Internationaal30 sep '22 18:15Aangepast op 1 okt '22 10:29

Liveblog | Oekraïne vraagt NAVO-lidmaatschap aan; Rusland annexeert Oekraïense gebieden

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 217 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog vind je alle laatste updates over het voortdurende conflict en alle gevolgen ervan.

Dit liveblog wordt niet meer geactualiseerd. Kijkt voor de laatste ontwikkelingen in het conflict tussen Oekraïne en Rusland in het liveblog van zaterdag 1 oktober.

NAVO: Leden beslissen over lidmaatschap Oekraïne

18:10 | De NAVO-leden moeten beslissen over een mogelijk lidmaatschap van Oekraïne, zegt NAVO-baas Jens Stoltenberg. De Oekraïense president Zelenski heeft een versneld lidmaatschap aangevraagd van de westelijke alliantie. Of Stoltenberg achter de aanvraag staat is niet duidelijk. Wel zei hij dat Oekraïne 'het recht heeft om zijn eigen pad te kiezen'.

Stoltenberg benadrukte dat geen van de lidstaten de annexatie van de bezette Oekraïense gebieden door Rusland erkennen. 'Dit land is van de Oekraïners', zei de NAVO-topman. Ondanks dat Oekraïne geen lid is van de NAVO, krijgt het land wel steun van de alliantie. 'Onze inzet om Oekraïne te steunen, blijft onveranderd. Wel is de NAVO geen partij in dit conflict.' Ook stelde Stoltenberg dat Oekraïne het recht heeft om de bezette gebieden te heroveren.

Poetin versoepelt staatsburgerschap voor buitenlanders in leger

17:37 | Buitenlanders die toetreden tot het Russische leger en hun gezinnen krijgen voortaan makkelijker een Russisch paspoort. De Russische president Vladimir Poetin heeft dat via een nieuw decreet geregeld, blijkt uit een document dat vrijdag door de regering is gepubliceerd.

'Buitenlandse burgers of staatlozen die een contract ondertekenen om ten minste een jaar in de Russische strijdkrachten te dienen en die gedurende minstens zes maanden aan militaire operaties deelnemen' komen in aanmerking voor de vereenvoudigde aanvraagprocedure, staat in het decreet. Als ze gewond raken binnen die zes maanden en niet kunnen terugkeren naar het slagveld, krijgen ze eveneens versneld het Russische staatsburgerschap.

Ook de echtgenoten, kinderen en ouders van buitenlanders die het Russische leger ingaan vallen onder de nieuwe regeling. De maatregel lijkt vooral gericht op immigranten uit de voormalige Sovjetrepublieken van Centraal-Azië.

Biden veroordeelt annexatie; nieuwe sancties

17:15 | De Amerikaanse president Joe Biden veroordeelt de annexatie van vier deels bezette Oekraïense regio's door zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin. De Verenigde Staten houden vast aan de internationaal erkende grenzen en zullen Oekraïne blijven steunen, laat hij weten.

Biden spreekt van een 'frauduleuze poging' om Oekraïens gebied te claimen. Volgens hem wordt het internationaal recht geschonden en het handvest van de Verenigde Naties "vertrapt". Ook toont Rusland hiermee zijn "minachting voor vreedzame naties".

Als een reactie komen de VS en bondgenoten met nieuwe sancties, laat de president weten. Die richten zich op individuen en andere partijen die de annexaties politiek of economisch steunen. Biden zegt de internationale gemeenschap bijeen te brengen om de Russische acties te veroordelen en Rusland verantwoordelijk te houden.

Topman centrale bank Rusland gesanctioneerd

17:04 | De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben het hoofd van de Russische centrale bank, Elvira Nabiullina, op hun sanctielijst gezet. Het is een van de vergeldingsmaatregelen na de Russische annexatie van vier deels bezette gebieden in Oost-Oekraïne.

De 58-jarige Nabiullina is sinds 2013 gouverneur van de Russische centrale bank. Nadat Rusland in februari Oekraïne was binnengevallen, stond ze voor de opgave om de vrije val van de roebel te stoppen. De Russische economie is door westerse strafmaatregelen voor grote delen geïsoleerd geraakt. Daarnaast verloor de centrale bank door sancties zelf de controle over grote delen van zijn internationale reserves.

Oekraïne vraagt versneld NAVO-lidmaatschap aan

16:25| De Oekraïense president Zelenski heeft formeel een verzoek gedaan om lid te worden van de NAVO-alliantie. Dat meldt hij in zijn Telegram-kanaal. 'We nemen deze belangrijke stap voor een versnelde toelating tot NAVO.'

NAVO-baas Jens Stoltenberg houdt vanavond een toespraak. Onduidelijk is of hij zal reageren op de aanvraag op Oekraïne.

Nederland steunt nieuwe sancties

16:14 | Nederland steunt een nieuw Europees sanctiepakket tegen Rusland na de annexatie van vier deels bezette delen van Oekraïne. 'Nederland zal de annexatie nooit erkennen', zei de premier op zijn wekelijkse persconferentie na de ministerraad.

Het is de 'zoveelste escalatie' van de Russische president Vladimir Poetin, aldus de premier. Poetin verklaarde tijdens een ceremonie in het Kremlin dat Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja tot Russisch grondgebied. Het gaat om circa 15 procent van Oekraïne waar naar schatting 8,8 miljoen mensen wonen.

EU: Annexatie nooit erkennen

15:35 | De Europese Unie zal de inlijving van vier Oekraïense provincies door Rusland nooit erkennen. Rusland kan rekenen op extra EU-sancties, zeggen de leiders van de 27 EU-landen.

Cherson, Zaporizja, Donetsk, Loehansk en ook de Krim horen bij Oekraïne, stellen premier Mark Rutte en zijn 26 collega's. Ze roepen de rest van de wereld op de 'nepreferenda' in de deels bezette gebieden en de officiële annexatie door de Russische president Vladimir Poetin 'klip en klaar te verwerpen'. Poetin verklaarde vrijdag vier deels bezette Oekraïense provincies tot Russisch gebied en annexeerde al eerder het Oekraïense schiereiland de Krim.

Dat Rusland honderdduizenden extra mannen onder de wapenen brengt, dreigt met kernwapens en doet alsof het in Oekraïne Russisch grondgebied verdedigt, zal niets veranderen aan de vastberadenheid van de EU, stellen de EU-leiders. Ze beloven pal te staan voor Oekraïnes soevereiniteit en gezag over zijn grondgebied.

Annexatie internationaal veroordeeld

15:18 | De referenda en de annexaties worden internationaal niet erkend. VN-chef António Guterres heeft de annexatie veroordeeld als onwettig en vreest escalatie van de oorlog. Rusland beschouwt aanvallen op de ingelijfde gebieden nu als aanvallen op de Russische Federatie. Minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra sprak van een 'volstrekt verwerpelijke annexatie'.

Annexatiedocumenten officieel getekend

15:01 | De door Rusland aangestelde leiders van Cherson, Zaporizja, Loehansk en Donetsk komen naar voren om de annexatie-documenten te ondertekenen. Hiermee wordt de annexatieprocedure gecompleteerd, die dan op maandag in werking treedt. Daarvoor moet het voorstel eerst nog langs de Doema, het Russische parlement.

'Russische ambassadeur op het matje'

15:00 | Minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra heeft gezegd de Russische ambassadeur te ontbieden. 'Annexatie is onacceptabel', zo stelt hij. Hoekstra maakt zich geen illusies dat het ontbieden van de ambassadeur 'iets zal veranderen aan de keuzes die in Moskou zijn gemaakt'. Maar hij noemt het wel 'essentieel' dat de hele wereld zich uitspreekt.

De minister spreekt van een 'verdere escalatie', nadat Poetin eerder al een gedeeltelijke mobilisatie afkondigde en hintte op de mogelijke inzet van nucleaire wapens. Het onderstreept volgens Hoekstra nog maar eens dat de oorlog niet gaat zoals Poetin had gehoopt. 'Dat doet hij natuurlijk allemaal niet omdat het vanuit Russisch perspectief van een leien dakje gaat, integendeel.'

'Rusland vecht voor recht en vrijheid'

14:54 | In zijn speech roept Poetin op tot het behoud van Russische cultuur en normen en waarden. 'Voor groot-historisch Rusland. Voor onze kinderen en kleinkinderen. We moeten hen beschermen voor de afbraak van onze cultuur. We moeten ervoor vechten, zodat ons cultuur en taal nooit tot de historie zullen behoren.'

Ook noemde hij de verwerpelijkheid van het feit dat mensen van gender kunnen veranderen. 'Dat willen we in Rusland niet hebben', benadrukt hij. 'Is dit waar we onze kinderen aan willen blootstellen?'

Nucleair precedent

14:40 | Ook de dreiging van kernwapens komt naar voren. Volgens Poetin waren het de Verenigde Staten die als eerste kernwapens gebruikten - waarbij hij verwijst naar de aanvallen op Hiroshima en Nagasaki in de Tweede Wereldoorlog. 'Daarmee hebben ze een precedent geschept.'

Poetin wijst naar het Westen

14:37 | 'Het moet duidelijk zijn wie de nieuwe oorlogen en crises veroorzaakt', zegt Poetin in zijn speech. Daarbij gaat de vinger duidelijk richting het Westen. Ook stelt hij dat het Westen op zoek is om Rusland 'doelgericht op te breken in kleinere staten' en dat het Westen 'bedreigd is door de Russische cultuur en ontwikkeling'.

Ook zou het Westen de bestaande grenzen gebroken hebben met betrekking tot Oekraïne. Daarbij zou er geen rekening zijn gehouden met het zelfbeschikkingsrecht van de inwoners aldaar.'

Ook het koloniale verleden van het Westen komt aan bod. 'Het Westen is zogenaamd bezig met het verspreiden van democratie maar ze geven het tegenovergestelde. Ze brengen slavernij en willen de wereldorde naar hun hand zetten.'

Poetin: 'Inwoners Loehansk, Donetsk, Cherson en Zaporizja maken voor altijd deel uit van Rusland'

14:26 | De Russische president Poetin is bezig met zijn annexatietoespraak in de Doema, en hij maakt direct duidelijk dat het menens is. Aan het parlement maakte hij duidelijk dat de inwoners van Loehansk, Donetsk, Cherson en Zaporizja vanaf vandaag 'voor altijd' bij Rusland horen.

Ook riep hij de Oekraïense regering op tot een staakt-het-vuren van de oorlog - die sinds 2014 gaande is - en tot een dialoog, waar de Russen 'altijd voor open hebben gestaan'. Poetin stelt daarbij dat Rusland alle mogelijke middelen zal inzetten om hun grondgebied te beschermen.

Toespraak Poetin op punt van beginnen

14:05 | Ieder moment kan de toespraak van Poetin voor de Doema beginnen. Volg het hier live op BNR.

Poetin informeert parlement over annexatieplannen

13:45 | President Vladimir Poetin van Rusland heeft het parlement formeel op de hoogte gebracht van het plan vier Oekraïense regio's toe te laten tot de Russische Federatie. De pro-Russische leiders in de vier regio's hebben daarom gevraagd en zijn in Moskou om papieren te tekenen voor de aansluiting. Daar is vrijdag een plechtigheid voor in de historische Sint Joriszaal in het Kremlin en er is een grootse viering van de toetreding gepland op het Rode Plein.

De Doema, het Russische parlement, buigt zich mogelijk maandag over de toetreding van de provincies Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja tot Rusland. De Russische volksvertegenwoordiging wordt volkomen gedomineerd door de aanhang van Poetin en er is geen obstakel voor de toetreding van de vier provincies. De annexatie wordt internationaal niet erkend. De strijd in Oekraïne zal er, vrezen velen, heviger en langduriger door worden.

Poetin ziet het als een bevrijding van de Russische bevolkingsgroep in het zuidoosten van Oekraïne. Hij ziet mogelijk ook kansen 'de speciale militaire operatie' uit te breiden tot een soort 'vaderlandse oorlog' met de inzet van dienstplichtigen en veel meer middelen, zoals zelfs kernwapens. Ook zou hij te zijner tijd delen van Cherson en Zaporizja in eventuele onderhandelingen kunnen gebruiken. In het Kremlin zijn vrijdag al geluiden gehoord dat Rusland over het noorden van die regio's die niet door Russen zijn veroverd, best wil praten.

Rusland: bewijs Westerse betrokkenheid bij sabotage

11:30 | Moskou heeft materiaal in handen dat erop wijst dat het Westen een rol heeft gespeeld in de breuken in de twee onderzeese Nord Stream-gaspijpleidingen in de Oostzee. Dat zegt het hoofd van de Russische buitenlandse inlichtingendienst tegen persbureau Interfax.

Lees ook | VN Veiligheidsraad bespreekt sabotage Nord Stream 1 en 2

'We hebben materiaal dat wijst op een Westers spoor in de organisatie en implementatie van deze terroristische daden.' Om wat voor bewijs het precies gaat, wordt niet vermeld.

De Europese Unie onderzoekt de oorzaak van de lekkages en heeft aangegeven te vermoeden dat sabotage de oorzaak is van de schade aan de pijpleidingen. De VN Veiligheidsraad komt later bijeen over de enorme schade.

Kremlin: aanval op geannexeerd gebied is een aanval op Rusland

11:20 | Het Kremlin zal aanvallen op elk deel van de te annexeren regio's van Oekraïne beschouwen als een aanval op Rusland zelf. Rusland is van plan om de regio's Donetsk, Luhansk, Cherson en Zaporizja in Oekraïne te annexeren na het houden van referenda. Volgens Westerse regeringen is het referendum in strijd met het internationaal recht en zijn niet-representatief.

Ministers veroordelen Russische annexatie

10:35 | Ministers Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) en Kajsa Ollongren (Defensie) veroordelen de door Rusland voorgenomen annexatie van Oekraïens grondgebied. 'Die is volstrekt illegaal en gaat alle perken te buiten', aldus Hoekstra. 'We kunnen niet anders dan het in de meest krachtige termen te veroordelen.'

Deze referenda waren een 'verdere escalatie', zegt Hoekstra en ook de nucleaire dreiging is volgens hem 'volstrekt ongepast'.

Ollongren zegt 'niet onder de indruk' te zijn van de referenda. 'Geen normaal land ter wereld zal dit erkennen, het is een schijnvertoon.' Het verandert voor haar dan ook niets wat betreft de inzet van Nederlandse wapens in de geannexeerde regio's, aangezien die voor de NAVO nog steeds Oekraïens zijn.

De inzet van Nederland blijft volgens Hoekstra en Ollongren hetzelfde: onverminderde steun en verdere leverantie van wapens. Om wat voor wapens het dan gaat, kunnen beiden niet zeggen. Oekraïne heeft onder meer gevraagd om meer pantserhouwitsers, maar Ollongren kan niet zeggen dat die er ook komen.

Door Moskou geïnstalleerde functionaris gedood in Cherson

10:25 | Een door Moskou geïnstalleerde functionaris in de door Rusland bezette Oekraïense regio Cherson is omgekomen door een aanval van Oekraïense troepen. Alexei Katerinichev, het eerste plaatsvervangend hoofd van de beveiliging van het bestuur van Cherson, werd volgens Russische staatspersbureaus gedood door een raketaanval in het centrum van Cherson. Katerinichev bekleedde zijn functie sinds anderhalve maand.

Vrijdag annexeert Rusland onder meer de regio Cherson, dat bijna volledig in Russische handen is. De Russische president Vladimir Poetin houdt om 15.00 uur (lokale tijd) een speciale ondertekeningsceremonie in het Kremlin. De door Rusland benoemde leiders van de bezette regio's zijn vrijdag bij de ceremonie aanwezig om de overeenkomst met Rusland te ondertekenen. Zij vroegen woensdag om toetreding tot de Russische Federatie nadat referenda in de vier regio's met grote meerderheden hadden uitgewezen dat zij deel van Rusland uit willen maken.

'Doden bij Russische aanval op humanitair konvooi'

08:50 | Bij een Russische aanval op een humanitair konvooi zijn veel doden en gewonden gevallen, zegt de Oekraïense gouverneur van Zaporizja. Hij schrijft op Telegram dat door beschietingen 23 mensen om het leven zijn gekomen en dat er nog eens 28 gewonden zijn.

De mensen zouden zijn beschoten toen ze met hun auto's in de rij stonden om naar het bezette gebied te reizen. De stoet wilde daar naartoe om familieleden op te halen en hulp te verlenen. Op een foto die de gouverneur deelt zijn lichamen te zien die tussen de kapotte auto's liggen. Hij zegt dat medische hulpverleners aanwezig zijn om de gewonden te helpen.

'Reisadvies voor Rusland moet naar rood'

06:15 | Nederlanders zouden zo snel mogelijk Rusland moeten verlaten. Dat zegt D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma in gesprek met BNR, naar aanleiding van de laatste ontwikkelingen in het conflict tussen Rusland en Oekraïne. 'Hij vindt dat minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken het reisadvies voor Rusland direct moet aanpassen, van oranje naar rood.

Finland besloot gisteren al de grenzen te sluiten met Rusland, Sjoerdsma verwacht dat landen als Georgië dat binnenkort ook zullen doen. 'Dan vraag ik mij af waarom dat reisadvies voor Rusland niet al lang op rood staat, en zeg tegen elke Nederlander in Rusland dat ze het land zo snel mogelijk moeten verlaten.

Lees ook | 'Reisadvies voor Rusland moet naar rood'

VN bespreekt sabbotage Nord Stream 1 en 2

05:00 | De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties komt vrijdag bijeen over de enorme schade die kennelijk met opzet is aangericht aan de twee gaspijpleidingen in de Oostzee die Russisch gas van Rusland naar Duitsland moeten brengen. Rusland heeft om het spoedberaad gevraagd.

Moskou ontkent de beschuldigingen zelf achter de sabotage te zitten die heeft geleid tot het ontsnappen van het gas. Het Kremlin vindt dat de Amerikaanse president Joe Biden maar eens antwoord moet geven op de vraag of de Verenigde Staten op 25 en 26 september hun dreigementen hebben uitgevoerd ten aanzien van het project Nord Stream. De VS waren altijd sterk gekant tegen de aanleg van die gaspijpleidingen naar Duitsland. Begin februari zei president Joe Biden dat het afgelopen zou zijn met Nord Stream als Rusland Oekraïne binnenvalt.

Washington wijst elke betrokkenheid bij de sabotage van de hand. De Russische veiligheidsdienst FSB heeft de zaak in onderzoek en spreekt volgens persbureau Interfax van 'internationaal terrorisme'. Nord Stream AG rapporteerde dinsdag 'ongekende schade' die een dag eerder was aangericht aan het buizennetwerk in de buurt van het Deense eiland Bornholm.

(ANP / AFP)

Rusland houdt ceremonie voor annexatie Oekraïense regio's

04:00 | Rusland annexeert vrijdag de bezette Oekraïense regio's Loehansk, Donetsk, Cherson en Zaporizja. De Russische president Vladimir Poetin houdt om 15.00 uur (lokale tijd) een speciale ondertekeningsceremonie in het Kremlin. Ook houdt hij dan een toespraak.

De door Rusland benoemde leiders van de bezette regio's zijn vrijdag bij de ceremonie aanwezig om de overeenkomst met Rusland te ondertekenen. Zij vroegen woensdag om toetreding tot de Russische Federatie nadat referenda in de vier regio's met grote meerderheden hadden uitgewezen dat zij deel van Rusland uit willen maken. In Donetsk lag de uitslag het hoogst met ruim 99 procent voorstemmers, het laagste percentage stemmen voor annexatie was 87 procent in Cherson.

Poetin maakt weg vrij voor annexatie

03:00 | De Russische president Vladimir Poetin heeft decreten ondertekend die de weg vrijmaken voor de formele annexatie door Rusland van de bezette Oekraïense regio's Cherson en Zaporizja. In de door het Kremlin vrijgegeven decreten erkent Poetin de twee regio's als onafhankelijke territoria. Dit is een tussenstap die nodig is voordat Poetin als verwacht vrijdag aankondigt dat de regio's deel uitmaken van Rusland.

VN-secretaris-generaal António Guterres heeft de Russische plannen donderdag krachtig veroordeeld. Hij zei dat de annexatie van de regio's 'geen juridische waarde heeft en dat ze verdient te worden veroordeeld'. Ook noemde hij de plannen in strijd met het internationaal recht en een 'gevaarlijke escalatie' van de oorlog in Oekraïne. 'Dit mag niet worden geaccepteerd.' Rusland veroordeelde Guterres' uitspraken door erop te wijzen dat hij in zijn functie niet bevoegd is om politieke uitspraken te doen namens de hele VN.

Erdogan wil dat Poetin niet annexeert

01:00 | De Turkse president Erdogan heeft er in een gesprek met zijn Russische ambtgenoot Poetin op aangedrongen dat de Russische leider geen gebieden in Oekraïne annexeert, 'maar onderhandelingen een kans geeft'. Erdogan probeert soms met succes te bemiddelen tussen Oekraïne en Rusland. Daardoor kwam er een overeenkomst tot stand voor de scheepvaart die Oekraïense voedselproducten over de Zwarte Zee naar de wereldmarkt brengt.

Poetin zei tegen Erdogan dat meer moet worden gedaan om de export van Russische voedselproducten en kunstmest mogelijk te maken in het kader van die internationale overeenkomst over de Oekraïense havens aan de Zwarte Zee. Erdogan moedigde Poetin aan de overeenkomst straks te verlengen. De huidige 'graandeal' loopt eind november af.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen