Internationaal28 nov '22 16:24Aangepast op 29 nov '22 05:36

Liveblog | 'Rusland en China bedreigen veiligheid Nederland'

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 278 van de oorlog in Oekraïne. Volg het laatste nieuws over de oorlog en alle gevolgen ervan in dit liveblog.

(ANP / Anadolu Agency)

Dit liveblog is gesloten. De allernieuwste updates van het conflict vind je in ons liveblog van dinsdag 29 november.

Oorlog in Oekraïne versnelt de strijd tegen corruptie

15:45 | Vijftien landen praten in Den Haag over de aanpak van corruptie op het hoogste niveau. Doel in de verre toekomst is te komen tot een internationaal anticorruptiehof. Het is een zaak van de lange adem, maar de Russische aanval op Oekraïne die in februari begon, heeft de strijd een duw in de rug gegeven.

Nederland, Canada en Ecuador organiseren samen de conferentie tegen grootschalige corruptie. Kleptocraten verschijnen zelden voor de rechter, zei minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) op een persconferentie. Er moet volgens hem meer druk en transparantie komen en 'uiteindelijk een hof'. Dat laatste gaat trouwens nog 'op z'n minst jaren' duren.

De deelnemers kwamen overeen de internationale samenwerking tegen corruptie te versterken. Verder vinden ze dat bestaande verdragen tegen corruptie beter moeten worden toegepast, aldus Hoekstra. Tot slot is er gesproken over maatregelen die al op de korte termijn moeten worden ingezet.

Voor dat laatste is de mogelijkheid geopperd om een pool van onderzoekers, aanklagers en rechters gespecialiseerd in anticorruptie te creëren. Die moeten dan overal in de wereld worden ingezet om landen te helpen. De Canadese minister Mélanie Joly (Buitenlandse Zaken) verklaarde alvast hiervoor experts te willen leveren.

Corruptie overschrijdt landsgrenzen en daarom moet er een mondiale oplossing komen, aldus Joly. Corruptie op grote schaal bedreigt volgens haar vrede en veiligheid. 'Autoritaire regimes die corrupt worden zijn gevaarlijk. Gevaarlijk voor hun burgers maar ook voor hun buurlanden. We zien dat in Rusland en we moeten dit probleem aanpakken.'

De drie initiatiefnemers gaan nu op zoek naar meer steun. Ze zien het als een positief teken dat de deelnemers aan de bijeenkomst uit alle continenten komen. Ze staan voor een lastige opgave. Tien jaar geleden werd de haalbaarheid van een anticorruptiehof nog als 'zeer laag' ingeschat door het Nederlandse kabinet omdat er internationaal geen draagvlak voor zou zijn.

Een van de aanjagers van een anticorruptiehof is de Amerikaanse rechter Mark Wolf. De oorlog in Oekraïne heeft de strijd tegen corruptie door regeringen in een 'versnelling' gebracht, zegt Wolf. Vijftien maanden geleden had hij niet durven denken dat zoveel landen zouden samenkomen om te praten over een hof en maatregelen tegen corruptie.

Rusland kapittelt Noorwegen om arrestatie Russen

15:20 | Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat het de Noorse ambassadeur heeft ontboden om tekst en uitleg te geven over de naar eigen zeggen politiek gemotiveerde arrestatie van Russische burgers omdat zij naar verluidt illegaal drones hadden gebruikt.

'Er werd opgemerkt dat de veroordelingen van de Russen politiek gemotiveerd waren en niets te maken hadden met de beginselen van eerlijke en onpartijdige rechtspraak', aldus het ministerie in een verklaring.

Verschillende Russische burgers zijn naar verluidt door de Noorse autoriteiten gearresteerd omdat zij met drones in de buurt van de Arctische grens tussen beide landen hadden gevlogen of foto's van geheime installaties hadden genomen, nu Noorwegen de veiligheid opvoert na vermoedelijke sabotage aan de Nord Stream-gaspijpleidingen onder de Oostzee.

Kremlin stelt overleg met VS over START-verdrag op valreep uit

15:11 | De Russische regering stelt het geplande overleg met de VS over wederzijdse ontwapening op het gebied van strategische kernwapens uit. De krant Kommersant berichtte eerder al op basis van de Amerikaanse ambassade in Moskou dat het overleg dat dinsdag in Caïro zou beginnen, door het Kremlin 'eenzijdig is uitgesteld'. Rusland en de Verenigde Staten zouden in Caïro tot en met 6 december in gesprek gaan over de voortzetting van hun verdrag ter beperking van het aantal kernwapens. Dit heet het nieuwe START-verdrag en loopt in 2026 af.

Begin augustus was er onenigheid over de praktische uitvoering van het huidige verdrag en schortte Rusland inspecties van wapenfaciliteiten op, omdat de VS geen inspecties op bepaalde bases toeliet. De gesprekken zouden plaatsvinden tijdens de diepe tegenstellingen tussen Moskou en Washington over onder meer Oekraïne. De relaties tussen Moskou en Washington zijn zelden slechter geweest.

Het oorspronkelijke verdrag waarmee de twee rivalen hun nucleaire wapenarsenaal controleerbaar beperken (START-1) stamt nog net uit de tijd van de Sovjet-Unie. De twee wereldmachten spraken in 1991 in het verdrag bijvoorbeeld een maximum aantal kernkoppen en kernraketten af die ze zouden kunnen inzetten. Hun afspraken staan in dat Verdrag voor Vermindering van Strategische Wapens (START). Het richt zich vooral op het afzien van grote aantallen in een oorlog bruikbare of strategische kernwapens. Waarnemers stellen dat sinds START in het leven werd geroepen de twee landen 80 procent van hun strategische kernwapens hebben weggedaan.

'Rusland en China bedreigen veiligheid Nederland'

15:05 | Als gevolg van internationale ontwikkelingen zoals de oorlog in Oekraïne, worden Rusland en China steeds bedreigender voor Nederland. Dat zeggen de Nederlandse veiligheidsdiensten AIVD en MIVD en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid.

Lees ook | 'Nationale veiligheid Nederland steeds meer in gevaar'

VS: Rusland reageert niet op voorstel vrijlating gevangen Amerikanen

13:05 | Een hoge Amerikaanse diplomaat heeft gezegd dat de VS een 'belangrijk' voorstel heeft gedaan voor een overeenkomst om de basketbalster Brittney Griner en de voormalige marinier Paul Whelan vrij te krijgen, maar dat Rusland op geen enkel voorstel 'serieus' heeft gereageerd.

De gesprekken tussen de VS en Rusland over de twee gevangen Amerikanen worden voortgezet via het 'aangewezen kanaal', vertelde Elizabeth Rood, de zaakgelastigde van de VS-missie in Rusland, aan het Russische staatspersbureau RIA.

De Amerikaanse topbasketbalspeelster Griner werd in augustus veroordeeld tot negen jaar in een strafkolonie na een veroordeling wegens drugsgebruik. Haar advocaten hebben bevestigd dat ze eerder deze maand is overgebracht naar een strafkolonie in de Russische regio Mordovia, dezelfde regio waar Whelan een straf van 16 jaar uitzit na een veroordeling wegens spionage die hij ontkent.

De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken, Sergei Ryabkov, heeft gezegd dat Moskou hoopt op een gevangenenruil met de VS om de veroordeelde Russische wapenhandelaar, Viktor Bout, terug te krijgen in een ruil waar Griner waarschijnlijk bij betrokken zou zijn.

Oekraïne: 329 kinderen vermist

12:30 | Het Oekraïense openbaar ministerie heeft gezegd dat 329 kinderen momenteel als vermist worden beschouwd in Oekraïne, terwijl 12.034 kinderen naar Rusland zijn gedeporteerd. In een verklaring op Telegram schrijft het OM dat per 28 november 329 kinderen vermist zijn, terwijl Rusland er 12.034 heeft gedeporteerd.

Het OM benadrukte dat de cijfers niet definitief zijn omdat er nog wordt gewerkt aan het verifiëren van meldingen die afkomstig zijn van de frontlinie en uit bezette en bevrijde delen van Oekraïne. Volgens de Oekraïense regering zijn er nu 440 kinderen gedood als gevolg van de oorlog en zijn 851 kinderen gewond.

Nog steeds stroomuitval in heel Oekraïne

10:10 | De Russische aanvallen op de Oekraïense energievoorziening leiden in heel Oekraïne nog steeds tot problemen, ondanks alle herstelwerkzaamheden. Door een capaciteitstekort van 27 procent komt het in heel het land tot stroomonderbrekingen, melden Oekraïense media die zich baseren op netbeheerder Ukrenergo.

De elektriciteit wordt expres tijdelijk onderbroken om een totale uitval te voorkomen. Door het koudere weer blijft de vraag groeien, terwijl het aanbod aan stroom achterblijft.

Met de gerichte aanvallen op onder meer elektriciteitscentrales wil Moskou de burgerbevolking raken. De Oekraïense regering spreekt over energieterreur. De afgelopen dagen zat bijvoorbeeld de hoofdstad Kiev zonder stroom, waardoor ook de watervoorziening uitviel en er geen verwarming was.

Cherson heeft weer licht

08:45 | De Zuid-Oekraïense stad Cherson heeft weer stroom, zo meldt het bureau van de Oekraïense president op Twitter

Kerncentrale Zaporizja blijft onder Russische controle

08:10 | De kerncentrale van Zaporizja blijft onder Russische controle, aldus het Russische bestuur van de bezette stad Enerhodar, waar de centrale is gevestigd.

De aankondiging komt nadat het hoofd van het Oekraïense staatsbedrijf voor kernenergie had gesuggereerd dat er tekenen waren dat Russische troepen zich zouden kunnen voorbereiden op het verlaten van de bezette centrale. Petro Kotin, hoofd van Energoatom, zei zondag op de nationale televisie:

'De laatste weken krijgen we inderdaad informatie dat er tekenen zijn dat ze zich mogelijk voorbereiden om de (centrale) te verlaten. Men krijgt de indruk dat ze hun koffers pakken en alles stelen wat ze kunnen.'

Het door Rusland gesteunde bestuur gaf maandag een verklaring uit als reactie op de Telegram messaging app:

'De media verspreiden actief vervalsingen dat Rusland van plan zou zijn zich terug te trekken uit Enerhodar en de kerncentrale te verlaten. Deze informatie is niet waar.'

Russen putten Oekraïense luchtverdediging uit

07:40 | Volgens de Britse inlichtingendienst gebruikt het Russische leger raketten zonder explosieve lading. Analist Patrick Bolder van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies denkt dat Rusland de Oekraïense luchtverdediging wil uitputten om zijn luchtmacht in te kunnen zetten. 'De Russische commandant is een luchtmachtcommandant, die wil zijn luchtmacht inzetten.'

Zelenski waarschuwt voor nieuwe raketaanvallen

07:15 | De president van Oekraïne, Volodymyr Zelenski, heeft beweerd dat Rusland binnenkort een reeks nieuwe raketaanvallen op zijn land zal uitvoeren en waarschuwt zijn defensietroepen en burgers om zich op de aanval voor te bereiden. Hij gaf de onheilspellende waarschuwing in zijn toespraak van zondagavond:

'We begrijpen dat terroristen nieuwe aanvallen voorbereiden. Dat weten we zeker. En zolang ze raketten hebben, zullen ze niet stoppen, helaas.'

06:10 | In Rusland klinkt er steeds meer protest tegen de oorlog. Dat komt uit verschillende hoeken: moeders en echtgenoten willen dat er beter voor hun mannen wordt gezorgd aan het front. Maar er is nu ook een andere beweging opgestaan van feministen die tégen de oorlog zijn. Poetin ontving bezorgde moeders op het Kremlin, maar dat bleek later in scene gezet te zijn, zegt Rusland-correspondent Joost Bosman.

De stand van zaken

Het hoofd van het Oekraïense staatskernbedrijf zei zondag dat er tekenen zijn dat Russische troepen zich mogelijk voorbereiden op het verlaten van de enorme kerncentrale van Zaporizja, die zij in maart kort na hun invasie in beslag namen. 'Men krijgt de indruk dat ze hun koffers pakken en alles stelen wat ze kunnen', zei Petro Kotin, hoofd van Energoatom, op de nationale televisie.

Het Britse ministerie van Defensie heeft bevestigd dat het Verenigd Koninkrijk als onderdeel van zijn hulppakket Brimstone 2-raketten, een precisieraket, heeft geleverd aan de Oekraïense strijdkrachten. 'Deze hulp heeft een cruciale rol gespeeld bij het tegenhouden van Russische opmars', aldus het ministerie.

De Belgische premier, Alexander De Croo, was zondag op de tweede dag van een onaangekondigd bezoek aan Oekraïne. Vergezeld door de Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Hadja Lahbib, gebruikte De Croo het bezoek om extra Belgische steun van ongeveer 37,4 miljoen euro aan te kondigen.

Russische troepen hebben zware verliezen geleden tijdens gevechten in de zuidoostelijke provincie Donetsk in Oekraïne en zullen daar waarschijnlijk geen doorbraak bereiken, aldus het Britse ministerie van Defensie.

De Oekraïense autoriteiten herstellen geleidelijk de stroomvoorziening, geholpen door de heraansluiting van de vier kerncentrales van het land, maar miljoenen mensen zitten nog steeds zonder warmte of elektriciteit na de meest verwoestende Russische luchtaanvallen van de oorlog.

Rusland zette zijn aanval op Oekraïense steden zaterdag voort met een aanval op Dnipro waarbij zes mensen gewond raakten en zeven huizen werden verwoest, zei de regionale gouverneur Valentyn Reznichenko.

In Cherson zijn tweeëndertig burgers gedood sinds 9 november, toen de Russische troepen zich terugtrokken uit de zuidelijke stad die zij acht maanden lang hadden bezet, aldus Ihor Klymenko, het hoofd van de nationale politie van Oekraïne. Sindsdien hebben Russische troepen Cherson vaak beschoten.

Oekraïne beschuldigde het Kremlin ervan de 'genocidale' tactiek van Jozef Stalin te doen herleven toen Kiev een hongersnood uit het Sovjettijdperk herdacht die in de winter van 1932-33 miljoenen Oekraïners het leven kostte.

Volodymyr Zelenskiy organiseerde zaterdag in Kiev een topontmoeting met geallieerde landen om een 'graan uit Oekraïne'-initiatief te lanceren om voor 150 miljoen dollar graan te exporteren naar landen die het kwetsbaarst zijn voor hongersnood en droogte. Tot 60 Oekraïense graanschepen zouden tegen het midden van volgend jaar naar enkele van de armste landen in Afrika kunnen worden gestuurd, aldus de Oekraïense president in een verklaring aan de Guardian.

De langjarige minister van Buitenlandse Zaken van Wit-Rusland, Vladimir Makei, is 'plotseling overleden', meldde het Wit-Russische staatspersbureau Belta, zonder verdere details te geven. Wit-Rusland is een bondgenoot van Rusland en een basis over de grens voor de invasie van Oekraïne. De woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken Maria Zakharova liet op haar Telegram-kanaal weten dat 'we geschokt zijn door de berichten over het overlijden'. Makei zou maandag in Minsk Ruslands minister van Buitenlandse Zaken, Sergei Lavrov, ontmoeten.

De premiers van Litouwen, Polen en Oekraïne - respectievelijk Ingrida Šimonytė, Mateusz Morawiecki en Denys Shmyhal - zijn zaterdag in Kiev bijeengekomen voor besprekingen om hun verbintenis om samen te werken 'in de strijd tegen de gewapende agressie van Rusland' te bespreken en te herhalen.

Rusland vuurt verouderde kruisraketten zonder kernkoppen af op Oekraïense doelen omdat de voorraden van Vladimir Poetin zo uitgeput zijn, aldus het Britse ministerie van Defensie. In een update van het ministerie op zaterdag staat dat de wanhopige improvisatie van de strijdkrachten van de Russische president 'waarschijnlijk geen betrouwbare effecten zal hebben'.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen