Internationaal22 nov '22 18:21

Liveblog | Europa maakt miljarden over aan Oekraïne

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 272 van de oorlog in Oekraïne. Volg het laatste nieuws over het conflict aldaar en alle gevolgen van dien in dit liveblog.

Europa maakt miljarden over aan Oekraïne

18:00 | De Europese Commissie heeft 2,5 miljard euro aan Oekraïne overgemaakt om te helpen bij de lopende uitgaven. Zo moet de overheid van het door oorlog geteisterde land bijvoorbeeld pensioenen uitbetalen en scholen en ziekenhuizen draaiende houden. Het geld is onderdeel van een totaalpakket van 9 miljard euro dat de EU voor dit jaar heeft beloofd, in de vorm van gunstige leningen, waarbij de EU de rente voor haar rekening neemt.

De Oekraïense regering krijgt de zogeheten macrofinanciële bijstand niet onvoorwaardelijk. Ze moet een aantal maatregelen nemen om de economische stabiliteit en het ondernemingsklimaat in het land te verbeteren, de energiezekerheid te waarborgen, en de rechtsstaat en het bestuur te versterken. Steeds als een aantal ijkpunten is bereikt wordt het geld in delen overgemaakt.

De commissie wil dat Oekraïne volgend jaar een constantere stroom van deze EU-bijstand krijgt, van gemiddeld 1,5 miljard euro per maand ofwel 18 miljard euro voor heel 2023. De lidstaten moeten dat plan wel nog eerst goedkeuren.

Oekraïne heeft naar schatting 3 tot 4 miljard euro per maand nodig om het land te kunnen blijven besturen. Ook landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk springen bij, evenals financiële instellingen als de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

Meerdere doden door explosies in Russische grensregio

16:30 | Bij explosies in de Russische regio Belgorod, die grenst aan Oekraïne, zijn meerdere burgerdoden gevallen. In twee dorpen vielen bij elkaar drie slachtoffers, meldt de gouverneur van de regio op sociale media.

Volgens de gouverneur waren de explosies het gevolg van Oekraïense beschietingen. De regio Belgorod en de gelijknamige stad, op circa 30 kilometer van de Oekraïense grens, werden de afgelopen maanden al vaker bestookt. De dorpen waar dinsdag explosies waren gemeld, liggen binnen een straal van 5 kilometer van de Oekraïense grens.

Eerder deze maand meldde het hoofd van de Russische Wagner-groep, een paramilitaire organisatie, onder meer in de regio Belgorod burgers te trainen om een militie te vormen. Ook bouwen ze daar vestingwerken om de grens te bewaken.

Poolse president had nepgesprek met Emmanuel Macron

13:35 | Op de avond dat een raket afzwaaide en Pools grondgebied raakte, sprak de Poolse president Duda telefonisch met een Russische komiek die zich voordeed als de Franse president Emmanul Macron. Dat meldt Reuters. In een 7-1/2 minuten durende opname van het gesprek op het internet geplaatst door de Russische komieken Vovan en Lexus, kan de Poolse president Andrzej Duda in het Engels worden gehoord tegen de beller, die met een Frans accent spreekt.

'Emmanuel, geloof me, ik ben extra voorzichtig', zegt Duda tegen de beller. 'Ik wil geen oorlog met Rusland en geloof me, ik ben extra voorzichtig, extra voorzichtig.'

Oekraïne ontbiedt ambassadeur om sjaaltje Hongaarse premier

11:35 | Oekraïne gaat de Hongaarse ambassadeur ontbieden om excuses te eisen nadat zijn premier Viktor Orbán in het openbaar een sjaal droeg waarop een deel van het Oekraïense grondgebied staat afgebeeld als deel van Hongarije. Dat meldt het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken.

Orbán was gefotografeerd terwijl hij een voetbalwedstrijd bijwoonde met een sjaal waarop volgens de krant Ukrainska Pravda een kaart van 'Groot Hongarije' stond afgebeeld met daarop grondgebied dat nu deel uitmaakt van de buurlanden Oostenrijk, Slowakije, Roemenië, Kroatië, Servië en Oekraïne.

Oekraïne houdt razzia in oud Russisch-orthodox klooster Kiev

11:50 | Oekraïne heeft een razzia gehouden in een historisch klooster in de hoofdstad Kiev om vast te stellen of het een broeinest van spionage is. Het complex was voor het begin van de oorlog zetel van de Russisch-orthodoxe kerk in Oekraïne. Sinds mei is het klooster het hoofdkwartier van de afgesplitste Oekraïense tak. De Oekraïense autoriteiten zeggen dat de huiszoeking, als onderdeel van contraspionagemaatregelen, binnen de wet is uitgevoerd. Zij vermoeden dat er Russische spionnen actief zijn.

De Russisch-orthodoxe kerk zelf noemt de inval door de veiligheidsdiensten en politie 'intimidatie'. Het hoofd van deze Russische kerk, de patriarch van Moskou, is fel voorstander van de Russische oorlog tegen Oekraïne.

Het Kiev-Petsjersk Lavra of Holenklooster uit de 11e eeuw is door de Verenigde Naties bestempeld als werelderfgoed. De Oekraïense veiligheidsdiensten voerden in het noordwesten van het land controles uit bij nog twee kloosters en andere religieuze instellingen.

'Oekraïense leger mogelijk verantwoordelijk voor beschietingen kerncentrale'

11:00 | Het is mogelijk dat de Oekraïense strijdkrachten verantwoordelijk zijn voor de beschietingen van de kerncentrale van Zaporizja. Dat zegt BNR's buitenlandcommentator Bernard Hammelburg over de situatie rond Zaporizja. 'Er wordt geschoten, er zitten kogelgaten in de opslag van het afval, dat is link. Het is een hopeloze en levensgevaarlijke situatie.'

De centrale ligt in het door Rusland bezette gebied en volgens Hammelburg 'barricadeert de centrale als het ware het front'. 'Je kunt er niet omheen.' Daarom acht Hammelburg het niet uitgesloten dat het 'geschut' vanaf Oekraïense zijde komt. Hij wijst erop dat we een geconditioneerde reflex hebben wanneer Rusland zijn tegenstander ergens van beschuldigt.

Rusland 'niet langer' van plan regering Oekraïne omver te werpen

10:35 | Rusland heeft gezegd dat het 'niet langer een regeringswisseling in Oekraïne in het vizier heeft'. Kremlinwoordvoerder Dmitry Peskov zei dat zijn land 'niet van plan is met de 'speciale operatie' de regering in Oekraïne te veranderen'. Dat meldt Sky News.

Dit in tegenstelling tot het begin van de invasie in februari, toen Moskou de Oekraïense regering omver wilde werpen en een Rusland-vriendelijk regime wilde installeren.

België blijft diamanten handelen met Rusland

09:50 | België blijft diamanten handelen met Rusland, ondanks alle sancties tegen het land. Dat gebeurt bovendien met bedrijven die de oorlog in Oekraïne sponsoren, toont onderzoek van de Britse krant The Guardian aan.

Russische olieterminal Zwarte Zee aangevallen

09:20 | Volgens een update van het Britse ministerie van Defensie voor vandaag meldden Russische en Oekraïense media op 18 november melding van een aanval op een olieterminal in de haven van Novorssiysk aan de Russische Zwarte Zeekust.

Duitsland zet zich schrap voor meer Oekraïense vluchtelingen

09:05 | Duitsland vreest voor een nieuwe vluchtelingenstroom vanuit Oekraïne vanwege de aanhoudende Russische bombardementen op de stroom-infrastructuur in het land. De helft van het stroomnet ligt inmiddels plat. Bondskanselier Olaf Scholz gaat vandaag in gesprek met VN-vluchtelingencommissaris Filipo Grandi over de mogelijke scenario's voor deze winter.

VS: systematisch patroon Russische oorlogsmisdaden

07:30 | Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken ziet 'steeds meer bewijs van systematische oorlogsmisdaden' in Oekraine. De Russen hebben Oekraïners vermoord, gemarteld en ontvoerd in een systematisch patroon dat topfunctionarissen zou kunnen betrekken bij oorlogsmisdaden, zei een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maandag.

Er is steeds meer bewijs dat de inval van Rusland in Oekraïne 'gepaard is gegaan met systematische oorlogsmisdaden in elke regio waar Russische troepen zijn ingezet', zei Beth Van Schaack.

Bewijsmateriaal uit bevrijde gebieden wijst op 'opzettelijke, willekeurige en onevenredige' aanvallen op de burgerbevolking, mishandeling van burgers en krijgsgevangenen, gedwongen verwijdering, of filtratie, van Oekraïense burgers - inclusief kinderen - naar Rusland, en executie-achtige moorden en seksueel geweld, vertelde ze aan verslaggevers.

'Als we zulke systematische handelingen zien, waaronder het opzetten van een uitgebreid filtratie-netwerk, is het heel moeilijk voor te stellen hoe deze misdaden kunnen worden gepleegd zonder dat de verantwoordelijkheid helemaal naar boven gaat', zei ze.

Van Schaack vertegenwoordigt de Verenigde Staten bij wereldwijde organen die oorlogsmisdaden en andere wreedheden onderzoeken, en noemde de huidige situatie een 'nieuw Neurenberg-moment', een verwijzing naar de oorlogsmisdaadprocessen die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog in de Duitse stad werden gehouden.

In een briefing voor verslaggevers zei ze dat de negen maanden oude aanval van Rusland op Oekraïne heeft geleid tot een 'ongekende reeks initiatieven op het gebied van verantwoording', waarbij talrijke instanties betrokken zijn, samen met het Internationaal Strafhof in Den Haag.

De instanties werken samen om prioriteiten en benaderingen te ontwikkelen 'op basis van alle beschikbare rechtsgrondslagen', zei ze. Van Schaack weigerde specifiek te zeggen of de Russische president Vladimir Poetin kan worden vervolgd voor oorlogsmisdaden in Oekraïne.

Maar ze zei dat aanklagers 'het bewijs zullen volgen waar het toe leidt'. Volgens het internationaal recht staat de doctrine van superieure verantwoordelijkheid toe dat vervolging 'helemaal tot in de hiërarchie kan gaan', zei ze. Van Schaack zei ook dat rechtenfunctionarissen een video die in het weekend is opgedoken en die suggereert dat Oekraïense troepen Russische krijgsgevangenen hebben gedood, aandachtig bestuderen.

Blackouts waarschijnlijk tot maart 2023

06:00 | Oekraïners zullen waarschijnlijk minstens tot eind maart met stroomuitval te maken krijgen, zei het hoofd van een grote energieleverancier maandag, terwijl de regering begon met gratis evacuaties van mensen in Kherson naar andere regio's.

De helft van de Oekraïense energie-infrastructuur is beschadigd door Russische aanvallen, zei president Volodymyr Zelenski, waardoor miljoenen mensen zonder elektriciteit en water komen te zitten nu de winter begint en de temperaturen onder het vriespunt dalen.

Sergey Kovalenko, hoofd van de grote particuliere energieleverancier YASNO in Kiev, zei dat arbeiders zich haasten om de reparaties te voltooien voordat de winterkou intreedt.

'Ik wil dat iedereen begrijpt: Oekraïners zullen hoogstwaarschijnlijk tot minstens eind maart met stroomuitval leven', schreef Kovalenko op zijn Facebookpagina. Hij voegde eraan toe:

'Het basisscenario is dat als er geen nieuwe aanvallen op het elektriciteitsnet plaatsvinden, het stroomtekort onder de huidige omstandigheden van de elektriciteitsproductie gelijkmatig over het land kan worden verdeeld. Dit betekent dat de uitval overal zal zijn, maar minder langdurig.'

'Er zijn ook verschillende voorspellingen van de ontwikkeling van deze situatie, en ze zijn volledig afhankelijk van aanvallen Rusland.'

Oekraïense regering stelt bevolking gerust over stroomuitval

00:15 | Een topman van de Oekraïense regering heeft in de media beklemtoond dat de Oekraïners het land niet hoeven te ontvluchten uit vrees voor stroomuitval. Plaatsvervangend hoofd van het kantoor van de president, Kirilo Timosjenko, zei dat 'we al veel verschillende scenario's hebben doorgenomen en ik wil iedereen meteen geruststellen: het is absoluut niet nodig om het land te verlaten'.

Timosjenko weerspreekt daarmee een recente uitspraak van de baas van het grootste particuliere energiebedrijf van het land, Maksim Timtsjenko van de onderneming DTEK. Hij zei in een vraaggesprek met de BBC dat Oekraïners moeten overwegen de winter in het buitenland door te brengen.

De regering zei vorige week dat de evacuatie van Kiev of andere Oekraïense steden op afstand van de frontlinie niet aan de orde is. Grofweg de helft van de energie-infrastructuur in het land is verwoest. President Volodimir Zelenski zei maandag in zijn dagelijkse toespraak dat her en der sprake was van geplande én ongeplande stroomuitval. In Kiev, Odessa en andere steden is de situatie erg moeilijk, zei hij. Zelenski riep lokale bestuurders op om inwoners en bedrijven te blijven stimuleren elektriciteit te besparen.

Het hoofd van het grote Oekraïense energiebedrijf YASNO, Sergej Kovalenko, waarschuwde maandag dat inwoners van Oekraïne waarschijnlijk tot zeker eind maart met regelmatige stroomuitval moeten leven. Volgens Kovalenko moet Oekraïne voorbereid zijn op alle mogelijke scenario's voor de winter, waaronder langdurige stroomstoringen. 'Sla warme kleding en dekens in en denk na over wat je nodig hebt om een lange stroomstoring door te komen. Het is beter om dat nu te doen dan om je ellendig te voelen', aldus Kovalenko.

Grofweg is de winter in Oekraïne van 18 november tot 12 maart. Gemiddeld zijn de maximale temperaturen overdag dan nog geen 4 graden. Januari is het koudst. Dan wordt het over het algemeen niet warmer dan -1 graad. Afgelopen weekeinde werden er protesten in Odessa gemeld tegen de stroomuitval.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft gewaarschuwd dat de gezondheidszorg niet meer normaal kan functioneren als de elektriciteitsvoorziening wegvalt. Volgens de WHO is de helft van het energienetwerk van het land verwoest of beschadigd. Een kwart van de bevolking zit zonder stroom. De ziekenhuizen hebben problemen en hebben voor onderzoek en verzorging van patiënten of bijvoorbeeld na bevallingen elektrisch aangedreven apparatuur nodig. De winterse kou zal bovendien het aantal aandoeningen omhoog stuwen. Mogelijk zien 2 tot 3 miljoen mensen in Oekraïne zich straks genoodzaakt hun onverwarmde woning te verlaten.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen