Internationaal25 jul '22 19:24Aangepast op 15 sep '22 14:35

Wat voor effect hebben de Europese sancties nou eigenlijk op Rusland?

Auteur: Remy Kock

De Europese Unie heeft Rusland opnieuw een sanctiepakket opgelegd sinds het land in februari Oekraïne binnenviel. De sancties komen bovenop de maatregelen die in 2014 tegen Rusland zijn ingesteld wegens de annexatie van de Krim en het niet uitvoeren van de akkoorden van Minsk. Hoe effectief zijn deze sancties eigenlijk, en hoezeer lijdt de Russische economie hieronder?

Russian President Vladimir Putin meets with Energy Minister at the Novo-Ogaryovo residence, outside Moscow, on July 21, 2022.  Mikhail Klimentyev / SPUTNIK / AFP
Russian President Vladimir Putin meets with Energy Minister at the Novo-Ogaryovo residence, outside Moscow, on July 21, 2022. Mikhail Klimentyev / SPUTNIK / AFP (ANP / AFP)

Poetin zelf blaast in zijn toespraken met enige regelmaat hoog van de toren dat de Russische economie sterk is en de roebel zeer stabiel staat. Maar is dat wel zo? Volgens BNR's huiseconoom Han de Jong is er juist sprake van een gemengd beeld. 'Er zijn zaken die best goed lijken te gaan in Rusland, maar er zijn ook tekenen dat de economie behoorlijk getroffen wordt.'

Lees ook | Hongaarse leider Orbán: EU-sancties werken niet

Als voorbeeld noemt De Jong de Russische autoverkopen. 'Die zijn na het uitbreken van de oorlog enorm gedaald, en ze herstellen ook niet. Maar als je kijkt naar bijvoorbeeld de roebel, is het duidelijk te zien dat die zich juist hersteld heeft. Hij is zelfs sterker dan voor de inval, maar als je dan gaat kijken naar hoe ze dat gerealiseerd hebben, zie je dat ze feitelijk de uitstroom van kapitaal aan banden hebben gelegd. Kennelijk lukt dat niet helemaal, want hun deviezenreserve zie bij voortduring geleidelijk aan verder dalen. Maar ze hebben de stroom voldoende aan banden gelegd om die roebel sterker te maken.'

Renteverlaging

Om die sterke positie van de roebel verder te consolideren, is de rente in Rusland ook al vijf keer verlaagd, zo stelt De Jong. 'Aan het begin van de oorlog heeft de Russische centrale bank de rente sterk verhoogd, van ongeveer 9 naar 20 procent. Inmiddels staat de rente na vijf verlagingen op 8 procent, terwijl de inflatie 16 procent is. Om nou te zeggen dat er sprake van paniek is vind ik ver gaan, maar ze maken wel heel veel haast met het verlagen van de rente. En dat suggereert eigenlijk dat ze het noodzakelijk vinden om de economische bedrijvigheid te ondersteunen. Dat zijn allemaal tekenen waarvan ik zeg dat het er voor de Russen niet zo geweldig uitziet.'

Lees ook | EU-lidstaten oneens over gasplan

Een beeld dat volgens De Jong versterkt wordt als je kijkt naar de aandelenkoersen in Rusland. 'De koersen van Gazprom en Rosneft, de belangrijkste gas- en oliebedrijven, zijn behoorlijk gedaald. En die willen eigenlijk maar niet herstellen. Dus het is zeker een gemengd beeld.'

Merkbaar of niet?

Volgens Rusland-correspondent Joost Bosman valt de economische malaise relatief gezien mee, met name in de grotere steden zoals Moskou en Sint-Petersburg. 'De supermarkten liggen gewoon nog vol, al zijn sommige producten wat minder makkelijk verkrijgbaar', stelt hij. 'Alleen de prijzen zijn aanmerkelijk hoger geworden, en worden ook niet lager. Sinds de start van de oorlog klagen mensen erover en is het zichtbaar dat de bedragen op de bonnetjes aanzienlijk hoger zijn dan vóór de oorlog. Ik denk dat dat het moeilijkst is voor de gewone burger.'

Lees ook | Kiev en Moskou sluiten graandeal met Turkije en VN

Maar de gewone burger is volgens Poetin te verleiden met douceurtjes. 'Zo zijn de pensioenen met tien procent geïndexeerd, de uitkeringen voor moeders met kinderen worden met tien procent geïndexeerd, noem maar op. Het punt is alleen, winkeliers zien dat dat gebeurt, dus verhogen zij ook weer de prijs. Dus per saldo gaan die mensen er helemaal niet zoveel op vooruit, het verhoogt de inflatie eigenlijk alleen maar.'

Effectiviteit

Ook lijkt Rusland niet van plan om te stoppen met de invasie, zelfs niet na het extra sanctiepakket vanuit de Europese Unie. Betekent dat dan dat de sancties voor niks waren? 'Ik begrijp natuurlijk heel goed dat je sanctie wil instellen', stelt Han de Jong. 'Toen die sancties werden afgekondigd, ben ik direct op zoek gegaan naar wetenschappelijk onderzoek naar effectiviteit van sancties. Dat valt vies tegen. Dus daar moesten we al niet heel veel van verwachten.'

Lees ook | Russische olieproducent boekt miljardenwinst ondanks sancties

De Jong vervolgt: 'Neem daarbij dat het einde van de oorlog nog niet in zicht lijkt, of het is nog niet bewerkstelligd door de sancties. Vervolgens wilden we Poetin en de clique om hem heen treffen, maar dat is ook onvoldoende gelukt. Het heeft in ieder geval weinig schot in de zaak gebracht. En nu zie je dat naarmate we meer sancties treffen, we ook de Russische bevolking steeds meer treffen. Vergelijk dat eens met een militaire strijd: daar wil je juist geen burgerslachtoffers maken, maar met de sancties doen we dat dus wel. Het is dus de vraag wat dat teweeg gaat brengen.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen