Internationaal21 mei '22 19:18

Liveblog | Gazprom draait gaskraan naar Finland dicht; Rusland bestempelt Kremlincritici als buitenlandse 'agenten'

Auteurs: BNR Webredactie en ANP

Het is de 86ste dag van de oorlog in Oekraïne. Het Russische staatsgasbedrijf Gazprom is zaterdag zoals verwacht gestopt met het leveren van aardgas aan Finland. Rusland heeft oud-wereldkampioen schaken Garri Kasparov en Kremlincriticus Michail Chodorkovski bestempeld als buitenlandse agenten. Beiden zouden betrokken zijn bij politieke activiteiten en financieel worden gesteund door Oekraïne en de Verenigde Staten.Volg dit liveblog voor relevante updates over het conflict.

De Oekraïense president Volodimir Zelenski
De Oekraïense president Volodimir Zelenski (ZUMAPRESS.com)

Zelenski: Oekraïne heeft ruggengraat Russische leger gebroken

17:04 | Ondanks de nederlaag in de havenstad Marioepol is president Volodimir Zelenski ervan overtuigd dat het Oekraïense leger de Russische strijdkrachten grote schade heeft toegebracht. Oekraïne 'heeft de ruggengraat van het Russische leger gebroken', zei de Oekraïense president zaterdag in een televisie-interview. 'Het zal de komende jaren niet meer op de been kunnen komen.'

Het Russische leger meldde vrijdag dat de laatste verdedigers van Marioepol, die zich op het terrein van staalfabriek Azovstal hadden verschanst, zich hebben overgegeven en door de Russen zijn gevangengenomen. Daarmee is de strategische havenstad volgens het Russische ministerie van Defensie 'volledig bevrijd.'

Zelenski benadrukte dat al het verloren terrein teruggepakt gaat worden. Een terugkeer naar de frontlinies voor 24 februari, de dag dat de Russen Oekraïne binnenvielen, geldt al als een overwinning. 'Het zal betekenen dat ze ons niet hebben veroverd en dat wij ons land hebben verdedigd', zei het staatshoofd. Al benadrukte hij dat het lastig zal worden.

Biden zet handtekening onder 40 miljard aan steun voor Oekraïne

14:03 | De Amerikaanse president Joe Biden heeft zijn handtekening gezet onder een militair steunpakket van 40 miljard dollar (38 miljard euro) voor Oekraïne. Dat maakte het Witte Huis bekend. Biden is momenteel op bezoek in Zuid-Korea.

Eerder stemden al de Amerikaanse Senaat en het Huis van Afgevaardigden in met het hulppakket, dat neerkomt op ruim 5 procent van het totale Amerikaanse defensiebudget. Het nieuwe pakket is exclusief de 4,5 miljard dollar aan "veiligheidshulp" die de Verenigde Staten sinds het aantreden van de regering-Biden aan Oekraïne hebben gegeven. Ongeveer 3,8 miljard dollar daarvan is gegeven sinds de Russische invasie op 24 februari.

Nu worden voor zo'n 11 miljard dollar aan wapens en uitrusting rechtstreeks vanuit Amerikaanse militaire voorraden aan Oekraïne overgedragen. Het pakket omvat ook bijna 20 miljard dollar voor het ministerie van Defensie. Het Pentagon gaat dat geld grotendeels gebruiken om het Oekraïense leger te bewapenen. Nog eens 3,9 miljard dollar wordt vrijgemaakt voor meer troepeninzet en andere militaire operaties in Europa om de NAVO te versterken. De Amerikanen hebben nu voor ruim 50 miljard dollar aan steun toegezegd.

Russische regisseur Serebrennikov spreekt zich uit tegen oorlog

13:38 | De Russische theatermaker en regisseur Kirill Serebrennikov heeft zich uitgesproken tegen de oorlog in Oekraïne. Serebrennikov is omdat hij het niet eens is met de inval ook naar Duitsland vertrokken, vertelde hij tijdens het filmfestival in Cannes aan verschillende Amerikaanse filmwebsites.

'Ik kon niet anders dan zeggen: fuck de oorlog, ik haat je, doei. Je kunt niet zwijgen over deze oorlog', aldus de regisseur wiens film Tchaikovsky’s Wife te zien is op het Franse filmfestival.

Dat er vanuit Oekraïne kritiek is op het feit dat er Russische films worden vertoond tijdens het festival, begrijpt Serebrennikov. 'Het horen van de Russische taal is al pijnlijk vanwege de oorlog. Dat begrijp ik en dat accepteer ik', aldus de regisseur. 'Maar we kunnen de taal niet stoppen. We kunnen niet stoppen met muziek, we kunnen niet stoppen met toneel en we kunnen niet stoppen met cinema.'

De 52-jarige regisseur werd in 2017 veroordeeld voor verduistering van overheidsgeld dat bedoeld was voor een theaterproject. Serebrennikov, die zei onschuldig te zijn, mocht zijn huis twintig maanden niet verlaten. Zijn veroordeling zorgde voor veel boze reacties binnen de culturele elite die geloofde dat de regisseur werd gestraft voor zijn werk.

Ongeveer vijftig mensen bij Utrechtse stiltekring voor Oekraïne

13:29 | Ongeveer vijftig mensen zijn in Utrecht bij elkaar gekomen in een stiltekring voor mensen die lijden door de oorlog in Oekraïne. Voordat de stilte begon, klonk een vredeslied, vertelt Florine Keus van Vredesorganisatie PAX. In nog minstens tien andere plaatsen in Nederland deden mensen mee aan een stiltekring.

In Utrecht was de kring op het Domplein. 'Dat was heel emotioneel en bijzonder', vertelt Keus. 'Ook tijdens de stilte sloten mensen nog aan, onder wie mensen zelf afkomstig uit Oekraïne.'

Ook op bijvoorbeeld het Rodetorenplein in Zwolle en de Koornmarkt in Almelo waren stiltekringen georganiseerd. Verder kwamen mensen bij elkaar in Nijmegen, Amsterdam, Alkmaar, Deventer, Enschede, Nederhorst den Berg, Venray, Roermond en Den Bosch, liet PAX eerder weten.

Organisatoren PAX en de Ambassades van Vrede willen met de vredeskringen solidariteit betuigen. 'Dit gezamenlijke initiatief legt de nadruk op geweldloos verzet, steun voor democratiseringsbewegingen, leven in vrede en vrijheid.'

Zelenski: alleen diplomatie kan oorlog Oekraïne beëindigen

11:04 | De oorlog in Oekraïne kan alleen worden beëindigd met diplomatie, zo heeft de Oekraïense president Volodimir Zelenski gezegd. Zijn uitspraak komt op een moment waarop de onderhandelingen tussen Moskou en Kiev al weken zijn vastgelopen.

De oorlog 'zal bloedig zijn, er zullen gevechten zijn, maar het definitieve einde zal via de diplomatie gebeuren', aldus Zelenski tegen een Oekraïense televisiezender. Hij zei ook dat Oekraïne wil dat alles terugkeert naar hoe het eerder was en dat Rusland dat niet wil. De president gaf geen verdere uitleg.

Het vredesoverleg begon kort na het begin van de oorlog op 24 februari, maar er wordt al lange tijd geen vooruitgang meer geboekt. Russische persbureaus melden dat de laatste gesprekken op 22 april plaatsvonden. Beide partijen geven elkaar de schuld van het uitblijven van een doorbraak.

Rusland viel Oekraïne binnen kort nadat het land twee zelfverklaarde republiekjes in Oost-Oekraïne als onafhankelijk had erkend. Aanvankelijk werden doelen in heel Oekraïne aangevallen, maar inmiddels ligt de focus van Rusland op het innemen van de regio's waar de pro-Russische separatisten zitten. Deze separatisten vechten al sinds 2014, het jaar waarin Rusland het Oekraïense schiereiland de Krim annexeerde, tegen het Oekraïense leger.

Kredietbeoordelaar verlaagt oordeel over kredietwaardigheid Oekraïne

08:59 | Kredietbeoordelaar Moody's heeft de kredietwaardigheid van Oekraïne opnieuw verlaagd. Moody's maakt zich steeds meer zorgen of het land wel aan zijn schuldverplichtingen kan voldoen vanwege de Russische invasie. In maart verlaagde het bureau de rating van Oekraïne ook al.

De rating staat nu op het op twee na laagste niveau. Volgens Moody's kan de oorlog langer duren dan eerder gedacht, waardoor het risico op wanbetaling door Oekraïne verder toeneemt. De outlook staat op negatief, wat betekent dat het kredietoordeel nog verder verlaagd kan worden, ondanks de miljarden aan financiële steun die Oekraïne krijgt van westerse landen en instellingen als het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank.

Moody's denkt verder dat de economie van Oekraïne dit jaar met wel 35 procent kan krimpen door de oorlog. Volgend jaar kan dan wel herstel optreden, maar de economische schade door de oorlog zal van lange duur zijn, aldus Moody's.

Gazprom draait gaskraan naar Finland dicht

07:11 | Het Russische staatsgasbedrijf Gazprom is zaterdag zoals verwacht gestopt met het leveren van aardgas aan Finland. Dat meldt de Finse beheerder van het gasnetwerk. Gasum, een groothandelaar in gas van de Finse overheid, levert vanaf nu gas uit andere landen via een pijpleiding die Finland met Estland verbindt.

Rusland eist van Europese klanten dat ze hun gas voortaan in roebels afrekenen, ook als in contracten is afgesproken dat ze in bijvoorbeeld euro's of dollars zouden betalen. Finland weigerde dit. Eerder werden Polen en Bulgarije al om dezelfde reden afgesloten van het Russische gas.

De Finnen zijn lang niet zo afhankelijk van Russisch aardgas als andere landen in de Europese Unie. Het meeste gas dat Finland importeert komt weliswaar uit Rusland, maar de brandstof is slechts goed voor 5 procent van alle energie die het land verbruikt.

Vrouw protesteert tegen seksueel geweld Oekraïne tijdens festival in Cannes

05:42 | Een vrouw heeft vrijdagavond tijdens een première op het festival van Cannes geprotesteerd tegen het seksueel geweld jegens vrouwen in Oekraïne. De vrouw trok op de rode loper een groot deel van haar kleren uit. Op haar lijf had zij met verf de tekst Stop raping us geschreven. Haar rug zat vol rode verf die als ware het bloed van haar lijf droop. Op de voorkant van haar lichaam had zij de kleuren van de Oekraïense vlag gespoten.

De beveiliging van het festival greep snel in en verwijderde de halfnaakte vrouw van de rode loper. De feministische organisatie Scum plaatste later op de avond op Twitter een verklaring en eiste het incident op. In dit bericht werd ook duidelijk gemaakt dat de vrouw demonstreerde tegen het seksueel geweld van Russische soldaten jegens Oekraïense vrouwen.

Het incident vond plaats tijdens de première van de film Three Thousand Years of Longing van regisseur George Miller. Het is niet duidelijk hoe de vrouw op de rode loper kon komen. Het festivalterrein, en zeker de premières, zijn bovengemiddeld beveiligd. Bezoekers moeten een accreditatie hebben en worden diverse malen gecontroleerd voordat zij op de rode loper staan.

Rusland bestempelt Kremlincritici Kasparov en Chodorkovski als 'agenten'

04:10 | Rusland heeft oud-wereldkampioen schaken Garri Kasparov en Kremlincriticus Michail Chodorkovski bestempeld als buitenlandse agenten. Deze aanduiding past Moskou vaker toe op personen en organisaties die zich verzetten tegen de regering. Volgens de oppositie wordt dat gedaan om hen te intimideren en hun invloed te beperken.

Het duo wordt toegevoegd aan een lijst die wordt bijgehouden door het ministerie van Justitie, meldt staatspersbureau TASS. Beiden zouden betrokken zijn bij politieke activiteiten en financieel worden gesteund door Oekraïne en de Verenigde Staten.

Het besluit komt nadat Kasparov onlangs de Russische president Vladimir Poetin bekritiseerde vanwege de oorlog tegen Oekraïne. De Russische autoriteiten vallen al langer organisaties, zoals mensenrechtenbeweging Open Rusland, aan die zijn opgericht door de verbannen ex-oliemagnaat Chodorkovski.

Stiltekringen in heel Nederland voor Oekraïne

03:32 | Op verschillende plekken in heel Nederland wordt zaterdag een zogeheten stiltekring georganiseerd voor de mensen die lijden door de oorlog in Oekraïne. Vredesorganisatie PAX en de Ambassades van Vrede starten de actie om 12.00 uur, veelal op "centrale plekken" zodat mensen gemakkelijk kunnen aansluiten.

Zo is er een stiltekring op het Domplein in Utrecht, het Rodetorenplein in Zwolle en de Koornmarkt in Almelo. Andere locaties zijn bij het Roelof Hartplein in Amsterdam, het Apostolisch Genootschap aan de Picassolaan in Alkmaar, bij de Lebuinuskerk aan het Grote Kerkhof in Deventer, het Van Loenshof in Enschede, in de Kerkstraat in Nederhorst den Berg, de Meijhorst in Nijmegen, de Voogdijstraat in Roermond, de Merloseweg in Venray en het Kerkplein in Den Bosch. Mogelijk zullen meer locaties volgen.

Gerelateerde artikelen