Internationaal7 jul '22 19:18

Hoe het kaartenhuis van 'rockster' Boris Johnson ineenstortte

Auteur: Remy Kock

Het onvermijdelijke aftreden van Boris Johnson ligt nu dan écht op de rol. Hoewel de Britse staatsman - vooralsnog - tot de herfst premier blijft in afwachting op een opvolger, kondigde hij vandaag zijn ontslag aan. Maar, hoe stortte het kaartenhuis van de demissionaire premier in?

Verschillende media spreken gekscherend over 7 juli 2022 als B-day, de dag waarop Boris Johnson het leiderschap van zijn Conservatieve partij neerlegde. Nog geen drie jaar na zijn aantreden. Volgens Groot-Brittannië-correspondent Lia van Bekhoven mag er gerust gesproken worden van een psychodrama. 'Maar dat is al zo sinds hij aantrad', stelt ze. 'Vergeet niet dat Johnson niet moet aftreden vanwege de Britse politiek of een richtingenstrijd of verschil in zienswijze, het gaat puur en alleen om de persoon Boris Johnson. Hij is op den duur gestruikeld over zijn gebrek aan integriteit, de leugens die hij verspreidde, de keren dat hij het publiek en zijn eigen collega's misleidde.'

Lees ook | Hoe financiële markten reageren op het vertrek van Johnson

Van Bekhoven krijgt daarin bijval van Benjamin Livestro, die in 2010 meewerkte aan de campagne van de Britse Conservatieven en Johnson van dichtbij meemaakte. 'Ten dele klopt dat wel. Het is zijn karakter dat maakt dat hij hier niet mee om kon gaan. Dat maakt hem anders dan onze eigen premier, die ook heel veel schandalen heeft, maar die voelt ze altijd wel aankomen en hij weet dan ook precies hoe hij ermee om moet gaan. Dat is Johnson helaas niet gegeven. Aan de andere kant is het ook zo dat het zijn partij was die hem heeft laten zitten, en hem ook verkozen heeft. En het is vooral zijn partij geweest die - in een koude calculatie - gewoon gekeken heeft naar de peilingen en zag dat de laatste twee tussentijdse verkiezingen verloren gingen.'

Rockster

En precies diezelfde Conservatieven die hem de afgelopen weken lieten vallen behandelden hem in 2010 nog als een ware rockster, zo herinnert Livestro zich. 'Het is gek om dat nu voor te stellen eigenlijk', vervolgt hij. 'Hij kwam af en toe langs op het Conservative Campaign Headquarters, een normaal kantoorgebouw, maar als-ie dan langskwam verzamelde dat hele kantoor zich rond hem en dan hield hij een speech. Op precies dezelfde wijze, ondanks dat er geen camera's waren of mensen die het eventueel zouden lekken. Dat was toen de mentaliteit niet. Maar hij deed toen precies hetzelfde als hoe hij vandaag achter het katheder stond en een idiote speech hield.'

Lees ook | 'Johnson maakt steeds meer zaken kapot'

Livestro schuwt het woord 'idioot' niet als het om de speech van Johnson gaat: 'Hij heeft namelijk nooit écht gezegd van 'ik ga weg'. Verder stak hij vooral de loftrompet op zichzelf af en sneerde hij tussendoor wat naar zijn partijgenoten. Weinig premierwaardig, maar dat zijn we ook niet van hem gewend natuurlijk.'

Winnaar

Dat 'weinig premierwaardige' maar vaak wel charmante optreden van Johnson zorgde af en toe voor een verblindend effect denkt Livestro, al stelt hij tevens dat het een ook een gecalculeerd risico was. 'De man was een winnaar, en hoewel zijn gebrek aan moraliteit decennia geleden al begon, maar voor mij was een van zijn belangrijkste krachten dat hij nooit een fel tegenstander van de Europese Unie was. Daar zag hij echter wel zijn eerste grote winst in, om die Brexit-deal te ondersteunen. Dat maakte allemaal deel uit van zijn plan naar binnen, iets wat hij altijd heel erg goed deed. En als je dus wint, heb je heel veel vrienden - zoals in alle landen waar democratie is. Maar als je dreigt te verliezen, dan verlies je die ook heel snel weer.'

Mandaat

Hoewel Johnson zich in zijn afscheidsspeech meermaals beriep op het feit dat hij een enorm mandaat achter zich had - waarmee de Conservatieven een absolute meerderheid behaalden in het Britse Lagerhuis - benadrukt Livestro dat dat mandaat eigenlijk uit elkaar is gevallen. 'Natuurlijk zeggen politieke polls ook niet alles, maar sinds Partygate begon te rollen in november is het allemaal bergafwaarts gegaan voor hem.'

Van Bekhoven vraagt zich dan ook hardop af of het realistisch is dat Johnson tot de herfst als premier aanblijft na zijn aftreden als partijleider van de Conservatieven. 'Als je hoort hoe er in de fractie gepraat wordt over de mogelijkheid dat hij blijft zitten totdat er een opvolger gevonden wordt - en dan praten we misschien over oktober - dan is duidelijk dat veel fractieleden dat té lang vinden. Technisch gezien kan het wel, er is geen regel die stelt dat hij wegmoet, dus hij kan maanden blijven zitten.'

Nooit eerder gezien

Ze stelt tevens dat het niet eerder gebeurd is dat een aftredend partijleider aanblijft als premier. 'Bij de doorsnee politicus die aftreedt - of je nu kijkt naar Theresa May of David Cameron - vertrekken ze ook als premier. Maar Boris Johnson doet het anders. Hij gaat actief door met besturen en houdt zich niet aan de gebruiken. Dat zorgt voor angst bij fractieleden; dat hij niet de tijdelijke waarnemer is die hij nu pretendeert te zijn, maar echt beslissingen gaat nemen. Bijvoorbeeld over de Noord-Ierse grens of over de EU.'

Lees ook | Dit zijn de mogelijke opvolgers van Boris Johnson

En zomaar een nieuwe premier uit de hoge hoed toveren, zal de Conservatieve partij ook niet lukken, zo denkt Livestro. 'Ik denk dat het erg lastig gaat worden, en in mijn beleving is dat ook precies waar Johnson op gokt op dit moment. Dat is waarom hij niet direct zijn biezen gepakt heeft; omdat het zo'n chaos in die partij is. Ze moeten nu dus een enorme beslissing nemen en als ze dat niet doen, kan Johnson blijven zitten. Dan zou alles nog kunnen gebeuren, en dat zal deze week zijn.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen