Internationaal5 okt '22 20:23Aangepast op 6 okt '22 08:02

Liveblog | Poetin geeft omstreden leider Tsjetsjenië topfunctie in Russisch leger

Auteur: BNR Webredactie

Dit is dag 222 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog vind je alle laatste updates over het voortdurende conflict en alle gevolgen ervan.

Dit liveblog wordt niet meer bijgewerkt. Volg voor het laatste nieuws, het liveblog van donderdag 6 oktober.

(ANP / Associated Press)

VS ontstemd door productiebeperking OPEC: concessie aan Moskou

19:52 | De Verenigde Staten zijn ontstemd over de beslissing van de landen van oliekartel OPEC en zijn bondgenoten zoals Rusland (OPEC+), om de olieproductie te beperken. Door de productie te verminderen moeten de prijzen worden gestut. Volgens de VS is deze maatregel vooral een concessie aan Moskou en de beslissing zal ook de wereldeconomie schaden, zo klinkt het.

Het dertien landen tellende OPEC-kartel onder leiding van Saudi-Arabië en de tien bondgenoten onder leiding van Rusland kwamen tijdens een vergadering in Wenen overeen de productie vanaf november met 2 miljoen vaten per dag te verminderen, aldus de groep in een verklaring. Het is de grootste productiebeperking van de landen sinds het hoogtepunt van de coronapandemie in 2020. Door de beperking zullen de olieprijzen gaan stijgen, is de verwachting. Dat gebeurt in een tijd waarin landen al te kampen hebben met een torenhoge inflatie, vooral aangedreven door de gestegen energieprijzen.

'Het is duidelijk dat OPEC+ zich met de aankondiging van vandaag op één lijn stelt met Rusland', zei de perschef van het Witte Huis in een reactie. Verder bestempelden de VS de beslissing als kortzichtig. De VS en westerse bondgenoten proberen juist de Russische economie, die sterk afhankelijk is van de energie-export, te isoleren als vergelding voor de inval in Oekraïne.

IAEA-chef naar Kiev voor overleg kerncentrale Zaporizja

18:29 | De chef van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) is onderweg naar Oekraïne voor overleg over de kerncentrale in Zaporizja. Hij zal in de hoofdstad Kiev pleiten voor een veiligheidszone rondom de centrale die bezet is door Russische troepen.

'Op weg naar Kiev voor belangrijke vergaderingen', laat directeur-generaal Rafael Grossi op Twitter weten. Hij stelt in hetzelfde bericht dat een veiligheidszone rond Europa's grootste kerncentrale 'nu urgenter is dan ooit'. Grossi reist volgens het Russische staatspersbureau TASS ergens in de komende dagen ook naar Moskou voor overleg over de centrale.

De VN-atoomwaakhond pleitte begin september in een rapport voor de onmiddellijke instelling van een veiligheidszone en bewaking om ongelukken te voorkomen. Daarin werden ook zorgen geuit over de situatie in en rondom het nucleaire complex. Er vinden herhaaldelijk beschietingen plaats, waar Oekraïne en Rusland elkaar de schuld van geven.

De grote kerncentrale werd in maart ingenomen door Russische troepen, maar wordt nog altijd door Oekraïne beheerd. De Russische president Vladimir Poetin heeft zijn regering woensdag per decreet de opdracht gegeven om de operatie over te nemen. De stap volgt na de Russische annexatie van Zaporizja en drie andere Oekraïense regio's.

Oekraïne kandidaat-lid denktank OESO

18:07 | Oekraïne treedt op termijn mogelijk toe tot de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). De in Parijs gevestigde denktank kreeg daartoe een verzoek van de minister-president van Oekraïne. Daarop is het land nu als kandidaat-lid erkend.

Volgens een verklaring van de secretaris-generaal van de OESO wordt alvorens wordt gesproken over een toetreding een plan opgesteld. Daarbij benadrukte de OESO dat Oekraïne al sinds 1991 samenwerkt met de denktank.

Op termijn moet een speciaal kantoor in Kiev worden geopend van waaruit de Oekraïense toetreding wordt geregeld. Daarbij zal ook een actieplan worden opgesteld om het land te helpen bij het herstel, de wederopbouw en hervormingen. Volgens de denktank is het zaak dat er snel vrede komt in het land.

De OESO bestaat uit 38 landen waaronder veel Europese landen en landen als de Verenigde Staten, Mexico, Canada, Chili, Zuid-Korea en Australië. De denktank werkt ook samen met meer dan honderd landen. Een van de doelen van de OESO is het verbeteren van het economische en sociale welzijn van mensen over de hele wereld.

Poetin geeft omstreden leider Tsjetsjenië topfunctie in Russisch leger

17:32 | De Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov is door de Russische president Vladimir Poetin benoemd tot kolonel-generaal. Dat is de op twee na hoogste functie in het Russische leger, dat momenteel nederlagen lijdt in Oekraïne.

De 46-jarige leider van de Russische autonome republiek Tsjetsjenië en bondgenoot van Poetin spreekt van een 'grote eer' en een 'promotie'. Op Telegram laat hij weten dat de president hem persoonlijk op de hoogte heeft gebracht van het besluit.

Kadyrov geldt als een van de meest uitgesproken voorstanders van de oorlog in Oekraïne. Hij roept herhaaldelijk op tot drastische acties in dat land, waaronder de inzet van kernwapens, en afgelopen week kondigde hij aan zijn zonen van 14, 15 en 16 jaar naar het front te sturen.

Kiev claimt controle over kerncentrale bij Zaporizja

16:53 | Het hoofd van de Oekraïense kernenergiemaatschappij Energoatom, Petro Kotin, heeft gezegd dat hij zelf de controle over de kerncentrale van Zaporizja in Enerhodar, 50 kilometer ten zuidwesten van de stad Zaporizja, op zich neemt. De centrale op de zuidelijke oever van de rivier Dnjepr viel begin maart in Russische handen, maar is blijven functioneren met het Oekraïense personeel.

De Russische president Vladimir Poetin heeft vandaag bepaald dat de centrale onder Russisch bestuur moet staan. Rusland heeft besloten vier Oekraïense provincies te annexeren en Zaporizja is er een van. De grootste kerncentrale van Europa staat in de ogen van het Kremlin nu in Rusland en zou moeten worden gerund door de Russische autoriteiten op het gebied van kernenergie. Kotin betwist dat in felle bewoordingen.

Het hoofd van het IAEA (Internationaal Atoomenergieagentschap), Rafael Grossi, gaat in de komende dagen naar Moskou om over de oplopende spanningen rond de kerncentrale te praten. Hij hoopt ook Enerhodar zelf te kunnen bezoeken tijdens zijn reis.

Het is niet duidelijk of de Russen van plan zijn het personeel te vervangen. Ondanks de oorlog die al meer dan zeven maanden duurt, functioneert de kerncentrale nog steeds en is goed voor ongeveer een vijfde van de energiebehoefte van Oekraïne.

Kiev beschuldigt Rusland er regelmatig van de centrale te beschieten. Rusland beschuldigt Oekraïne er ook regelmatig van de centrale onder meer vanaf de andere oever van de Dnjepr onder vuur te nemen. Grossi hoopt dat er een akkoord kan komen over een veilige status voor het complex waarbij er mogelijk toezicht van de IAEA komt.

Nieuwe sancties gaan donderdag in

14:50 | De nieuwe EU-sancties tegen Rusland worden hoogstwaarschijnlijk donderdag van kracht. De EU-landen zijn het eens geworden over een volgend pakket aan strafmaatregelen, meldt voorzitter Tsjechië. Het bevat onder meer straffen voor een nieuwe groep hooggeplaatste Russen, een exportverbod op voor de oorlogsmachine belangrijke goederen en een maximumprijs voor olie uit Rusland.

De EU volgt met het olieprijsplafond, dat een belangrijke inkomstenbron van het Kremlin moet raken, de grote westerse bondgenoten van de G7. Deze zeven belangrijke industrielanden spraken de prijslimiet al eerder af. Die gaat begin december in, op het moment dat de EU zelf olietankers uit Rusland niet langer toelaat. Voor Russische olie die de unie doorvoert en verkoopt aan de rest van de wereld gaat dan de limiet gelden.

Rusland erkent overmacht Oekraïense troepen in Cherson

14:40 | Het Russische ministerie van Defensie erkent dat de Oekraïense troepen overmacht hebben in de Oekraïense regio Cherson, die grotendeels in handen is van Rusland. Toch weet Rusland 'positie te houden ondanks de overmacht van de vijandige troepen', zoals het ministerie stelt.

Oekraïne probeert meer aanvallen uit te voeren om de regio te heroveren. De afgelopen periode weet Oekraïne al steeds meer land terug te winnen ten opzichte van de Russen. Zo komen steeds meer dorpen en steden langs de Dnjepr-rivier in het zuiden weer in Oekraïense handen, zo bevestigen zowel Russische als Oekraïense autoriteiten.

Oekraïne claimt overwinningen in geannexeerde regio Loehansk

13:14 | Oekraïne claimt overwinningen in de oostelijke regio Loehansk, na terreinwinst in de aangrenzende regio Donetsk en aan het zuidelijke front. Loehansk stond eerder nog volledig onder Russische controle en is een van de vier illegaal door Rusland geannexeerde regio's. Ondertussen beweert de pro-Russische separatistenleider Denis Poesjilin dat de frontlinie rond de strategische plaats Lyman, dat dit weekend werd heroverd door Oekraïne, zich stabiliseert.

'De bevrijding van de regio Loehansk is al officieel begonnen. Verschillende nederzettingen zijn al bevrijd van het Russische leger en de Oekraïense vlag wordt er gehesen door de Oekraïense strijdkrachten', zegt de Oekraïense gouverneur Sergej Gaidai van Loehansk op Telegram.

Poesjilin, het hoofd van de door Rusland geïnstalleerde separatistische regering in Donetsk, zei tegen het Russische staatspersbureau RIA dat Russische eenheden de verdedigingslinies in de buurt van Lyman hebben versterkt.

Het Kremlin bezwoer land dat Oekraïne heeft weten te heroveren op Rusland in de illegaal geannexeerde Oekraïense regio’s terug te winnen. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov zei dat regio’s die door Moskou zijn geannexeerd 'voor altijd Russisch zullen zijn en niet zullen worden teruggegeven'.

Kremlin: Rusland moet onderdeel zijn van onderzoek Nord Stream

13:09 | Rusland moet onderdeel zijn van het onderzoek naar de ontploffingen bij de gaspijpleidingen Nord Stream 1 en 2 in de Oostzee van vorige week. Dat zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov. Door die ontploffingen ontstonden lekkages waardoor veel gas vrijkwam uit de onderzeese leidingen die van Rusland naar Duitsland lopen.

Het gebied rond de lekken is afgesloten door de Deense en Zweedse autoriteiten, waardoor de uitbaters van de leidingen geen onderzoek kunnen doen naar de oorzaak van de explosies. Er zijn vermoedens van sabotage van de leidingen die niet in gebruik waren, maar wel met gas waren gevuld. De lekkages zijn inmiddels gestopt.

Peskov zei 'verontrustende verklaringen' gehoord te hebben uit Denemarken en Zweden dat Rusland geen deel mag uitmaken van het onderzoek. 'We zullen natuurlijk wachten op enige opheldering hierover, want we vinden dat Russische deelname aan het onderzoek van het beschadigde gebied verplicht moet zijn.'

Het Kremlin sprak eerder van een 'terroristische actie' tegen Nord Stream en heeft beschuldigingen geuit dat westerse landen met name de Verenigde Staten achter de explosies zouden zitten. In het Westen zijn er juist verdenkingen dat Rusland de pijpleidingen heeft gesaboteerd om zo de energiecrisis in Europa verder te escaleren.

Rusland rondt illegale annexatie Oekraïense regio's formeel af

10:52 | Rusland heeft de illegale annexatie van de Oekraïense regio's Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja formeel afgerond. De Russische president Vladimir Poetin heeft een wet ondertekend waarmee de vier deels door Rusland gecontroleerde regio’s worden geannexeerd, meldt het Russische staatspersbureau TASS. Het zetten van de handtekening was de laatste stap in het proces.

Gisteren ging het Russische hogerhuis unaniem akkoord met wetten om de gebieden in te lijven. Het lagerhuis, de Doema, had hier maandag al unaniem mee ingestemd. Beide stemmingen golden als formaliteit na de annexatieceremonie van vrijdag. Poetin en de vier door Rusland geïnstalleerde leiders van de bezette gebieden zetten toen hun handtekeningen onder de documenten die annexatie bekrachtigden.

Nu volgt volgens TASS een integratieproces dat in 2026 afgerond moet zijn. Volgend jaar vinden verkiezingen plaats voor regionale parlementen. Tot die tijd houden de door Rusland geïnstalleerde leiders de macht. Het is ook alleen dit jaar nog mogelijk om met de Oekraïense grivna te betalen. Volgend jaar moet de Russische roebel in alle geannexeerde gebieden ingevoerd zijn.

Rusland lijft Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja in nadat het er niet-erkende referenda had gehouden. Daarbij zou een overweldigende meerderheid hebben gestemd voor toetreding tot de Russische Federatie. Het Russische leger heeft echter niet alle gebieden volledig bezet. De grenzen van Cherson en Zaporizja zouden nog moeten worden vastgesteld, maar in de documenten staat dat het gaat om de gebieden zoals die 'bestonden op de dag van de toetreding tot Rusland'.

Het Kremlin zei eerder in gesprek te gaan met bewoners over de grenzen. Rusland hanteert voor de twee andere regio's de grenzen van de zelfverklaarde volksrepublieken Donetsk en Loehansk. De pro-Russische separatistenleiders zeiden in 2014 over de volledige regio's te heersen, hoewel ze er niet de controle over hadden.

Oekraïense troepen stomen ondertussen steeds verder op richting Loehansk. Russische leiders zullen zeer waarschijnlijk verontrust zijn dat de Oekraïners de grenzen van Loehansk naderen, meldt het Britse ministerie van Defensie. Ook aan het zuidelijke front blijft Oekraïne volgens de Britten vooruitgang boeken. De afgelopen dagen nam het Oekraïense leger nog een aantal plaatsen langs de Dnjepr-rivier in de zuidelijke regio Cherson in, bevestigden zowel Oekraïense beambten als een plaatselijke Russische leider. Volgens een Russische functionaris is het offensief vandaag een halt toegeroepen.

De opmars wordt gezien als de grootste doorbraak in het zuiden sinds het begin van de oorlog. Afgelopen weekend trok het Russische leger zich ook terug uit de strategische plaats Lyman in Donetsk.

Gazprom gaat weer gas leveren aan Italië

10:15 | Het Russische staatsgasconcern Gazprom gaat weer aardgas leveren aan Italië via Oostenrijk. Zaterdag werden de gasleveringen aan Italië via een Oostenrijkse pijpleiding stilgelegd vanwege veranderingen in Oostenrijkse regelgeving. Gazprom zegt dat het samen met Italiaanse afnemers een oplossing heeft gevonden waardoor er weer gas geleverd kan worden.

Het Russische gas komt Italië binnen via de stad Tarvisio, die ligt aan de grens met Oostenrijk. De Oostenrijkse gasautoriteit weigerde gas door te laten omdat er veranderingen waren in regelgeving. Daardoor kon Gazprom geen contracten tekenen voor het transport van gas door Oostenrijk naar Italië. Maar Gazprom stelt nu dat Oostenrijk weer bereid is om Russisch gas door te laten.

Italië is bezig zijn afhankelijkheid van Russisch gas af te bouwen door meer te importeren uit bijvoorbeeld Algerije en versneld werk te maken van hernieuwbare energiebronnen. Voordat de oorlog in Oekraïne begon, was Rusland goed voor circa 45 procent van het gasverbruik in Italië. In juni was dit gedaald naar 25 procent.

Gasopslagen Frankrijk en België zijn vol

10:05 | De Franse gasopslag is volledig gevuld. Dat heeft de Franse energietoezichthouder Commission de Régulation de l'Énergie (CRE) woensdag bekendgemaakt. Ook in België kan er geen gas meer bij in de opslagen, meldde het Belgische ministerie van Energie een dag eerder al. Daarvoor al zou Portugal de gasopslagen volledig hebben gevuld.

Volgens de Franse waakhond heeft dat land haast 130 terawattuur aan gas opgeslagen. Dat is goed voor twee derde van het Franse gasverbruik in een normale winter.

In België gaat het om 8 terawattuur, wat goed is voor 4 procent van het jaarlijks gasverbruik. Dat land kan via pijpleidingen met Groot-Brittannië wel veel gas uit Noorwegen invoeren. Portugal heeft 3,9 terawattuur aan gas in opslag.

De Nederlandse gasopslagen waren maandag voor ruim 92 procent gevuld, meldt de Europese belangenvereniging voor gasinfrastructuur GIE op zijn site met opslagcijfers. De EU-landen proberen de voorraden voor de winter zo snel mogelijk te vullen om minder afhankelijk te zijn van Russisch gas. Dat komt na de ontploffingen bij de Nord Stream-pijplijn nu alleen nog over land Europa in.

Oekraïne wil Belarus niet als voorzitter diamantwaakhond

07:55 | Oekraïne wil voorkomen dat Belarus de voorzitter wordt van de internationale diamantwaakhond, het Kimberley-Proces (KP). De Oekraïners denken dat Rusland de hand heeft in het voorstel van het Oost-Europese land om de organisatie te gaan leiden.

Belarus heeft een aanvraag ingediend om in 2023 vicevoorzitter te worden en een jaar later het voorzitterschap over te nemen, staat in een brief die is ingezien door persbureau Reuters. Oekraïne voelt daar niets voor. Belarus wordt geleid door de autocratische leider Loekasjenko en geldt als een van de belangrijkste bondgenoten van Rusland, dat delen van Oekraïne bezet houdt.

'Rusland oefent druk op Belarus uit om voorzitter te worden, zodat de belangen van Rusland beter kunnen worden nagestreefd en beschermd binnen het KP', liet de Oekraïense gezant bij de toezichthouder weten aan Reuters. Belarus heeft daar nog niet op gereageerd. Rusland heeft gezegd pogingen te veroordelen om de internationale organisatie te 'politiseren'.

Aan het Kimberley-Proces doen tientallen landen mee. Zij willen de handel in conflictdiamanten tegengaan. De Europese Unie vertegenwoordigt haar 27 lidstaten, waaronder Nederland. De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) hebben volgens Reuters ook een verzoek ingediend om voorzitter te worden in 2024. Daar heeft Oekraïne geen bezwaar tegen.

Het KP kan de diamantexport van landen stilleggen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in 2013, toen rebellen de macht grepen in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Een voorstel om de invasie van Oekraïne te bespreken binnen het KP werd eerder dit jaar geschrapt na verzet van Rusland en Belarus.

Rusland is een belangrijke speler in de internationale diamanthandel. Het Russische concern Alrosa staat bekend als de grootste producent van ruwe diamanten ter wereld. In de Europese Unie gingen eerder al stemmen op om de import van diamanten uit Rusland aan banden te leggen om het land te straffen voor de oorlog in buurland Oekraïne.

EU naar verluidt akkoord over prijsplafond voor Russische olie

00:15 | De lidstaten van de Europese Unie hebben naar verluidt een compromis bereikt over een nieuw pakket aan sancties tegen Rusland. Daarin zijn volgens persbureau Bloomberg, dat zich baseert op ingewijden, ook afspraken gemaakt over een prijsplafond voor Russische olie bij verkoop aan derde landen. Woensdag wordt hierover een formeel akkoord verwacht.

Bij de nieuwe sancties zou het verschepen van Russische olie in het geheel niet meer toegestaan zijn, tenzij de prijs van die olie zich onder een bepaald niveau bevindt. Het idee achter het plan is dat Moskou dan minder verdient aan de verkoop van fossiele brandstoffen, waardoor Rusland zijn oorlog in Oekraïne minder goed zou kunnen financieren.

Vertegenwoordigers van de EU-landen bespraken dinsdagavond nog manieren om de impact die het nieuwe pakket zou hebben op landen met een grote scheepvaartbranche te verzachten, aldus de bronnen. Griekenland, Cyprus en Malta maakten zich zorgen over de beperkingen voor het transport over water van Russische olie. Zij zouden hebben aangedrongen op bepaalde garanties.

Het voorstel komt eigenlijk uit de koker van de Verenigde Staten. Later sprak ook de G7, de groep van grote industrielanden, zich ervoor uit. Het prijsplafond zou vanaf 5 december moeten gaan gelden. Dat is op het moment dat Europa ook de aankoop van Russische olie door Europese landen zelf in de ban doet.

In het nieuwe sanctiepakket zouden meer maatregelen zitten. Zo willen de Europese landen ook voorkomen dat bepaalde computerchips en chemische stoffen hun weg kunnen vinden naar het Russische leger.

Dinsdag 4 oktober

Moskou waarschuwt voor directe oorlog tussen VS en Rusland

21:00 | De Russische regering heeft gewaarschuwd dat de massale wapenleveranties en het verstrekken van inlichtingen door vooral de Verenigde Staten aan Oekraïne het risico van een directe confrontatie tussen Rusland en de NAVO naderbij brengt. Dit beklemtoonde de Russische gezant Konstantin Vorontsov van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken op een vergadering van de VN in New York.

De VS leveren niet alleen wapens aan Oekraïne, maar geven volgens Vorontsov ook belangrijke inlichtingen die de strijd bloediger en langer maken. De Amerikaanse regering heeft volgens de Russische lezing direct partijen ingeschakeld die deelnemen aan de oorlog.

Dinsdag nog stelde de Amerikaanse regering nog eens 625 miljoen dollar extra beschikbaar aan de Oekraïense strijdkrachten. De bedragen die in Oekraïne worden gepompt zijn zelfs voor Amerikaanse waarnemers 'historisch'. Dit jaar stopte Washington al meer geld in Oekraïne dan ruim twintig jaar geleden in alle 'gebruikelijke' grote jaarlijkse kostenposten bij elkaar; Israël, Afghanistan en Egypte.

Oekraïners rukken op ten noordoosten van Cherson

16:50 | Russische troepen trekken zich volgens zowel Kiev als informatie van de Russische strijdkrachten terug in een regio circa 100 kilometer ten noordoosten van de stad Cherson als gevolg van een Oekraïens offensief in de streek. Kaarten van het leger van Rusland, getoond tijdens een dagelijkse informatiebijeenkomst, laten een terugtrekking zien op de noordelijke oever van de rivier Dnjepr.

Volgens Oekraïense bronnen nemen de Russen de benen als gevolg van het tegenoffensief in de streek en proberen ze bruggen en wegen te vernietigen tijdens hun terugtocht. Maar volgens Russische bronnen en de pro-Russische leiders in de stad Cherson lijden de Oekraïners tijdens hun tegenoffensief enorme verliezen terwijl ze nauwelijks terreinwinst van betekenis maken.

In het weekeinde ontruimden de Russen en pro-Russische Oekraïners de plaats Lyman in de noordoostelijke provincie Donetsk na vier maanden. Deze nederlaag tijdens een dreigende omsingeling was op de dag nadat president Poetin de annexatie van Donetsk had aangekondigd. De inname van het verkeersknooppunt Lyman geeft de Oekraïense strijdkrachten kans verder op te rukken in zuidelijke richting dieper Donetsk in, en naar het oosten waar vlakbij de provincie Loehansk ligt.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen