Internationaal3 okt '22 19:03Aangepast op 4 okt '22 06:10

Liveblog | Zelenski: 'delen Cherson heroverd', Nord Stream 2 lekt toch nog

Auteur: BNR Webredactie

Dit is dag 220 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog vind je alle laatste updates over het voortdurende conflict en alle gevolgen ervan.

(ANP / EPA / Olga Petrasyuk)

Dit liveblog is gesloten. De allernieuwste updates van het conflict vind je in ons liveblog van dinsdag 4 oktober. Oekraïne boekt opnieuw winst in zuiden van het land

Elon Musk denkt dat Rusland Krim behoudt bij vrede met Oekraïne

19:31 | Tesla-topman Elon Musk denkt dat de Krim Russisch zal blijven als het land vrede sluit met Oekraïne. Dat zegt de rijkste man ter wereld op Twitter waar hij een peiling houdt over hoe een vredesakkoord eruit zou zien.

Musk stelt voor dat de referenda in de vier recentelijk door Rusland geannexeerde gebieden onder toezicht van de Verenigde Naties opnieuw worden gehouden. Als de bevolking dan stemt voor een Russisch vertrek zou dat land zich daar aan moeten houden.

De Krim zou dan dus Russisch worden zoals het sinds 1783 was tot 'Chroesjtsjovs fout', zoals Musk de stap uit 1954 om het schiereiland van Rusland naar Oekraïne over te hevelen noemt. Verder zou de watertoevoer naar de Krim gegarandeerd moeten blijven en zou Oekraïne neutraal moeten blijven.

Volgens Musk is de door hem geschetste vredesdeal 'zeer waarschijnlijk de uiteindelijke uitkomst'. 'De vraag is alleen hoeveel mensen moeten sterven voordat we dat punt bereiken.' Een kernoorlog is ook een mogelijkheid volgens de Tesla-topman, maar die acht hij onwaarschijnlijk.

Musk plaatste zijn tweet om 18.15 uur Nederlandse tijd. Na een uur hadden zo'n 478.000 mensen gestemd waarvan 54 procent tegen zijn vredesplan. Eerder waren de ja-stemmers nog in de meerderheid. Musk heeft meer dan 107 miljoen volgers op Twitter, maar ook mensen die de miljardair niet volgen kunnen stemmen. De peiling blijft in totaal 24 uur open.

De reeks tweets van Musk kan op veel kritiek rekenen. Zowel mensen die menen dat de door Rusland geannexeerde gebieden nu echt Russisch zijn als mensen die vinden dat Oekraïne al neutraal was en dat de Krim Oekraïens is, zijn het niet met hem eens.

Eerder steunde Musk Oekraïne door Starlink satellietinternet beschikbaar te stellen aan het land. Daardoor kon hij op veel steun rekenen vanuit Oekraïne, maar die lijkt hij met deze peiling te hebben verspeeld.

Gazprom: via leiding Nord Stream 2 kan nog gas worden vervoerd

18:38 | Een van de pijpleidingen van de nog niet in gebruik genomen Nord Stream 2 zou nu nog gas kunnen vervoeren, meldt het Russische staatsgasconcern Gazprom via Telegram. Die is onbeschadigd gebleven bij de vorige week ontstane lekken. Wel moeten er eerst nog aanvullende controles worden gedaan op schade en mogelijke lekken aan de B-leiding. Ook heeft Nord Stream 2 nog niet de vereiste vergunningen.

Nord Stream 2 zou eigenlijk dit jaar in gebruik genomen moeten worden, maar een paar dagen voor de Russische inval in Oekraïne besloot Duitsland het goedkeuringsproces stop te zetten. Via Nord Stream 2 kon de hoeveelheid Russisch gas naar Duitsland worden verdubbeld. Voordat Gazprom er gas door zou mogen leveren moet eerst de Europese Unie toestemming geven. Dat lijkt onwaarschijnlijk vanwege de verder verslechterende relatie met Rusland.

In plaats daarvan bereiden westerse landen nieuwe sancties voor tegen het Kremlin vanwege nieuwe escalaties in de oorlog in Oekraïne, zoals de annexatie van Oekraïense regio’s. Een prijsplafond voor Russische olie en sancties tegen bepaalde individuen zijn mogelijk onderdeel van een nieuw sanctiepakket.

Uit Nord Stream 1 lekt geen gas meer maar uit een van de twee leidingen van Nord Stream 2 toch nog wel een beetje, zei de Zweedse kustwacht maandag. De gaspijpleidingen raakten vorige week beschadigd in de Oostzee bij Denemarken en Zweden. Er is een zwaar vermoeden dat Nord Stream 1 en 2 zijn gesaboteerd, want Zweedse meetstations registreerden vorige week maandag explosies bij de gasleidingen.

Massale knokpartij Russische soldaten bij Moskou

18:15 | In Rusland hebben een groep soldaten en een nieuwe lichting opgeroepen militairen met elkaar gevochten in plaats van tegen Oekraïne. Soldaten op een militaire basis in de buurt van de Russische hoofdstad Moskou eisten de kleding en mobiele telefoons van de nieuwkomers. Daarop brak een massale knokpartij uit, die de gerekruteerden uiteindelijk wonnen, meldt een internetportaal.

De nieuwe militairen zouden hun kwelgeesten zo hard hebben geslagen dat ongeveer twintig zichzelf opsloten in een gebouw en de politie om hulp vroegen. Pas na hun aankomst was het conflict beslecht. Niemand deed aangifte.

De vechtpartij past in een hele rij misstanden bij de gedeeltelijke mobilisatie die vorige maand werd bevolen door president Vladimir Poetin. Volgens berichten in de media verloopt de mobilisatie op veel plaatsen chaotisch. Mannen worden opgeroepen ondanks aandoeningen of een andere reden voor uitzondering. Anderen moeten zonder training gaan vechten. Op veel plaatsen is er een gebrek aan kleding, uitrusting en voedsel. Volgens een jurist zijn zeker zes gemobiliseerde mannen omgekomen terwijl ze nog in opleiding waren.

Russen laten directeur grootste Oekraïense kerncentrale vrij

16:41 | De Russen hebben de directeur van de grootste Oekraïense kerncentrale, die van Zaporizja, vrijgelaten. De baas van het door Rusland bezette complex was vorige week aangehouden.

Directeur Ihor Moerasjov zou uit een auto zijn gehaald en geblinddoekt zijn weggevoerd door Russische militairen. Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) liet daarop weten dat Rusland de VN-waakhond had gemeld dat Moerasjov tijdelijk is aangehouden om hem vragen te stellen. Volgens het IAEA is hij veilig bij zijn familie teruggekeerd.

De kerncentrale van Zaporizja staat aan de zuidelijke oever van de rivier Dnjepr. Het is de grootste van Europa en sinds begin maart in handen van Rusland. De situatie in en rond de centrale is gevaarlijk door beschietingen en bombardementen, waarschuwt het IAEA. Kiev en Moskou beschuldigen elkaar er over en weer van het complex onder vuur te nemen.

Rusland zet protesterende tv-journaliste op gezochtenlijst

16:11 | De Russische tv-journaliste Marina Ovsjannikova, beroemd door haar live tv-protest tegen de oorlog in Oekraïne, is door het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken op een lijst van gezochte personen gezet. Begin augustus legde een rechtbank in Moskou haar nog huisarrest op. Blijkbaar is Ovsjannikova toch uit het zicht van de autoriteiten geraakt.

Ovsjannikova's huisarrest volgde op een protest medio juli bij het Kremlin. Toen hield Ovsjannikova een bord omhoog met de tekst: 'Poetin is een moordenaar, zijn soldaten fascisten'. De journaliste hield daarna in de rechtbank opnieuw een protestbord vast, ditmaal met de tekst 'mogen de dode kinderen je achtervolgen in je dromen'.

De 44-jarige journaliste wordt gezocht omdat ze is aangeklaagd voor het 'verspreiden van valse informatie over het leger'. Ze riskeert tot tien jaar celstraf. Sinds haar wereldberoemde protest op de Russische staatstelevisie, waarbij ze een nieuwsuitzending verstoorde, is Ovsjannikova meermaals opgepakt en beboet voor haar protest tegen de oorlog.

Nadat Russische troepen Oekraïne op 24 februari waren binnengevallen, voerde de regering wetten in die kritiek op de oorlog strafbaar stellen. Ovsjannikova verwijt de autoriteiten tegenstanders van de oorlog te intimideren. Ze week na haar protest op de Russische staatstelevisie uit naar het buitenland, maar keerde in juli terug naar Rusland.

Rusland bespreekt nog nieuwe grenzen

15:15 | Het Kremlin lijkt nog niet precies te weten waar de nieuwe grenzen van de geannexeerde gebieden liggen. Dat valt op te maken uit verklaringen van Kremlin-woordvoerder Peskov eerder vandaag. 'Daarvan viel ik wel even van mijn stoel', zegt buitenlandcommentator Bernard Hammelburg. 'Dit kan ook een strategische achtergrond hebben.'

Lees ook | Rusland weet nog niet waar de nieuwe grenzen liggen

Doema akkoord met annexatie

14:05 | Het Russische lagerhuis, de Doema, is maandag unaniem akkoord gegaan met wetten voor de inlijving van de Oekraïense regio's Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja. De stap geldt als een formaliteit na de annexatieceremonie van vrijdag.

Alleen het hogerhuis van het parlement moet nog formeel instemmen met de wetten. President Vladimir Poetin plaatste vrijdag zijn handtekening onder documenten voor de annexaties, samen met de vier door Rusland geïnstalleerde leiders van de bezette gebieden.

Rusland heeft niet heel Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja bezet. De grenzen van Cherson en Zaporizja moeten nog worden vastgesteld. Daarover wordt overleg gevoerd met de inwoners, aldus het Kremlin maandag. Rusland hanteert voor de twee andere regio's de grenzen van de zelfverklaarde volksrepublieken Donetsk en Loehansk. De pro-Russische separatistenleiders zeiden in 2014 over de volledige regio's te heersen, hoewel ze er niet de controle over hadden.

'Nord Stream 2 lekt toch nog wel'

14:00 | Uit de onderzeese gaspijpleiding Nord Stream 2 blijkt toch nog gas te lekken, constateert de Zweedse kustwacht na een inspectievlucht over de twee leidingen in de Oostzee. Het gaat om een 'klein lek', dat sinds het weekend 'licht is gegroeid', aldus de Zweden. Zaterdag meldde het Deense Energieagentschap nog dat de Nord Stream 2 gestopt was met lekken. Wel kon de Zweedse kustwacht bevestigen dat uit de Nord Stream 1 geen gas meer lekt, zoals het Deense Energieagentschap zondag al meldde.

De twee gaspijpleidingen raakten vorige week beschadigd in de Oostzee bij Denemarken en Zweden. Er is een zwaar vermoeden dat Nord Stream 1 en 2 zijn gesaboteerd, want Zweedse meetstations registreerden vorige week maandag explosies bij de gasleidingen.

De pijpleidingen tussen Rusland en Duitsland zijn voor het grootste deel eigendom van het Russische staatsgasconcern Gazprom. Dat bedrijf leverde via Nord Stream 1 geen gas meer en Nord Stream 2 is nooit in gebruik genomen. Maar in beide gaspijpleidingen zat voorafgaand aan de lekkages wel gas.

Het Deense Energieagentschap meldde eerder dat de uitstoot van broeikasgassen door het lek in het ergste geval gelijk zal staan aan bijna een derde van alle CO2 die Denemarken in één jaar uitstoot. Aardgas bestaat voor een groot deel uit het broeikasgas methaan, dat over een periode van honderd jaar een 28 keer zo groot effect heeft op de opwarming van de aarde als CO2.

Russische leider in Cherson erkent opmars Oekraïens leger

11:25 | De door Rusland geplaatste leider in de bezette Oekraïense regio Cherson erkent dat Oekraïense troepen enkele 'doorbraken' hebben gehad en dorpen hebben ingenomen. 'De situatie is gespannen, laten we het zo zeggen', zei Vladimir Saldo maandag op de Russische staatstelevisie.

Rusland heeft vrijdag vier bezette Oekraïense regio's formeel geannexeerd, waaronder Cherson. Ook de bezette gebieden in Donetsk, Loehansk en Zaporizja werden ingelijfd, nadat referenda in de regio's met grote meerderheden hadden uitgewezen dat zij deel van Rusland uit willen maken. In Cherson zou 87 procent van de inwoners hiervoor hebben gestemd. De referenda worden internationaal niet erkend.

Geen van de vier regio's is echter volledig in handen van de Russische troepen en Oekraïne boekt nog steeds vooruitgang in het oosten en zuiden van het land. Dit weekend meldde de Oekraïense president Volodimir Zelenski nog dat Oekraïense troepen de kleine plaatsen Archanchelske en Myroljoebivka in Cherson hebben veroverd. In de regio Donetsk werd de plaats Lyman heroverd.

Doema buigt zich over annexatie

08:15 | Deze week buigt de Doema, het Russische parlement, zich over de inlijving van de vier Oekraïense regio's Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja. Vorige week kondigde de Russische president Poetin de annexatie ervan aan. Intussen winnen de Oekraïense strijdkrachten aan terrein. 'Het Oekraïense leger zou al 25 kilometer in de richting van Cherson zijn opgerukt', zegt Rusland-correspondent Joost Bosman vanuit Moskou.

Duizenden gemobiliseerde Russen afgekeurd en naar huis gestuurd

08:50 | Duizenden Russen die in de oostelijke regio Chabarovsk zijn gemobiliseerd voor de oorlog in Oekraïne zijn afgekeurd en naar huis gestuurd. De gouverneur meldt dat en laat ook weten dat de legercommissaris in de regio is ontslagen.

Het ontslag heeft volgens gouverneur Michail Degtjarjov geen gevolgen voor de mobilisatie. Tot nu toe voldeed volgens Degtjarjov ongeveer de helft van de gemobiliseerde mannen niet aan de selectiecriteria om in dienst te treden.

De Russische president Vladimir Poetin kondigde bijna twee weken geleden een gedeeltelijke militaire mobilisatie aan. Er werd gezegd dat 300.000 reservisten met militaire ervaring zouden worden opgeroepen, maar de mobilisatie verloopt chaotisch en ook mensen zonder ervaring, met gezondheidsproblemen en op leeftijd moeten zich melden.

Vanwege de mobilisatie vertrekken vele duizenden Russische mannen naar het buitenland of overwegen ze dat te doen. De eerste Russische mobilisatie sinds de Tweede Wereldoorlog komt na tegenslagen voor het Russische leger in Oekraïne. De Oekraïense troepen zijn bezig met een opmars en ontvangen nog altijd veel wapensteun uit het Westen.

Zelenski noemt Russische ontvoering van chef Zaporizja-centrale een terreurdaad

02:00 | De Oekraïense president Volodymyr Zelenski heeft gezegd dat de ontvoering van de directeur-generaal van de door Rusland bezette Oekraïense kerncentrale van Zaporizja een daad van Russische terreur is. 'Dit is opnieuw een duidelijke daad van Russische terreur, waarvoor de terroristische staat een steeds grotere straf moet krijgen,' zei Zelenski in zijn nachtelijke videotoespraak.

Een Russische patrouille hield vrijdag Ihor Murashov aan, zei het staatsbedrijf dat verantwoordelijk is voor de fabriek, en het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie zei dat Rusland de actie had bevestigd.

Zelenski: succes Oekraïense soldaten blijft 'niet beperkt' tot Lyman

00:15 | De Oekraïense president Volodymyr Zelenski heeft gezegd dat het succes van de soldaten van het land zich niet beperkt tot de herovering van Lyman. 'Het verhaal van de bevrijding van Lyman in de regio Donetsk is nu het meest populair geworden in de media,' zei hij in zijn nachtelijke toespraak. 'Maar de successen van onze soldaten beperken zich niet tot Lyman', voegde hij eraan toe zonder details te verstrekken.

Zondag 2 oktober

Zelenski: twee plaatsen in regio Cherson op Rusland heroverd

23:25 | Oekraïense troepen hebben de kleine plaatsen Archanchelske en Myroljoebivka in de regio Cherson op Rusland heroverd, meldt president Volodimir Zelenski. De Oekraïense president zei dit toen hij in zijn nachtelijke toespraak specifieke eenheden van de Oekraïense strijdkrachten bedankte voor hun moed en inzet aan het front.

Eerder in zijn toespraak zei Zelenski, zonder details te verstrekken, dat het recente succes van de Oekraïense strijdkrachten niet beperkt is tot de herovering van de plaats Lyman in de regio Donetsk.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen