Internationaal23 jun '22 11:37Aangepast op 23 jun '22 13:54

Liveblog | Oekraïne wacht op oordeel kandidaat-lidmaatschap EU; Ondanks boycot Nederlandse producten te koop in Rusland

Auteur: BNR Webredactie

Dit is dag 120 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog volg je het laatste nieuws over de oorlog in Oekraïne en alle gevolgen ervan.

Kremlin: Rusland is heel betrouwbare gasleverancier aan Europa

13:53 | Rusland is een heel betrouwbare energieleverancier aan Europa en voldoet aan al zijn leveringsverplichtingen. Dat zei woordvoerder Dmitri Peskov van het Kremlin. Eerder op de dag riep Duitsland nog de alarmfase uit vanwege zorgen over mogelijke gastekorten door verminderde leveringen uit Rusland.

De Russische gaslevering naar Duitsland via de pijplijn Nord Stream 1 die loopt door de Oostzee is met 60 procent verminderd, wat volgens Rusland te maken heeft met technische problemen. De Duitse minister van Economische Zaken Robert Habeck heeft gezegd dat Rusland gas inzet als 'wapen' vanwege de Duitse steun aan Oekraïne in de oorlog met Rusland. Berlijn spreekt van een 'economische aanval' door Moskou.

Maar Rusland vindt de Duitse beschuldigingen vreemd, want volgens het Kremlin heeft de lagere gaslevering te maken met vertragingen bij onderhoud. Er is volgens Peskov geen sprake van een andere reden voor de gedaalde levering.

Koning: Russische invasie is schending van waar Europa voor staat

13:50 | 'De Russische invasie is een flagrante schending van alles waar onze familie van Europese naties voor staat.' Dat stelde koning Willem-Alexander donderdag tijdens zijn toespraak voor de Raad van Europa in Straatsburg. Hij sprak zich daarmee duidelijk uit tegen de Russische invasie in Oekraïne. 'Bruut geweld en machtsmisbruik mogen nooit het laatste woord hebben', zei de koning.

Willem-Alexander benadrukte dat 'wij Europeanen' niet willen dat 'de klok een eeuw wordt teruggedraaid' en dat Europa in 2022 niet met geweld uit elkaar kan worden gedreven. 'Of dat geweld kan worden gebruikt om een volk van zijn vrijheid te beroven.' Willem-Alexander doelde op de Russische invasie van Oekraïne in februari, die hij omschreef als 'een schokgolf'.

'We willen niet terug naar een tijd van 'might is right', of naar een tijdperk van extreem nationalisme, haatzaaiende propaganda en terreur. Die geesten uit het verleden mogen niet terugkeren', aldus Willem-Alexander. De koning zei dat dat voor iedereen 'heel duidelijk' moest zijn.

De koning sprak ook zijn waardering uit voor de manier waarop de buurlanden van Oekraïne in actie kwamen en grote aantallen vluchtelingen opvangen. Hij benoemde ook de vluchtelingen die naar Nederland zijn gekomen. 'Ik heb er een aantal ontmoet en ben diep geraakt door hun verhalen. Jonge moeders met kleine kinderen, die haastig hun spullen in weekendtassen stopten. Mensen van wie de huizen zijn afgebrand kort na te zijn beschoten.'

'Juist in deze tijd moeten we als Europeanen samen staan', zo zei hij. 'Stap voor stap hebben we samengewerkt om een steeds hoger beschermingsniveau te bereiken. De Raad van Europa is een van de belangrijkste drijvende krachten geweest achter deze inspanningen.'

VN: meer dan 150 culturele erfgoedplekken beschadigd in Oekraïne

11.47 | Ruim 150 culturele en religieuze monumenten in Oekraïne hebben bij de oorlog in het land schade opgelopen of zijn vernietigd, meldt VN-cultuurorganisatie UNESCO. Dat zijn er zeker vijftig meer dan twee maanden geleden werd bekendgemaakt.

Volgens UNESCO gaat het om musea en monumenten, kerken en andere religieuze gebouwen, bibliotheken en andere uitzonderlijke panden. De zeven Oekraïense vermeldingen op de UNESCO Werelderfgoedlijst, waaronder de Sint-Sofiakathedraal in Kiev, zijn voor zover bekend onbeschadigd gebleven. Het historische centrum van Tsjernihiv heeft eerder door zware gevechten wel schade opgelopen. Oekraïne had deze plek aangedragen voor de Werelderfgoedlijst.

UNESCO gebruikt satellietbeelden en getuigenverslagen om de schade op te nemen. De organisatie trekt op die manier informatie na die door de Oekraïense autoriteiten is verstrekt.

Duitsland schaalt gascrisisplan op naar Fase 2

11:37 | De Duitse overheid heeft het alarmniveau in het kader van het noodgasplan verhoogd, nu de leveringen van gas door Rusland worden afgeknepen. Daarmee is de tweede fase van dat driedelige noodplan rond de gasvoorziening in het land ingaan. Eerder werd al gemeld dat Duitsland de alarmfase zou opschroeven.

'Gas is nu een schaars goed in Duitsland', zei minister van Economische Zaken Robert Habeck, die de Duitsers opriep om hun gasverbruik te verminderen om energie te besparen voor de winter. 'We bevinden ons in een economische confrontatie met Rusland', verklaarde de minister in een reactie op de verminderde gastoevoer uit Rusland.

Het activeren van fase twee brengt Duitsland een stap dichter bij de derde en laatste fase waarin rantsoenering van gas in de grootste economie van Europa zou kunnen plaatsvinden. Onder de nieuwe alarmfase krijgen de energiebedrijven de mogelijkheid om hun gasprijzen te verhogen voor afnemers zodat de vraag zal dalen. In de derde fase van het noodplan kan de overheid direct ingrijpen bij de verdeling van gas in het land.

'Slechts een kwestie van tijd voordat Donbas in Russische handen is'

10.59 | Het Russische leger stuit op sterk verzet van de Oekraïense troepen in de Donbas. Desondanks is het slechts een kwestie van tijd voordat de regio in het oosten van Oekraïne in Russische handen is, stelt buitenlandcommentator Bernard Hammelburg. 'De Russen 'milimeteren' vooruit.'

'Oekraïne biedt onvoorstelbaar veel verzet. Daar hadden de Russen aanvankelijk niet op gerekend', stelt Hammelburg. 'Dat de Russen vertraging oplopen, wil natuurlijk niet zeggen dat Oekraïne aan de winnende hand is. Zeker wat de Donbas betreft, is er geen houden aan. Het gaat nog wel even duren, maar uiteindelijk zullen de Russen het daar voor het zeggen hebben.'

'Volledige sluiting Russische gaskraan steeds waarschijnlijker'

10:46 | Het scenario waarbij Rusland deze winter de gaskraan naar Europa volledig dicht draait wordt steeds waarschijnlijker. Zonder Russisch gas wordt het heel krap om de winter door te komen. Dat zegt energiespecialist Jilles van den Beukel van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

De energiespecialist bevestigt in het gesprek met BNR de waarschuwing van Fatih Birol, het hoofd van het Internationale Energie agentschap, die Europa waarschuwde dat het aan een plan B moet werken voor het geval Rusland deze winter de gaslevering stopzet.

Britten en Marokkaan in beroep tegen doodstraf

10:35 | Twee Britten en een Marokkaan die in Oekraïne gevangen zijn genomen door pro-Russische separatisten gaan in beroep tegen de doodstraf die ze hebben gekregen in de regio Donetsk, meldt het Russische persbureau TASS. De drie werden gevangengenomen toen ze vochten voor de Oekraïense strijdkrachten.

De rechtbank veroordeelde de mannen omdat ze werkten als huurlingen en omdat ze de macht zouden willen overnemen in het gebied. 'We bereiden het volledige beroep nog voor', aldus de Oekraïense advocaat van een van de Britse mannen. 'Mocht het beroep worden verworpen, dan dienen we een verzoek voor gratie in, dat is een recht van de verdachten in Donetsk.'

De Britse regering zei na de veroordeling dat deze zaak het oorlogsrecht schendt. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss zijn de mannen krijgsgevangenen en zouden ze dus niet ter dood veroordeeld moeten worden.

Na Severodonetsk richt Rusland zich op Lisitsjansk

08:03 | Nu de Oekraïense stad Severodonetsk bijna in handen is van Rusland, lijkt het erop dat de Russen zich op het volgende doelwit focussen. Geopolitiek-analist Alex Krijger vreest ervoor dat Lisitsjansk, dat direct naast Severodonetsk ligt, het doelwit van Rusland zal zijn. 'Voor de oorlog had die stad 100.000 inwoners.'

Volgens Krijger zijn de Russische voorbereidingen om de stad aan te vallen al bezig. 'Je moet er rekening mee houden dat het weer net zo'n uitputtingsslag gaat worden zoals in Marioepol en Severodonetsk. We gaan dan weer vreselijke taferelen krijgen met een kapotgeschoten stad en heel veel slachtoffers.'

Rusland neemt dorpen bij Lisitsjansk in

07:37 | Het Russische leger heeft twee dorpen in de buurt van Lisitsjansk ingenomen, meldt de gouverneur van de regio Loehansk. De Russen hebben de nabijgelegen stad Severodonetsk al bijna volledig in handen en richten zich steeds meer op Lisitsjansk.

De Britse militaire inlichtingendienst zegt donderdag dat Rusland de druk op het gebied rond Lisitsjansk en Severodonetsk aan het opvoeren is. Sinds vorige week zijn de Russische troepen ongeveer 5 kilometer opgerukt in de richting van Lisitsjansk.

Het Oekraïense leger blijft strijden voor Severodonetsk en de ingenomen dorpen Zolote en Vovtsjoirovka, zegt de gouverneur. In Severodonetsk is alleen het terrein van een chemische fabriek nog in handen van Oekraïne, daar schuilen ook veel burgers.

Microsoft: Russische cyberaanvallen op bondgenoten Oekraïne

05:40 | Russische hackers zijn begonnen grootschalige cyberaanvallen uit te voeren op westerse bondgenoten van Oekraïne, zegt technologiebedrijf Microsoft. Vooral overheidscomputers in NAVO-landen zijn doelwit van de aanvallen.Met name Amerikaanse computers worden aangevallen, maar in totaal nam Microsoft pogingen tot hacks waar bij 128 organisaties in 42 verschillende landen. De hackers wisten 29 procent van de netwerken succesvol binnen te komen. In een kwart van die gevallen werd data gestolen.

Oekraïne wacht op oordeel over kandidaat-lidmaatschap EU

03:45 | De EU-leiders komen donderdag bijeen in Brussel voor een historische top, roepen de mensen die hen omringen om het hardst. Oekraïne en Moldavië worden als kandidaat-lid aan de unie geklonken, daar twijfelt niemand meer aan. Ook in de toetreding van een aantal Balkanlanden die nog op het EU-lidmaatschap wachten komt mogelijk eindelijk wat schot.

Het was drie maanden geleden nog ondenkbaar dat Oekraïne kandidaat-lid van de EU zou worden, brengen hoge EU-diplomaten in herinnering. Maar de laatste reserves van landen als Nederland zijn razendsnel weggesmolten nu Oekraïne bruter en bruter wordt belaagd door Rusland en het snakt naar de verzekering dat zijn toekomst in het Westen ligt. Al voor de EU-top begint, maakt geen lidstaat volgens ingewijden meer bezwaar. Ook niet tegen de kandidaat-status voor buurland Moldavië en het uitzicht daarop dat Brussel Georgië wil bieden, trouwens.

Producten Heineken en Unilever ondanks boycot te koop in Rusland

01:30 | Heineken stopte eerder helemaal in Rusland. Unilever legde de export naar het land stil. Toch zijn hun producten daar nog gewoon verkrijgbaar, want ze worden volop aangeboden op Ruslands grootste webwinkel Wildberries. Dat blijkt uit onderzoek van BNR. Volgens de merken komen de producten via een omweg in Rusland terecht.

BNR keek in hoeverre producten van bedrijven met een AEX-notering nog via Wildberries verkrijgbaar zijn. Door de oorlog in Oekraïne besloten veel bedrijven om hun producten niet meer aan Rusland te leveren, zo trok biermerk Heineken zich na wekenlange druk volledig terug. Maar e-commerce gigant Wildberries verkoopt nog gewoon Heineken en Amstel bier, ontdekte BNR. Het bedrijf vervulde vorig jaar meer dan 800 miljoen bestellingen en wordt gezien als het Russische Amazon.

Gerelateerde artikelen