Internationaal29 sep '22 17:38

Brazilianen naar de stembus: wordt het Lula of blijft Bolsonaro?

Auteur: Remy Kock

Aanstaande zondag gaan Brazilianen weer naar de stembus voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen aldaar. Zittend president Bolsonaro staat iets achter in de peilingen op zijn rivaal, oud-president Lula da Silva. Blijft Bolsonaro in het zadel of komt de linkse Da Silva weer aan de macht?

(ANP / AFP)

En dat de verkiezingen leven in Brazilië, staat buiten kijf volgens Erik Bähre, economisch antropoloog aan de Universiteit Leiden en gespecialiseerd in Brazilië. 'Het land is ontzettend gepolariseerd en het is zeker spannend te noemen. Het verschil is niet zo heel groot, en er moet sprake zijn van een absolute meerderheid. Dus als Lula de meeste stemmen krijgt, maar geen 50 procent, dan gaan we naar een tweede ronde.' Die tweede ronde zou dan eind oktober plaatsvinden.

Lees ook | Bolsonaro waarschuwt Brazilië voor linkse dictatuur

De mogelijkheid bestaat echter volgens Bähre wel degelijk dat de strijd al na één ronde beslecht is. Lula staat momenteel voor, maar Bolsonaro lijkt zich daar niets van aan te trekken. 'Hij heeft eigenlijk al gezegd dat als hij de verkiezingen wint dat alles eerlijk is verlopen, en dat als hij verliest dat dat niet het geval is. Dat kennen we al van Trump, het is eenzelfde soort retoriek.'

Sentimenten

Bähre stelt tevens dat de aanhangers van Lula niet alleen hopen dat Bolsonaro verliest, maar ook hard verliest. En dat sentiment onderschrijft Brazilië-correspondent Wies Ubags. 'De sentimenten voor en tegen zijn heel sterk, mensen zijn nerveus over de uitslag. En ook over mogelijk geweld, dat er ook al geweest is. Dus het is grimmig.'

Lees ook | 'Lula' officieel kandidaat Braziliaanse verkiezingen

Ubags kan zich tevens vinden in de woorden van Bähre dat Bolsonaro eenzelfde retoriek bedrijft als Trump, en dat bij een voor Bolsonaro negatieve verkiezingsuitslag er een mogelijkheid is dat de macht niet vredig wordt overgedragen. 'En wat daarbij het meeste zorgen baart is het feit dat het leger geen duidelijke stelling heeft genomen. Stel dat er geweld uitbreekt, wát gebeurt er dan? Hoe reageert de legertop.' Volgens Ubags was het in de Verenigde Staten vanzelfsprekend dat het leger aldaar de zaak op zou lossen, maar in Brazilië 'is het veel vager'. 'Omdat het leger zich veel meer aan Bolsonaro heeft gecommitteerd. De top zit ook in de regering en bekleedt ook overheidsfuncties.'

Comeback

Hoewel hij momenteel achterstaat, denkt Bähre dat Bolsonaro in staat is om de uitslag nog om te draaien. 'Hij werkt ontzettend goed met sociale media. Voor meer dan de helft van de Brazilianen is Whatsapp de primaire nieuwsbron, dus mensen zitten in groepen van buren en de meest idioten gaan daar de ronde. Heel veel fake news, en dat kan op de laatste paar dagen impact hebben.'

Ook Ubags sluit een plotselinge verkiezingswinst van Bolsonaro niet uit. 'Analisten voorspellen dat áls Lula het slecht doet in een verkiezingsdebat vanavond, hem dat wel een flink aantal procenten kan kosten. En dan komt er een tweede ronde.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen