Internationaal26 jul '22 18:25

EU-lidstaten bereiken definitief akkoord over noodplan gas: 'voor ieder wat wils'

Auteurs: BNR Webredactie en ANP

De 27 EU-lidstaten zijn het eens geworden over gasbesparingen voor de komende maanden die moeten voorkomen dat huishoudens, belangrijke bedrijven en ziekenhuizen zonder verwarming komen te zitten als Rusland de gaskraan volledig zou dichtdraaien. Het noodplan voorziet erin dat de lidstaten tussen augustus en maart vrijwillig 15 procent minder gas verbruiken. 'In het plan is voor elk wat wils. Het is geen algeheel plan zoals de Europese Commissie vorige week nog wilde voor alle landen, maar dus met maatoplossingen per lidstaat', zegt Europaverslaggever Stefan de Vries.

Zo moet worden voorkomen dat huishoudens en essentiële voorzieningen als ziekenhuizen de komende winter letterlijk in de kou komen te staan indien Rusland de gastoevoer verder of helemaal afsluit.

Daarnaast wordt er een mechanisme ingesteld dat een waarschuwing afgeeft als er in de EU als geheel een gastekort dreigt te ontstaan. Dan kunnen doelstellingen voor gasbesparing verplicht worden gesteld. Die verplichte besparingen kunnen alleen worden afgedwongen door de Europese Raad, niet door de Commissie.

Uitzonderingen

De drempel om zulke verplichtingen in te stellen is in het noodplan hoger dan in een plan dat de Europese Commissie eerder presenteerde. Ook zijn verschillende clausules opgenomen waarmee lidstaten onder verplichte besparingen uit kunnen komen. Dat geldt bijvoorbeeld voor lidstaten Cyprus, Malta en Ierland, omdat hun gassystemen niet rechtstreeks verbonden zijn aan die van andere lidstaten. Volgens De Vries is er bij dit noodplan 'voor iedere lidstaat wat wils'. 'Iedere lidstaat heeft eigenlijk een andere regeling. Portugal en Spanje hoeven ook minder te besparen omdat het onmogelijk is om gas naar Frankrijk en de rest van Europa te sturen, simpelweg omdat er te weinig pijpleidingen zijn.'

Lees ook | EU-lidstaten oneens over gasplan

Ook landen als Denemarken en Nederland - die al begin dit jaar zijn begonnen met besparen - kunnen die besparing volgens De Vries aftrekken van het quotum dat dan in de winter gebruikt kan worden. 'Dus eigenlijk voor elk wat wils. Het is geen algeheel plan zoals de Europese Commissie vorige week nog wilde voor alle landen. Maar dus met maatoplossingen per lidstaat.' Ook kunnen uitzonderingen gemaakt worden voor bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld het vullen van gasvoorraden of als gas als industriële grondstof wordt gebruikt.

Meerderheid

Vandaag kwamen de EU-ministers van Energie bij elkaar om het plan goed te keuren. 'De ambassadeurs van de Europese Unie van de lidstaten in Brussel hebben heel hard onderhandeld om dit compromis voor elkaar te krijgen, dat was behoorlijk ingewikkeld.'

Nord Stream 1

Toen de Europese Commissie dit noodplan vorige week aankondigde, gingen de meeste Europese landen er in de eerste instantie van uit dat er geen gas meer zou komen via de Nord Stream 1-pijpleiding. 'Maar nu blijkt dat toch wel te zijn gebeurd. Al werd gisteren wel aangekondigd dat er nog maar twintig procent van de totale capaciteit geleverd zal worden.' Volgens De Vries wordt de heropening van de Nord Stream 1 daarom door Duitsland beschouwd als een chantagemiddel. 'Ook de druk in de pijpleiding is namelijk verhoogd, en dat kan weer leiden tot gevaarlijke technische situaties. Dus het is in ieder geval wel duidelijk dat Europa niet meer moet rekenen op een stabiele aanvoer van Russisch gas. Er komt dus wel wat Russisch gas, maar eigenlijk kunnen we daar niet meer op rekenen in onze plannen. We zullen dus zijden bij moeten zetten om straks in de winter toch een groot probleem te voorkomen', aldus De Vries.

Lees ook | Opnieuw minder gas door Nord Stream 1

Het zorgt er tevens voor dat de gasprijzen door het dak gaan; ruim 200 euro per megawatt uur. Een stevige prijs, maar niet zo hoog als het ooit was. Olie- en gasexpert Ronald de Zoete denkt het prijsplafond nog niet bereikt is. 'We gaan nu richting de 201 euro die in maart al gehaald werd, en dat is een gevolg van het feit dat er veel onzekerheid is. En ten tweede, overal ter wereld worden nu handelaren gezocht om extra boten met aardgas naar ons te krijgen. Dat betekent dat de prijzen in Amerika en het Midden-Oosten ook omhoogschieten. We moeten overal gas vandaan halen, maar het wordt een lastige opgave. Laten we dus hopen dat Poetin voorlopig nog even geduld heeft zodat we de reserves aan kunnen vullen.

Wel erkent De Zoete dat Poetin het gas overduidelijk als pressiemiddel gebruikt. 'Ik denk ook dat die onzekerheid daarom blijft. Want als hij nu zou zeggen dat hij de kraan dichtdraait, heeft hij zijn troefkaart op tafel gegooid. Dan kan hij eigenlijk niets meer. Misschien dreigen met kernwapens, maar dat kennen we inmiddels. Dit is zijn laatste wapen. Iedere keer zal hij de onzekerheid voeden met defecte compressors, administratieve rompslomp en technisch falen. Daarmee creëer je de hoogste prijzen en dan kan hij het verloren volume dat hij niet kan verkopen compenseren zodat de inkomsten voor Rusland rond de 30 miljard per jaar blijven.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen