Internationaal13 jul '22 19:04

Liveblog | Noord-Korea erkent rebellenrepubliekjes; Optimisme over graandeal Oekraïne en Rusland

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 140 van de oorlog in Oekraïne. Turkije, Rusland, Oekraïne en de VN gaan vandaag in gesprek over de export van graan uit Oekraïne. Volg hier het liveblog.

Gazprom twijfelt over heropenen Nord Stream

19:04 | Gazprom kan niet garanderen dat de Nord Stream gaspijplijn na het groot onderhoud weer werkt. Het Russische staatsgasbedrijf heeft dat woensdag laten weten omdat het nog geen documenten heeft gezien waarmee een gasturbine die door Siemens in Canada werd onderhouden kan worden teruggegeven aan Rusland. Volgens Gazprom is die turbine noodzakelijk voor de veilige werking van gasleiding.

De Nord Stream pijplijn tussen Rusland en Duitsland staat al weken in de belangstelling. Rusland verlaagde de gasdoorvoer tot 40 procent van de normale hoeveelheid. Daarvoor voerde het de ontbrekende turbine als reden aan, maar Duitsland verweet Rusland politieke spelletjes. Volgens Berlijn heeft Gazprom nog een reserveturbine om de gastoevoer te kunnen garanderen. Desondanks zette Duitsland zich in om de turbine uit Canada terug te krijgen. Dat land stemde daar, ondanks druk vanuit Oekraïne, mee in en maakte daarmee een uitzondering op de eigen sancties tegen Rusland.

Ondertussen ging Nord Stream deze week dicht voor gepland onderhoud. De vrees bestaat dat na dat onderhoud de gastoevoer niet meer wordt hervat. De mededeling van Gazprom wakkert die vrees verder aan.

Noord-Korea erkent ‘republiekjes’ in Oost-Oekraïne

17:10 | Noord-Korea heeft de twee door Rusland gesteunde zelfverklaarde ‘volksrepublieken’ in Oost-Oekraïne erkend als onafhankelijke staten. Noord-Korea is na Rusland en Syrië het derde land dat de afgescheiden staatjes Donetsk en Loehansk erkent.

Donetsk-leider Denis Poesjilin liet via berichtendienst Telegram weten te hopen op vruchtbare samenwerking met Noord-Korea en meer handel. Zijn ambassade in Moskou plaatste een foto van een ceremonie waarop de Noord-Koreaanse ambassadeur in Rusland een erkenningscertificaat overhandigt aan de gezant van Donetsk.

De ambassade van Noord-Korea in Moskou bevestigde later de onafhankelijkheid van beide staatjes te hebben erkend.

EU wil niet onderhandelen over Kaliningrad

15:27 | De Europese Commissie spreekt tegen dat zij met Rusland onderhandelt over het vervoer van goederen naar het door de EU omsloten Kaliningrad. Rusland zei eerder op de dag 'vorderingen' te verwachten om de ruzie over de gevolgen van EU-sancties voor de enclave op te lossen.

Rusland klaagt dat Litouwen goederen bestemd voor Kaliningrad niet langer doorlaat. Het EU-land zou verder gaan dan de sancties voorschrijven en het spoorwegvervoer tussen Ruslands belangrijke marinehaven aan de Oostzee en het moederland afknijpen.

De commissie zoekt volgens EU-bronnen naar manieren om de enclave wat te ontzien, omdat de sancties bedoeld zijn om de Russische export te treffen. Maar dat ligt gevoelig, omdat de EU niet wil toegeven aan ongegronde Russische klaagzangen en dreigementen.

'Uiteraard onderhandelen we hierover niet met Rusland', laat de commissie weten. 'We hebben helemaal niets met Rusland onderhandeld.'

Optimisme over graandeal Oekraïne en Rusland

14:01 | Militaire delegaties uit Oekraïne en Rusland zijn samen met vertegenwoordigers van Turkije en de Verenigde Naties in Istanbul in discussie gegaan over de veilige export van Oekraïens graan, aldus een Turkse regeringsfunctionaris. De oorlog in Oekraïne verhindert de export en de Turkse president Erdogan heeft zich al geruime tijd ingespannen om een akkoord met Moskou en Kiev te regelen over veilige vaarroutes voor vrachtschepen over de Zee van Azov en de Zwarte Zee.

Zo moeten bijvoorbeeld routes mijnenvrij worden en moeten vrachtschepen kunnen worden geëscorteerd en geïnspecteerd door marines van andere landen. Turkije is een van de landen die daar schepen voor hebben aangeboden. Nederland heeft de Turkse regering eind juni laten weten bereid te zijn mijnenvegers te sturen.

In Istanbul heerst optimisme, omdat Oekraïners en Russen uiteindelijk aan één tafel zijn aangeschoven om over de kwestie mogelijk spijkers met koppen te slaan. Het is ook de eerste bijeenkomst sinds 29 maart dat onderhandelaars van beide partijen in persoon overleggen.

De twee landen zijn samen goed voor zeker een derde van de wereldproductie van tarwe. De blokkade van Oekraïense havens en volgens Moskou de sancties tegen Rusland beroven de wereldmarkt van onder meer veel graan, zonnebloemolie, kunstmest en allerlei grondstoffen. Het voornaamste doel is de haven van Odessa weer te laten functioneren. Dat is verreweg de grootste haven van het land en die is ook in Oekraïense handen. Daar ligt naar schatting 20 miljoen ton graan in silo's te wachten.

De Turkse minister van Defensie Hulusi Akar zei dinsdag tegen Turkse media dat hij met zijn Oekraïense en Russische collega's Oleksi Reznikov en Sergej Sjojgoe over de graanexport heeft gesproken. En dat president Erdogan hier al lang diplomatiek mee bezig is. 'Na de gesprekken zal het graan dat in Oekraïense havens ligt te wachten, veilig over zee naar de internationale markten worden verscheept.'

De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba zei tegen de Spaanse krant El País dat 'Oekraïne nog maar twee stapjes verwijderd is van een overeenkomst met Rusland over de uitvoer van Oekraïens graan naar de internationale markten'. Het Russische persbureau RIA Novosti berichtte dat diplomatieke bronnen zeiden dat "de kans op een akkoord vrij groot is.'

Volgens Moskou wil Rusland de export van Oekraïense tarwe helemaal niet tegenwerken en zorgen de Oekraïense strijdkrachten zelf voor veel problemen. Zo zouden ze havens met mijnen onbereikbaar hebben gemaakt. Koeleba bestrijdt dat en stelt dat Rusland het enige probleem is. Rusland wil ondertussen de eigen export opschroeven en eist intrekking van internationale sancties.

Nederland helpt bij afnemen Oekraïense toelatingsexamens

13:39 | Nederlandse onderwijsinstellingen gaan helpen bij het organiseren van toelatingsexamens voor het hoger onderwijs in Oekraïne. Het kabinet gaat daarmee in het op een verzoek van de Oekraïense onderwijsminister.

Minister Robbert Dijkgraaf (Onderwijs) laat dat woensdag aan de Tweede Kamer weten. Eerder besloot het Oekraïense ministerie van Onderwijs al om toelatingsexamens voor het hoger onderwijs buiten Oekraïne te laten plaatsvinden. In totaal hebben 590 kandidaten zich aangemeld voor de examens, die plaatsvinden in juli en augustus.

Volgens Dijkgraaf wordt er momenteel gekeken naar hoe de examens mogelijk gemaakt kunnen worden. Dat gebeurt in samenspraak met het Nederlandse hoger onderwijs en de Oekraïense ambassade. Een aantal onderwijsinstellingen zou al hebben aangegeven mee te willen werken.

IEA: Rusland verdient meer aan export olie dankzij hoge prijzen

12:26 | Rusland heeft in juni meer verdiend met de export van olieproducten dankzij de hoge prijzen, ondanks een lagere uitvoer. Dat meldde het Internationaal Energie Agentschap (IEA). Volgens het IEA verdiende Rusland vorige maand 20,4 miljard dollar met de export van ruwe olie en petroleumproducten naar het buitenland.

De dagelijkse hoeveelheid geëxporteerde olieproducten ging wel met een kwart miljoen vaten omlaag naar 7,4 miljoen vaten ten opzichte van mei, aldus het IEA. Daarmee zakte de export naar het laagste niveau sinds augustus vorig jaar. Vanwege de oorlog in Oekraïne kopen westerse landen en bedrijven steeds minder olie van Rusland. Daar staat tegenover dat Rusland wel meer olieproducten naar het Midden-Oosten exporteert. Dit is overigens maar een fractie van de totale Russische olie-export.

Dankzij de hoge prijzen verdiende Moskou in juni met de olie-export volgens het IEA 700 miljoen dollar meer dan in mei. Het totaalbedrag van 20,4 miljard dollar is volgens het agentschap 40 procent hoger dan het maandelijkse gemiddelde van vorig jaar.

Oekraïense vluchtelingen denken voorlopig niet terug te kunnen

12:23 | De meerderheid van de Oekraïense vluchtelingen wil zo snel mogelijk terug naar huis, maar denkt ook dat een terugkeer voorlopig nog niet mogelijk is. In een enquête van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR spreekt twee derde van de vluchtelingen de verwachting uit dat de situatie in Oekraïne de komende maanden nog niet veilig genoeg zal zijn.

Slechts 16 procent van de ondervraagden is van plan binnen twee maanden weer naar huis te gaan. De meesten van hen komen uit het westen van het land of uit de gebieden rond Kiev. Vooral in het oosten wordt nu nog zwaar gevochten tussen het Oekraïense en Russische leger. De mensen die nog niet terugkeren wachten tot de situatie verbetert of de gevechten helemaal ophouden.

Volgens UNHCR zijn er momenteel 5,6 miljoen Oekraïense vluchtelingen opgevangen in heel Europa. De vluchtelingenorganisatie heeft sinds het begin van de oorlog ook al 3,3 miljoen mensen geregistreerd die de grens richting Oekraïne juist weer overgingen. Bij die telling zijn zowel mensen die permanent als die tijdelijk teruggingen meegenomen. De meeste vluchtelingen zijn vrouwen en kinderen, omdat mannen tussen de 18 en 60 jaar kunnen worden opgeroepen voor het leger en daarom in Oekraïne moeten blijven.

Rechtszaak over Canadese teruggave turbine voor Nord Stream

11:05 | Een Oekraïense belangengroep is van plan een rechtszaak aan te spannen tegen de Canadese overheid, vanwege het besluit om een turbine die wordt gebruikt voor de belangrijke gaspijpleiding Nord Stream 1 terug te geven aan Duitsland. Die turbine werd door het Duitse industrieconcern Siemens in Canada onderhouden.

Zondag werd bekend dat Canada de turbine teruggeeft, ondanks bezwaren van Oekraïne. De gerepareerde turbine gaat eerst naar Duitsland en wordt daarna aan het Russische staatsgasconcern Gazprom teruggegeven. Volgens Kiev is dat een schending van de sancties tegen Rusland. Duitsland wilde echter een uitzondering hierop om te voorkomen dat de gaslevering helemaal stilvalt. Canada heeft ingestemd met die uitzondering. De turbine werd voor het ingaan van de sancties naar Canada vervoerd.

De groepering Ukrainian World Congress wil nu via de rechter afdwingen dat er een herziening komt van het besluit van Canada om de turbine terug te geven. Volgens de groep is de uitzondering die Canada maakt "totaal onacceptabel" en zijn er alternatieven voor Duitsland om gas te krijgen, waaronder via een Oekraïense pijplijn.

Momenteel wordt het jaarlijkse onderhoud uitgevoerd aan Nord Stream 1 waardoor er tijdelijk geen gas gaat via de pijpleiding die loopt van Rusland naar Duitsland via de Oostzee. Eerder had Moskou de leveringen van gas via Nord Stream 1 al verminderd, naar eigen zeggen vanwege technische problemen. Er is nu vrees dat Moskou na afloop van dat onderhoud de gasleveringen volledig stilzet als vergelding voor de Duitse steun aan Oekraïne en de westerse sancties tegen Rusland vanwege de oorlog.

'Echte Oekraïense tegenoffensief moet nog beginnen'

10:50 | Oekraïne is naar eigen zeggen een tegenoffensief begonnen in de zuidelijke regio Cherson. Volgens de regering in Kiev is in bezet gebied een Russisch wapendepot opgeblazen met behulp van een Amerikaans raketsysteem. De regering heeft nogmaals aangekondigd de bezette gebieden in het land te gaan heroveren. 'Het moet nog wel echt beginnen,' aldus geopolitiek analist Alex Krijger.

Uit de laatste ontwikkelingen in de oorlog is volgens Krijger wel al duidelijk te zien dat de westerse wapenleveranties effect hebben. 'We zien op beelden dat de Oekraïners erin slagen om de Russen tot steeds dieper achter de linies te raken. Dat is echt dankzij die Amerikaanse en Britse wapenleveranties. De HIMARS en houwitsers. Ze raken nu doelen zoals munitiedepots en commandocentra, die soms wel 50 tot 60 kilometer achter het front liggen.'

Brazilië wil grote hoeveelheid Russische diesel kopen

06:30 | De Braziliaanse minister van buitenlandse zaken Carlos França heeft gezegd dat zijn land zoveel diesel van Rusland zou willen kopen als mogelijk is. França noemde Rusland een 'strategische partner' en benadrukte dat Braziliaanse een grote behoefte aan diesel heeft.

De minister reageerde met zijn uitspraak op uitlatingen die de Braziliaanse president Jair Bolsonaro maandag had gedaan. Bolsonaro zei dat Brazilië een 'deal' met Rusland had en dat Russische diesel al binnen 60 dagen het land zou kunnen bereiken. Eerder zei de president al dat Brazilië op het punt stond om 'goedkopere' diesel uit Rusland te halen.

Turkije, Rusland, Oekraïne en VN om tafel over graanexport

06:20 | Oekraïne, Rusland, Turkije en de Verenigde Naties gaan in de Turkse stad Istanbul in gesprek over de export van graan uit Oekraïne. Rusland en Oekraïne behoren tot de grootste graanproducenten ter wereld. De oorlog in Oekraïne heeft een schaarste veroorzaakt.

De blokkade van Oekraïense havens en de financiële sancties tegen Rusland hebben ervoor gezorgd dat er minder tarwe en kunstmest op de markt komt.

Turkije heeft goede banden met zowel Oekraïne als Rusland. De drie landen spraken maandag al over mogelijke veilige vaarroutes door de Zwarte Zee. Die moeten zorgen dat vrachtschepen uit Oekraïne alsnog kunnen graan kunnen vervoeren.

Gerelateerde artikelen