Omdat het land geen onderdeel uitmaakt van de Europese Economische Ruimte komen zij echter niet automatisch in aanmerking voor een verlaging van het collegegeld.

Oekraïne wil laatste militairen uit staalfabriek Marioepol halen

08:23 | Het Oekraïense leger meldt dat het er hard aan werkt om alle militairen te evacueren uit de staalfabriek Azovstal in de belegerde Oekraïense havenstad Marioepol. Daarmee valt het laatste Oekraïense bolwerk in de belegerde stad aan de Russische troepen.

'Het garnizoen van Marioepol heeft zijn gevechtsmissie vervuld', liet de generale staf van het Oekraïense leger weten in een verklaring. 'Het opperste militaire commando heeft de commandanten van de troepen die gestationeerd zijn in de Azovstal-fabriek het bevel gegeven de levens van de militairen te redden. De verdedigers van Marioepol zijn de helden van onze tijd', meldde het leger.

Oekraïense minister Koeleba in Nederland om te praten over olieboycot en EU-lidmaatschap

07:18 | De Oekraïense Minister van Buitenlandse Zaken Dmytro Koeleba is vandaag en morgen in Nederland. Op de agenda staan de huidige situatie in Oekraïne en de verschillende manieren waarop Nederland Oekraïne steunt. Zijn missie: een boycot van olie en gas en toetreding tot de EU. Ook wil de Tweede Kamer weten 'hoe hij aankijkt tegen het voorstel van Macron, om een soort van schaduw Europese Unie te hebben, waar Oekraïne dan wel lid van kan worden, maar dat vindt Koeleba niks', zegt politiek verslaggever Leendert Beekman.

Koeleba's missie is 'een boycot van olie en gas en toetreding tot de EU. En wat dat betreft heeft hij gisteren een slechte dag gehad in Brussel', vertelt Beekman. 'Daar kwamen de ministers van Buitenlandse Zaken bijeen en zowel op het gebied van een olieboycot - daar ligt Hongarije dwars - als het kandidaat EU-lidmaatschap, heeft hij niks voor elkaar gekregen. Dus daar zal hij vandaag over doorpraten.' Verder zal buitenlandminister Wopke Hoekstra vandaag met Koeleba in gesprek gaan over 'waarheidsvinding en gerechtigheid', en 'over wat Nederland op dat gebied voor Oekraïne kan betekenen.'

UNICEF: Meer ondervoede kinderen door oorlog in Oekraïne

04:21 | Wereldwijd zijn meer dan 10 miljoen kinderen in gevaar door acute ondervoeding. Volgens UNICEF verslechtert de situatie in de Hoorn van Afrika en neemt het aantal gevallen van ernstige ondervoeding ook in andere delen van de wereld ernstig toe. Oorzaken zijn volgens de VN-kinderorganisatie de aanhoudende droogte, de oorlog in Oekraïne en de nasleep van de coronapandemie.

Volgens de kinderorganisatie lijden op dit moment minstens 13,6 miljoen kinderen onder de 5 jaar aan acute ondervoeding. In de Hoorn van Afrika zal het aantal ernstig ondervoede kinderen op korte termijn stijgen van 1,7 miljoen naar 2 miljoen kinderen. Maar ook in andere regio's, zoals Zuid-Azië, zijn de cijfers zeer zorgwekkend, meldt UNICEF in een dinsdag gepubliceerd rapport.

De organisatie wijst erop dat minstens 10 miljoen ernstig ondervoede kinderen geen toegang hebben tot de juiste behandeling. De kosten van de therapeutische voeding die de kinderen krijgen nemen door de stijgende voedselprijzen toe. Daardoor lopen de levens van nog eens 600.000 kinderen gevaar, meldt UNICEF. De organisatie roept regering en donoren op met extra geld te komen. "Er moet snel worden gehandeld", zegt directeur Catherine Russell. "Er is nog maar bitter weinig tijd voordat deze situatie veel en veel erger wordt."

Aandacht voor impact oorlog Oekraïne bij economische cijfers CBS

03:34 | Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) komt later op dinsdag met cijfers over de economische groei in het eerste kwartaal van dit jaar. Daaruit zal duidelijk worden wat de impact van de oorlog in Oekraïne en de de daarmee gepaard gaande hoge inflatie is op de Nederlandse economie. Ook wordt mogelijk meer bekend over of en hoe de krapte op de arbeidsmarkt de economische groei remt.

Naast het bruto binnenlands product (bbp) meldt het CBS ook cijfers over de consumptie van huishoudens en de internationale handel. Ook hier sijpelt de invloed van de Russische inval in buurland Oekraïne mogelijk door. In onzekere tijden zijn huishoudens doorgaans voorzichtiger met het doen van uitgaven. Aan de andere kant zorgt de heropening van de economie uit de coronacrisis voor een inhaalslag. Ook omdat het weer mogelijk is om geld uit te geven in bijvoorbeeld musea, pretparken of restaurants.

De Europese Unie sneed maandag nog in zijn vooruitzichten voor de economische groei vanwege de oorlog. Brussel gaat nu uit van een groei van 2,7 procent, waar eerder op 4 procent werd gerekend. Kenners rekenen voor het eerste kwartaal in Nederland op kwartaalbasis door de bank genomen op een minieme groei.

Oekraïne: geëvacueerde militairen staalfabriek worden uitgeruild

02:06 | De ruim 260 Oekraïense soldaten die uit de staalfabriek Azovstal in de belegerde Oekraïense havenstad Marioepol zijn geëvacueerd, zijn onderdeel van een uitruil. Dat bevestigde de onderminister van Defensie van Oekraïne, Hanna Maliar, in een videoboodschap op social media zonder verder in te gaan op de details.

'53 ernstig gewonde militairen zijn uit de staalfabriek overgebracht naar een ziekenhuis voor behandeling', zei Maliar. 'Daarnaast zijn 211 militairen via een humanitaire corridor naar Olenivka gebracht. Een uitruilprocedure zal plaatsvinden voor hun terugkeer naar huis.'

De onderminister en de legerleiding van Oekraïne meldden dat "het garnizoen in Marioepol zijn missie heeft vervuld. "De militairen die Marioepol hebben verdedigd hebben Oekraïne kostbare tijd bezorgd om reserves op te bouwen en te hergroeperen en om hulp van de partners te krijgen", zei ze, waarbij de militairen werden omschreven als 'de helden van deze tijd'. Het belangrijkste is nu de levens te redden van de strijders die nog aanwezig zijn op het terrein van Azovstal, voegden Maliar en de legerleiding eraan toe. "Pogingen daartoe gaan door."

De Oekraïense president Volodimir Zelenski sprak in zijn videoboodschap van een moeilijke dag en zei dat hij hoopt dat de levens van de belegerde militairen gered kunnen worden. "Er zijn ernstige gewonden onder hen. Ze worden verzorgd. Oekraïne heeft de Oekraïense helden levend nodig. Het werk gaat door om onze jongens thuis te brengen en dit werk moet delicaat worden aangepakt en kost tijd."

Uren eerder had het Russische ministerie van Defensie gezegd dat er een akkoord was bereikt over de evacuatie van gewonden uit het uitgestrekte Azovstal-complex waar Oekraïense soldaten zich hebben verschanst. Een deel van de Oekraïners werd volgens Rusland naar het 35 kilometer oostelijker gelegen Novoazovsk getransporteerd om er behandeld te worden. Novoazovsk is in Russische handen en ligt vlakbij de grens met Rusland. Andere soldaten gingen naar een andere plek in het gebied dat door pro-Russische rebellen wordt gecontroleerd, meldt de Russische televisiezender RT.

Oekraïense strijders in Azovstal hadden op hun beurt gemeld dat er van hogerhand een opdracht was gegeven, maar zij maakten niet duidelijk wat precies de bedoeling was: "Om levens te redden, voert het hele Marioepol-garnizoen het goedgekeurde besluit van het Opperste Militaire Commando uit en hoopt het op de steun van het Oekraïense volk."

Naar verluidt bevonden zich voor de evacuatie nog ongeveer zeshonderd Oekraïense militairen in Azovstal, dat geldt als een van de grootste staalfabrieken van Europa.

Gerelateerde artikelen