Internationaal1 nov '22 09:25

Graanschepen blijven varen door workaround-deal

Auteur: Remy Kock

Hoewel Rusland de graandeal met Oekraïne afgelopen weekend opschortte, is er gisteren een recordhoeveelheid graan richting de Bosporus gegaan. Dat zeggen de Oekraïense militaire autoriteiten. En dat heeft alles te maken met een workaround-deal, zo stelt Europaverslaggever Geert-Jan Hahn.

Een vrachtschip met graan in de Bosporus.
Een vrachtschip met graan in de Bosporus. (ANP / AFP)

'Er zijn vier entiteiten die onderdeel zijn van het Zwarte Zee Graan Initiatief: Rusland, Oekraïne, Turkije en de Verenigde Naties', stelt hij. 'Rusland heeft dit weekend aangegeven de samenwerking op te schorten - dus niet te stoppen, zoals Poetin gisteren nog benadrukte.'

Lees ook | 'Graanprijs stijgt 12 tot 15 euro per ton'

De andere partners in het verdrag zitten echter niet op een onderbreking van de graandeal te wachten, en hebben dus een deal gesloten. 'Erdogan, Zelenski en Guterres van de VN hebben gezegd niet te willen wachten op Rusland, en hebben besloten om er omheen te werken', vervolgt Hahn. 'Om die reden zijn er dus alsnog Oekraïense schepen vertrokken waarbij de VN zegt die graanschepen te beschermen en het zonder Rusland te doen.'

Optimistisch

Maar om te zeggen dat de deal gewoon doorgang vindt zonder Rusland, is te optimistisch volgens buitenlandcommentator Bernard Hammelburg. 'Zonder de Russen is het plan onuitvoerbaar', stelt hij. 'Als zij besluiten om de doorgang te blokkeren, dan lukt het gewoonweg niet. En als je hun statement mag geloven, willen ze dat echt gaan doen. Ik ben er niet zo van overtuigd dat de 12 vertrokken schepen doorgang vinden. Dat is echt een groot probleem.'

Lees ook | Turkije opent VN-coördinatiecentrum voor uitvoering graandeal

Over juridische consequenties maakt Rusland zich echter geen zorgen, denkt Hammelburg. 'Volgens mij trekt Rusland zich niet heel veel aan van de internationale juridische kant of je zoiets mag tegenhouden of niet. Ook is er een verdrag van ver voor de oorlog dat Turkije het toezicht geeft op de doorgang van schepen door de Bosporus en de Dardanellen. Maar als een belangrijk land als Rusland zegt dat het afgelopen is, of voorlopig, dan kun je niet zoveel.'

Verlenging?

Wanneer Rusland besluit de opschorting te beëindigen, is nog onbekend. Hammelburg benadrukt tevens dat de deal al op zijn einde liep. 'In november zou de deal sowieso ten einde komen', vervolgt hij. 'Als ze deze deal willen voortzetten, heb je de medewerking nodig van zowel Oekraïne als Rusland, zeker ook omdat Rusland er grote belangen bij heeft.'

Hammelburg doelt op de Russische export van tarwe en graan in het algemeen. 'Rusland is een veel grotere exporteur dan Oekraïne, dus ze schieten zichzelf in de voet als ze hier koppig mee doorgaan', concludeert hij. 'Maar dat is nou eenmaal het kenmerk van de oorlog waarin heel veel besluiten in woede en verontwaardiging worden genomen. De ratio verdwijnt volledig, en dat is ook hier het geval.'

Volg de jongste ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne hier in ons liveblog


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen