Internationaal26 sep '22 20:22Aangepast op 27 sep '22 06:06

Liveblog | Kazachstan erkent schijnreferenda Oost-Oekraïne niet

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 213 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog vind je alle laatste updates over het voortdurende conflict en alle gevolgen ervan.

(ANP / EPA)

Dit liveblog van maandag 26 september is gesloten, lees de nieuwste updates in ons liveblog van dinsdag 27 september Schijnreferenda gaan laatste dag in

Kabinet schroeft steun Oekraïne op na mobilisatie en referenda

18:42 | Het kabinet gaat de steun aan Oekraïne intensiveren, schrijft premier Mark Rutte op Twitter. 'Meer wapens, meer sancties, meer isolatie van Rusland.' Daarmee reageert het kabinet op de mobilisatie van troepen in Rusland en de schijnreferenda die Rusland hield in bezet gebied in Oekraïne.

'De bescherming van Europa is voor onze veiligheid cruciaal', aldus de premier. Vorige week zei hij bij de Verenigde Naties dat Poetin 'en zijn agressieoorlog moet worden gestopt'.

De Oekraïense president Volodimir Zelenski schrijft op Twitter een 'productief' gesprek met Rutte gehad te hebben. Nederland en Oekraïne zijn het volgens hem 'unaniem' eens dat extra sancties tegen Rusland nodig zijn na het houden van de schijnreferenda.

Wat het kabinet precies gaat uittrekken voor wapens of andere middelen, maakte de premier niet bekend. Het kabinet deelt informatie daarover slechts spaarzaam, om zo Rusland niet wijzer te maken dan nodig.

EU-landen vragen Commissie raad over toegang dienstweigerende Rus

16:37 | De 27 EU-landen hebben de Europese Commissie gevraagd om richtsnoeren te geven voor het toelaten van Russische mannen die in de Europese Unie hun toevlucht zoeken om niet te hoeven vechten in Oekraïne. Volgens ingewijden staan twee groepen landen tegenover elkaar en zijn ze er na crisisberaad in Brussel niet uitgekomen.

De ene groep landen houdt de deur potdicht voor Russische deserteurs, de andere groep, waartoe Nederland behoort, wil dat bij voorbaat niet. Lidstaten die aan Rusland grenzen, met name de drie Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen) en Polen, weigeren al visa af te geven. Zij vrezen onder meer dat ook mogelijke spionnen onder valse voorwendselen de EU proberen binnen te komen. De Europese Commissie waarschuwde hen vorige week dat zij zich wel aan internationale verdragen over vluchtelingen moeten houden.

Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) zei vrijdag Russische mannen die in Nederland aankloppen omdat ze niet in Oekraïne willen vechten 'zeker' niet terug te willen sturen. 'Want dan weten we in ieder geval dat ze daar vervolgd zullen worden.' Gevluchte reservisten kunnen een asielaanvraag indienen en kunnen in Nederland blijven zolang deze wordt beoordeeld. In Duitsland is er sprake van dat alle Russische deserteurs en dienstweigeraars zich mogen melden als vluchteling.

Tsjechië, dat tijdelijk EU-voorzitter is en de agenda beheert, had de EU-ambassadeurs, de Europese Commissie en de EU-buitenlanddienst maandag in Brussel bijeengeroepen om de ontwikkelingen in Oekraïne en Rusland te bespreken en maatregelen te coördineren. De vergadering ging ook over hoe de EU Oekraïne kan helpen de winter door te komen, en dan met name de elf miljoen ontheemden in het door oorlog geteisterde land.

Beurs Moskou hard onderuit door zorgen nieuwe sancties

16:22 | De aandelenbeurs in Moskou ging maandag hard omlaag door zorgen over nieuwe economische sancties van het Westen tegen Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne. De Moskouse MOEX-index is nu naar het laagste niveau gezakt sinds 24 februari, toen de Russische invasie van Oekraïne begon. Rusland is bezig met een mobilisatie van meer troepen om te vechten in Oekraïne en houdt referenda in de bezette gebieden van Oekraïne over de vraag of ze zich willen aansluiten bij Rusland.

De MOEX-index daalde meer dan 7 procent en de RTS-graadmeter verloor bijna 8 procent. De laatste dagen is er veel onrust bij beleggers in Moskou door de mobilisatie van 300.000 reservisten en de referenda in bezette gebieden. Beleggers denken dat door die ontwikkelingen een staakt-het-vuren in Oekraïne nog onwaarschijnlijker zal worden, terwijl de spanningen met het Westen nog verder oplopen. Mogelijk kan het Westen met nog strengere sancties komen voor de export van technologie naar Rusland en nog meer Russen op een zwarte lijst gaan zetten.

Daarnaast zetten de gedaalde olieprijzen ook druk op het sentiment onder beleggers in Moskou. Door de lagere prijzen kunnen de inkomsten van Rusland uit de olie-export verminderen.

Polen biedt burgers militaire basistraining aan

14:35 | Polen biedt zijn staatsburgers van 18 tot en met 65 jaar een militaire basistraining aan. De vrijwilligers zullen tijdens de eendaagse training onder meer leren schieten, omgaan met wapens en kaartlezen, aldus het ministerie van Defensie.

De trainingen worden op zeventien legerbases in het land gehouden. Ze vinden plaats op zaterdagen in oktober en november. Vanwege de oorlog in buurland Oekraïne is in Polen urgentie ontstaan om zijn leger te vergroten, waar al langer plannen voor zijn.

In juli werd besloten dat postbezorgers in aanmerking komen voor vuurwapentraining. Ook dat was op vrijwillige basis. Die trainingen worden gegeven door de Territoriale Defensiemacht, een tak van de Poolse strijdkrachten.

Het Poolse leger telt momenteel 110.000 militairen, met nog eens 30.000 mannen en vrouwen die deel uitmaken van de Territoriale Defensiemacht. De regering streeft naar cijfers van respectievelijk 250.000 en 50.000.

Kremlin erkent dat er iets misgaat bij mobilisering reservisten

14:19 | Het Kremlin erkent dat er iets misgaat bij de mobilisatie van 300.000 reservisten om in Oekraïne te vechten. 'Er zijn inderdaad gevallen waarbij in strijd met de instructies van president Poetin wordt opgetreden' bij de mobilisatie, aldus een woordvoerder.

Er worden incidenten gemeld waarbij dwang en geweld worden toepast om te rekruteren. Ook zouden mensen worden gesommeerd zich als reservist te melden die helemaal geen reservist zijn. Ondertussen verlaten tienduizenden mannen die vrezen te worden opgeroepen gehaast het land.

De woordvoerder erkende onder meer dat er fouten zijn gemaakt bij het versturen van oproepen en hoopt dat de fouten snel kunnen worden gecorrigeerd.

Het Kremlin heeft maandag laten weten dat er nog geen besluit is genomen over de sluiting van de grenzen voor alle weerbare mannen ofwel de mannen die wegens hun leeftijd als reservist oproepbaar zijn. De zegsman zei dat er ook nog geen voorstel op tafel ligt om oorlogsrecht in te voeren. Dat zou weerbare mannen verbieden het land te verlaten en beoogde reservisten die toch vertrekken tot deserteurs kunnen maken.

President Vladimir Poetin heeft afgelopen woensdag bevolen honderdduizenden reservisten op te roepen. Het ronselen van de reservisten is in handen van plaatselijke regionale besturen.

Maandag is in Siberië de chef van een mobilisatiecentrum ten noorden van Irkoetsk neergeschoten door een twintiger die razend zou zijn geweest over de oproep voor militaire dienst van een vriend die geen reservist zou zijn en helemaal geen militaire ervaring zou hebben. Volgens sommige mediaberichten zijn de afgelopen dagen zeker zeventien mobilisatiecentra in brand gestoken.

'Omgekomen Russische soldaten van zonden gereinigd'

14:05 | Russische soldaten die zijn omgekomen in de oorlog tegen Oekraïne, worden van al hun zonden gereinigd. Dat heeft Patriarch Kirill, het hoofd van de Russisch-orthodoxe kerk gezegd. Kirill is een belangrijke bondgenoot van Poetin en steunt de invasie. Hij heeft eerder kritiek geleverd op degenen die tegen de oorlog zijn en riep de Russen op om zich rond het Kremlin te scharen. 'De Kerk bidt dat deze strijd zo snel mogelijk zal eindigen, zodat zo weinig mogelijk broeders elkaar zullen doden in deze broederoorlog.'

EU neemt aanschurken Servië tegen Rusland 'heel ernstig'

13:20 | De Europese Unie heeft 'ernstige vragen' over het aanhalen van de banden tussen Servië en Rusland. Een land dat lid wil worden van de EU kan niet optrekken met Rusland alsof er niets aan de hand is, onderstreept de Unie.

De EU heeft al langer zorgen over de kandidaat-lidstaat, een oude bondgenoot van Rusland. Servië weigert sinds de Russische inval in Oekraïne voluit partij te kiezen voor Kiev en het Westen. De regering in Belgrado doet ook niet mee met de westerse sancties tegen Rusland, terwijl aspirant-leden worden geacht hun buitenlandbeleid op dat van de EU af te stemmen. De buitenlandminister van Servië sprak vrijdag juist af om nauwer te gaan overleggen met zijn Russische collega.

'Dat heel heldere signaal roept ernstige vragen op', zegt de woordvoerder van EU-buitenlandchef Josep Borrell. 'De EU is heel duidelijk geweest' dat zeker kandidaat-leden 'niet op de oude voet' verder kunnen met 'dit regime dat zoveel misdaden en wreedheden pleegt'. Rusland heeft nota bene vorige week nog aangekondigd het conflict verder op de spits te drijven, brengt hij in herinnering.

Meerdere Europarlementariërs hebben ertoe opgeroepen de toetredingsonderhandelingen met Servië te staken. Daarop gaat de Europese buitenlanddienst niet in, maar de woordvoerder wijst er wel op dat de Servische hoop op EU-lidmaatschap 'aansluiting bij het Europees beleid impliceert, het buitenlandbeleid inbegrepen'. Daarom 'nemen we dit heel serieus en houden we dit in de gaten'.

Organisatie schijnreferenda Oekraïne: minimum aantal kiezers gehaald

11:55 | De pro-Russische separatisten die in de door Rusland bezette gebieden in Oekraïne referenda over afscheiding houden, zeggen volgens Russische media dat het minimum aantal kiezers voor de geldigheid van hun volksraadpleging al is gehaald. De referenda, waarin de vraag wordt gesteld of de regio's zich bij Rusland moeten voegen, duren nog tot en met dinsdag.

De organisatie heeft zich als minimum de helft van de geregistreerde kiezers ten doel gesteld. Die opkomstdrempel is in twee oostelijke provincies (Donetsk en Loehansk) volgens een zegsman al ruimschoots gehaald, met driekwart van de beoogde stemmers. Westelijker in de provincie Zaporizja is volgens de zegslieden de opkomst lager. Daar zou circa de helft van de kiezers zijn stem hebben uitgebracht. In de provincie Cherson is vooralsnog minder dan de helft komen opdagen. Dinsdag kan er echter overal nog worden gestemd en volgens de organisatie heeft al meer dan de helft van het totale aantal beoogde kiezers een stem uitgebracht. Westerse waarnemers spreken van schijnreferenda waarvan de uitslag al van tevoren vaststaat.

Volgens het Kremlin kan een positieve uitslag van de referenda in de bezette delen van Oekraïne snel leiden tot de annexatie van die gebieden. Aanvallen op die delen van Oekraïne zouden dan aanvallen op de Russische Federatie worden. Het zou om ongeveer 15 procent van Oekraïne kunnen gaan. Annexatie van Oekraïens grondgebied door Rusland maakt onderhandelingen met het Kremlin voor de Oekraïense president Volodimir Zelenski onbespreekbaar.

Russische zakenman erkent oprichten The Wagner Group

10:10 | De Russische zakenman Jevgeni Prigozjin, een bondgenoot van president Vladimir Poetin, heeft voor het eerst toegegeven achter The Wagner Group te zitten. Zijn huurlingenbedrijf wordt ervan beschuldigd een verlengstuk van de Russische staat te zijn.

Prigozjin laat weten de paramilitaire groep in 2014 te hebben opgericht om mensen naar Oost-Oekraïne te sturen, nadat daar een oorlog uitbrak tussen pro-Russische separatisten en de Oekraïense staat. Later werden ook huurlingen naar Latijns-Amerika en Afrika gestuurd, staat in de verklaring van de 61-jarige Rus.

De zakenman staat vanwege zijn nauwe banden met de Russische staat bekend als 'de kok van Poetin', een verwijzing naar de cateringscontracten die hij met het Kremlin heeft. Eerder ontkende hij banden te hebben met The Wagner Group, waar onder meer de Verenigde Staten en de Europese Unie melding van hadden gemaakt. Die hebben Prigozjin sancties opgelegd.

Poetin stelt dat The Wagner Group de Russische staat niet vertegenwoordigt, maar wel overal op de wereld kan werken zolang het bedrijf de Russische wet niet overtreedt. De huurlingen worden al jaren door mensenrechtengroeperingen en de Oekraïense regering beschuldigd van oorlogsmisdaden in Syrië en Oost-Oekraïne.

Het Britse ministerie van Defensie meldde afgelopen zomer dat Rusland de Wagner-huurlingen inzet om zijn troepen in Oekraïne te versterken. Het Russische leger kampt met verliezen sinds het eind februari buurland Oekraïne binnenviel.

Ook The Wagner Group lijdt grote verliezen in Oekraïne, zei een Amerikaanse functionaris vorige week. De defensiemedewerker verklaarde dat is geprobeerd 1500 veroordeelde criminelen te rekruteren voor de oorlog in Oekraïne, maar dat velen weigeren. De functionaris verwees naar beelden die rondgingen op sociale media, waarop te zien zou zijn dat Prigozjin onder anderen Russische gevangenen probeerde te rekruteren.

Chaos na mobilisatie in Rusland neemt toe

10:05 | De mobilisatie van burgers voor het Russische leger lijkt steeds chaotischer te verlopen. Door het hele land zijn protesten en aanvankelijk was het idee dat alleen mensen met een militaire achtergrond zouden worden opgeroepen om naar het front te gaan, maar inmiddels lijkt het erop dat iedereen moet opdraven. 'Dit is een chaos.'

Rekruteringsofficier neergeschoten in Siberië

08:55 | In een Siberisch mobilisatiecentrum waar het Russische leger rekruten registreert, is een officier door een jonge man neergeschoten. De schutter is gearresteerd, melden plaatselijke media.

Het is niet duidelijk of de dader was opgeroepen voor militaire dienst of dat de schietpartij een andere achtergrond heeft. De dader zou een werkloze twintiger zijn.

De schietpartij was in Oest-Ilimsk, ten noorden van Irkoetsk, in het kantoor waar rekruten worden geregistreerd. Aanvankelijk werd gemeld dat het hoofd van het mobilisatiecentrum was doodgeschoten. De man is echter niet overleden, maar is volgens plaatselijke autoriteiten wel levensgevaarlijk gewond geraakt

Kazachstan erkent schijnreferenda Oost-Oekraïne niet

08:10 | Kazachstan, een belangrijke partner van Rusland, zal de uitkomst niet erkennen van de omstreden referenda die momenteel in Oekraïne worden gehouden. Het Kazachse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de 'territoriale integriteit' en 'soevereiniteit' van landen gerespecteerd moeten worden.

In Oekraïne stemmen inwoners van bezette gebieden over de vraag of hun regio's geannexeerd moeten worden door Rusland. De Oekraïense regering en haar westerse bondgenoten zien dat als een schijnvertoning waarvan de uitkomst al vaststaat. Rusland beschuldigt juist de pro-westerse regering in Kiev ervan de rechten van Russischtalige Oekraïners niet te respecteren.

Het Kazachse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat het zorgen voor stabiliteit, in de regio en wereldwijd, het belangrijkste is. De terughoudende opstelling van de voormalige Sovjetstaat is een tegenvaller voor Rusland. De landen hebben nauwe banden. President Vladimir Poetin stuurde begin dit jaar nog troepen naar Kazachstan om een einde te maken aan de onrust in het zuidelijke buurland.

De Kazachse president Kassim-Jomart Tokajev bedankte Poetin in februari voor die steun, maar viel zijn bondgenoot enkele maanden later publiekelijk af tijdens een bezoek aan Rusland. Hij weigerde de onafhankelijkheid te erkennen van de rebellenstaatjes die in Oost-Oekraïne waren uitgeroepen door pro-Russische separatisten. Moskou deed dat wel, maar volgens Tokajev zou het 'chaos' worden als overal in de wereld nieuwe landen opduiken.

De referenda in Oekraïne begonnen afgelopen vrijdag en duren nog tot dinsdag. De autoriteiten gaan van huis naar huis om stembiljetten op te halen. Dat gebeurt naar verluidt onder toezicht van militairen.

OVD-Info: 100 arrestaties in Dagestan bij verzet tegen mobilisatie

00:40 | Minstens honderd mensen zijn zondag gearresteerd toen zij protesteerden in de Russische deelrepubliek Dagestan tegen de mobilisatie van militaire reservisten, meldt burgerrechtenorganisatie OVD-Info. Eerder kwamen al berichten naar buiten dat de politie waarschuwingsschoten had afgevuurd in Dagestan om demonstranten uiteen te drijven.

De arrestaties vonden plaats in de regionale hoofdstad Machatsjkala. Tientallen video's op sociale media tonen hoe de politie ingrijpt terwijl demonstranten 'Nee tegen de oorlog!' roepen. De beelden zijn door persbureau Reuters niet te verifiëren. Ook de politie in Dagestan bleek niet te bereiken. OVD-Info zegt bezorgd te zijn over de beelden van de 'zeer hardhandige aanhoudingen'.

Sinds de aankondiging vorige week van een gedeeltelijke mobilisatie in de Russische oorlog tegen Oekraïne is er op veel plekken in Rusland geprotesteerd. Dagestan, waar vooral etnische moslims wonen, is volgens waarnemers een van de Russische regio's waar momenteel de meeste mannen worden opgeroepen. Activisten stellen dat vooral leden van minderheidsgroeperingen een oproep krijgen binnen de Russische mobilisatiecampagne.

Zondag 25 september

Zelenski: annexatie maakt onderhandelingen met Rusland onmogelijk

22:00 | Annexatie van Oekraïens grondgebied door Rusland maakt onderhandelingen met het Kremlin wat de Oekraïense president Volodimir Zelenski betreft ondenkbaar. De regering in Moskou zou die inlijving officieel bekend kunnen maken als afsluiting van de volksraadplegingen, waarvan het resultaat al bij voorbaat vaststond.

'Dat zou een voortzetting van de diplomatieke besprekingen met de president van de Russische Federatie op zeker onmogelijk maken', zei Zelenski zondag in een interview met de Amerikaanse zender CBS News. Volgens hem weet zijn collega Vladimir Poetin dat maar al te goed.

Sinds vrijdag worden er in de door de Russen bezette regio's Cherson, Zaporizja, Donetsk en Loehansk schijnreferenda gehouden over aansluiting bij Rusland. Tot dinsdag kunnen de inwoners nog stemmen. Internationaal wordt deze gang van zaken als schending van het volkerenrecht bestempeld. Zelenski had al eerder gewaarschuwd dat deze gemanipuleerde volksraadpleging de kans op vredesoverleg om zeep zou helpen.

In de eerste oorlogsweken praatten Russische en Oekraïense delegaties nog met elkaar, maar dat was kortstondig en het leverde niets op. Moskou eiste als voorwaarde voor vrede onder meer de erkenning van het schiereiland de Krim, in 2014 ingelijfd, als Russisch territorium. De verwachting is dat hetzelfde zal gebeuren met de met geweld en hulp van pro-Russische separatisten ingenomen provincies in het zuiden en oosten van Oekraïne.

Zelenski vroeg op de Amerikaanse tv eens te meer steun van de westerse landen door levering van zware wapensystemen. 'Als de Verenigde Staten in staat zijn hun leidende rol te bewijzen en te zorgen voor dat materieel, dan zullen Duitsland en de andere Europese landen volgen'.

Het eerste succes kon hij meteen al melden. Het Oekraïense leger heeft de beschikking gekregen over een geavanceerd luchtafweersysteem van Amerikaans makelij. Zelenski bedankte president Joe Biden voor diens besluit deze zogenoemde Nasams te leveren, na eerder al Himars-raketinstallaties te hebben gestuurd. 'Maar geloof me, het is bij lange na niet genoeg om de civiele infrastructuur, scholen, ziekenhuizen, universiteiten en woningen van de Oekraïners te bewaken'.

Waarschuwingsschoten gelost bij antimobilisatieprotest Rusland

16:55 | De politie in de Russische Republiek Dagestan heeft zondag waarschuwingsschoten afgevuurd om mensen die protesteerden tegen de mobilisatie van militaire reservisten uiteen te drijven. Dat melden lokale activisten op sociale media, waar video's tonen hoe agenten in de lucht schieten. Ook zijn er beelden van schermutselingen tussen burgers en politie.

In het Dagestaanse dorp Endirej blokkeerden demonstranten een straat om de autoriteiten de toegang te ontzeggen, aldus de website van burgerrechtenorganisatie OVD-Info. Het protest was een reactie op het feit dat 110 mannen uit het dorp zijn opgeroepen om mee te vechten in Oekraïne, melden lokale media. Sinds de aankondiging vorige week van een gedeeltelijke mobilisatie in de Russische oorlog tegen Oekraïne zijn er in het hele land protesten geweest.

Dagestan, dat vooral wordt bewoond door etnische moslims, is volgens waarnemers een van de Russische regio's waar momenteel de meeste mannen worden opgeroepen. Activisten stellen dat vooral leden van minderheden het doelwit zijn van de Russische mobilisatiecampagne.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen