Internationaal2 jun '22 07:49Aangepast op 2 jun '22 20:03

Europese Commissie maakt knieval voor Polen

Auteur: Mark van Harreveld

Hoewel de Europese Commissie lang weigerde om Polen miljarden uit het coronasteunfonds uit te keren omdat dat land zijn eigen onafhankelijke rechterlijke macht manipuleerde, krijgt Polen het geld tóch. Ondanks de bezwaren van vijf niet onbelangrijke eurocommissarissen. Opmerkelijk, temeer daar Polen volgens critici nog lang niet voldoet aan de Europese rechtsstaateisen.

de Poolse premier Mateusz Morawiecki op de top in Brussel
de Poolse premier Mateusz Morawiecki op de top in Brussel (ANP / EPA / Stephanie LeCocq)

Ruim een jaar geleden vroeg Polen om 36 miljard euro uit het coronaherstelfonds. Dat werd geweigerd omdat Polen sinds 2015 met de Europese Commissie in de clinch ligt over het niet naleven van de rechtsstaateisen zoals het Europese Hof van Justitie die heeft neergelegd voor alle lidstaten. Polen had een speciale tuchtkamer ingesteld die Poolse rechters kon ontslaan wanneer ze vonnissen oplegden die niet in het belang van de Poolse staat waren.

Luister terug | Haven Rotterdam boycot Russische olie weinig impact op overslag

Het Hof van Justitie van de EU had geoordeeld dat dit in strijd is met Unierecht, en heeft het land een dwangsom opgelegd. De vele miljarden uit het coronaherstelfonds waren de stok achter de deur. Nu zegt Polen dat de rechters toch onafhankelijk worden, vorige week heeft het Poolse parlement gestemd voor afschaffing van de omstreden Poolse tuchtkamer. 'Die kamer wordt nu ontmanteld en dus zegt Ursula von der Leyen dat Polen het geld kan krijgen', zegt Europaverslaggever Stefan de Vries.

Gezwicht

Dat daarbij vijf belangrijke Eurocommissarissen, waaronder Frans Timmermans, gepasseerd worden, neemt de voorzitter voor lief, de Poolse inspanningen ten aanzien van de oorlog in haar buurland moeten passend gehonoreerd worden. 'Polen grenst aan Oekraïne, alle militair materieel vanuit het westen gaat via Polen, bijna alle vluchtelingen belanden in Polen.' Er is echter veel kritiek op het besluit: 'Ook het Europees Parlement is echt boos over het zwichten van de Europese Commissie, die waakt over de verdragen van de Unie. Met dit besluit geeft de Europese Commissie toe aan lidstaten die het daar niet zo nauw mee nemen'.

Luister terug | Voorlopig akkoord voor olieboycot Rusland is geen deal

Volgens De Vries gaan de landen waarschijnlijk akkoord en zal Polen het geld uiteindelijk krijgen. 'Niet alles, Polen heeft 36 miljard gevraagd en niet alles wordt gegeven. Daarmee hoopt men nog een stok achter de deur te hebben dat Polen zich aan het Europees recht gaat houden.'

Niet onbelangrijk detail: de Poolse plannen die het indiende om in aanmerking te komen voor geld uit het steunfonds waren nog niet goedgekeurd. Net zomin als die van Hongarije. 'Dat land wordt geïsoleerd, ook daar speelt het probleem met de rechtsstaat en ook daar wordt het geld uit het steunfonds gebruikt als stok achter de deur.'

Luister terug | Hongarije saboteert Brusselse olieboycot

Koekoeksjong Orbán

Het zesde Europese sanctiepakket met een verbod op de invoer van Russische olie over zee leek begin deze week een feit, maar nu ligt Hongarije opnieuw dwars. Het land stelde gisteren tijdens een bijeenkomst met EU-ambassadeurs nieuwe eisen aan het pakket. Het land zou willen dat patriarch Kirill, die aan het hoofd staat van de Russisch-orthodoxe kerk, van de lijst met gesanctioneerde personen afgaat. Kirill is een uitgesproken voorstander van president Poetin en zijn oorlog in Oekraïne.

Hongaars treiteren

Ook wil Boedapest het recht om de Russische olie - die Hongarije raffineert - door te verkopen, onder meer aan Duitsland. 'Orbán heeft deze week de andere landen gechanteerd met het olie-embargo. Het land slaagt erin 26 andere landen te gijzelen. Orbán wil Poetin laten zien dat hij de touwtjes in handen heeft, het is onbegrijpelijk'. De geëiste wederverkoop van door Hongarije geraffineerde Russische olie is tegen het zere been van Nederland. 'Rutte wees er tijdens de top op dat voor iedereen dezelfde regels gelden. De helft van de gesanctioneerde olie komt via Rotterdam Europa binnen, als gaat Hongarije 'zijn eigen' olie gaat doorverkopen, dan is er sprake van een ongelijk speelveld'.

Ten slotte wil Hongarije het andere lidstaten verbieden goedkoop benzine in het land te tanken. Orbán gaat benzine subsidiëren, maar vindt dat automobilisten uit andere lidstaten die niet mogen tanken. 'Dat kán niet, want het is één markt.'

Luister terug | Servië blijft het Kremlin trouw

Gerelateerde artikelen