Internationaal21 jul '22 12:13

Liveblog | Turkije optimistisch over Russische deelname aan graandeal

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 147 van de oorlog in Oekraïne. Volg in dit liveblog de laatste updates over de oorlog in Oekraïne en de gevolgen daarvan.

A view of the destroyed Fabrika shopping mall in the city of Kherson on July 20, 2022, amid the ongoing Russian military action in Ukraine.
A view of the destroyed Fabrika shopping mall in the city of Kherson on July 20, 2022, amid the ongoing Russian military action in Ukraine. (ANP / AFP)

Turkije optimistisch over Russische deelname aan graandeal

11:34 | De Turkse buitenlandminister Mevlut Cavusoglu zegt 'optimistisch' te zijn dat snel met Rusland een deal wordt gesloten over de export van Oekraïens graan. Russische oorlogsschepen blokkeren de Oekraïense havens aan de Zwarte Zee, waardoor tot 25 miljoen ton tarwe en ander graan het land niet verlaten.

De uitlatingen van Cavusoglu komen een dag nadat de Russische president Vladimir Poetin een nieuwe voorwaarde stelde voor hervatting van de export. Poetin wil dat de beperkingen op de export van Russisch graan worden opgeheven.

'Wanneer we dit probleem oplossen, wordt niet alleen de weg vrijgemaakt voor de export van graan en zonnebloemolie uit Oekraïne, maar ook voor producten uit Rusland', zei Cavusoglu. 'Hoewel deze producten niet door sancties worden getroffen, zijn er blokkades voor het maritieme export en het verzekerings- en bankwezen. De Verenigde Staten en de EU hebben beloofd deze op te heffen.'

De Russische invasie heeft geleid tot stijgende voedselprijzen wereldwijd, omdat zowel Rusland als Oekraïne belangrijke graanproducenten zijn. De landen spraken elkaar vorige week in Turkije over de Oekraïens graanexport, samen met vertegenwoordigers van Turkije en de Verenigde Naties. Er werd een conceptakkoord opgesteld over veilige exportroutes. De ondertekening zou deze week moeten volgen, na een nieuwe ontmoeting tussen de landen.

Meer geld Defensie voor materieel, maar hindernissen bij aanschaf

07:27 | Na jaren van bezuinigingen heeft de Nederlandse krijgsmacht er miljarden bij gekregen, maar bij de aanschaf van materieel om tekorten weg te werken, loopt Defensie tegen meerdere problemen aan. Dat zegt staatssecretaris Christophe van der Maat (Defensie) in een interview met het AD.

Voor het eerst in jaren heeft Defensie er serieus meer geld bijgekregen, mede als gevolg van de invasie van Rusland in Oekraïne. 'Defensie heeft er nu bijna van de ene op de andere dag 40 procent van het totale budget bij', zegt Van der Maat.

Toch is het niet eenvoudig om tekorten aan munitie en ander materieel weg te werken, aldus de staatssecretaris tegen het AD. Van der Maat legt uit dat hij te maken heeft met drie grote hindernissen in de uitvoering. Zo verwijst hij onder meer naar de lange levertijden. 'Daar kan ik ook niks aan doen. Nu de wereldwijde vraag omhoogschiet, lopen in de defensie-industrie al die productielijnen vol. De omgevingsruimte: stikstof, geluid. We hebben 500 miljoen euro naar voren gehaald om munitie te bestellen, maar dat moet straks wel ergens veilig kunnen liggen. We zien nu op een paar plekken dat er misschien wel een gebouwtje bij moet.' Verder stipt hij de krappe arbeidsmarkt aan, waardoor het moeilijk is nieuwe mensen te werven.

Volgens voorzitter Jean Debie van militaire vakbond VBM zijn de levertijden van munitie altijd al vrij lang, namelijk zo'n drie tot vijf jaar. Volgens hem werd er drie tot vijf jaar geleden nog flink bezuinigd op defensie. De vakbondsvoorzitter zegt dat er daarom sowieso wat tijd overheen gaat voordat de voorraden weer op sterkte zijn. Toch is de situatie wel verbeterd ten opzichte van een paar jaar geleden. 'Voorheen moesten militairen tijdens oefeningen 'pang pang' roepen. Tegenwoordig kunnen militairen wel trainen met scherpe munitie voor lichte wapens', aldus Debie.

Van der Maat gaat in het gesprek met het AD ook in op de levering van materieel aan Oekraïne. 'Eerst gaven we materieel weg dat we 'over' hadden, wat we zelf niet meer zouden gebruiken. Daarna hebben we Oekraïne geholpen met de aanschaf van materieel als een soort verbindingsofficier. Vervolgens was er materieel en munitie dat we konden missen. Maar bij de pantserhouwitsers zie je al de impact op onze eigen geoefendheid. De vraag of de krijgsmacht dat wel aankan, houdt ook militairen bezig.'

Debie merkt dat er zorgen zijn bij Nederlandse militairen die werken met pantserhouwitsers. 'De houwitsers die naar Oekraïne zijn gestuurd zijn operationele wapens, wapens waar de Nederlandse militairen mee trainen.' Wel begrijpt Debie het dilemma waar de politiek en de krijgsmacht mee te maken hebben. ´Uitleveren gaat ten koste van training, maar het betreft hier een uitzonderlijke situatie. Er is alles aan gelegen om te voorkomen dat Oekraïne overlopen wordt door de Russen.'

De staatssecretaris wijst er in de krant op dat er een moment komt 'dat de behoefte en de wens om Oekraïne te steunen er wel is' maar dat het steeds spannender begint te worden wat Nederland nog kan doen voor Oekraïne. 'De impact op onszelf zal steeds groter worden.'

Er stroomt weer gas door Nord Stream 1

06:44 | Rusland heeft de gasleveringen via de Oostzeepijpleiding Nord Stream 1 weer hervat. Dat meldt Nord Stream AG tegen het Duitse persbureau DPA. De belangrijkste gasverbinding naar Europa was tien dagen dicht vanwege onderhoud. De Europese Commissie hield er rekening mee dat Nord Stream 1 ook na het onderhoud dicht zou blijven.

Het is nog afwachten hoeveel gas Rusland zal leveren nu de pijpleiding weer is geopend. Vlak voor de tijdelijke sluiting op 11 juli leverde het Russische staatsgasbedrijf Gazprom slechts 40 procent van de maximale capaciteit, en de verwachting is dat na de heropening nog minder gas richting de Europese Unie zal stromen.

'Poetin gebruikt dit als wapen', zegt energiedeskundige Remco de Boer. 'Hij wil verdeeldheid zaaien, onzekerheid in Europa. Economische schade toebrengen, en politieke instabiliteit. Hij heeft nu al aangekondigd dat er waarschijnlijk volgende week weer een probleem is, en zo hobbelen we de winter in. En zijn we genoeg voorbereid? Nee, nog steeds niet. We zitten helemaal klem, al doen we er van alles aan. Poetin bereikt op dit moment zijn doel van onzekerheid, onduidelijkheid, en instabiliteit in Europa.'

Krijgsmacht bereikt grens: 'nee' verkopen aan Oekraïne dreigt

03:32 | Nederland bereikt de grens van wat het nog kan doen om Oekraïne met militair materieel te steunen. De magazijnen van Defensie raken leeg, ondanks de miljarden die de krijgsmacht erbij heeft gekregen. Dat zegt staatssecretaris Christophe van der Maat (Defensie, VVD) in een interview met het AD. 'We komen op een punt dat de behoefte en de wens om Oekraïne te steunen er wel is, maar onze garage niet oneindig vol is. Het begint steeds spannender te worden wat we nog kunnen doen.'

Als voorbeeld noemt Van der Maat de Nederlandse pantserhouwitsers, achttien in totaal, die aan het Oekraïense leger werden gegeven. "Dan zie je al de impact op onze eigen geoefendheid."

De bewindsman spreekt van 'een dilemma'. 'Hoe ver ben je bereid te gaan? Daar is geen easy answer op.' Van der Maat wijst erop dat de oorlog in Oekraïne ook 'rechtstreeks onze belangen' raakt.

CIA-directeur: ongeveer 15.000 Russen gedood in Oekraïne

01:50 | De Verenigde Staten schatten het aantal Russische doden in Oekraïne op ongeveer 15.000. Nog eens 45.000 Russische militairen zijn tijdens de strijd in het buurland gewond geraakt, zegt CIA-directeur William Burns woensdag. Hij waarschuwt dat ook Oekraïne aanzienlijke verliezen heeft geleden.

Moskou heeft sinds het begin van de oorlog op 24 februari benadrukt dat alles volgens plan verloopt in de 'speciale militaire operatie' in Oekraïne. Critici en buitenlandse militaire deskundigen wijzen er echter op dat Rusland de afgelopen maanden mogelijk aanzienlijk meer soldaten en materieel heeft verloren dan officieel wordt erkend.

De Russen geven niet of nauwelijks informatie over de verliezen die ze hebben geleden in Oekraïne. Op 25 maart werd door Moskou gemeld dat er 1351 Russische militairen waren gesneuveld, sindsdien zijn er geen updates meer gegeven. De regering in Kiev zei in juni dat er dagelijks honderd tot tweehonderd Oekraïense strijders omkomen, maar het exacte aantal Oekraïense slachtoffers is onbekend.

De Russische minister Sergej Lavrov van Buitenlandse Zaken meldde woensdag dat de doelen van het land verder gaan dan alleen de Donbas-regio, in het oosten van Oekraïne. Ook andere gebieden in het land moeten worden veroverd, aldus Lavrov.

Volgens Burns wijst de concentratie van troepen van het Russische leger in de Donbas er op dat ze harde lessen hadden geleerd uit de mislukkingen aan het begin van de campagne, toen de aanval op Kiev stokte. 'In zekere zin is wat het Russische leger nu heeft gedaan zich terugtrekken naar een meer comfortabele manier van oorlog voeren. Ze gebruiken hun voordelen en langeafstandsvuurkracht om Oekraïense doelen effectief te vernietigen en om de zwakheid in mankracht te compenseren die ze nog steeds ervaren', zei Burns.

Zelenski: Rusland gebruikt Oekraïne als militaire proeftuin

Rusland gebruikt Oekraïne als proeftuin voor mogelijke verdere aanvallen op andere Europese landen, zegt de Oekraïense president Volodimir Zelenski. 'Rusland test in Oekraïne alles wat tegen andere Europese landen kan worden gebruikt', aldus Zelenski woensdag in zijn videotoespraak. 'Het begon met gasoorlogen en eindigde met een grootschalige invasie, met raketterreur en verbrande Oekraïense steden.'

Oekraïne moet Rusland ook verslaan zodat andere landen veilig zullen zijn, benadrukt de Oekraïense president. 'Hoe sneller dit gebeurt, hoe minder schade en lijden alle Europese families, alle Europese landen zullen ervaren.'

Zelenski sprak nogmaals zijn dankbaarheid uit voor de HIMARS-raketsystemen die zo'n vijf maanden na het begin van de oorlog door de VS zijn geleverd. Ook drong hij aan op de levering van luchtverdedigingssystemen. Er zijn al afspraken met internationale partners, maar gezien de Russische aanvallen is 'een heel andere snelheid en een heel ander niveau van bescherming' vereist, zegt Zelenski.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen