Internationaal23 sep '22 19:23

Liveblog | Rutte roept landen bij VN op zich vierkant achter Kiev te scharen

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 211 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog vind je alle laatste updates over het voortdurende conflict en alle gevolgen ervan.

Rutte roept landen bij VN op zich vierkant achter Kiev te scharen

18:50 | De wereld moet zich vierkant achter Oekraïne scharen. Die oproep deed premier Mark Rutte vrijdag tijdens zijn toespraak tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Hij riep de landen op om 'standvastig te zijn tot vrede, vrijheid en de territoriale integriteit van Oekraïne volledig zijn hersteld'.

Rutte haalde uit naar de Russische president Vladimir Poetin en zijn 'gevaarlijke wereldbeeld'. Poetins 'agressieoorlog moet worden gestopt'. Dit gaat over onze gemeenschappelijke toekomst, zei hij. 'We moeten de grondbeginselen van het VN-Handvest handhaven.'

Het kabinet maakt zich zorgen over de steun voor de Russische zienswijze over de oorlog in onder meer Afrika. Moskou probeert steun te verwerven. Onlangs nog bracht de Russische minister van Buitenlandse Zaken een bezoek aan een aantal Afrikaanse landen. Maar Rusland is verantwoordelijk voor de honger die door de oorlog ontstaat, benadrukte Rutte.

Poetin kondigde eerder deze week een gedeeltelijke mobilisatie af en referenda in bezet gebied in Oekraïne. Rutte omschreef deze stappen van Poetin als 'een teken van paniek, een teken van zwakte. Hij is zijn eigen ondoordachte oorlog aan het verliezen, en hij weet het'.

Rutte sprak ook over het lijden van de Russische bevolking door de agressie tegen het buurland. Russen moeten tegen hun wil het leger in, aldus de premier. 'We staan standvastig achter hen in Rusland die zich verzetten tegen de oorlog.' Zij verlangen volgens hem naar vrede en rechtvaardigheid.

Het andere thema in de toespraak van de premier was klimaatverandering. De aanpak daarvan is door de Russische invasie in Oekraïne volgens de minister-president alleen maar urgenter geworden. Het is een extra argument om nog sneller een einde te maken aan het tijdperk van de fossiele brandstof, zei hij.

Rutte wees erop dat het Koninkrijk de gevolgen van klimaatverandering al merkt. In Nederland met zware regenval en droogte, in de Caribische delen met zwaardere orkanen en een stijgende zeespiegel. Nederland is volgend jaar samen met Tadzjikistan gastheer van een grote VN Water Conferentie in New York.

Finse grens blijft open voor Russen

18:50 | Finland blijft voorlopig open voor Russen, al kondigde Helsinki vrijdag aan dat het 'de komende dagen de toegang van Russische burgers aanzienlijk zal beperken', zei minister van Buitenlandse Zaken Pekka Haavisto. 'Russen die alleen op toeristische gronden de grens oversteken, zullen de toegang worden ontzegd.' Dit geldt zowel voor Russen die reizen met een door Finland afgegeven toeristenvisum als voor toeristenvisa die zijn afgegeven door een ander Schengenland. De Baltische landen hebben de grenzen al vrijwel volledig dichtgegooid en willen geen Russische deserteurs opvangen.

Berlusconi zorgt voor reuring in Italië met begrip voor Poetin

18:25 | De voormalige Italiaanse premier Silvio Berlusconi heeft vlak voor de parlementsverkiezingen in zijn land voor ophef gezorgd met uitspraken over Vladimir Poetin. De 85-jarige mediamagnaat zei donderdag in een tv-interview onder meer dat Poetin 'gedwongen werd' Oekraïne binnen te vallen.

'Poetin werd door het Russische volk, door zijn partij en door zijn ministers aangespoord deze speciale operatie uit te voeren', zei Berlusconi tegen de publieke zender Rai. Berlusconi is bevriend met de Russische president en aarzelde lang om de invasie te veroordelen nadat de oorlog uitgebroken was. Nog altijd karakteriseert hij die oorlog, net als de Russen, als een 'speciale militaire operatie'.

Berlusconi heeft begrip voor Poetin, die volgens hem in een 'echt moeilijke en dramatische situatie is beland'. Zo zouden de twee zelfverklaarde republieken in de Donbas, Donetsk en Loehansk, hem gevraagd hebben in te grijpen omdat Oekraïne de twee gebieden met steeds feller geweld aanviel. Een andere motivatie van Poetin Oekraïne binnen te vallen was volgens de Italiaan om de regering van Volodimir Zelenski te vervangen door een 'regering van fatsoenlijke mensen'.

Berlusconi is de partijleider van Forza Italia, dat als onderdeel van een blok van rechtse partijen aan de verkiezingen van zondag deelneemt. Dat blok, dat als andere kopstukken Lega Nord-leider Matteo Salvini en de nationaliste Giorgia Meloni heeft, maakt volgens de peilingen goede kans een meerderheid te krijgen. Ook Salvini was jarenlang positief over Poetin en bekritiseert de westerse sancties tegen Moskou.

Kiev: veel lijken in massagraf Izjoem vertonen sporen van geweld

18:15 | Gespecialiseerde reddingswerkers hebben in totaal 436 lichamen geborgen die in het massagraf lagen in de buurt van de Oost-Oekraïense stad Izjoem. De meeste lijken vertonen sporen van geweld. Dat heeft het Oekraïense persbureau Interfax bekendgemaakt met een verwijzing naar berichtgeving van de gouverneur van de provincie Charkov, Oleh Sinjehoebov.

Volgens de gouverneur is het overgrote deel van de slachtoffers, onder wie 21 militairen, een gewelddadige dood gestorven. In dertig gevallen is sprake van foltering. Er zijn stoffelijke resten van mensen gevonden met touwen om de nek, vastgebonden handen, gebroken ledematen en met schotwonden.

'Bij verscheidene mannen is het geslachtsdeel afgesneden. Dat alles is het bewijs van de verschrikkelijke martelingen waaraan de bezetters de inwoners van Izjoem hebben onderworpen', schreef Sinjehoebov op Instagram. Hij zei dat in totaal 200 forensisch deskundigen, politieagenten en medewerkers van nationale hulpdienst betrokken waren bij de opgravingen, die een week hebben geduurd.

'Bedankt voor het psychisch zware, maar noodzakelijke werk. Elk van de aangetroffen lichamen vertelt een apart verhaal. We zullen de omstandigheden van de dood van ieder slachtoffer achterhalen zodat hun familie en vrienden de waarheid zullen leren kennen. De moordenaars zullen worden gestraft.'

Sinjehoebov voegde er nog aan toe dat dit niet het enige massagraf in de regio Charkov is. Op zeker drie andere plaatsen zijn vergelijkbare plekken gevonden. De omgeving daarvan worden momenteel ontdaan van mijnen en onderzocht. Hij beloofde alles nauwgezet te documenteren en de schuldigen te laten boeten.

Toyota beëindigt autoproductie in Rusland definitief

16:05 | Toyota stopt definitief met het produceren van auto's in Rusland. De Japanse autofabrikant sloot zijn fabriek in Sint-Petersburg al tijdelijk omdat die door de Russische inval in Oekraïne en sancties zonder materialen en onderdelen kwam te zitten.

In de tussentijd bleef het personeel nog wel in dienst van Toyota en ging de fabriek op waakvlamstand. De autoproducent hoopte zo weer snel aan de slag te kunnen in Sint-Petersburg als de omstandigheden zouden verbeteren. "Maar na zes maanden zijn we niet in staat geweest om de normale activiteiten te hervatten, en we hebben geen aanwijzingen dat we in de toekomst kunnen herstarten", schrijft het bedrijf op zijn website.

Toyota is nog wel als autoverkoper actief in Rusland, maar het concern kondigt een reorganisatie aan bij het kantoor in Moskou dat het dealernetwerk aanstuurt. Toyota zegt alle werknemers die hun baan verliezen te helpen bij het vinden van nieuw werk, onder andere met financiële steun.

Russische topdiplomaten verzachten Poetins nucleaire dreigementen

14:57 | Volgens de Russische viceminister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov bedreigt Rusland niemand met kernwapens, melden Russische staatspersbureaus. Rjabkov zei ook dat een openlijke confrontatie met de Verenigde Staten en de NAVO niet in het belang van Rusland is.

Nagenoeg gelijktijdig zei de Russische ambassadeur in de VS, Anatoli Antonov, te hopen dat Moskou en Washington niet op het punt staan in de 'afgrond van een nucleair conflict' te vallen, aldus persbureau Ria Novosti.

Poetin beschuldigde het Westen woensdag in een televisietoespraak van 'nucleaire chantage' en zei dat Rusland 'veel wapens' heeft om mee terug te slaan.

Kremlin: annexatie delen Oekraïne kan heel snel na referendum

14:34 | Volgens het Kremlin kan een positieve uitslag van de referenda in de bezette delen van Oekraïne snel leiden tot de annexatie van die gebieden. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zei vrijdag dat de procedures snel kunnen verlopen. Aanvallen op die delen van Oekraïne zouden dan aanvallen op de Russische Federatie worden.

In het zuiden en oosten van Oekraïne kunnen de inwoners van provincies die gedeeltelijk onder Russische controle zijn gekomen zich tot dinsdag in referenda uitspreken of ze wel of niet tot de Russische federatie willen behoren. De Russische regering gaat hierbij naar eigen zeggen uit 'van het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren' en rekent op een 'ja' van de kiezers die worden bereikt. Westerse waarnemers spreken van schijnreferenda waarvan de uitslag al vaststaat.

De strijd om de eerder economisch en cultureel op Rusland gerichte zuidoostelijke gebieden brandde in 2014 los toen een pro-Russische gekozen president in Kiev werd afgezet door de pro-westerse oppositie met steun van onder meer Washington en Brussel. In het zuidoosten van Oekraïne brak een opstand uit en Moskou reageerde boos met de inname van het Oekraïense schiereiland de Krim. Dat werd snel en ook na een referendum geannexeerd. Maar op de Krim was een grote meerderheid etnisch Russisch, Russischsprekend en voorstander van terugkeer bij Rusland.

De referenda die Rusland nu in Oekraïne heeft georganiseerd, zijn in veel minder evident pro-Russische landsdelen, waar bovendien Oekraïners zijn gevlucht of waar door de strijd een stembusgang onmogelijk is. De chaotische referenda zijn ook uitsluitend in delen van provincies die militair bezet zijn. In de rest van de vier provincies Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson wordt niemand de vraag gesteld of ze graag bij Rusland willen horen.

De referenda en de voorgenomen annexatie zijn volgens het Kremlin een gevolg van het feit dat de regering van president Volodimir Zelenski van Oekraïne de vredesgesprekken tussen beide oorlogvoerende landen heeft afgekapt. Er is volgens Peskov nu ook geen basis voor hervatting van die contacten. Volgens president Vladimir Poetin heeft Kiev besloten de strijd uitsluitend op het slagveld te beslechten.

Buurlanden melden aanhoudende stroom vertrekkende Russen

14:27 | Sinds de woensdag afgekondigde gedeeltelijke mobilisatie in Rusland blijft de drukte bij de grenzen met de buurlanden toenemen. Zo spraken Finse grenswachten vrijdag van een ruime verdubbeling van het verkeer vanuit Rusland vergeleken met een week ervoor. Ook buurlanden Kazachstan, Armenië en Georgië melden fors groeiende aantallen Russen bij hun grenzen.

De grenswacht van Kazachstan zegt dat de situatie onder 'speciale controle' staat. Het Kazachse ministerie van Buitenlandse Zaken deed een beroep op de 'tradities van gastvrijheid' van zijn burgers, nu zij al te maken hebben met stijgende kosten van levensonderhoud. Volgens het ministerie kunnen de infrastructuur en dienstensector van het land de 'uitdagingen van migratie' het hoofd bieden.

Armenië en Georgië in de zuidelijke Kaukasus meldden eerder al massale aankomsten van Russen. Veel Russen arriveren er met de auto, nu vluchten zijn volgeboekt. Deze bestemmingen zijn vooral populair omdat Russen in de betreffende landen geen visum nodig hebben. Daarnaast wordt er veel Russisch gesproken. Ook bij de Russische grens met Mongolië staan volgens mediaberichten lange rijen.

Finland blijft voorlopig open voor Russen, al hebben die wel een visum nodig. Het land beraadt zich op strengere visumregels en heeft het aantal consulaire afspraken met Russen al teruggebracht. Premier Sanna Marin zei donderdag dat de regering naar manieren kijkt om het doorreizen vanuit Rusland sterk te verminderen. De Baltische landen hebben de grenzen al vrijwel volledig dichtgegooid en willen geen Russische deserteurs opvangen.

Rusland kondigde woensdag aan 300.000 reservisten op te roepen om mee te vechten in Oekraïne. Vrijwel meteen stegen de prijzen van vliegtickets waarmee Russen het land kunnen verlaten en veel vluchten naar bestemmingen zoals Istanbul, Dubai, Belgrado en Bakoe waren volgeboekt. Op donderdag gaven verschillende Duitse ministers aan dat het land Russische deserteurs zou opvangen.

Volgens het Kremlin zijn de berichten van vertrekkende Russen overdreven en is er geen sprake van een exodus bij de grenzen en op vliegvelden.

VN: oorlogsmisdaden in Oekraïne

12:15 | Een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties concludeert dat er in 'het conflict in Oekraïne oorlogsmisdaden zijn gepleegd'. De commissie werd in mei gevormd om Russische gevechtshandelingen in Oekraïne te onderzoeken en stelt nu dat er 'Russische bombardementen op burgerdoelen zijn geweest, executies zijn uitgevoerd en er is gemarteld en gruwelijk seksueel geweld is gepleegd'.

De Noorse commissievoorzitter Erik Møse zei tegen de Mensenrechtenraad van de VN dat er genoeg bewijzen zijn verzameld voor de stelling. Het was de eerste update van het onderzoek van de driekoppige commissie voor de VN-raad. Het onderzoek was geconcentreerd op de regio's Kiev, Tsjernihiv, Charkov en Soemi, maar moet verdergaan in andere streken.

Mose zei dat Rusland explosief materiaal inzet dat een grote uitwerking heeft in gebieden waar burgers wonen. 'Dit is de bron van enorm veel leed en pijn onder burgers.'

'Russische deserteurs worden niet teruggestuurd'

11:45 | Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) zegt Russische mannen die in Nederland aankloppen omdat ze niet in Oekraïne willen vechten 'zeker' niet terug te willen sturen. 'Want dan weten we in ieder geval dat ze daar vervolgd zullen worden.'

De afgelopen dagen is het druk aan de Russische grenzen met Georgië en Mongolië. Dat komt onder meer omdat mannen het land ontvluchten die zijn opgeroepen om te vechten in Oekraïne. De Russische president Vladimir Poetin heeft 300.000 reservisten opgeroepen.

Van der Burg zegt dat mensen uit Rusland die zich hier melden sowieso niet worden teruggestuurd gezien de situatie in Oekraïne en deserteurs zeker niet. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft van dat laatste nog geen meldingen ontvangen, zegt de staatssecretaris.

Berlusconi: Poetin is de oorlog 'ingeduwd

09:00 | Volgens de voormalige premier van Italie, Silvio Berlusconi, is de Russische president Vladimir Poetin de oorlog tegen Oekraïne 'ingeduwd' om een ​​nieuwe regering in Kiev te installeren.

Berlusconi's partij Forza Italia zal aanstaande zondag naar verwachting de algemene verkiezingen winnen, en het is niet voor het eerst dat Berlusconi de acties van Poetin in Oekraïne verdedigt. Berlusconi is een persoonlijke vriend van de Russische leider. 'Poetin werd door het Russische volk, door zijn partij, door zijn ministers onder druk gezet om deze speciale operatie uit te vinden', zei Berlusconi.

Onder premier Mario Draghi was Italië juist fervent voorstander van westerse sancties tegen Rusland als reactie op zijn acties in Oekraïne.

Referenda in bezette gebieden

07:00 | Rusland houdt referenda in de bezette Oekraïense gebieden Loehansk, Donetsk, Zaporizja en Cherson. De inwoners kunnen de komende vijf dagen stemmen over aansluiting van hun regio bij Rusland. Oekraïne en het Westen denken dat de uitslag al bij voorbaat vastligt en erkennen de referenda niet. 'Een eerder plan om dit te doen was afgeschoten, maar gaat nu toch door. Behalve Rusland zal niemand zich aan de uistlag houden', zegt Rusland-correspondent Joost Bosman.

Lees ook | Russisch referendum in bezette Oekraïense gebieden

Drukte bij Russische grenzen

05:00 | De drukte bij de grenzen tussen Rusland en de buurlanden neemt verder toe. Bij Georgië en Mongolië staan volgens mediaberichten lange rijen, eerder meldde de Finse grenswacht al dat het aantal Russen aan de grens 'duidelijk is gestegen'.

Volgens het Kremlin is dat overdreven en is er geen sprake van een exodus bij de grenzen en op vliegvelden. Maar aan de Russische grens met Georgië meldt de BBC 'kilometerslange; files en urenlange wachttijden, veroorzaakt onder meer door mannen die het land ontvluchten. Georgië is een van de weinige buurlanden van Rusland waar Russen zonder visum binnen mogen.

Zelenski roept Russen op zich tegen mobilisatie te verzetten

04:00 | De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft de Russische bevolking opgeroepen om te protesteren tegen de gedeeltelijke militaire mobilisatie die woensdag in het land is aangekondigd. 'Protesteer! Vecht! Vlucht! Of word Oekraïense krijgsgevangenen! Dat zijn jullie opties om te overleven', zei Zelenski donderdag in zijn dagelijkse videotoespraak. Hij zei dat er al 55.000 Russische soldaten waren omgekomen in Oekraïne sinds de Russische invasie op 24 februari.

Zelenski sprak ook moeders en echtgenotes van Russische mannen aan die voor de dienst zijn opgeroepen. 'Twijfel hier niet aan: de kinderen van de leiders van uw land zullen niet deelnemen aan de oorlog tegen Oekraïne. Degenen die beslissingen nemen in uw land beschermen hun kinderen. En uw kinderen worden niet eens begraven', zei hij.

Moskou wil 300.000 reservisten met militaire ervaring oproepen voor wat het de 'speciale militaire operatie' in Oekraïne noemt. Zo hoopt Poetin het initiatief weer naar zich toe te trekken. Zelenski zei dat de oorlog nu niet langer alleen een televisie-spektakel voor de Russen zal zijn, maar dat het nu menens wordt.

Bepaalde groepen vrijgesteld van Russische mobilisatie

03:30 | Bepaalde bevolkingsgroepen kunnen een vrijstelling krijgen voor de gedeeltelijke militaire mobilisatie die de Russische president Vladimir Poetin woensdag heeft aangekondigd, meldt het Russische ministerie van Defensie.

Het gaat om werknemers in de wapenindustrie, mensen die tijdelijk ongeschikt zijn bevonden, mensen die zorgen voor een familielid dat regelmatige zorg nodig heeft of iemand met een beperking, mensen die vier of meer kinderen jonger dan 16 jaar hebben en mensen van wie de moeder vier of meer andere kinderen heeft die jonger zijn dan 8 jaar en die opvoeden zonder man.

Poetin kondigde woensdag een gedeeltelijke mobilisatie af, de eerste sinds de Tweede Wereldoorlog. Het ministerie van Defensie wil zo'n 300.000 reservisten met militaire ervaring oproepen voor wat Rusland de 'speciale militaire operatie' in Oekraïne noemt. Zo hoopt Poetin het initiatief weer naar zich toe te trekken. De afgelopen tijd heeft het Oekraïense leger een flink gebied in het noordoosten heroverd.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen