Internationaal4 jun '22 10:56

Hong Kong verbiedt herdenking bloedbad

Auteurs: Mark van Harreveld en ANP

Net als vorig jaar heeft het bestuur van Hong Kong de beveiliging verscherpt en zijn bewoners gewaarschuwd niet samen te komen om het bloedige optreden van China tegen pro-democratische demonstranten op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989 te herdenken.

Politie van Hong Kong op de plek waar jaarlijks herdacht wordt
Politie van Hong Kong op de plek waar jaarlijks herdacht wordt (ANP / AFP / Peter Parks)

Zaterdag is het 33 jaar geleden dat het Chinese volksleger een bloedig einde maakte aan de pro-democratische protesten op en rond het plein van de Hemelse Vrede in het centrum van Beijing. Volgens mensenrechtenorganisaties liep het aantal doden destijds in de duizenden, de Chinese regering heeft nooit een volledig dodental bekend gemaakt. Sindsdien doet de Chinese overheid er alles aan om 1989 uit het collectieve geheugen te wissen, herdenkingen of zelfs verwijzingen naar de gebeurtenis zijn dan ook streng verboden.

Jaarlijks werd die gebeurtenis wel in Hong Kong herdacht, maar sinds vorig jaar is dat ook verboden. Het Victoria Park, waar mensen tot aan de coronapandemie altijd bijeenkwamen voor de jaarlijkse wake, is door de autoriteiten grotendeels afgezet. Mensen wordt gewaarschuwd er niet heen te gaan.

Lees ook | 'Hoop op goede werkrelatie met Beijing met nieuwe leider Hong Kong

Veiligheidswet

In juni 2020 werd in Hong Kong een strenge nationale veiligheidswet van kracht die zogeheten subversieve activiteiten, terrorisme en samenspanning met buitenlandse strijdkrachten bestraft met levenslange gevangenisstraf. Aanvankelijk werd de coronapandemie door de autoriteiten aangegrepen als reden om de herdenking niet door te laten gaan.

In mei kreeg Hong Kong een nieuwe bestuurder, de voormalige veiligheidschef van de stad John Lee. Lee volgde Carry Lam op en was de enige kandidaat voor de verkiezingen. Hij speelde een belangrijke rol in het neerslaan van de democratische protesten in 2019.

Hardliner Lee

Lee heeft een lang cv op gebied van veiligheid. Hij kwam in 1977 bij de politie, werd in 2003 adjunct-commissaris, tussen 2012 en 2021 ondersecretaris van Veiligheid en vervolgens secretaris van Veiligheid. Bij de Hong Kongse massaprotesten in 2019 verzorgde hij de persbriefings waar hij het Chinese beleid met verve verdedigde. Buitenlandse analisten beschrijven tegenover Al Jazeera zijn leiderschapsstijl als 'no-nonsense, naar de letter van de wet, schijnbaar zonder rekening te houden met afwijkende meningen of veel respect te tonen, ongeacht de vragen en onzekerheden die voor het grote publiek worden gecreëerd'.

Het in de VS gevestigde Hong Kong Democracy Council noemde Lee verantwoordelijk voor de hardere opstelling van de politie ten aanzien van demonstranten sinds 2014. Werden die aanvankelijk opgepakt en daarna weer vrijgelaten, vanaf 2014 werden ze ook aangeklaagd en werd er 'aanzienlijk meer geweld' gebruikt.

In 2018 bezocht Lee als secretaris voor Veiligheid de westelijke provincie Xinjiang. China onderdrukt daar met een brute campagne de overwegend islamitische etnische Oeigoerse minderheid, waarbij inmiddels meer dan 1 miljoen mensen in interneringskampen zitten opgesloten. Volgens de Council zei Lee daar veel te hebben geleerd over antiterrorisme-mechanismen. Hij zou ook expliciet gezegd hebben dat Hong Kong 'er iets van kan leren'.

President Tsai Ing-Wen van Taiwan, dat door Beijing beschouwd wordt als een afvallige provincie, veroordeelde zaterdag de pogingen van de leiders in Hong Kong om de herinneringen uit te wissen en herdenkingen onmogelijk te maken. Volgens haar wordt de 'collectieve herinnering aan 4 juni in Hong Kong systematisch uitgewist'.

Luister ook | 第十集 30 Jaar na het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede

Gerelateerde artikelen