Internationaal22 jul '22 17:10Aangepast op 22 jul '22 18:57

Liveblog | Kiev en Moskou sluiten graandeal met Turkije en VN

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 149 van de oorlog in Oekraïne. Volg in dit liveblog de laatste updates over de oorlog in Oekraïne en de gevolgen daarvan.

Brandweermannen blussen een brand in een beschadigd schoolgebouw na een Russische raketaanval in de stad Kramatorsk. 21 juli 2022
Brandweermannen blussen een brand in een beschadigd schoolgebouw na een Russische raketaanval in de stad Kramatorsk. 21 juli 2022 (ANP / AFP)

Wereldwijd vreugde over graandeal

18:55 | Wereldwijd is verheugd gereageerd op de overeenkomst die Oekraïne en Rusland vrijdag in Istanbul met Turkije en de Verenigde Naties hebben gesloten, waarmee ze ondanks hun oorlog de uitvoer van graan van Oekraïense havens via de Zwarte Zee garanderen. Tegelijkertijd wordt gewezen op het belang van de daadwerkelijke uitvoering en naleving ervan.

Nederland heeft te weinig installaties voor omzetting lng naar gas

16:45 | Nederland heeft niet genoeg installaties om vloeibaar gemaakt aardgas (lng) om te zetten naar gas voor huishoudens en voor de industrie als Rusland besluit de gaskraan geheel dicht te draaien. Het wordt dan een koude winter en de Nederlandse economie zal dan zwaar worden getroffen. Dat zegt topman Allard Castelein van het Havenbedrijf Rotterdam.

Kiev en Moskou sluiten graandeal met Turkije en VN

16:10 | Oekraïne en Rusland hebben in de Turkse stad Istanbul met Turkije en de Verenigde Naties akkoorden gesloten, waarmee ze de uitvoer van graan van Oekraïense havens over de Zwarte Zee ondanks hun oorlog garanderen. VN-baas Guterres maakte het akkoord bekend.

De VN zullen de operaties die nodig zijn om het akkoord uit te voeren en de vaarroutes veilig te maken, vanuit Istanbul coördineren. Een belangrijke rol zal volgens waarnemers de Turkse marine gaan spelen bij de beveiliging van de vaarroutes en het inspecteren van vrachtschepen. Mogelijk worden andere landen benaderd door de VN om mee te helpen. Nederland heeft eerder mijnenvegers aangeboden.

De oorlog tussen Oekraïne en Rusland is een strijd tussen twee van de grootste graanproducenten ter wereld. Oekraïne kan geen graan uitvoeren door de strijd en Rusland heeft door sancties problemen met het handelsverkeer. De prijzen van onder meer tarwe zijn omhooggeschoten en er dreigen voedseltekorten in grote delen van de wereld. Eritrea bijvoorbeeld importeert ruim de helft van zijn behoefte aan graan uit Rusland en de rest uit Oekraïne. Turkije voert bijna 86 procent van zijn graan uit die twee landen in, Egypte 74 procent, Pakistan ruim 72 procent en Tanzania twee derde van zijn behoefte aan graan.

'Rusland plundert staal uit Oekraïne'

16:05 | Rusland plundert voor 600 miljoen dollar aan staal uit fabrieken en havens in Oekraïne. Dat zegt directeur Yuriy Ryzhenkov van Oekraïens grootste staalbedrijf Metinvest tegen BBC. Metinvest is eigenaar van onder meer de iconische Azovstal-fabriek die het toneel werd van het laatste Oekraïense verzet van de stad Marioepol. Volgens Ryzhenkov wordt het staal uit zijn fabrieken naar Rusland overgebracht en vervolgens doorverkocht op de binnenlandse markt of aan landen in Afrika of Azië. Het staal was deels bestemd voor klanten in de EU en het Verenigd Koninkrijk.

Rusland verlaagt rente tot onder niveau van voor invasie Oekraïne

13:19 | De Russische centrale bank heeft het belangrijkste rentetarief verlaagd tot onder het niveau van voor de invasie van Rusland in Oekraïne. Met de renteverlagingen hoopt de centrale bank de door westerse sancties getroffen Russische economie te ondersteunen.

De rente in het land werd verder teruggeschroefd van 9,5 procent naar 8 procent. Het was de vijfde renteverlaging op rij sinds april. De rentestap was veel groter dan economen hadden voorzien. Zij hadden gerekend op een verlaging met 0,5 procentpunt tot 9 procent.

De centrale bank had al laten weten de rente verder te zullen verlagen en houdt ook nu de deur weer open voor nieuwe verlagingen. De meevallende inflatie in Rusland geeft de centrale bank meer ruimte om de leenkosten terug te schroeven en de economie te stutten.

Eind februari werd de rente in Rusland nog ruim verdubbeld van 9,5 procent naar 20 procent om de koersval van de roebel en de hoge inflatie in het land tegen te gaan. De roebel verloor toen maar liefst 40 procent van zijn waarde door de westerse sancties tegen Rusland na de invasie van Oekraïne op 24 februari. De roebel is inmiddels in waarde hersteld en de rente staat nu weer ruim onder het niveau van voor de oorlog.

De centrale bank verlaagde ook de inflatieverwachtingen voor dit jaar. Nu wordt gerekend op een stijging van het algemene prijspeil van 12 tot 15 procent, tegen een eerdere prognose van 14 tot 17 procent. Ook verwachten de centrale bankiers dat de Russische economie dit jaar minder krimpt dan gevreesd. Voor dit jaar wordt een krimp van 4 tot 6 procent voorzien, terwijl eerder werd uitgegaan van een neergang van 8 tot 10 procent.

Nord Stream weer open, maar Duitsland blijft huiverig voor aankomende winter

12:25 | De afgelopen week heeft Duitsland flink moeten baden in het zweet. Niet per se omdat het 40 graden was, maar omdat de onzekerheid met betrekking tot het onderhoud van de Nord Stream 1-gaspijpleiding de pan uit rees. Inmiddels stroomt er weer gas doorheen, al is het maar 30 procent van de capaciteit. De vraag is nu: blijft dat ook zo?

Hoewel de onzekerheid gedeeltelijk is weggenomen, vrezen veel Duitsers alsnog voor het ergste. 'Duitsland maakt zich echt op voor een zware winter', zo denkt Duitsland-correspondent Derk Marseille. 'Zeker deze eerste, wanneer alle structurele maatregelen die nu genomen kunnen worden om de afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen pas later resultaten opleveren. Voor de rest is het afwachten op wat Poetin en Gazprom doen. Ze zeggen nu dat er sprake is van overmacht, en dat gaat er allemaal toe leiden dat de gasreserves in Duitsland niet op 90 procent zullen komen deze winter.'

Moskou en Kiev bevestigen deelname ceremonie 'graandeal' Istanbul

12:09 | De Russische en de Oekraïense regering hebben bevestigd dat ze deelnemen aan de ceremonie waarmee volgens Turkije in Istanbul een akkoord wordt getekend voor veilige vaarroutes voor vrachtschepen met Oekraïens graan door de Zwarte Zee. De Turkse regering heeft de plechtige ondertekening in aanwezigheid van president Recep Tayyip Erdogan en VN-chef António Guterres enthousiast aangekondigd, maar zonder de inhoud van het akkoord te onthullen.

Uit Kiev en Moskou werd nog weinig vernomen over de aankondiging. Maar op de valreep meldden beide hoofdsteden dat een minister voor de ondertekening onderweg is naar Istanbul. Moskou heeft minister van Defensie Sergej Sjojgoe gestuurd en Kiev de minister van Infrastructuur, Oleksandr Koebrakov .

Het akkoord wordt volgens de plannen om 15.30 uur (Nederlandse tijd) ondertekend. De Turkse regering, die zich lang heeft ingespannen voor dit 'Zwarte Zee Initiatief', heeft een plechtige bijeenkomst georganiseerd in het 19e-eeuwse Dolmabahce Paleis dat aan de zeestraat Bosporus ligt. Door die zeestraat moet straks weer een heleboel Oekraïens graan naar de wereldmarkt varen.

De grote lijnen zijn al uit de eerdere onderhandelingen gesijpeld. Vaarroutes moeten worden vrijgemaakt van mijnen, ladingen van vrachtschepen worden geïnspecteerd, zowel bij het naderen van bijvoorbeeld de haven van Odessa als bij het uitvaren, Rusland misbruikt de veilige vaarroutes niet voor oorlogsdoeleinden en de EU schrapt handelssancties tegen Rusland die een belemmering vormen voor de Russische export van vooral voedsel. Er komt een coördinatiecentrum van de VN in Istanbul voor de uitvoering van alle taken. Er komen 'mechanismen' voor de beveiliging van de hele vaarroute naar de Bosporus.

Turkije heeft aangeboden de marine in te zetten voor onder meer de inspecties van schepen en voor het ruimen van mijnen. Nederland heeft tijdens eerdere onderhandelingen bijna een maand geleden ook mijnenjagers aangeboden voor de missie om de Zwarte Zee voor Oekraïens graan met veilige vaarroutes te heropenen.

Het Kremlin eist wel dat de Europese Unie daadwerkelijk sancties tegen Rusland verlicht en het niet bij toezeggingen of beloftes laat. Regeringswoordvoerster Maria Zacharova zei in Moskou dat er doorgaans jammer genoeg een enorme kloof gaapt tussen de intenties van de EU en de daadwerkelijke stappen die de unie zet. Volgens haar zijn 'de kortzichtige Europese sancties' overigens de voornaamste oorzaak van de voedselcrisis in de wereld.

Rotterdamse haven floreert, mede dankzij doorvoer Russische olie

11:10 | Ondanks de Russische inval in Oekraïne heeft de Rotterdamse haven het eerste halfjaar een grotere overslag dan een jaar geleden. Dat maakte het Havenbedrijf bekend tijdens de presentatie van de halfjaarcijfers. De totale goederenoverslag steeg met 0,8 procent op jaarbasis tot 233,5 miljoen ton.

De stijging is echter kleiner dan die van vorig jaar, wat logisch is: toen herstelde de wereldhandel zich van de coronaklap. In 2021 nam het vervoer van goederen via de haven nog met meer dan 7 procent toe.

De toegenomen overslag komt vooral voor rekening van de export van Russische olie. Schepen vervoerden via Rotterdam 4,3 procent meer ruwe olie die door kleinere tankers uit Rusland naar de haven werd gebracht om daar in grotere bulk de weg naar Azië te vervolgen. Met name India is een grote afnemer van Russische olie. Deze olie valt nog niet onder de EU-sancties, pas later dit jaar wordt een EU-breed importverbod op Russische olie die over zee wordt aangevoerd van kracht.

'Zwarte Zee Initiatief' moet Oekraïense graanexport garanderen

09:30 | De Turkse president Erdogan is er naar het zich laat aanzien samen met de VN in geslaagd Oekraïne en Rusland ervan te overtuigen dat ze zich moeten inspannen om de Oekraïense graanexport ondanks de oorlog mogelijk te maken. In het Dolmabahce Paleis aan de Bosporus in Istanbul zetten volgens de Turkse regering alle betrokkenen om 15.30 uur hun handtekening onder het Zwarte Zee Initiatief. Het paleis staat aan de zeestraat waar volgens de akkoorden straks weer een heleboel graan uit Oekraïne voorbij komt varen. VN-topman António Guterres is naar Istanbul gegaan om bij de ondertekening van het akkoord te zijn. Erdogan is als gastheer ook aanwezig.

Dat graan gaat veelal over de Zwarte Zee en de belangrijkste Oekraïense havens zijn door de oorlog geblokkeerd. Er ligt zeker 20 miljoen ton graan opgeslagen. Oekraïners hebben mijnen gelegd om Russische marinevaartuigen uit de buurt te houden en Rusland blokkeert havens. Moskou heeft altijd gezegd dat het de hervatting van de Oekraïense graanexport wil, maar stelde als eis dat ook de Russische export makkelijker moet worden gemaakt door het schrappen van westerse financiële sancties.

Volgens Turkse zegslieden zijn er toezeggingen gedaan door de EU en westerse mogendheden dat handelssancties die Russische voedselexport belemmeren, worden ingetrokken. Daar hebben de Verenigde Naties onder leiding van Guterres zich ook voor ingespannen. De oorlog in Oekraïne veroorzaakt sterke prijsstijgingen door voedselschaarste. Oekraïne en Rusland behoren tot de grootste graanexporteurs ter wereld en zijn samen goed voor zeker een derde van de productie van tarwe.

De VN gaan volgens de plannen een coördinatiecentrum opzetten in Istanbul. Daar zullen medewerkers van de VN samen met afgezanten uit Oekraïne, Rusland en het gastland Turkije toezien op de export van graan over de Zwarte Zee en ze zullen de lading van de betrokken schepen inspecteren, zowel de schepen die door de Bosporus richting Oekraïne gaan als die beladen terugkeren. Er mag bijvoorbeeld geen wapentuig aan boord zijn. Dat zou in eerste instantie door Turkse marineschepen worden gedaan, naar verluidt in wateren dicht bij de territoriale wateren van Oekraïne.

Het initiatief is een succes voor de inspanningen van Erdogan om de oorlogvoerende landen nader tot elkaar te brengen. Hij heeft goede betrekkingen met zowel Moskou als Kiev en doet niet mee aan anti-Russische sancties. Het initiatief is ook het belangrijkste succes dat de diplomaten van de VN hebben bereikt sinds Rusland Oekraïne op 24 februari aanviel.

'Oekraïne lijkt klaar om weer graan het land uit te voeren'

09:15 | Terwijl Russische en Oekraïense troepen zware gevechten in het zuiden van Oekraïne voeren, ondertekenen de twee landen vandaag in Istanboel de deal die moet leiden tot de hervatting van de Oekraïense graanexport via de Zwarte Zee.

'Dit biedt in ieder geval weer wat perspectief en wat hoop dat het graan dat hier ligt opgeslagen het land kan verlaten', zegt Oost-Europaverslaggever en maker van de Perestrojkast op BNR Floris Akkerman. 'Er zou sprake van zijn dat er drie havens voor in gebruik worden genomen, waaronder die van de stad Odessa, waar ik me momenteel bevind. En ook dat er al veilige corridors zijn samengesteld in overleg met het leger en dat alle burgerschepen langs deze route kunnen varen. Wat dat betreft lijkt Oekraïne klaar om het graan het land uit te voeren.'

Gastoevoer door pijplijn Nord Stream blijft constant

07:19 | De gastoevoer door de Nord Stream 1-pijplijn heeft zich in de loop van donderdag gestabiliseerd. Ook in de nacht is de gasstroom door de leiding van Rusland naar Duitsland via de Oostzee constant gebleven, meldt exploitant Nord Stream AG. De levering ligt, net als voor de geplande sluiting voor onderhoud, op zo'n 40 procent van het normale niveau.

Volgens de exploitant van de pijplijn komt er nu een constante stroom gas door Nord Stream 1 die goed is voor ruim 29 gigawattuur per uur. Dat komt neer op 700 gigawattuur energie per etmaal.

Nord Stream 1 lag sinds begin vorige week tien dagen stil vanwege gepland onderhoud. In het Westen bestond de angst dat Rusland de gaskraan na het onderhoud nog verder dicht zou gaan draaien of dat het land de gastoevoer zelfs helemaal zou

VS akkoord met verkoop raketten aan Nederland á 1,19 miljard euro

22:15 | Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een mogelijke verkoop van Patriot-raketten van het type GEM-T aan de Nederlandse regering goedgekeurd. De geschatte kostprijs van de ballistische raketten (en aanverwante apparatuur) is 1,22 miljard dollar, omgerekend 1,19 miljard euro. Nederland heeft volgens het ministerie om de aankoop van 96 raketten gevraagd.

'De voorgenomen verkoop zal Nederland beter in staat stellen om huidige en toekomstige bedreigingen het hoofd te bieden', schrijft het Amerikaanse ministerie in een verklaring. Ook zou de verkoop 'de defensieve capaciteiten van het Nederlandse leger vergroten' en 'het doel steunen om de nationale en territoriale defensie te verbeteren, evenals de interoperabiliteit met Amerikaanse en NAVO-troepen. Nederland zal geen moeite hebben om dit materieel op te nemen in zijn krijgsmacht'.

Mocht de verkoop doorgaan, dan produceert en levert het Amerikaanse bedrijf Raytheon het leeuwendeel van het militaire materieel.

Turkije: vrijdag akkoord hervatting graantransport Zwarte Zee

20:26 | Oekraïne en Rusland ondertekenen vrijdag een overeenkomst die tot doel heeft een wereldwijde voedselcrisis te verlichten door het vervoer van graan via de Zwarte Zee te hervatten, meldt het kantoor van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Secretaris-generaal van de VN Antonio Guterres en Erdogan zullen aanwezig zijn bij de ondertekeningsceremonie.

Donderdag werd al bekend dat Guterres naar de Turkse stad Istanbul zal reizen. De Verenigde Naties en Turkije zetten zich al weken in voor een overeenkomst tussen Rusland en Oekraïne, die moet leiden tot de hervatting van de Oekraïense graanexport via de Zwarte Zee.

Meer dan 20 miljoen ton graan wordt geblokkeerd in de havens van Oekraïne. Die blokkades kunnen worden opgeheven als het Westen voldoet aan de eis van Rusland om bepaalde sancties op te heffen, zei donderdag de Turkse minister Mevlut Cavusoglu van Buitenlandse Zaken. Het Westen zou daartoe bereid zijn. 'Zelfs als Russische (landbouw)producten niet direct worden getroffen door de sancties, zijn er blokkades op het gebied van zeevervoer, verzekeringen en het bankwezen', aldus Cavusoglu. 'De Verenigde Staten en de Europese Unie hebben toezeggingen gedaan om die op te heffen.'

Volgens de Turkse president Recep Tayyip Erdogan voorziet de aanstaande overeenkomst in de oprichting van een coördinatiecentrum onder toezicht van de VN in Istanbul.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen