Internationaal30 okt '22 10:13Aangepast op 31 okt '22 09:32

'Twee derde wereldbevolking heeft goed gevoel bij Poetin'

Auteur: Mark van Harreveld

Het Westen moet meer doen om de 'niet-gebonden' landen als India en de Afrikaanse landen aan haar zijde te krijgen. Want zo'n twee derde van de wereldbevolking heeft een goed gevoel bij Vladimir Poetin. Dit zegt oud-minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal in het BNR-programma De Wereld. Volgens Rosenthal onderschatten we hoeveel landen een diepgeworteld wantrouwen jegens het Westen koesteren. Ook Nederlandse diplomaten mogen wat Rosenthal betreft hier meer energie in steken.

Protest tegen de Franse aanwezigheid in het Afrikaanse Niger. In de buurlanden Mali en Burkina Faso is de oud-kolonisator niet meer welkom. De lege plek in bed is ingenomen door het Russische huurlingenleger Wagner Group.
Protest tegen de Franse aanwezigheid in het Afrikaanse Niger. In de buurlanden Mali en Burkina Faso is de oud-kolonisator niet meer welkom. De lege plek in bed is ingenomen door het Russische huurlingenleger Wagner Group. (ANP / AFP / Hama Boureima)

Het Westen staat weliswaar als één blok tegenover Poetin, maar een aanzienlijk aantal landen steunt hen daar niet in. Toen de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aannam waarin de Russische agressie tegen Oekraïne werd veroordeeld, stemden 143 landen voor, 5 tegen en onthielden 35 landen zich van een stemming. Waaronder China en India. Tekenend, vindt oud-minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal: 'Twee van de meest bevolkingsrijke landen, China en India, doen in ieder geval niet mee. Die landen zijn goed voor zo'n 3 miljard inwoners.'

Lees ook | Waarom Europa de oude koloniale banden wil, moet, aanhalen

Onthouding

Overigens betekent een onthouding van stemmen niet per se dat een land als China het eens is met de invasie, er spelen gewoon andere belangen. Zo zegt China zelfs dat het de banden met Rusland wil aanhalen. 'China heeft andere belangen met betrekking tot de oorlog in Oekraïne.' Zo is China vooral aan de andere kant van het wereldtoneel bezig en kan het goedkoop olie en gas uit Rusland importeren. Daarbovenop: China ziet de VS als de grootste vijand in de regio en zal zich dan ook niet snel achter een door de Amerikanen geleide coalitie tegen Rusland scharen. 'China staat niet te trappelen om zich met de VS te verbinden.'

Lees ook| 'Graandeal is Russisch breekijzer'

En India? 'India heeft een oliedeal met Rusland, daarom houdt het zich koest. India leunt bovendien heel zwaar op Russische expertise voor zijn militaire capaciteit.'

Om nog eens te benadrukken dat niet iedereen de westerse waarden onderschrijft, wijst Rosenthal op de uitkomst van een recent verschenen Cambridge-studie waaruit blijkt dat 'twee derde van de wereldbevolking een positief gevoel heeft bij Poetin'. Voor ons in het Westen wellicht lastig te bevatten, maar niettemin realiteit. En ook logisch te verklaren. Rosenthal maakt een driedeling tussen het Westen, de autocratieën zoals Rusland, Iran en China en de wat hij noemt de 'ongebonden landen' waarvan het leeuwendeel gevormd wordt door de Afrikaanse landen.

Lees ook | 'Europa wordt mondiaal weggeconcurreerd'

Koloniaal

Met name in Afrika speelt een diepgeworteld wantrouwen jegens het Westen. Niet alleen is het Westen de oud-kolonisator en heeft het zich na de onafhankelijkheid van veel Afrikaanse staten in Afrikaanse ogen op z'n minst 'neokoloniaal' opgesteld, Rusland wordt gezien als erfopvolger van de Sovjet-Unie. En dat is niet onbelangrijk omdat de Sovjet-Unie ten tijde van de Koude Oorlog veel Afrikaanse onafhankelijkheidsorganisaties steunde en van wapens voorzag. In dat opzicht staan veel Afrikaanse landen positiever tegenover Rusland dan tegenover China, dat eigenlijk alleen geïnteresseerd is in Afrika's grondstoffen.

Lees ook | China wil met Rusland werken aan nieuwe wereldorde

Wantrouwen

'We onderschatten het wantrouwen van de ongebonden landen ten aanzien van het Westen. Dat wantrouwen jegens ons is sterker dan naar Rusland.' Ten slotte is de oorlog met Oekraïne voor de meeste Afrikaanse landen een ver-van-mijn-bed-show. Behalve dan wanneer het Oekraïense graan niet meer geleverd dreigt te worden. Ook wijst Rosenthal erop dat Rusland heel veel internationale verbindingen heeft, met name in Aziatische richting. Hij somt op: de Euraziatische Economische Unie (de Aziatische tegenhanger van de EU, red.), de Sjanghai Coöperatie Organisatie en de Conference on Interaction and Confidence Measures in Asia. 'Daar zitten alle Aziatische landen in plus Israël én Palestina. Het algemene beeld is dat Poetin in belangrijke mate de Aziatische koers vaart.'

Lees ook | Russische olievlek in Sahel wordt groter

Heroriëntatie Golfstaten

En ook de Golfstaten heroriënteren zich in het veranderende mondiale speelveld. Zo wordt de meest recente interventie van de OPEC+-landen, het afschalen van de olieproductie, door de VS ervaren als een klap in het gezicht en een overwinning van de Russen. 'Dat wordt door de VS als rechtstreekse vijandelijke daad beschouwd. De Golfstaten heroriënteren zich en spelen Rusland en de VS tegen elkaar uit. We moeten absoluut beter ons best doen om India en de Afrikaanse landen aan onze kant te krijgen.' Rosenthal vindt ook dat de Nederlandse diplomatie daar meer energie in moet steken.

Lees ook | Poetin ontvouwt mondiale agenda op Eastern Economic Forum


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen