Internationaal16 okt '22 12:12Aangepast op 17 okt '22 15:25

Xi Jinping; voorgoed de baas in China

Auteur: Mark van Harreveld

In Beijing heeft de Chinese leider Xi Jinping de aftrap gegeven van het twintigste partijcongres van de Chinese Communistische Partij. Xi krijgt daar waarschijnlijk een historische derde termijn als secretaris-generaal. In zijn openingsspeech verdedigde hij zijn strenge zero-Covidbeleid, prees hij de manier waarop Hong Kong de democratisering de kop indrukte en waarschuwde hij dat Taiwan bij China hoort en dat hij geweld niet uitsluit om beide te herenigen.

In zijn toespraak prees Xi ook de verworvenheden van de Partij op het gebied van het uitroeien van extreme armoede, het beheren van 's werelds grootste gezondheids- en socialezekerheidsstelsels, het bevorderen van groene energie, het bestrijden van politieke corruptie en het bestrijden van de verspreiding van Covid-19.
In zijn toespraak prees Xi ook de verworvenheden van de Partij op het gebied van het uitroeien van extreme armoede, het beheren van 's werelds grootste gezondheids- en socialezekerheidsstelsels, het bevorderen van groene energie, het bestrijden van politieke corruptie en het bestrijden van de verspreiding van Covid-19. (ANP / AFP / Jade Gao)

In Xi's bijna twee uur durende openingstoespraak sloeg hij de piketpaaltjes voor de komende 5 jaar, en dat belooft weinig goeds voor wie de democratie een warm hart toedraagt, in het bijzonder de inwoners van Taiwan. Volgens de Chinese leider zijn de 'raderen van de geschiedenis' op weg om Beijing de controle over de eilanddemocratie over te nemen. Xi suggereerde dat onder zijn leiding China de door hem ingezette koers blijft volgen. En dat betekent toenemende sociale controle, regionale agressie en rivaliteit met het Westen.

Lees ook | Xi Jinping prijst bestuur Hong Kong

Hiep hiep Hong Kong

Xi prees de leiders van Hong Kong om de ijzeren vuist waarmee ze de pro-democratische beweging door middel van strenge nationale veiligheidswetten hebben gemuilkorfd. De maatregelen hadden de orde hersteld en betekenden 'een wending ten goede in de regio', aldus Xi. Het is precies datzelfde Hong Kong-scenario waar om en nabij 23 miljoen Taiwanezen bang voor zijn, zij zien het harde optreden in Hong Kong als een waarschuwing voor een grimmige toekomst onder de knoet van Beijing.

Lees ook | Chinese communisten houden vijfjaarlijks partijcongres

Vreedzame hereniging Taiwan, mits...

'De wielen van de geschiedenis rollen door naar de hereniging en de verjonging van de grote Chinese natie. Volledige hereniging moet worden gerealiseerd en kan zonder twijfel worden bereikt', zei Xi. Opmerkelijk: die uitspraak kwam hem op het sterkste ovatie van zijn hele toespraak te staan. 'Wij zullen met de grootste oprechtheid en uiterste inspanning blijven streven naar een vreedzame hereniging, maar wij zullen nooit beloven af te zien van het gebruik van geweld en ons de mogelijkheid voorbehouden alle nodige maatregelen te nemen.'

Analisten noemen Xi's opmerkingen ongewoon krachtig. Gewoonlijk zijn toespraken op partijcongressen sterk naar binnen gericht, ditmaal wijst Xi expliciet met de vinger over de grenzen en waarschuwt hij buitenlandse mogendheden (lees: de Verenigde Staten) niet tussen China's herenigingsambitie en het democratische eilandstaatje voor haar kust te komen. Zo benadrukte Xi dat de 'kwestie Taiwan' een zaak van de Chinezen is, en sprak hij herhaaldelijk zijn afkeuring uit over buitenlandse inmenging.

Lees ook | Taiwan: gewapend conflict met China 'absoluut geen optie'

Optimisme

Overigens verklaarde een politicoloog van de Australian National University tegenover The Guardian dat Xi's opmerkingen over Taiwan 'optimistisch' kunnen worden opgevat. Volgens de politcioloog stond Xi's speech bol van wat er allemaal moet gebeuren, maar liet hij het 'hoe' in het midden. 'Het gebrek aan 'hoe' is een teken dat hij beleidsflexibiliteit wil behouden en zich niet onherroepelijk wil vastleggen op een bijzonder vijandig pad.' Het gebrek aan details is volgens de politicoloog een teken dat Xi, ondanks de escalatie van de afgelopen maanden, 'nog steeds niet van plan is zijn eigen tijdlijn te laten verstoren door de internationalisering van de kwestie Taiwan. Dat is denk ik een goed teken voor Taiwan'.

Lees ook | China bezit ruim 900 Nederlandse bedrijven: 'Grootste bedreiging economische veiligheid'

Verder ter tafel

In zijn toespraak prees Xi ook de verworvenheden van de Partij op het gebied van het uitroeien van extreme armoede, het beheren van 's werelds grootste gezondheids- en socialezekerheidsstelsels, het bevorderen van groene energie, het bestrijden van politieke corruptie en het bestrijden van de verspreiding van Covid-19. Een strikt nul-Covid beleid blijft dan ook onverminderd van kracht. Xi verdedigde zijn harde aanpak door te zeggen dat hij 'mensen en hun leven boven alles stelt'.

Lees ook | 'Veiligheid belangrijkste thema voor Xi'

Ten slotte ging Xi in op het tolereren van religies door etnische minderheden in het door Han Chinezen gedomineerde China. Xi's bewind kan op internationale afkeuring rekenen door de vele flagrante mensenrechtenschendingen en het hardhandige optreden tegen religieuze en etnische minderheden in Xinjiang, Tibet en Binnen-Mongolië. Xi zei dat de partij 'vasthoudt aan het principe dat religies in China Chinees georiënteerd moeten zijn', wat erop wijst dat het harde beleid ten aanzien van deze provincies gewoon gehandhaafd blijft.

Lees ook | Biden: Amerikaanse militairen beschermen Taiwan bij Chinese invasie

Extreme veiligheidsmaatregelen

Hoewel Xi in zijn toespraak beweerde dat de kritiek en het toezicht van het volk geaccepteerd wordt, is eerder het omgekeerde het geval. Zowel Beijing als de rest van land zit op slot en er gelden zeer strenge veiligheidsregels om te voorkomen dat het congres wordt verstoord. Zo zijn bij alle hoofdstedelijke bruggen veiligheidsagenten gestationeerd nadat vorige week een eenzame demonstrant anti-Xi spandoeken van een viaduct in Beijing had gehangen en werd gearresteerd.

Wie op sociale media kritiek heeft op de regering of zelfs maar beelden van protest deelt, krijgt een permanent verbod op sociale media, zo meldt de Wall Street Journal.

Lees ook | China wil met Rusland werken aan nieuwe wereldorde

Leider voor het leven

Misschien wel het belangrijkste agendapunt tijdens het congres is de afschaffing van de termijnlimieten voor partijleiders, wat zoveel wil zeggen als dat Xi leider voor het leven kan blijven. Deze week worden nog meer grondwetswijzigingen verwacht om zijn macht en plaats binnen de partij te vergroten, bijvoorbeeld door Xi te verankeren als de 'kern' van de CCP en zijn ideeën als de onderliggende partij-ideologie. Door poppetjes binnen de leiding te herschikken zal Xi naar alle waarschijnlijkheid zijn bondgenoten en loyalisten op hoge posities weten te plaatsen.

Als Xi een derde termijn van vijf jaar krijgt als secretaris-generaal, is dat een breuk met traditie. Het was altijd de norm dat partijleiders na maximaal twee termijnen stopten. Xi is naast secretaris-generaal ook president van China en haalde eerder al een streep door de regel dat hij in die rol maximaal twee termijnen mag aanblijven.

Lees ook | Hongkongers krijgen celstraffen voor opruiing met kinderboeken

Het Congres in een notendop

Op het partijcongres komen officieel ongeveer 2000 afgevaardigden bijeen die 100 miljoen leden van de Chinese communistische partij vertegenwoordigen, om de afgelopen vijf jaar en de toekomstige koers voor het komende halve decennium te bespreken.

Het is het twintigste partijcongres van de communisten, die al meer dan zeventig jaar aan de macht zijn. Op de meerdaagse bijeenkomsten in de hoofdstad Beijing worden de honderden leden van het Centraal Comité van de partij formeel verkozen door gedelegeerden uit het hele land.

Het Centraal Comité kiest vervolgens de leden van het Politbureau van de partij en het Permanent Comité. In dat laatste orgaan zitten de belangrijkste communistische bestuurders, onder wie Xi zelf. Hij geldt als de machtigste leider sinds Mao Zedong, de grondlegger van het communistische China. Waarnemers verwachten niet dat Xi al een opvolger naar voren gaat schuiven.

Lees ook | VS willen Taiwan wapens leveren, China reageert woedend


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen