Internationaal20 jun '22 06:39Aangepast op 20 jun '22 11:32

Dreun voor Macron, parlementsmeerderheid kwijt

Auteurs: Mark van Harreveld en ANP

Ensemble, de partijencoalitie van president Emmanuel Macron, heeft zijn meerderheid in het Franse parlement verloren. Volgens de definitieve uitslag, die het ministerie van Binnenlandse Zaken in de nacht van zondag op maandag bekendmaakte komt Ensemble uit op 245 zetels na de tweede en laatste stemmingsronde. Voor een meerderheid in de Nationale Vergadering waren 289 zetels nodig.

President Emmanuel Macron brengt zijn stem uit in Le Touquet
President Emmanuel Macron brengt zijn stem uit in Le Touquet (ANP / Abaca Press / Stephane Lemouton)

De partijencoalitie Nupes (Nieuwe Ecologische en Sociale Volksunie) van de links-radicale Jean-Luc Mélenchon behaalde 131 zetels, de uiterst rechtse Rassemblement National van Marine Le Pen komt uit op 89 zetels terwijl de conservatieve Republikeinen (LR) 61 zetels behaalden. De opkomst in de tweede ronde was 46,2 procent, dat is iets lager dan in de eerste ronde.

Enorme dreun

'Dit is enorme politieke dreun, het is ongekend en sinds 2002 niet meer voorgekomen', zegt Frankrijk-kenner Niek Pas. Volgens Pas spelen twee factoren een rol bij het verlies van Macron. 'Macron was al niet populair, hij heeft de presidentsverkiezingen maar moeizaam gewonnen en weer zijn veel Fransen niet naar de stembus gegaan. Neo-liberaal, dat lusten de Fransen niet. In de tweede plaats heeft hij geen campagne gevoerd, alsof hij dacht dat de parlementsverkiezingen wel zouden gaan lukken'.

Pas noemt de winst van Le Pen 'een democratische correctie. De aanhang van Le Pen is groot, maar de partij werd steeds geblokt door het districtenstelsel. Macron gaat ongetwijfeld last krijgen van de Rassemblement, wat dat betreft is het een slecht signaal. Ook links zit een blok, dat van Mélenchon. Dat heeft minder hoog gescoord dan vooraf verwacht, maar ook daar zal Macron last van krijgen. Het is even afwachten hoe Nupe zich zal houden, er zitten eurosceptici en eurofielen in.'

Alternatieven

Nu Macron zijn meerderheid kwijt is, zal hij grote moeite zal hebben het beleid door te voeren op basis waarvan hij in april als president werd herkozen. Zo beloofde hij belastingverlagingen, hervorming van het sociale stelsel en verhoging van de pensioenleeftijd. Vermoedelijk zal Macron een alliantie proberen aan te gaan met de conservatieve Republikeinen (LR), de traditionele partij van Frans rechts. Samen met LR heeft zijn Ensemble wel een meerderheid in het parlement.

'Als hij daarmee akkoord gaat, heeft hij zijn meerderheid, maar de Republikeinen hebben al gezegd hun huid duur te verkopen'. De Republikeinse leider Christian Jacob, zich bewust van het feit dat Macron zijn partij nodig zal hebben om te regeren, herhaalde zondagavond nog maar eens wat hij al weken zegt: 'We blijven in de oppositie.' Volgens Pas heeft Macron ook nog een ander instrument tot zijn beschikking: regeren per decreet. En mocht dit allemaal niet weken, dan kan Macron over anderhalf jaar weer nieuwe parlementsverkiezingen uitschrijven.

Lees ook | Opkomst Franse verkiezingen hoger dan vorige week

Domper

'Een domper voor Macron', zegt VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans. 'Hij zal naar meerderheden op zoek moeten om zijn agenda door te voeren'. De winst van de flanken baart Brekelmans zorgen: 'We zagen de afgelopen jaren polarisatie in Frankrijk, onder andere met de massale protesten van de Gele Hestjes, we zagen het met de afgelopen presidentsverkiezingen waar Le Pen meer kans had dan tijdens voorgaande verkiezingen.' Volgens Brekelmans leidt de inflatie tot 'heel veel onrust en ontevredenheid, en daarom kiezen nog meer mensen voor populistische partijen en extremen. Dat maakt Frankrijk instabiel en dat heeft ook consequenties voor Europa'. Overigens is het buitenlandbeleid het exclusieve domein van de Franse president, Brekelmans ziet daarin dus niet snel verandering komen.

Aanpassen

De uitslag betekent dat Macron zijn pas benoemde kabinet hier en daar zal moeten wijzigen. Traditioneel treden ministers uit districten die niet door hun partij zijn gewonnen af. Dat zou betekenen dat de posities van de onderminister Clement Beaune van Europa en de minister van Milieu, Amelie de Montchalin onzeker zijn.

De Franse premier Elisabeth Borne noemde het resultaat 'een risico voor het land'. Ze zei dat haar regering vanaf maandag aan de slag gaat om potentiële regeringspartners te bereiken om weer een meerderheid achter zich te krijgen, terwijl ze wees op het belang van 'stabiliteit' in Frankrijk.

De linkse leider Mélenchon noemde het verlies van Macrons meerderheid een 'totaal onverwachte en niet eerder vertoonde' situatie, aangezien Macron pas twee maanden terug met een ruime meerderheid tot president werd gekozen. Hij noemde het verlies van Ensemble ook een 'breuk met dertig jaar neoliberalisme'. Tevens wees hij op de lage opkomst, die volgens hem betekent dat 'een groot deel van Frankrijk niet weet waar het heen moet'.

Marine Le Pen was vooral in haar nopjes met het resultaat van haar eigen partij, het uiterst rechtse Rassemblement National, die met 'de grootste groep in de geschiedenis van onze partij' in de Nationale Vergadering komt. 'We hebben onze doelstellingen bereikt: van Emmanuel Macron een minderheidspresident maken (...) en een politieke herschikking teweegbrengen die essentieel is voor democratische vernieuwing.'

Gerelateerde artikelen