Internationaal4 okt '22 16:45Aangepast op 5 okt '22 06:11

Liveblog | 'Inzet Russische kernwapens rode lijn voor China en India'

Auteur: BNR Webredactie

Dit is dag 221 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog vind je alle laatste updates over het voortdurende conflict en alle gevolgen ervan.

(ANP / AFP)

Dit liveblog is gesloten. De allernieuwste updates van het conflict vind je in ons liveblog van woensdag 5 oktober EU naar verluidt akkoord over prijsplafond voor Russische olie

Gazprom dreigt gaslevering aan Moldavië stop te zetten

16:27 | Rusland heeft Moldavië, dat tussen Roemenië en Oekraïne ligt, gedreigd met het stopzetten van de gaslevering. Dat komt omdat de voormalige Sovjetstaat zijn betalingsverplichtingen niet is nagekomen.

'Gazprom behoudt zich alle rechten voor, inclusief het recht om de leveringen volledig stop te zetten als de betalingsverplichtingen op 20 oktober niet zijn nagekomen', heeft het Russische staatsgasbedrijf laten weten via berichtendienst Telegram.

Omdat de oude schulden nog steeds niet zijn afgelost, kan Gazprom naar eigen zeggen op elk moment de gaskraan dichtdraaien. Begin deze maand heeft Gazprom de leveringen aan Moldavië al teruggeschroefd. In plaats van de bestelde 8,06 miljoen kubieke meter per dag, leveren de Russen slechts 5,7 miljoen.

Het conflict gaat om honderden miljoenen dollars. Volgens Gazprom is Moldavië voor gas en boetes nog 709 miljoen dollar verschuldigd. Moldavië betwist het bedrag en dringt aan op herberekening.

Tussen Gazprom en Moldavië wordt vaker gebakkeleid over de gasrekening, ook al voordat het Russische leger eerder dit jaar buurland Oekraïne binnenviel. Zo werd vorig jaar oktober pas op de valreep een akkoord bereikt over de gaslevering van afgelopen winter. Begin dit jaar was er weer een conflict tussen het land en het gasbedrijf. In Moldavië, dat van oudsher erg afhankelijk is van Russisch gas en waar in 2020 een pro-Europese president aan de macht is gekomen, worden dreigementen van Gazprom ook wel als een soort wraakacties van Rusland gezien.

Sinds mobilisatie 200.000 Russen opgeroepen voor het leger

12:45 | Sinds de gedeeltelijke mobilisatie in Rusland zijn meer dan 200.000 Russen opgeroepen voor het leger, zo heeft defensieminister Sergej Sjojgoe volgens Russische staatsmedia gezegd. Het is de bedoeling dat in totaal 300.000 mensen worden opgeroepen.

Bij de aankondiging van de mobilisatie twee weken geleden werd gezegd dat reservisten met ervaring zouden worden opgeroepen, maar al snel bleek dat ook mensen zonder ervaring, met gezondheidsproblemen en op leeftijd zich moesten melden. President Vladimir Poetin erkende vorige week dat de eerste Russische mobilisatie sinds de Tweede Wereldoorlog niet geheel vlekkeloos verliep en beloofde dat alle gemaakte fouten worden gecorrigeerd.

Naast een chaotische mobilisatie kampt Rusland ook met reservisten die het leger niet in willen. Mensen proberen te voorkomen dat ze naar Oekraïne worden gestuurd door onder meer naar het buitenland te vertrekken of zich te verstoppen voor de autoriteiten. De mobilisatie komt op een moment waarop het Russische leger in Oekraïne nederlagen lijdt. Oekraïense troepen zijn al weken bezig met een opmars.

Nederland krijgt 455 miljoen voor afbouwplan Russische energie

15:50 | Nederland krijgt 455 miljoen euro aan Europese subsidies voor projecten die de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen uit Rusland helpen verminderen. Dat is het resultaat van een akkoord dat de EU-ministers van Financiën in Luxemburg hebben gesloten over het REPowerEU genoemde plan om de Europese Unie in 2030 te hebben afgekoppeld van Russische kolen, olie en gas.

REPowerEU zal worden gefinancierd met nog ongebruikte leencapaciteit van 200 miljard euro uit het coronaherstelfonds, 20 miljard aan subsidies uit het Innovatiefonds van de EU en de opbrengst van emissievergunningen voor de industrie. Minister Sigrid Kaag (Financiën) zei na afloop van de bijeenkomst met haar collega's dat Nederland geen beroep zal doen op de beschikbare leningen uit Brussel.

De lidstaten moeten nog onderhandelen met het Europees Parlement over definitieve wetgeving. De Tsjechische minister van Financiën Zbyněk Stanjura zei na de stemming in Luxemburg dat een snelle deal nodig is. Hij verwees naar de Russische agressie in Oekraïne en de 'recente aanvallen op de Europese energie-infrastructuur', doelend op de lekkende gaspijpleidingen Nord Stream 1 en 2 in de Oostzee.

De Europese Commissie kwam in mei met een pakket voorstellen voor een strategische aanpak om de EU zo snel mogelijk onafhankelijk van Rusland te maken voor haar energievoorziening. Ze schatte dat de extra investeringen die daarvoor nodig zijn, onder meer voor een snellere omslag naar hernieuwbare energie, tijdens de lopende EU-meerjarenbegroting tot en met 2027 210 miljard euro zouden bedragen, en in totaal 300 miljard tot 2030.

Zelenski sluit per decreet onderhandelingen met Poetin uit

11:55 | De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft onderhandelingen met de Russische president Vladimir Poetin formeel als 'onmogelijk' verklaard. Hij zette zijn handtekening onder een decreet hierover, maar liet nog wel de deur open voor gesprekken met Rusland.

Het decreet bekrachtigt Zelenski's uitspraken van vorige week vrijdag, toen Poetin een ceremonie hield voor de inlijving van de Oekraïense regio's Cherson, Zaporizja, Donetsk en Loehansk. Zelenski zei toen niet met de Russen te willen onderhandelen zolang Poetin aan de macht is. 'We zijn klaar voor dialoog met Rusland, maar met een andere president', verklaarde hij toen.

Zelenski maakte diezelfde dag bekend versneld lidmaatschap van de NAVO te hebben aangevraagd. Poetin wil niet dat buurland Oekraïne lid wordt van het militaire bondgenootschap. Bij onderhandelingen kort na het uitbreken van de oorlog eiste Rusland dat Oekraïne een neutrale status op zich zou nemen en niet lid zou worden van de NAVO.

'Inzet Russische kernwapens rode lijn voor China en India'

11:10 | Het is zeer onwaarschijnlijk dat Rusland nucleaire wapens gaat inzetten. Dat zegt niet alleen de Britse minister van Defensie Ben Wallace, ook Kremlin- woordvoerder Dmitri Peskov zegt dat Rusland alleen kernwapens gebruikt als het zelf nucleair wordt aangevallen. China en India hebben Rusland duidelijk gemaakt dat kernwapens wat hen betreft een rode lijn zouden zijn, zegt BNR's buitenlandcommentator Bernard Hammelburg.

Sinds mobilisatie 200.000 Russen naar Kazachstan afgereisd

11:05 | Meer dan 200.000 Russen zijn sinds de afkondiging van de gedeeltelijke militaire mobilisatie door Vladimir Poetin naar buurland Kazachstan gereisd. De Kazachse binnenlandminister Marat Akhmetzhanov heeft gezegd dat 147.000 van hen vanuit Kazachstan zijn doorgereisd, maar deelde geen verdere details.

De Russische machthebber Vladimir Poetin kondigde op 21 september aan dat 300.000 reservisten zullen dienen in de oorlog in Oekraïne. Sindsdien vertrekken Russen die niet willen vechten naar het buitenland of proberen ze op andere manieren te voorkomen dat ze worden opgeroepen, bijvoorbeeld door zich te verstoppen.

Minister Akhmetzhanov meldt dat maandag 7000 Russen in Kazachstan arriveerden en er 11.000 het land verlieten. Hij zei dat er geen plannen zijn om inreisbeperkingen in te stellen voor reizigers vanuit Rusland. De minister voegde eraan toe dat er tot heden 68 verzoeken zijn ingediend over het verkrijgen van het Kazachse staatsburgerschap.

Russische annexatie bijna afgerond na goedkeuring hogerhuis

10:00 | Rusland heeft de illegale annexatie van de Oekraïense regio's Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja bijna afgerond. Dinsdag ging het hogerhuis unaniem akkoord met wetten om de gebieden in te lijven. Nu moet alleen president Vladimir Poetin nog een laatste handtekening zetten om de annexatie te formaliseren.

Het Russische lagerhuis, de Doema, had maandag al unaniem ingestemd met de wetten. Beide stemmingen gelden als formaliteit na de annexatieceremonie van vrijdag. Poetin en de vier door Rusland geïnstalleerde leiders van de bezette gebieden zetten toen hun handtekeningen onder de documenten voor annexatie.

Rusland lijft Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja in nadat het er niet-erkende referenda had gehouden. Daarbij zou een overweldigende meerderheid hebben gestemd voor toetreding tot de Russische Federatie. Het Russische leger heeft niet alle gebieden volledig bezet. De grenzen van Cherson en Zaporizja moeten nog worden vastgesteld. Daarover wordt overleg gevoerd met de inwoners, aldus het Kremlin maandag. Rusland hanteert voor de twee andere regio's de grenzen van de zelfverklaarde volksrepublieken Donetsk en Loehansk. De pro-Russische separatistenleiders zeiden in 2014 over de volledige regio's te heersen, hoewel ze er niet de controle over hadden.

Oekraïense opmars gaat door ondanks annexatie: 'Men heeft momentum'

09:00 | Oekraïne weet steeds meer terreinwinst te boeken ten opzichte van Rusland. Richting het door Rusland veroverde Cherson weet Oekraïne meer gebieden te heroveren. Ook langs de Dnjepr-rivier in het zuiden van het land is veel land teruggepakt. Dat zegt Han Bouwmeester, kolonel en docent militaire strategie aan de Nederlandse Defensie Academie.

Noord-Korea erkent uitslagen Russische nepreferenda

08:35 | Het Russische staatsmedium Tass meldt dat Noord-Korea de uitslag van de 'referenda' in vier bezette gebieden van Oekraïne, die door de Oekraïense autoriteiten in Kiev als een 'propagandashow' en 'illegaal' werden bestempeld, heeft gesteund. Tass citeert het ministerie van Buitenlandse Zaken dat zegt:

'Wij respecteren de wil van de inwoners die zich met Rusland wilden herenigen en wij steunen het standpunt van de Russische regering om deze regio's deel van het land te maken. De referenda werden gehouden in overeenstemming met het VN-Handvest, waarin de beginselen van gelijkheid van mensen en hun recht op zelfbeschikking zijn vastgelegd, volgens legitieme procedures die het mogelijk maakten de wil van de inwoners van de twee republieken en twee regio's weer te geven.'

Musk: voor miljoenen aan Starlink-schotels geleverd aan Oekraïne

08:15 | Ruimtevaartbedrijf SpaceX van Elon Musk heeft tot nu toe voor ruim 80 miljoen dollar, omgerekend ruim 81 miljoen euro, aan Starlink-schotels aan Oekraïne geleverd. Dat meldt Musk op Twitter. De schotels maken verbinding met satellieten van SpaceX waarmee het bedrijf breedbandinternet kan aanbieden in afgelegen gebieden.

Musk reageerde op een tweet van de Russische schaakgrootheid Garri Kasparov. Kasparov uitte daarvoor kritiek op Musk, die aandrong op een door de Verenigde Naties gecontroleerd referendum in de bezette Oekraïense regio’s. Ook gaf Musk aan dat de Krim formeel bij Rusland hoort, 'zoals de regio al is sinds 1783 tot Chroesjtsjovs fout'. Daarmee doelt hij op de stap uit 1954 om het schiereiland van Rusland naar Oekraïne over te hevelen.

Met beide opmerkingen wilde Musk een oplossing aandragen voor de oorlog tussen Oekraïne en Rusland. Naast kritiek van Kasparov kon Musk ook op zware kritiek van andere Twitteraars rekenen met zijn vredesplan. Volgens Musk, tevens de baas van automerk Tesla, lopen SpaceX en hijzelf door de levering van Starlink-schotels een groot risico op Russische cyberaanvallen.

Die Oekraïense regio’s Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja werden vorige week door Rusland geannexeerd na een omstreden referendum dat internationaal als schijnvertoning wordt bestempeld. Vrijwel alle inwoners uit de regio’s zouden voor aansluiting bij Rusland hebben gestemd.

Reuters: IMF overweegt noodkrediet voor Oekraïne van 1,3 miljard

08:05 | Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is zich aan het beraden om Oekraïne een noodfinanciering van 1,3 miljard euro te geven. Het land had daar om gevraagd wegens de aanhoudende oorlog met Rusland, zeggen twee bronnen tegen persbureau Reuters.

Volgens de bronnen heeft Oekraïne voldoende financiële garanties gekregen van zijn wereldwijde partners om te voldoen aan de eisen van het IMF om in aanmerking te komen voor financiële noodhulp. Medewerkers van het IMF zouden over twee weken een bespreking hebben met de Oekraïense autoriteiten in Wenen om de economische plannen van Oekraïne door te nemen.

Vorige maand werd bekend dat het IMF een plan bekijkt waarin noodfinanciering gegeven wordt aan landen die het hardst lijden onder de oorlog in Oekraïne en de voedselschaarste die daardoor is ontstaan.

Databureau: Russen boeken meer enkele vluchten na mobilisatie

07:40 | Het aantal verkochte vliegtickets voor een enkele reis uit Rusland steeg met 27 procent in de week dat de Russische president Vladimir Poetin opriep tot mobilisatie. Dat meldt databureau ForwardKeys dat het aantal verkochte vliegtickets analyseerde. Veel Russische mannen ontvluchten Rusland om niet te hoeven vechten in Oekraïne.

Het Spaanse databureau onderzocht de boekingen tussen 21 september, de dag dat Poetin de mobilisatie aankondigde, en 27 september. Daaruit blijkt dat het aandeel tickets voor een enkele reis uit Rusland steeg naar 73 procent van het totaal aantal geboekte vliegtickets. Een week daarvoor was dat nog 47 procent.

De landen waar de meeste Russen naartoe reizen zijn volgens ForwardKeys Georgië, Kazachstan, Turkije, Israël en de Verenigde Arabische Emiraten.

'Oekraïne moet arbeidswetgeving herzien en privatiseren'

07:30 |Oekraïne moet zijn arbeidswetgeving herzien en zijn inspanningen om duizenden bedrijven te privatiseren verdubbelen om zijn economie te herstellen, aldus de economisch adviseur van de president Alexander Rodnyansky.

Rodnyansky zei dat het door oorlog verscheurde land zijn inspanningen om de industrieën te hervormen moet versnellen nu het probeert de economie weer op te bouwen na de invasie van Rusland. Volgens hem moet de Oekraïense regering de basis leggen voor snelle economische groei' en tegelijkertijd het conflict financieren. Oekraïne kampt met een schuldencrisis en een inflatie van meer dan 20 procent nu het land de kosten telt van het Russische offensief.

Rodnyansky, die ook hoogleraar economie is aan de Universiteit van Cambridge, zei dat 'meer buitenlandse hulp ontvangen de gemakkelijkste manier is om de oorlog te financieren'; er worden echter inspanningen geleverd om te bezuinigen, belastingen te innen en schulden uit te geven om de inspanningen te financieren.

Hij zei dat Zelenski en zijn topteam ook de prioriteiten voor de wederopbouw van de economie onderzoeken, waaronder het voortzetten van de inspanningen die vóór de oorlog werden geleverd om de 50 jaar oude arbeidswetgeving te herzien. 'We hebben grote problemen met onze arbeidswetgeving, die in de jaren zeventig is ontwikkeld en moet worden herzien.'

'We gaan proberen een meer liberale aanpak te volgen, zoals Denemarken, met een flexibele arbeidsmarkt omdat we onze achterstand moeten inhalen.'

Oekraïne boekt opnieuw winst in zuiden van het land

04:10 |Het Oekraïense leger heeft maandag een aantal plaatsen langs de Dnjepr-rivier in het zuiden van het land ingenomen. Dat bevestigen zowel Oekraïense beambten als een plaatselijke Russische leider. De opmars wordt gezien als de grootste doorbraak in het zuiden sinds het begin van de oorlog.

De Oekraïense president Volodimir Zelenski liet maandag in een videoboodschap weten dat er 'bewoonde gebieden in diverse regio's' zijn bevrijd, maar gaf verder geen details.

De vorderingen van het Oekraïense leger in het zuiden van het land zouden de bevoorrading van zo'n 25.000 Russische soldaten in de regio verstoren. Ook op verschillende plekken in het oosten van het land wordt het Russische leger op die manier gedwongen zich terug te trekken.

Zondagavond erkende de door Rusland aangestelde leider in de bezette zuidelijke regio Cherson dat Oekraïense troepen enkele 'doorbraken' hebben gehad en dorpen hebben ingenomen. 'De situatie is gespannen, laten we het zo zeggen', zei Vladimir Saldo maandag op de Russische staatstelevisie. Afgelopen weekend trok het Russische leger zich terug uit de strategische plaats Lyman in Donetsk.

Der Spiegel: EU gaat tot 15.000 Oekraïense soldaten opleiden

01:00 | De lidstaten van de Europese Unie zijn overeengekomen om zo snel mogelijk trainingen te organiseren voor maximaal 15.000 Oekraïense soldaten, meldt het Duitse tijdschrift Der Spiegel, dat zich baseert op bronnen bij de EU.

Volgens het plan zal Polen EU-fondsen ontvangen om als hoofdkwartier voor de opleiding te fungeren, terwijl sommige delen in andere EU-landen worden uitgevoerd. Over de definitieve details van het opleidingsprogramma wordt volgende week in Brussel onderhandeld, aldus Der Spiegel.

Duitsland is van plan troepentraining aan te bieden in een gevechtssimulatiecentrum en is ook bereid Oekraïense ingenieurs, medici en andere specialisten op te leiden, schrijft Der Spiegel. Bondskanselier Olaf Scholz had in augustus al aangegeven bereid te zijn om Oekraïense soldaten op te leiden. Destijds zei Denemarken toe een door de Britten geleid opleidingsproject voor 130 troepen te steunen.

Groot-Brittannië, dat geen lid meer is van de EU, leidt al langer Oekraïense soldaten op. Half juli begonnen duizenden Oekraïense soldaten aan een korte basistraining in Engeland. Met de kennis die de vrijwilligers er opdoen moeten ze kunnen meevechten tegen het Russische leger.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen