Internationaal14 jul '22 17:30

Turkije: deal over uitvoer graan Oekraïne

Auteur: BNR Webredactie

Turkije meldt dat er een overeenkomst is over veilige exportroutes van Oekraïens graan over zee. Onder leiding van Turkije en de VN hebben de strijdende partijen daarmee de al maanden durende impasse over graanexport doorbroken. Volgende week moet de deal verder worden uitgewerkt en worden ondertekend.

Foto van de onderhandelingen over graanexport tussen de vier partijen in Istanboel.
Foto van de onderhandelingen over graanexport tussen de vier partijen in Istanboel. (ANP / EPA)

Er zijn volgens BNR's buitenlandcommentator Bernard Hammelburg vier partijen in deze deal, naast Rusland en Oekraïne dus ook Turkije en de VN. De contouren van de deal zijn inmiddels wel bekend. 'Het idee is om in elk geval volgens een bepaald protocol en een toezichtorganisatie waar ze allemaal inzitten te zorgen dat het graan het land uit kan en via een beschermde en uitgestippelde route zijn weg kan vinden.'

In zijn nachtelijke speech zei de Oekraïense president Zelenski met voorzichtig optimisme dat 'de Oekraïense delegatie hem had ingelicht dat er vooruitgang is en dat de details in de komende dagen overeengekomen worden met de Secretaris-generaal van de VN'. Volgens Turkije-correspondent Rob Vreeken is deze diplomatieke stap dan ook behoorlijk groot. 'Opeens gebeurt er toch iets.’

Er is veel aan gelegen om tot een deal te komen. Oekraïne is een van de grootste graanproducenten ter wereld en met het uitblijven van de Oekraïense graanexport dreigt er in delen van de wereld een grote hongersnood.

Maar volgens Menno Middeldorp van RaboResearch is het nog niet te laat. ‘Er zit nog een deel van de vorige oogst vast, het staartje van vorig jaar. Het is dus eigenlijk veel belangrijker of de oogst die nu begint geëxporteerd kan worden en of het graan dat er al was in de opslag er ook uit kan. Dat gaat toch wel om aanzienlijke hoeveelheden.’

Twintig schepen

Turkije, dat al sinds het begin van de oorlog een bemiddelende rol probeert te spelen, is volgens Hammelburg zo overtuigd dat de overeenkomst stand gaat houden, dat het de afgelopen dagen al twintig schepen heeft klaargelegd voor de export van graan.

Volgens Middeldorp ziet Turkije nu voor zichzelf een belangrijke rol. ‘De uitdaging is niet zozeer logistiek, maar de uitdaging is het vertrouwen van alle partijen te behouden. Als er een incident is waar Rusland het niet mee eens is, zou dat de boel kunnen torpederen. Dat is hier meer het issue. Ook zie je dat de marktreactie heel lauw was. Gebaseerd daarop zou je ook concluderen dat men een beetje sceptisch is of dat wel gaat werken, of alle partijen in alle tijden het vertrouwen in elkaar houden', aldus Middeldorp.

Belang van Rusland

Hammelburg denkt dat Rusland er ook veel belang bij heeft dat er een deal komt. 'Ze willen niet de naam hebben dat ze honger in de wereld veroorzaken en vooral niet in Afrika. In Afrika hebben ze van heel veel landen steun.'

Heel veel Afrikaanse landen zijn historisch gezien behoorlijk pro-Russisch volgens Hammelburg omdat de toenmalige Sovjet-Unie heel actief was in het steunen van Afrikaanse onafhankelijkheidsbewegingen. 'Dat zijn ze niet vergeten, dus Rusland heeft zonder er veel voor te doen altijd al een redelijk goede naam. Toen Zelenski een paar weken geleden de Afrikaanse Unie toesprak, schakelden slechts 4 van de 55 leden in om te luisteren.' Dat zijn volgens hem voor Rusland signalen waar het land rekening mee moeten houden. 'Zij hebben een belang om te zorgen dat Afrika zegt, heel goed Rusland.'

Volgens Middeldorp probeerde Rusland het Westen nog de schuld te geven, maar dat werkt niet. 'Nu moeten ze op deze manier meewerken.'

Voor de Turken en president Erdogan staat er ook iets op het spel. 'Voor de Turken vooral de eigen voedselvoorziening. Voor Edorgan is dit politiek ook gunstig. Hij probeert al jaren – en vaak ook met succes - een rol te spelen op het internationale toneel. Daar past dit perfect in. Ook met het oog op de verkiezingen volgend jaar in Turkije', aldus Vreeken.

Lees ook | 'Oekraïne in staat om nu een ander soort oorlog te voeren'

Gerelateerde artikelen