Internationaal26 okt '22 08:26Aangepast op 26 okt '22 11:18

Zo gevaarlijk is een vuile bom

Auteur: Mark van Harreveld

Het Kremlin beweert dat Oekraïne voorbereidingen treft om een vuile bom te laten ontploffen in het kader van een zogeheten 'false flag-operatie'. Volgens het Kremlin wil Oekraïne een vuile bom gebruiken, daar Rusland de schuld van geven en zo een escalatie van de oorlog forceren. Westerse landen doen die bewering af als 'overduidelijk vals'. Maar wat is nou precies een vuile bom? En hoe gevaarlijk is zo'n bom?

Igor Kirillov, hoofd van de Russische Stralings-, Chemische en Biologische Beschermingstroepen houdt een briefing voor militaire attachees van buitenlandse ambassades in Moskou.
Igor Kirillov, hoofd van de Russische Stralings-, Chemische en Biologische Beschermingstroepen houdt een briefing voor militaire attachees van buitenlandse ambassades in Moskou. (ANP / EPA)

Een vuile bom is een explosief dat, eenmaal ontploft, een radioactieve stof verspreidt. Vuile bommen zijn relatief primitief en onnauwkeurig, maar ook eenvoudiger en goedkoper te fabriceren dan een kernbom. Ze zijn gelukkig ook veel minder gevaarlijk. Bij vuile bommen worden conventionele explosieven, zoals dynamiet, naast radioactief materiaal geplaatst, dat vervolgens door de kracht van de explosie naar buiten wordt geslingerd. De hoeveelheid radioactief materiaal is gevaarlijk, maar hoeft niet dodelijk te zijn.

Lees ook | 'Het is nog de vraag of álle Russische troepen weggaan uit Cherson'

Het in de bom gebruikte materiaal hoeft niet per se voor militaire doeleinden ontworpen te zijn, maar kan net zo goed afkomstig zijn uit bijvoorbeeld de geneeskunde, de industrie of van onderzoeksfaciliteiten.

Welke schade kan een vuile bom aanrichten?

Het aantal slachtoffers en de omvang van de schade van een vuile bom hangt af van veel factoren. Belangrijk is de hoeveelheid en het soort conventionele explosieven die gebruikt worden (en daarmee bepalend zijn voor de omvang van de ontploffing). Ook niet onbelangrijk: de hoeveelheid en het soort radioactieve stof dat gebruikt wordt en vrijkomt bij de ontploffing. Een derde factor die gewicht in de schaal legt: de weersomstandigheden. De omvang van het gebied dat met radioactiviteit besmet wordt, hangt af van hoe hard het waait en de windrichting.

Bij de meeste vuile bommen komt niet genoeg straling vrij om de dood of zelfs ernstige ziekte te veroorzaken, de belangrijkste impact is evenwel psychologisch. Niet voor niets worden vuile bommen dan ook weleens 'massaontwrichtingswapens' genoemd. 'Een vuile bom is heel eenvoudig te maken', zegt Scott Roecker, van het het Nuclear Threat Initiative tegen de Britse krant The Guardian. 'Vuile bommen zijn niet bedoeld voor gebruik op het slagveld en worden eerder ingezet in stedelijke gebieden. Ze zijn meer een psychologisch wapen. Als je mensen probeert bang te maken, te intimideren, gebruik je zo'n wapen.'

Vuile bommen zijn niet eerder ingezet in een conflict, tijdens de oorlog in Tsjetsjenië twee decennia geleden zijn wel twee pogingen om vuile bommen te gebruiken verijdeld.

Volg de jongste ontwikkelingen over de oorlog in Oekraïne hier in ons liveblog

Schuld

Rusland beweert dat Oekraïne van plan is een vuile bom op eigen bodem te gebruiken en vervolgens Rusland de schuld in de schoenen te schuiven. Hoge westerse defensiefunctionarissen en Kiev, dat nucleaire inspecteurs van de VN heeft uitgenodigd om twee locaties te bezoeken die door Moskou worden genoemd als plaatsen waar een vuile bom wordt voorbereid, hebben de suggestie als doorzichtig vals en absurd bestempeld. Gevreesd wordt dat Rusland overweegt een vuile bom te gebruiken en vervolgens Kiev de schuld te geven als voorwendsel voor zijn eigen escalatie, na een reeks tegenslagen op het slagveld voor Moskou.

Dreigt escalatie?

Volgens de woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken Ned Price zien de Verenigde Staten geen reden 'om onze eigen nucleaire houding aan te passen, noch hebben we aanwijzingen dat Rusland zich voorbereidt op het gebruik van kernwapens. Maar we hebben deze zeer verontrustende verklaringen gehoord, en we wilden een zeer duidelijk signaal afgeven aan Moskou'.

Lees ook | Ferme waarschuwing Biden 'onderdeel van vreemd woordenspel'

.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen