Internationaal26 sep '22 08:39Aangepast op 28 sep '22 13:37

Kelderend pond heeft gevolgen, ook voor Nederlandse bedrijven

Auteur: Mark van Harreveld

De waarde van het Britse pond is gedaald met bijna 5 procent naar een waarde van 1,035 dollar bij de opening van de beurzen in Azië. De reden voor de daling is het nieuwe controversiële pakket met belastingverlagingen van de Britse minister van Financiën Kwasi Kwarteng. 'Het is een gevaarlijk experiment', zegt valutaspecialist Joost Derks van IbanFirst.

Voor de Britten betekent de interventie van Truss en Kwarteng dat het leven duurder gaat worden. Het Verenigd Koninkrijk importeert immers veel goederen en voedsel, door een zwakke munt krijg je wat Derks een 'geïmporteerde inflatie' noemt die eigenlijk weer een soort prijsspiraal oplevert. Voor Nederlandse bedrijven die zaken doen met het Verenigd Koninkrijk is het ook slecht nieuws - wie in ponden betaald wordt, wordt 4 tot 5 procent armer in vergelijking met vorige week. 'Dat is natuurlijk serieus.'

Net als de meeste analisten én de financiële markten heeft Derks er een hard hoofd in dat dit gaat werken. 'Het verlagen van belastingen en het verhogen van uitgaven, hoe ga je dat financieren op de externe markt? Het is als een huishouden dat minder inkomsten heeft en meer uitgaven en dat gaat financieren door meer van de bank te lenen. Daar wordt de bank ook niet vrolijk van. Het is een gevaarlijk experiment dat ze aan het doen zijn, de financiële markten ontvangen het dan ook zeer slecht.'

Lees ook | Truss ontvangt felle kritiek op economisch beleid: 'Vergroot ongelijkheid'

Bizar huishoudboekje

Derks is nochtans verbaasd over de snelle daling van het pond in het weekeinde. 'Zo'n snelle daling van het pond is lang geleden. Bij een recessie hoort fiscale discipline, zorg dat het huishoudboekje op orde is, hier gebeurt het tegenovergestelde. Alle risico's komen naar boven en worden versterkt.' Derks verwacht toenemende volatiliteit en denkt dat de Bank of England gaat interveniëren. 'Of ze gaan interveniëren om rust terug te brengen in de valutamarkt, of ze beleggen een spoedvergadering om tussentijds de rente toch nog meer te verhogen.'

Extra saillant: de belastingverlagingen komen niet de onderkant van de maatschappij ten goede, maar zijn vooral gericht op de rijken. En daarmee ga je de economie allesbehalve stimuleren. 'Gebruikelijk is om belastingverlagingen bij de onderste lagen van de bevolking terecht te laten komen, in het Verenigd Koninkrijk is het omgekeerde het geval.'

De daling van het pond is slecht nieuws voor de Britten, maar goed nieuws voor de dollar, de traditionele vluchtheuvel in valutaland. De dollar is nog steeds een veilige haven. Als er onrust in de financiële markt is, dan duikt men vaak terug in de dollar.'

De Britse belastingverlagingen zijn niet gericht op de onderkant van de samenleving
De Britse belastingverlagingen zijn niet gericht op de onderkant van de samenleving (ANP / REX by Shutterstock / Amer Ghazzal)

'Ze gaan de economie proberen aan te zwengelen met grootscheepse belastingverlagingen en die zijn ook nog eens gericht op bepaald niet de onderkant van de inkomensverdeling, maar eerder op de bovenkant ervan en bedrijven. Het lijkt alsof Truss Margaret Thatcher als haar grote voorbeeld heeft en dit is haar interpretatie van hoe Thatcher in de jaren tachtig de economie heeft vlotgetrokken.'

Lees ook | Waarde Britse pond zakt naar laagterecord ten opzichte van dollar

Latijns-Amerikaanse oplossing

De financiële markten hebben er in elk geval weinig vertrouwen in dat dit experiment goed gaat uitpakken. Sommige economen wijzen erop dat dit een strategie is die door veel Zuid-en Midden-Amerikaanse landen ook is uitgeprobeerd en dat maar zelden tot resultaat heeft geleid. 'Dit zijn de grootse belastingverlagingen in de laatste vijftig jaar in het Verenigd Koninkrijk. Het kan niet anders dan dat de inflatie verder zal oplopen, dat de Bank of England de rente verder zal moeten verhogen en dat de Britse overheid voor recordbedragen leningen zal moeten afsluiten. Je ziet de kapitaalmarktrente al fors stijgen in het Verenigd Koninkrijk.'

Lees ook | Energiesteun gaat Verenigd Koninkrijk 60 miljard pond kosten

Voor Nederland heeft het lage pond direct consequenties. 'Dat het pond daalt ten opzichte van de euro verzwakt onze concurrentiepositie.' En het is maar de vraag of de Britse economie hiermee de beoogde impuls gaat krijgen. 'Als dit werkt kunnen wij het ook gaan doen, en als het tot chaos leidt, zijn wij blij dat we het niet gedaan hebben.'

Aanbod vs Keynes

De Britse maatregelen doen De Jong denken aan de richtingenstrijd in de economische wetenschap. 'In de jaren tachtig had je de 'aanbod-economen', die denken dat wanneer je de aanbodkant maar genoeg de ruimte geeft, dat de groei dan vanzelf komt. Daar tegenover staan de meer Keynesiaanse economen die bij een zwakke economie voor belastingverhoging pleiten zodat de overheid meer geld kan uitgeven. Deze regering kiest voor de richting van de aanbodeconomie. Over het algemeen is het de vraag of het goed gaat uitpakken, de meeste experimenten werken niet.'

Dreigend kapitaaltekort DNB

Ander belangrijk, zij het wat onderbelicht nieuws van het economische front: De Nederlandsche Bank dreigt op een kapitaaltekort af te stevenen de komende jaren. Al op 9 september waarschuwde DNB-baas Klaas Knot de minister van Financien voor de kapitaalpositie van de bank. DNB draait nu verlies en moet misschien de komende jaren voor 9 miljard interen op de buffer van 11 miljard.

Waarom verliest DNB geld? Volgens De Jong komt dat door het beleid van de afgelopen jaren. 'We hebben obligaties gekocht die niks opleveren, maar daar tegenover staan schulden. Omdat de ECB nu wel rente verhoogt, moet DNB een hogere rente betalen op die duurdere schulden. Een waterdicht model om verlies te lijden.' Ergo: was DNB een bedrijf, dan was dit een enkele reis richting faillissement.

Lees ook | Onderminister Verenigd Koninkrijk bagatelliseert ineenstorting pond


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen