Internationaal7 okt '22 18:42Aangepast op 8 okt '22 10:21

Liveblog | Rutte daagt Poetin uit; Rusland ontslaat weer bevelhebber

Auteur: BNR Webredactie

Dit is dag 224 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog vind je alle laatste updates over het voortdurende conflict en alle gevolgen ervan.

Dit liveblog wordt niet meer bijgehouden. Volg het liveblog van vandaag voor het allerlaatste nieuws.

VS zien geen voorbereidingen Rusland voor kernwapengebruik

18:50 | Het Witte Huis heeft beklemtoond dat er geen aanwijzingen zijn dat Rusland voorbereidingen treft voor de inzet van kernwapens. Er is volgens het Witte Huis ook geen nieuwe informatie binnengekomen die heeft geleid tot recente uitspraken van president Joe Biden over de dreiging van een oorlog met kernwapens.

Biden zei dat de nucleaire dreiging 'terug is op het niveau van de Koude Oorlog', tijdens een evenement in New York. 'Sinds Kennedy en de Cubaanse rakettencrisis zijn we niet meer geconfronteerd met een naderend armageddon', stelde Biden.

Het Kremlin heeft altijd benadrukt dat Rusland ook in een oorlog praktisch geen nucleaire wapens kan gebruiken en die enkel heeft om een aanval van buitenaf met kernwapens af te schrikken. Biden suggereerde net als tal van media in de VS, dat zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin op het punt staat kernwapens te gebruiken omdat hij wat terrein aan het front in Oekraïne heeft moeten prijsgeven door een offensief van door het Westen bewapende en getrainde Oekraïners.

Dodental Zaporizja na Russische aanval loopt op

18:42 | Het aantal doden na een Russische aanval op de Oekraïense stad Zaporizja loopt gestaag op. Er zijn inmiddels twaalf slachtoffers geteld, citeren Oekraïense media de politie een dag na de beschietingen.

De Russen raakten de hoofdstad van de gelijknamige regio negen keer met raketten en zouden daarbij hebben gebruikgemaakt van Iraanse drones. Onder meer twee wooncomplexen werden getroffen.

Rutte daagt Poetin uit: 'Inzet kernwapen catastrofaal voor Rusland'

17:59 | Indien Rusland nucleaire wapens zal gebruiken, zullen de gevolgen voor Rusland 'catastrofaal zijn', zo zegt premier Mark Rutte na de EU-top in Praag. Hij reageert daarmee op de uitspraken van Biden dat de nucleaire dreiging 'terug is op het niveau van de Koude Oorlog'.

Rusland ontslaat bevelhebber strijdkrachten oostelijk militair district

16:20 | Rusland heeft de aanvoerder van de strijdkrachten van het oostelijk militair district, kolonel-generaal Alexander Chaiko ontslagen. Dat meldt de Russische nieuwssite RBC. Het is de zoveelste verandering in de rangorde van de Russische strijdkrachten.

Chaiko is opgevolgd door luitenant-generaal Rustam Muradov, zo meldt RBC. Hij krijgt daarmee de leiding over de troepen die oorspronkelijk in het verre oosten van Rusland gestationeerd zijn, maar nu vooral in Oekraïne vechten.

Muradov staat op de Europese sanctielijst, en diende eerst in de Donbas-regio. Daar stuurde hij Russische vredestroepen in Nagorno-Karabakh aan, een afsplitsing van Azerbeidzjan waar met name ethnische Armenen wonen.

Eerder deze week meldde RBC al dat de aanvoerder der strijdkrachten van het westelijk militair district, kolonel-generaal Alexander Zhuravlyov uit zijn functie was gezet naar aanleiding van de zware verliezen die Rusland leed in het noordoosten van Oekraïne en de herovering van Lyman door Oekraïners.

Rusland wil rol in Nord Stream-onderzoek

15:10 | De Russische minister-president heeft een brief naar de Zweedse overheid gestuurd waarin hij vraagt om een rol voor de Russische autoriteiten in het onderzoek naar de explosies die de Nord Stream-pijpleidingen hebben beschadigd. Dat zegt het Zweedse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Zweden onderzoekt de plaats delict bij de pijpleidingen sinds de explosies - die volgens onderzoekers kunstmatig waren - en vermoedt dat er sprake is van sabotage.

'Gisteren ontving premier Magdalena Andersson een brief van de Russische minister-president Michail Misjoestin waarin hij vroeg of Russische autoriteiten en oliebedrijf Gazprom bij het Zweedse onderzoek betrokken kunnen worden', aldus het ministerie. Eerdere verzoeken vanuit het Kremlin werden al afgewezen.

VN-mensenrechtenraad gaat situatie Rusland volgen

14:20 | De Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties heeft vrijdag besloten de situatie in Rusland te gaan monitoren. Niet eerder is een resolutie aangenomen die zich richt op mensenrechtenschendingen in Rusland.

Van de 47 lidstaten stemden er zeventien voor het aanstellen van een zogeheten speciale rapporteur, die informatie zal verzamelen, onderzoeken en beoordelen. Het gaat om onder meer Nederland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De concepttekst werd gepresenteerd door alle landen van de Europese Unie, met uitzondering van Hongarije.

Meer landen, 24 in totaal, brachten geen stem uit en zes keerden zich tegen de resolutie. China was een van de tegenstanders. Rusland kon zelf niet stemmen. Het land werd eerder dit jaar als lid geschorst. De Verenigde Staten hadden daarop aangedrongen na meldingen van mensenrechtenschendingen in Oekraïne.

Oekraïense mensenrechtenorganisatie trots op winnen Nobelprijs

13:47 | De Oekraïense mensenrechtenorganisatie Center for Civil Liberties zegt 'trots' te zijn op het winnen van de Nobelprijs voor de Vrede. De toekenning van de prijs wordt gezien als 'erkenning van het werk van veel mensenrechtenactivisten in en buiten Oekraïne'.

Het centrum werd in 2017 opgericht in Kiev met als doel om mensenrechten en democratie in Oekraïne te bevorderen. De jury stelt dat de organisatie het Oekraïense maatschappelijk middenveld heeft versterkt en de autoriteiten onder druk heeft gezet om van Oekraïne een volwaardige democratie te maken.

Center for Civil Liberties zet zich ook in tegen corruptie en helpt bij de documentatie van Russische oorlogsmisdaden tegen Oekraïense burgers. De baas van de organisatie schrijft in een reactie op de prijs dat de presidenten van Rusland en Belarus vervolgd zouden moeten worden voor hun oorlogsmisdaden door een internationaal tribunaal.

De organisatie deelt de prestigieuze vredesprijs met de Russische mensenrechtenorganisatie Memorial en Ales Bialiatski, een mensenrechtenactivist uit Belarus. In Oekraïne is niet iedereen het eens met de vredesprijs voor die twee. Michailo Podoljak, de adviseur van president Volodimir Zelenski, merkt op dat die uit Rusland en Belarus komen, landen waarvandaan Oekraïne is binnengevallen. 'Russische noch Belarussische organisaties zijn erin geslaagd om verzet tegen de oorlog te organiseren. De Nobelprijs van dit jaar is 'geweldig'.'

Das houdt bouw 200 flexwoningen voor Oekraïners in Soest tegen

13:00 | Een das houdt de snelle bouw van 150 tot 200 flexwoningen voor Oekraïense vluchtelingen in Soest voorlopig tegen. Uit een verkennend onderzoek is gebleken dat er een das voorkomt op de beoogde bouwlocatie. Aangezien de das een beschermde soort is, moet de gemeente nu eerst nader onderzoek doen. De flexwoningen zullen er dus niet voor het eind van dit jaar staan, zoals de bedoeling was, aldus burgemeester Rob Metz van Soest.

Soest wil op een weiland aan de Insingerstraat tijdelijke woningen bouwen, waar de Oekraïners drie tot tien jaar kunnen blijven wonen. Omwonenden zijn daar niet blij mee. Ze vinden het aantal woningen te groot en willen zeker weten dat de woningen worden toegewezen aan starters en spoedzoekers, als de Oekraïners vertrekken.

Metz zegt dat het college de bezwaren begrijpt, maar zich verplicht voelt om goede huisvesting voor een langere tijd voor de Oekraïense vluchtelingen te regelen. 'Ook om de gastgezinnen te ontlasten, die nu al veel langer dan verwacht vluchtelingen thuis opvangen.' Als het bouwplan alsnog doorgaat, komen er wel minder woningen te staan. Over het exacte aantal valt pas volgende zomer een besluit, want een nader onderzoek naar de das kan pas in het paarseizoen van het dier worden gedaan, in het voorjaar van 2023.

Soest zoekt ondertussen naar een andere, tijdelijke oplossing voor de huisvesting van de vluchtelingen. 'Want het ziet er echt niet naar uit dat een veilige terugkeer voorlopig aan de orde is', aldus de burgemeester.

Memorial: Nobelprijs is erkenning voor werk en collega's Rusland

12:43 | De Russische mensenrechtenorganisatie Memorial ziet de toekenning van de Nobelprijs voor de Vrede als een erkenning van het werk en van collega's die in Rusland kampen met 'onbeschrijflijke aanvallen en represailles'.

'De prijs moedigt ons aan bij het steunen van onze Russische collega's om hun werk op een nieuwe locatie voort te zetten, ondanks de gedwongen ontbinding van Memorial International in Moskou', laat bestuurslid Anke Giesen weten.

Memorial deelt de Nobelprijs van 2022 met de Oekraïense mensenrechtenorganisatie Center for Civil Liberties en de Belarussische mensenrechtenactivist Ales Bialiatski. Zij hebben zich volgens de jury 'uitstekend' ingespannen om oorlogsmisdaden, mensenrechtenschendingen en machtsmisbruik te documenteren.

Memorial is de oudste en meest gerespecteerde mensenrechtenorganisatie van Rusland, maar kampte in de afgelopen jaren met enorme tegenslagen. De organisatie werd vorig jaar verboden door het Russische hooggerechtshof, nadat het regels voor 'buitenlandse agenten' zou hebben overtreden. Memorial kreeg jaren eerder het label van buitenlandse agent.

De organisatie werd in de jaren tachtig opgericht door activisten die wilden voorkomen dat de slachtoffers van de onderdrukking door het communistische regime zouden worden vergeten. Een van de oprichters is de bekende dissident Andrej Sacharov, die in 1975 zelf de Nobelprijs voor de Vrede won.

Nobelprijs voor Vrede naar mensenrechtenstrijd in Belarus, Oekraïne en Rusland

11:20 | De Nobelprijs voor de Vrede gaat dit jaar naar zowel Russische als Oekraïense mensenrechtenorganisaties. Ook wint de Belarussische Ales Bialiatski de prijs voor zijn strijd voor democratie het door Loekasjenko geleidde Belarus.

Nieuwe IAEA-delegatie reist af naar kerncentrale Zaporizja

11:00 | Vier experts van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) reizen vrijdag naar de door Rusland bezette kerncentrale in de Oekraïense regio Zaporizja. Zij vervangen de twee collega's die daar al zijn, meldt het Russische persbureau Interfax.

Het is de tweede keer dat een delegatie van de VN-atoomwaakhond naar de kerncentrale in Enerhodar reist sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Het eerste team arriveerde begin september, onder leiding van directeur-generaal Rafael Grossi. Twee deskundigen bleven toen op permanente basis achter.

In het rapport dat de VN-organisatie na het eerste bezoek publiceerde, werd opgeroepen tot de onmiddellijke instelling van een veiligheidszone rond de centrale. In de omgeving vinden herhaaldelijk beschietingen plaats, met schade aan onder meer stroomkabels van de centrale tot gevolg. Rusland en Oekraïne geven daar elkaar de schuld van.

Oekraïne tegen Russen: weiger te vechten, wij beschermen je

09:40 | Oekraïne belooft in te staan voor het 'leven en de veiligheid' van Russische militairen die meteen weigeren te vechten en zich overgeven. Dat zegt de Oekraïense minister van Defensie in een Russischtalige video tegen militairen uit de invasiemacht. 'Jullie kunnen Rusland nog steeds redden van een tragedie en het Russische leger van een vernedering.'

Minister van Defensie Reznikov houdt de Russische militairen voor dat ze zijn 'misleid en verraden' door hun eigen regering. Die zou geen eerlijk beeld geven van het conflict. 'Het is makkelijker voor ze om te zeggen dat je heldhaftig bent gesneuveld in de strijd tegen de hordes van de NAVO. Het is waar dat NAVO-landen ons wapens geven, maar het zijn Oekraïense militairen die de wapens gebruiken om jullie te verslaan.'

In Rusland ontstond de afgelopen weken grote onrust over de mobilisatie van burgers om mee te vechten in Oekraïne. De oorlog verloopt daar zeer moeizaam voor het Kremlin, dat het leger wil versterken met honderdduizenden dienstplichtigen. Veel Russische mannen voelen er niets voor om te gaan vechten in het bloedige conflict tegen de Oekraïners en zijn naar het buitenland gevlucht.

Biden: Nucleaire dreiging terug op niveau van Koude Oorlog

07:15 | De Amerikaanse president Joe Biden vindt dat de nucleaire dreiging 'terug is op het niveau van de Koude Oorlog'. Tijdens een evenement in New York donderdag zei Biden dat de wereld een kernramp riskeert die het leven op aarde kan beëindigen.

'Sinds Kennedy en de Cubaanse rakettencrisis zijn we niet meer geconfronteerd met een naderend armageddon', stelt Biden. De Amerikaanse president waarschuwt dat de Russische president Vladimir Poetin 'geen grap maakt' als hij dreigt nucleaire wapens in te zetten bij de strijd in Oekraïne. 'Zijn leger presteert ondermaats', zegt Biden. 'Waar vindt Poetin een uitweg? Op wat voor manier kan hij, zonder gezichtsverlies en zonder dat Rusland aanzienlijk aan macht verliest, uit deze positie komen?'

De Amerikaanse president deed de ongebruikelijk ferme uitspraken tijdens een Democratisch evenement voor fondsenwerving in de woning van James Murdoch, de zoon van mediamagnaat Rupert Murdoch.

Russen vluchten naar Alaska

06:45 | Twee Russen zijn vanuit het verre oosten van Rusland per boot de Beringstraat overgestoken en hebben zo Alaska bereikt. Op het afgelegen eiland St. Lawrence zijn de twee gearresteerd, waarna zij volgens de Amerikaanse autoriteiten asiel hebben aangevraagd om zo onder de Russische militaire mobilisatie uit te komen.

De twee voeren met een klein bootje over de Beringzee, het noordelijk deel van de Stille Oceaan tussen Alaska en Rusland. Zij zouden vanuit het Russische Egvekinot enkele honderden kilometers hebben afgelegd langs de kust van het Siberische Tsjoektsjenschiereiland waarna zij aankwamen in Alaska. Het eiland St. Lawrence, met zo'n zeshonderd inwoners, ligt op slechts enkele tientallen kilometers afstand van de Russische kust.

Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid laat weten dat de twee Russen zijn gearresteerd en dat hun visumaanvraag momenteel wordt beoordeeld.

Poetin viert zeventigste verjaardag

06:30 | De Russische president Vladimir Poetin houdt een 'informele bijeenkomst' om zijn zeventigste verjaardag te vieren, ruim zeven maanden na de Russische invasie in Oekraïne. Volgens het Kremlin zijn de leiders van voormalige Sovjetlanden in Sint-Petersburg uitgenodigd voor het jubileum, maar het is nog niet duidelijk wie er op komen dagen. Bovendien zal Poetin gewoon doorwerken op zijn verjaardag.

Het is door de oorlog sowieso de vraag of Poetin iets te vieren heeft. Zijn leger verliest steeds meer terrein op het Oekraïense leger en door de gedeeltelijke mobilisatie is de onrust in zijn eigen land toegenomen.

Europese missie naar Armenië om te helpen met grenscrisis

05:45 | Een EU-missie gaat in Armenië helpen bij de grenscrisis met Azerbeidzjan. De Franse president Emmanuel Macron en EU-president Charles Michel hebben dat vrijdag bekendgemaakt na overleg met de premier van Armenië en de president van Azerbeidzjan op de Europese regeringstop in Praag. Het doel van de Europese missie is om de 'grenzen af te bakenen' en 'vertrouwen op te bouwen'.

In de jaren 90 en in 2020 vochten de beide buurlanden op de zuidelijke Kaukasus een oorlog uit over de regio Nagorno-Karabach. Hun conflict is onlangs weer opgelaaid. Vorige maand viel Azerbeidzjan Armenië aan. Waarnemers vrezen dat dergelijke spanningen in ex-sovjetlanden zullen toenemen omdat Rusland, dat normaliter een sterke militaire aanwezigheid heeft in de hele regio, momenteel verwikkeld is in de oorlog in Oekraïne.

Dit is dag 224 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog vind je alle laatste updates over het voortdurende conflict en alle gevolgen ervan.
Dit is dag 224 van de oorlog in Oekraïne. In dit liveblog vind je alle laatste updates over het voortdurende conflict en alle gevolgen ervan. (ANP / AFP)

Nobelprijs voor de Vrede toegekend

04:00 | In Oslo wordt vrijdag bekendgemaakt wie dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede krijgt toegekend. Deskundigen speculeren over mogelijke winnaars die zich uitspreken tegen de Russische president Vladimir Poetin of die zich inzetten tegen klimaatverandering.

Een belangrijk criticus van Poetin, de vastgezette Aleksej Navalni, wordt genoemd. Ook de naam van de Belarussische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja doet de ronde en zelfs die van de Oekraïense president Volodimir Zelenski, wiens land in oorlog is met Rusland.

Lees ook | De Nobelprijs voor de Vrede wordt uitgereikt, dit zijn vijf kanshebbers

'Terug op niveau van Koude Oorlog'

03:00 | De Amerikaanse president Joe Biden vindt dat de nucleaire dreiging 'terug is op het niveau van de Koude Oorlog'. Tijdens een evenement in New York donderdag zei Biden dat de wereld een kernramp riskeert die het leven op aarde kan beëindigen.

'Sinds Kennedy en de Cubaanse rakettencrisis zijn we niet meer geconfronteerd met een naderend armageddon', stelt Biden. De Amerikaanse president waarschuwt dat de Russische president Vladimir Poetin 'geen grap maakt' als hij dreigt nucleaire wapens in te zetten bij de strijd in Oekraïne. 'Zijn leger presteert onder', zegt Biden. 'Waar vindt Poetin een uitweg? Op wat voor manier kan hij, zonder gezichtsverlies en zonder dat Rusland aanzienlijk aan macht verliest, uit deze positie komen?'

Lees ook | Biden: nucleaire dreiging op niveau Koude Oorlog

Volgende 'groot Europa'-top in Moldavië

02:45 | De leiders van de 44 Europese landen die donderdag in Praag een nieuw overlegplatform hebben afgetrapt, komen de eerstvolgende keer bijeen in Moldavië. Het kleine buurland van Oekraïne hoort niet bij de EU en voelt zich ook bedreigd door Rusland.

Het leek veel leiders van de nieuwe 'Europese Politieke Gemeenschap' goed om voor hun tweede top een land uit te kiezen dat niet tot de EU behoort, zeggen ingewijden. Dat zou duidelijker maken dat het forum geen voorportaal, wachtkamer of bijzaaltje van de EU is.

De eerste editie van de top voor 'groot Europa' vond donderdag plaats in Praag, de hoofdstad van Tsjechië. Dat land zit de Europese Unie dit halfjaar voor. EU-lidstaten en niet-EU-lidstaten gaan elkaar afwisselen als gastland. Spanje en het Verenigd Koninkrijk volgen in het spoor van Moldavië.

Moldavië, dat klaagt over Russische inmenging in een opstandige regio, vreesde na de Russische inval in Oekraïne ernstig het volgende doelwit te zijn. Het land wil graag toetreden tot de EU.

EU straft Kremlin-ideoloog en organisatoren schijnreferenda

01:00 | De Europese Unie heeft sancties opgelegd aan een ultranationalistische Russische denker, de organisatoren van de schijnreferenda in bezet Oekraïens gebied en een aantal onderministers van defensie en andere raderen in de Russische oorlogsmachine. Ook de Russische kiesraad en defensie-industrie worden gestraft.

Het nieuwe sanctiepakket, dat is bedoeld als antwoord op de illegale annexatie door Rusland van vier Oekraïense provincies, bevat ook een prijsplafond voor Russische olie en een aantal andere economische strafmaatregelen. Hoe hoog die maximumprijs voor olie wordt, moet de EU nog afspreken met haar bondgenoten van de G7. Deze grote economieën, waaronder de Verenigde Staten, kwamen als eerste met het plan.

De Russische filosoof Aleksandr Doegin, geregeld versleten voor huisideoloog van president Vladimir Poetin, mag de EU niet meer in en ziet eventuele bezittingen daar bevroren. Hetzelfde geldt voor een aantal Russisch gezinde bestuurders uit de ingelijfde regio's. Ook twee artiesten die de oorlog luidkeels aanmoedigen staan op de nieuwe sanctielijst, evenals de topman van wapenfabrikant Kalasjnikov.

Daarnaast verbiedt de EU ook de import van onder meer de resterende producten van de staalindustrie uit Rusland. De export van opnieuw een aantal voor defensie belangrijke goederen, maar ook consumentenproducten wordt verboden. En het omzeilen van de sancties, door Europese producten bijvoorbeeld door te verkopen aan Rusland, kan de daders voortaan zelf op sancties komen te staan.

Sinds het begin van de oorlog heeft de EU een eind gemaakt aan ongeveer een derde van haar export naar Rusland. Van de goederenstroom in omgekeerde richting is zelfs bijna 60 procent verboden, zeggen EU-bronnen.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen