Internationaal28 jul '22 14:35

Britse veiligheidsadviseur waarschuwt voor toenemend risico op kernoorlog

Auteur: Mark van Harreveld

Het risico op een nucleaire confrontatie met Rusland of China neemt toe. Dit heeft de Britse nationale veiligheidsadviseur Stephen Lovegrove gezegd in zijn toespraak in het Center for Strategic and International Studies in Washington DC. Volgens Lovegrove zijn de communicatiekanalen achter de schermen, die tijdens de Koude Oorlog nucleaire escalatie voorkwamen, verbroken.

De Britse Nationale Veiligheidsadviseur Stepehn Lovegrove (l) in gesprek met zijn Amerikaanse ambtsgenoot Jake Sullivan op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel.
De Britse Nationale Veiligheidsadviseur Stepehn Lovegrove (l) in gesprek met zijn Amerikaanse ambtsgenoot Jake Sullivan op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. (ANP / Associated Press / Virginia Mayo)

Volgens Lovegrove doet het gebrek aan dialoog zich voor in een context waarin er niet alleen sprake is van een 'breder scala' aan strategische risico's, maar ook van meer 'escalatiemogelijkheden'. Dit laatste als gevolg van de vooruitgang in wetenschap en technologie, de proliferatie van wapens en de toenemende rivaliteit op gebieden zoals de ruimte.

Machtsagenda

Lovegrove noemt de uitkomst van de oorlog in Oekraïne beslissend voor een nieuwe wereldorde. De strijd in Oekraïne ‘zal beslissen of wij in een wereld leven waarin regionaal agressieve mogendheden zoals China en Rusland ongecontroleerd hun machtsagenda's kunnen uitvoeren, dan wel in een wereld waarin alle staten hun soevereiniteit kunnen waarborgen, concurrentie niet overgaat in conflicten en wij samenwerken om de planeet te beschermen’.

Lees ook | Russen hebben nucleaire verantwoordelijkheid onderschat

Intussen betreden we volgens de veiligheidsadviseur ‘een gevaarlijk nieuw tijdperk van proliferatie’ waarin dankzij technologische veranderingen ‘het schadepotentieel’ van veel wapens vergroot is ‘en deze wapensystemen op grotere schaal beschikbaar zijn’. Volgens Lovegrove werd tijdens de Koude Oorlog gedacht in termen van escalatieladders, grotendeels voorspelbare, lineaire processen die konden worden gecontroleerd en waarop kon worden gereageerd. Dat is nu niet meer het geval.

Minachting

Niet alleen zijn schaal, ontwikkeltempo en beschikbaarheid van wapensystemen sterk vergroot, een en ander wordt verergerd ‘door de herhaalde schendingen door Rusland van zijn verdragsverplichtingen, en het tempo en de omvang waarmee China zijn nucleaire en conventionele arsenalen uitbreidt en de minachting die het land aan de dag legt voor wapenbeheersingsovereenkomsten’.

Lees ook | Russische Buitenlandminister: derde wereldoorlog reëel gevaar

Hadden de machtsblokken tijdens de Koude Oorlog (NAVO en Warschau-pact, red.) nog een vorm van ‘understanding’ ten aanzien van elkaars doctrine, er zijn nu niet alleen meer machtsblokken, de beweegredenen ervan zijn veel ondoorzichtiger. ‘De doctrine is ondoorzichtig in Moskou en Beijing, laat staan in Pyongyang of Teheran’.

Geïntegreerde afschrikking

In maart 2021 publiceerde het Verenigd Koninkrijk de Integrated Review, de evaluatie van het Britse nationale veiligheids- en internationale beleid sinds het einde van de Koude Oorlog. Centraal in dat beleidsstuk staan integratie en geïntegreerde afschrikking. Dat laatste betekent in Lovegrove’s woorden dat ‘alle hefbomen van de staatsmacht - politiek, diplomatiek, economisch en militair - worden samengebracht om effect te sorteren’.

Ouderwetse kaders

Volgens Lovegrove was het non-proliferatieverdrag de afgelopen 52 jaar ‘de hoeksteen’ van nucleaire veiligheid en civiele nucleaire welvaart en zal het Verenigd Koninkrijk zich blijven inzetten voor de volledige uitvoering ervan. Veel van de strategische denkkaders van waaruit nu gewerkt wordt zijn ontworpen ‘voor een wereld die niet meer bestaat’. Zo houden die kaders geen rekening met een aantal gevaarlijke nieuwe en opkomende technologieën en berusten zij vaak op een duidelijk (en nu dus niet meer valide) onderscheid tussen civiel en militair gebruik.

Lees ook | Gaat Poetin kernwapens inzetten? 'Hij speelt wreed spel'

Ook zijn die denkkaders grotendeels ontworpen voor een bipolaire context en houden zij te weinig rekening met het tempo van de technologische ontwikkeling en de uitwisseling van informatie. Last but not least berusten zij op een informatieomgeving die steeds gevoeliger is voor ‘corruptie en desinformatie’.

Lees hier de volledige speech van Lovegrove


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen