Internationaal3 jun '22 18:04

Liveblog | Zelenski blijft geloven in overwinning op Rusland

Auteur: BNR Webredactie

Dit is het liveblog van vrijdag 3 juni, dag 100 van de oorlog in Oekraïne. Volg hier het laatste nieuws over de Russische inval en alle gevolgen die de oorlog heeft.

Franse strijder overleden in Oekraïne

18:00 | Een Fransman die vrijwillig in het Oekraïense leger vocht, is omgekomen tijdens de oorlog. Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat de man is omgekomen bij beschietingen in de regio Charkov.

Voor zover bekend is hij de eerste Franse strijder die sneuvelt in Oekraïne sinds de Russische invasie. Vorige week werd wel een Franse journalist gedood. Hij wilde verslag doen van een evacuatie uit de omsingelde stad Severodonetsk en werd toen beschoten door Russische troepen.

Eerder bevestigde het Britse ministerie van Defensie dat een Britse vrijwilliger in de oorlog is gesneuveld. Vorige maand meldde De Telegraaf dat ook een Nederlandse vrijwilliger is omgekomen. Volgens mediaberichten zouden verder een Amerikaan en een aantal Georgiërs zijn gedood door het Russische leger.

EU zet vermeende vriendin Vladimir Poetin op sanctielijst

15:30 | De Europese Unie heeft de waarschijnlijk huidige vriendin van president Vladimir Poetin, de 39-jarige Alina Kabajeva, op haar sanctielijst geplaatst. De oud-topturnster is niet meer welkom in de EU en eventuele bezittingen worden bevroren. Eerder al stelde de EU strafmaatregelen in tegen Poetins ex-vrouw Ljoedmila Otsjeretnaja en twee van hun dochters.

Op de nieuwe sanctielijst die vrijdag in het Officiële Publicatieblad van de EU is verschenen, staan ook de namen van hoge militairen die medeverantwoordelijk worden gehouden voor de slachtpartij in Boetsja en Marioepol, waar vele onschuldige burgers zijn gedood. Onder meer een kolonel die bekendstaat als 'de slager van Boetsja' en de kolonel-generaal die de bijnaam 'slager van Marioepol' heeft, worden door de sancties getroffen. In totaal heeft de EU 65 individuen in het vizier.

Van Alina Kabajeva wordt al sinds 2008 aangenomen dat ze Poetins vriendin is. Dat is nooit officieel bevestigd, evenmin als dat ze kinderen samen zouden hebben. Kabajeva is voormalig olympisch, wereld- en Europees kampioene in de ritmische gymnastiek.

TNO: gebruik Russisch gas op meerdere manieren af te bouwen

13:58 | Nederland heeft meerdere opties om het gebruik van Russisch gas voor de komende winter af te bouwen. Dat schrijft TNO in een rapport dat het onderzoeksinstituut voor de Tweede Kamer heeft opgesteld. Op de korte termijn kan Nederland de import van vloeibaar gemaakt aardgas (lng) verhogen. Ook kunnen er meer kolen en biomassa worden gebruikt in plaats van aardgas en kan Nederland zelf gas produceren in Groningen. Elke optie heeft zijn eigen nadelen.

Volgens TNO gebruikt Nederland jaarlijks zo'n 9 miljard kubieke meter aan Russisch aardgas en dat is zo'n 20 procent van het totale verbruik. Door van brandstof te wisselen in elektriciteitscentrales naar kolen en biuomassa kan tot 2,6 miljard kuub worden bespaard. Het nadeel hiervan is dat de uitstoot van CO2 dan stijgt. In Groningen kan Nederland tot 6 miljard kuub winnen. Hier wijst TNO op de 'hoge maatschappelijke kosten' voor de inwoners van de provincie.

Meer lng importeren kan volgens TNO tussen de 8 miljard en 12 miljard kuub vervangen. Dat is op dit moment de jaarlijkse importcapaciteit van Nederland. Hier is de beschikbaarheid van betaalbare lng mogelijk een probleem. 'De afgelopen tijd was er lng beschikbaar vanwege vraaguitval vanwege het coronavirus, met name in Azië, maar de verwachting is dat de vraag snel weer zal aantrekken', schrijft TNO. De kosten kunnen daarom fors oplopen. Daarnaast stijgt de uitstoot van CO2 bij de productie en door het transport over zee.

Met hogere prijzen voor gebruik in Nederland en met een publiekscampagne kan tot 3 miljard kuub worden bespaard, denkt TNO. 'Door de hoge prijzen, de aandacht voor import van Russisch gas en de campagne 'Zet de knop om', was het gasgebruik in de gebouwde omgeving in de afgelopen maanden al circa 15 procent lager dan in eerdere jaren.' Dit leidt wel tot energiearmoede bij een deel van de huishoudens en tot problemen bij bepaalde bedrijven.

Op de wat langere termijn kan de vraag naar gas worden beperkt door een blijvende gedragsverandering. Nederlanders kunnen hun verwarming lager zetten en meer thuis werken. Ook kunnen er maatregelen worden genomen die het verbruik van huishoudens en bedrijven verminderen zoals beter isoleren.

Op de lange termijn ziet TNO oplossingen in de elektrificatie van de industrie en het bouwen van meer windmolens op land en op zee. Ook kan de productie van groen gas en groene waterstof worden opgeschaald.

Zelenski blijft geloven in overwinning op Rusland

13:04 | De Oekraïense president Volodimir Zelenski gelooft dat de Russische troepen in zijn land verslagen kunnen worden. 'De overwinning zal de onze zijn', verklaart hij vrijdag in een video op de honderdste dag van de oorlog.

Zelenski is in de korte video, opgenomen voor overheidsgebouwen, te zien met onder anderen premier Denis Sjmihal en topadviseur Michailo Podoljak. De president nam in de afgelopen maanden veel video's op waarin hij de bevolking moed insprak en de internationale gemeenschap opriep tot steun in de vorm van onder meer wapenleveringen aan Oekraïne en sancties tegen Rusland.

Een einde van de oorlog is nog niet in zicht. Het onderhandelingsproces tussen Oekraïense en Russische vertegenwoordigers is tot stilstand gekomen. Het Kremlin zei vrijdag dat het niet van plan is de "militaire operatie" te beëindigen totdat alle doelen zijn bereikt. Met de bezetting van een deel van het land zijn volgens het Kremlin al resultaten behaald.

VN: oorlog in Oekraïne eist onacceptabele tol van burgers

11:14 | De oorlog in Oekraïne kent geen winnaars, stelt de VN-crisiscoördinator voor Oekraïne vrijdag op de honderdste dag van de Russische invasie. Het geweld eist volgens hem een 'onacceptabele tol' van burgers en laat vooral zien 'wat verloren is gegaan: levens, huizen, banen en vooruitzichten'.

'We zijn getuige geweest van verwoestingen in steden en dorpen. Scholen, ziekenhuizen en opvangcentra zijn niet gespaard gebleven', schrijft crisiscoördinator Amin Awad in een verklaring. Hij wijst erop dat in korte tijd bijna 14 miljoen Oekraïners, vooral vrouwen en kinderen, gedwongen werden hun thuis te verlaten.

Ongeveer 15,7 miljoen inwoners hebben volgens Awad humanitaire hulp nodig en dat aantal zal volgens hem alleen maar oplopen. Honderdduizenden huishoudens in Oekraïne zitten zonder water en elektriciteit en kampen daarnaast met voedseltekorten. De VN-topmedewerker waarschuwt voor de gevolgen van de oorlog, vooral in Oost-Oekraïne, later dit jaar. 'Met de winter in aantocht kunnen miljoenen burgerlevens in gevaar komen.'

Awad schrijft dat de Verenigde Naties samen met humanitaire partners hun best blijven doen om getroffenen van de oorlog te steunen. In de eerste honderd dagen van de oorlog hebben ze hulp geleverd aan ongeveer 8 miljoen mensen in heel Oekraïne, onder wie inwoners van omsingelde steden in het oosten van het land.

Tsjaad roept noodtoestand uit om gebrek aan tarwe

10:37 | In het Afrikaanse land Tsjaad is de noodtoestand uitgeroepen, omdat onvoldoende tarwe wordt ingevoerd als gevolg van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. De militaire regering van het arme Sahelland beklemtoont dat de situatie ten aanzien van levensmiddelen sinds begin dit jaar extreem is verslechterd en dringt aan op internationale hulp.

Ongeveer een derde van de bevolking van 16 miljoen mensen is volgens de Verenigde Naties dit jaar voor voedsel aangewezen op de internationale hulp. Oekraïne en Rusland zijn de grootste exporteurs van tarwe en de landen in Afrika voeren de helft van hun tarwe in. Tot overmaat van ramp worden delen van het noorden en oosten van Afrika getroffen door een uitzonderlijke droogte.

De Senegalese president Macky Sall spreekt vrijdag in het Zuid-Russische Sotsji over de voedselcrisis in Afrika met zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin.

De export wordt in Oekraïne belemmerd door het oorlogsgeweld en door de onmogelijkheid de Zwarte Zee voor de scheepvaart te benutten door de Russische blokkade. De Russische export van producten wordt verlamd door de talrijke economische sancties die tegen het land zijn afgekondigd. Volgens de crisiscoördinator van de VN, Amin Awad, zijn er nog meer onderhandelingen nodig om tot een oplossing te komen. Volgens hem is Rusland in principe bereid Oekraïense voedselexporten toe te staan, maar dan moet er ook iets gebeuren om de Russische export te vergemakkelijken.

'Zolang geen van beide partijen een groot voordeel behaalt, blijft dit een slijtageslag'

09:33 | De oorlog in Oekraïne is inmiddels 100 dagen bezig, en zowel het Oekraïense als het Russische leger heeft grote verliezen geleden. Op dit moment is het vooral onrustig in de oostelijke regio van het land, waar Russische troepen het Oekraïense leger van alle kanten aanvallen.

NAVO-baas Jens Stoltenberg zegt dat het Westen zich voor moet bereiden op een uitputtingsoorlog. 'Zolang geen van beide partijen een groot voordeel weet te behalen, bijvoorbeeld door het behalen van het luchtoverwicht, en beide partijen nog voldoende troepen, tanks, artillerie en munitie hebben, dan blijft dit waarschijnlijk een slijtageslag', zegt bijzonder hoogleraar Oorlogsstudies aan de Universiteit Leiden Frans Osinga. 'Oekraïne lijkt wel wat successen te boeken rond Charkov en Cherson. Maar ze hebben zelf al gezegd dat ze verwachten dat het Russische offensief rond augustus doodbloedt. Dan kan het tegenoffensief worden ingezet en verwachten ze dat ze tot december doorgaan. Andere mensen zeggen dat het weleens een bevroren conflict kan worden, waarbij Rusland zijn strijdmachten langzaam weer opbouwt en over een paar jaar doorstoot naar Kiev.'

EU zet Rusland onder druk, Servië omarmt oude bondgenoot

08:49 | Waar de Europese Unie probeert Rusland te isoleren en de energie-import uit het land wil terugdringen, haalt EU-kandidaat Servië de banden met Moskou aan. Zo tekende het land onlangs een nieuw gasleveringscontract met de Russen.

Belgrado heeft de Russische invasie in Oekraïne in de Verenigde Naties wel veroordeeld. Maar het land weigert mee te werken aan sancties tegen zijn oude bondgenoot. Ook al wil Servië lid worden van de EU.

Daags voordat de EU-landen instemden met een verbod op de invoer van Russische olie kondigde Servië aan een driejarig aardgascontract met de Russen te zijn overeengekomen. Die deal leverde Belgrado een berisping van Brussel op. De Servische president Aleksandar Vucic sprak van een 'zeer gunstige' gasovereenkomst met 'veruit de beste voorwaarden in Europa'. De populistische leider pochte dat Servië in de winter 'slechts een tiende' zal betalen van de prijs die andere Europese landen betalen.

Rusland heeft intussen de gasleveringen aan verschillende EU-landen stopgezet. Het landenblok wil de gasinvoer dit jaar met twee derde verminderen, maar een volledige boycot zit er vooralsnog niet in.

Om de vriendschappelijke banden tussen Belgrado en Moskou te onderstrepen, zal de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov naar verwachting binnenkort een bezoek brengen aan het Balkanland, meldden Servische media. De EU sprak op haar beurt de verwachting uit dat Servië 'de banden met Rusland niet verder aanhaalt'.

Binnen Servië klinkt steeds luider de roep om de EU-kandidatuur te laten vallen. Een recente opiniepeiling wees uit dat 40 procent van de Serviërs 'blij' zouden zijn als het land af zou zien van een poging om tot de EU toe te treden. In plaats daarvan zou een alliantie met Rusland moeten worden aangegaan. Lavrov zei tegen Servische media dat Moskou 'er zeker van was dat Serviërs in deze situatie de verstandige keuze zullen blijven maken'.

Volgens kenners had Belgrado overigens niet veel keuze. De vorige gasovereenkomst met Rusland, die ook ver onder de marktprijs lag, stond op het punt te verlopen. Het land heeft in de nabije toekomst geen haalbaar alternatief. De afgelopen decennia heeft Servië Moskou geleidelijk bijna een volledig monopolie over zijn energiesector gegeven. Dat gebeurde door de aanleg van pijpleidingen die uitsluitend voor Russisch gas bestemd zijn. Ook werd het meerderheidsaandeel in olie- en gasbedrijf NIS verkocht aan de Russische energiereus Gazprom.

Britten: Loehansk waarschijnlijk binnen twee weken ingenomen

08:51 | Russische troepen hebben de controle over 90 procent van Loehansk en zullen de rest van de Oost-Oekraïense regio waarschijnlijk ergens in de komende twee weken innemen, meldt het Britse ministerie van Defensie in een inlichtingenupdate.

De Britten laten op de honderdste dag van de oorlog weten dat Rusland 'tactische successen' boekt in de Donbas, bestaande uit de regio's Loehansk en Donetsk. De focus van Rusland ligt met name op Loehansk, waar hard wordt gestreden om de stad Severodonetsk.

Russische troepen hebben Severodonetsk al grotendeels ingenomen en willen vermoedelijk vanaf daar in zuidelijke richting oprukken richting Donetsk. De Oekraïense troepen hebben in de nacht van donderdag op vrijdag hun posities behouden, zo meldt de Oekraïense generale staf. 'De gevechten in het centrum houden aan.'

De Oekraïense president Volodimir Zelenski zei donderdag dat na ruim drie maanden oorlog circa 20 procent van het land is veroverd door Rusland. Hij blijft bij westerse bondgenoten aandringen op meer wapens voor zijn leger en nieuwe sancties tegen Rusland, waar gehoor aan wordt gegeven.

100 dagen oorlog in Oekraïne: 'Het was een bizarre tijd'

07:26 | Na maanden van troepenopbouw aan de grens viel Rusland op 24 februari Oekraïne binnen. Volgens Rusland ging het om een 'speciale militaire operatie', bedoeld om Oekraïne te 'demilitariseren en denazificeren'. Dat is vandaag precies 100 dagen geleden.

'Het was een bizarre tijd. Ik was al een dag of tien in Kiev een dag voordat het begon, en toen was de sfeer nog heel kalm', zegt Rusland correspondent Joost Bosman. 'Een paar dagen daarvoor had Poetin al de decreten ondertekend die de opstandige republieken Donetsk en Loehansk in het oosten van Oekraïne onafhankelijk verklaarde. Daarmee wist je dat het in het oosten van het land heel erg gespannen zou worden, maar dat het land vervolgens twee dagen later van bijna alle kanten binnengevallen zou worden, dat had niemand verwacht.'

Volgens Bosman brak de paniek niet direct uit. 'Mensen stonden bij pinautomaten en apothekers in de rij, Ze wilden wel het land uit. Op dag twee van de oorlog sprak ik een jonge vrouw van een jaar of 30. Zij geloofde echt dat Oekraïne de oorlog tegen Rusland kon winnen. Ze zei: we zijn zeer gemotiveerd en we hebben de gevechtservaring, want er wordt al acht jaar in de Donbas gevochten. We weten wat we moeten doen en zijn voorbereid, maar we hebben wel wapens nodig. Ik prees haar toen om haar optimisme, maar als je terugkijkt dan zijn haar gedachten niet zo gek geweest.'

Zelenski: enig succes Oekraïense troepen in Severodonetsk

23:22 | Oekraïense troepen hebben wat succesjes geboekt in de strijd om de stad Severodonetsk, maar in de hele oostelijke Donbas-regio is het afgelopen etmaal weinig verschoven. President Volodimir Zelenski heeft dat donderdag gezegd in zijn dagelijkse videobericht.

Zelenski dankte zijn Amerikaanse ambtgenoot Joe Biden voor zijn aankondiging raketsystemen te sturen. Hij sprak de verwachting uit dat ook andere bondgenoten met goed nieuws over wapenleveranties komen.

Het Britse ministerie van Defensie had eerder op de dag gemeld dat Russische troepen gestaag terreinwinst boeken in Severodonetsk, het laatste grote bolwerk in de provincie Loehansk waar de Oekraïners nog standhouden.

Wel hebben Russische troepen de controle over belangrijke delen van de grotendeels in puin geschoten stad overgenomen. 'De situatie is moeilijk, maar het is beter dan gisteren', zei de plaatsvervangend chef van de Oekraïense generale staf. Hij wees op de zeer bloedige straatgevechten in de stad.

Het Russische leger en de separatistische troepen die loyaal zijn aan Moskou zeggen dat ze op het punt staan de macht over te nemen in Severodonetsk. 'Ons verzet is na al die maanden ongebroken', aldus de Oekraïense viceminister van Defensie Hanna Malyar. 'We zijn klaar voor een langdurige oorlog.'

NAVO-chef: Westen moet zich voorbereiden op uitputtingsoorlog

21:32 | Westerse landen moeten zich voorbereiden op een 'uitputtingsoorlog' in Oekraïne, waarschuwde NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg donderdag in Washington. Hij deed zijn uitspraken nadat hij de oorlog had besproken met de Amerikaanse president Joe Biden.

'We moeten voorbereid zijn op de lange termijn. Want wat we zien is dat deze oorlog nu een uitputtingsoorlog is geworden', vertelde Stoltenberg aan verslaggevers.

Biden en de NAVO-chef spraken ter voorbereiding op de NAVO-top die eind juni in Madrid wordt gehouden over de gevolgen van de oorlog voor de trans-Atlantische veiligheid en het belang van het versterken van de afschrikking door de NAVO, meldt het Witte Huis.

Vanwege de Russische aanval, vrijdag honderd dagen geleden, willen Zweden en Finland lid worden van het militaire bondgenootschap. Turkije heeft echter als enige lidstaat bezwaar aangetekend, omdat de noordelijke landen Koerdische terreurorganisaties zouden steunen.

De NAVO staat hierover in contact met Ankara, zei Stoltenberg, met als doel een "eensgezind" pad te vinden om Turkse zorgen weg te nemen. Zweden en Finland ondernemen zelf ook pogingen daartoe. Biden sprak zijn krachtige steun uit voor alle inspanningen die leiden tot snelle toetreding.

Gerelateerde artikelen