Internationaal7 jun '22 14:27Aangepast op 7 jun '22 15:23

Liveblog | Oekraïne boos over onderzoek atoomwaakhond IAEA in bezet gebied

Auteur: BNR Webredactie

Dit is het liveblog van dinsdag 7 juni, dag 104 van de oorlog in Oekraïne. De Oekraïense president Volodimir Zelenski waarschuwt dat de Oekraïense troepen in de belegerde stad Severodonetsk in de minderheid zijn. 'We houden stand, maar ze zijn met meer en ze zijn sterker', zei Zelenski tegen journalisten in Kiev over het Russische leger.

Johnson: Oekraïne moet geen slechte vredesdeal accepteren

15:22 | De Oekraïense president Volodimir Zelenski mag niet door wereldmachten onder druk worden gezet om een ​​slecht vredesakkoord met de Russische president Vladimir Poetin te accepteren, zei de Britse premier Boris Johnson dinsdag tegen zijn regering.

De premier zei dat slechte deals geen stand houden, aldus zijn woordvoerder. Er mag volgens Johnson geen situatie ontstaan waarbij "de ongerechtvaardigde agressie van Poetin haar vruchten afwerpt".

Tijdens de kabinetsvergadering zei buitenlandminister Liz Truss ook dat Londen verdere sancties voorbereidt tegen Rusland wegens de invasie in Oekraïne, vertelde de woordvoerder van de premier.

Kremlin: verkeer hervat over land tussen Rusland en de Krim

14:01 | Het civiele verkeer over land tussen Rusland en de Krim is weer mogelijk over wegen en spoorwegen door het zuiden van Oekraïne. De Russische minister van Defensie Sergej Sjojgoe heeft dit bekendgemaakt, meldden Russische media.

Volgens hem gaat het onder meer om wegen en spoorwegverbindingen in de Oekraïense regio Donbas, andere delen van Oekraïne en de Krim. Het Oekraïense schiereiland de Krim werd in 2014 door Rusland ingenomen en een meerderheid van de bevolking stemde vervolgens voor aansluiting bij Rusland in een referendum dat de Russen er hielden.

Voor de heropening van de verbindingen is meer dan 1200 kilometer spoorweg hersteld of gerepareerd. Langs de route zijn de havens van Berdjansk en Marioepol weer bruikbaar volgens de bewindsman. Autoverkeer is volgens de minister ook weer mogelijk voor burgers.

Tussen de Oost-Oekraïense regio Donbas en de Krim ligt aan de Zee van Azov een strook land van ongeveer 320 bij 120 kilometer die sinds de Russische aanval in februari begon, in handen van Rusland is gekomen. Moskou erkende de Donbas al voor de oorlog niet meer als onderdeel van Oekraïne. Sommige waarnemers nemen aan dat Rusland de strook wil behouden.

De tweede man van de pro-Russische autoriteiten in de bezette regio Cherson, ten noordwesten van schiereiland De Krim, Kiril Stremoesov, zei dinsdag volgens persbureau TASS dat het 'erg waarschijnlijk' is dat zijn regio 'het voorbeeld van de Krim gaat volgen'. Hij zei eerder al dat er een referendum moet komen in Cherson over toetreding tot Rusland.

Stremoesov deed zijn uitspraken op een nationalistisch Russische bijeenkomst in Jalta. Op dat festival wordt ervan uitgegaan dat "de bevrijde" gebieden in Oekraïne allemaal op een of andere manier met Rusland willen integreren.

Landbouwexport Oekraïne stijgt, maar blijft onder niveau 2021

13:49 | De Oekraïense export van graan, oliezaden en plantaardige olie is in mei met 80 procent gestegen ten opzichte van een maand eerder. Met een totaal volume van ruim 1,7 miljoen ton ligt de export van het door de oorlog getroffen land echter nog altijd aanzienlijk onder het niveau van mei 2021, meldde het Oekraïense ministerie van Landbouw.

Volgens het ministerie werd in mei 959.000 ton maïs en 202.650 ton zonnebloemolie geëxporteerd. In mei 2021 exporteerde het land nog 2,25 miljoen ton maïs en 501.800 ton zonnebloemolie.

Het ministerie liet maandag al weten dat de graanexport in het seizoen juli 2021 tot en met juni 2022 tot dusver is uitgekomen op 47,2 miljoen ton, inclusief 148.000 ton in de eerste vijf dagen van juni. Oekraïne was voordat Rusland het land binnenviel een grote graanexporteur. Het exporteerde toen tot wel 6 miljoen ton graan per maand, maar de afgelopen maanden zijn de volumes gedaald tot ongeveer 1 miljoen ton. Het land voerde voor de oorlog het merendeel van zijn goederen uit via zeehavens, maar is nu gedwongen om zijn goederen per spoor te exporteren of via de kleine havens aan de rivier de Donau.

Door de Russische blokkades op de Zwarte Zee zoekt Oekraïne naar andere manieren om zijn graan te verschepen, om een voedselcrisis in de wereld te voorkomen. Volgens het ministerie streeft het land ernaar om de exportcapaciteit in de rivierhavens aan de Donau te vergroten, zodat graan naar Roemeense havens aan de Zwarte Zee kan worden verscheept.

Maandag schreef een Russische krant dat het graan via de haven van Odessa het land uit kan. Er zou een akkoord zijn tussen Turkije en Rusland om de blokkade op de Zwarte Zee gedeeltelijk op te heffen. Oekraïne zou dat echter niet zien zitten omdat dan eerst mijnen en andere verdedigingswerken moeten worden weggehaald, wat de weg vrijmaakt voor een Russische aanval op de haven van Odessa.

Rusland: 600 dienstplichtige Russen waren in Oekraïne

13:32 | Ongeveer zeshonderd dienstplichtige soldaten hebben volgens de Russische militaire aanklager deelgenomen aan wat Rusland de speciale militaire operatie in Oekraïne noemt. Dat melden staatspersbureau Interfax en diverse Russische media dinsdag. Er zijn disciplinaire maatregelen genomen tegen pakweg twaalf officieren die daarvoor verantwoordelijk zouden zijn. Hoe ze gestraft zijn, is niet bekendgemaakt.

De Russische president Vladimir Poetin ontkende begin maart dat dienstplichtigen werden ingezet in Oekraïne. Maar een paar dagen later gaf Rusland toch toe dat ze aanwezig zijn in het buurland en dat een aantal militairen gevangen is genomen. De mededeling uit het Kremlin volgde op een toenemende stroom van berichten op sociale media van bezorgde Russische vrouwen die informatie zochten over het lot van hun naar Oekraïne gestuurde kroost.

Rusland: overgave 6500 Oekraïense soldaten sinds start operatie

12:46 | De Russische minister van Defensie, Sergej Sjojgoe, zegt dat er in totaal zo'n 6500 Oekraïense soldaten zich hebben overgegeven sinds het begin van de Russische inval in Oekraïne. Deze informatie is niet onafhankelijk geverifieerd.

'In de afgelopen vijf dagen hebben 126 militairen van de strijdkrachten van Oekraïne zich overgegeven, hun totale aantal is 6489', zei Sjojgoe dinsdagochtend, sprekend over de tussentijdse resultaten van de oorlog. Het Russische leger viel Oekraïne op 24 februari binnen.

Onder de Oekraïense soldaten die zich hebben overgegeven zijn verdedigers van de staalfabriek Azovstal in Marioepol. Russische autoriteiten verklaarden eerder dat het om meer dan 2400 militairen ging.

Oekraïne boos over onderzoek atoomwaakhond IAEA in bezet gebied

11:08 | De Oekraïense nucleaire autoriteiten willen niet dat de atoomwaakhond van de Verenigde Naties, het Internationale Atoomenergieagentschap (IAEA), deskundigen op onderzoek stuurt naar de Oekraïense kerncentrale bij Zaporizja. Dat zou volgens de Oekraïense nucleaire energieproducent Energoatom de Russische bezetting van de centrale legitimeren.

IAEA-chef Rafael Grossi wil een team van experts naar de kerncentrale Zaporizja sturen. Hij zei maandag dat er mogelijk sprake is van een dreigende situatie rond de kerncentrale. Er zouden niet voldoende nieuwe onderdelen worden geleverd om het noodzakelijke onderhoud te plegen. Volgens Grossi heeft Oekraïne zelf om het onderzoek gevraagd, maar Energoatom weerspreekt dit boos.

"We hebben hier niet om gevraagd en de boodschap van de IAEA-chef is weer een poging om hoe dan ook bij die kerncentrale te komen en de bezetters te legitimeren en hun acties daar goed te keuren", zo luidt een verklaring van Energoatom.

De kerncentrale van Zaporizja, circa 50 kilometer ten zuidwesten van de stad, is de grootste van Europa. De Russen hebben snel de controle over de centrale weten te krijgen, mede omdat de Oekraïense militairen zich er terugtrokken.

Duitse fabrieksorders weer lager door oorlog Oekraïne en China

09:29 | De orderontvangst van Duitse fabrieken is in april opnieuw gedaald door onzekerheid bij afnemers vanwege de oorlog in Oekraïne en door de coronalockdowns in China. Volgens het Duitse federale statistiekbureau zakten de fabrieksorders met 2,7 procent vergeleken met de maand maart. Dat is de derde maand op rij waarin een daling van de industriële orders te zien is bij de belangrijkste handelspartner van Nederland.

De daling was niet verwacht, want economen hadden in doorsnee op een kleine toename gerekend. Vooral uit het buitenland was sprake van een krimp in orders, zoals uit andere eurolanden. De grootste daling was te zien bij kapitaalgoederen, zoals bijvoorbeeld fabrieksmachines en auto's. Maar ook consumentengoederen zoals witgoed werden minder besteld.

Ten opzichte van een jaar geleden gingen de orders voor de Duitse industrie met ruim 6 procent onderuit. Het statistiekbureau zegt dat bedrijven nog wel goed gevulde orderportefeuilles hebben.

De Duitse overheid heeft eind april haar prognoses voor de economische groei verlaagd. Berlijn rekent vooralsnog op een groei van de grootste economie van Europa dit jaar met 2,2 procent. Eerder werd op een plus van 3,6 procent gerekend.

'Moraal Russische troepen heel laag'

09:15 | Dit weekend lijkt het momentum weer naar de Oekraïners te zijn geschoven. De Oekraïners claimen de Russen te hebben teruggedrongen bij Severodonetsk. De stad was eerder voor 70 procent in handen van Rusland - en Oekraïne zegt nu de helft van de stad weer in handen te hebben.

Het zou volgens defensiespecialist Peter Wijninga van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies waar kunnen zijn. Maar de vraag is: gaan ze dit ook lang volhouden?

'President Zelenski gaf afgelopen weekend al aan dat de Russen een overmacht hebben. Dat betekent eigenlijk dat de Oekraïners daar misschien kunnen vertragen en misschien hier en daar stukjes kunnen terugdringen, maar dat ze het waarschijnlijk niet al te lang gaan volhouden', aldus Wijninga.

Het moraal onder Russische troepen is volgens Wijninga nog steeds heel laag. 'Daar komen steeds meer berichten van naar buiten. Berichten van mensen die niet opnieuw de strijd willen aangaan of van mensen die bevelen weigeren. Er wordt daar dus heel slecht gevochten door de Russen. Het feit dat ze nu de overhand hebben, heeft vooral te maken met het feit dat het lokaal een overmacht is.'

Zelenski overtuigd dat Oekraïne kandidaat-lid EU wordt

03:11 | De Oekraïense president Volodimir Zelenski is ervan overtuigd dat Oekraïne ergens in de komende weken kandidaat-lid van de Europese Unie zal worden, zei hij in zijn dagelijkse videoboodschap. Kiev hoopt dat het kandidaat-lidmaatschap op de Europese top die later deze maand plaatsvindt toegekend zal worden.

Oekraïne diende vlak na de Russische invasie in het land afgelopen februari een verzoek in tot kandidaat-lidmaatschap.

'Dit is niet alleen een besluit over Oekraïne, maar over het hele Europese project', zei Zelenski. Hij zei ook dat wat de Europese Commissie besluit zal bepalen of de EU een toekomst heeft of niet.

Verschillende landen hebben steun geuit voor Oekraïne's verzoek om kandidaat-lid te worden, maar Nederland en Duitsland hebben zo hun twijfels. Zelenski heeft zijn minister voor Communicatie naar Berlijn gestuurd om te lobbyen voor toetreding.

Zelenski: Oekraïense soldaten in minderheid in Severodonetsk

00:55 | De Oekraïense president Volodimir Zelenski waarschuwt dat de Oekraïense troepen in de belegerde stad Severodonetsk in de minderheid zijn. 'We houden stand, maar ze zijn met meer en ze zijn sterker', zei Zelenski tegen journalisten in Kiev over het Russische leger.

Severodonetsk ligt in het oosten van Oekraïne en is de afgelopen tijd het toneel van hevige strijd tussen Russische en Oekraïense soldaten. Het is de administratieve hoofdstad van het Oekraïense deel van Loehansk, dat sinds 2014 deels wordt gecontroleerd door pro-Russische separatisten. Moskou wil door de stad in te nemen controle krijgen over de Donbas-regio.

De burgemeester van de stad liet maandag weten dat het Oekraïense leger genoeg slagkracht heeft om de Russische aanvallen af te slaan. De gouverneur van Loehansk zei maandag dat de Russen zijn teruggedrongen en dat de stad in tweeën is verdeeld. Eerder bezetten de Russen nog 70 procent van Severodonetsk.

Gerelateerde artikelen