Internationaal30 nov '22 19:32Aangepast op 1 dec '22 06:01

Liveblog | Von der Leyen wekt irritatie bij Oekraïne

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 280 van de oorlog in Oekraïne. Volg het laatste nieuws over de oorlog en alle gevolgen ervan in dit liveblog.

(ANP / Associated Press)

Dit liveblog is gesloten. De allernieuwste updates van het conflict vind je in ons liveblog van donderdag 1 december

Uniper eist miljarden van Gazprom om nooit geleverd gas

19:34 | Het Duitse energieconcern Uniper eist miljarden van het Russische gasconcern Gazprom. Dat staatsbedrijf leverde de Duitsers veel minder gas dan afgesproken, waardoor Uniper tegen de extreem gestegen marktprijzen gas moest inkopen. Dit leidde tot miljardenverliezen en via een arbitragetribunaal wil Uniper de schade van zeker 11 miljard euro verhalen op Gazprom.

Uniper, dat ook elektriciteitscentrales in Nederland uitbaat, heeft sinds juni veel minder Russisch gas gekregen dan in relatief gunstige langetermijncontracten was afgesproken. Sinds die periode schroefde Rusland leveringen via gaspijpleiding Nord Stream steeds verder terug, wat uiteindelijk uitmondde in een sluiting voor onbepaalde tijd. De verliezen als gevolg van die acties liepen zo hoog op dat de Duitse regering Uniper met een miljardenpakket moest redden en nationaliseren.

'We eisen compensatie voor de aanzienlijke financiële schade', zegt Uniper-topman Klaus-Dieter Maubach over de stap naar een niet met naam genoemd arbitragetribunaal. 'We doen dit met alle inzet die daarvoor nodig is. Dat zijn we verplicht aan onze aandeelhouders, ons personeel en de belastingbetalers.'

Uniper meldde ook zijn Russische dochteronderneming Unipro verder van zich af te willen zetten. Er is al een deal om Unipro te verkopen, maar volgens Maubach weigeren Russische autoriteiten die overeenkomst goed te keuren. De leiding van Unipro heeft volgens Uniper geen toegang meer tot informatie en IT-systemen van het Duitse moederbedrijf.

Oslo en Berlijn willen NAVO-rol bij bescherming gaspijplijnen

19:30 | Noorwegen en Duitsland gaan de NAVO vragen een coördinerende rol op zich te nemen bij het monitoren en beschermen van onderzeese infrastructuur als gaspijplijnen en telecomkabels. De Noorse premier Jonas Gahr Støre en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz maakten dat bekend na een gesprek in Berlijn.

Het verzoek aan de militaire alliantie is ingegeven door de ontploffingen bij de gaspijplijnen Nord Stream 1 en 2 in de Oostzee van eind september. Die werden veroorzaakt door sabotage, maar wie erachter zit is nog niet vastgesteld. De pijplijnen lopen van Rusland naar Duitsland, maar er stroomt geen gas door.

Duitsland zette schepen in nadat gas was vrijgekomen bij de ontploffingen. Noorwegen liet na de explosies zijn marine en luchtmacht patrouilleren bij faciliteiten en olievelden op zee. Soldaten bewaken gasterminals en olieraffinaderijen. Beide landen willen nu dat de NAVO een coördinatiecentrum gaat optuigen. 'Niemand mag denken dat aanvallen op de kritieke infrastructuur van Europa onbeantwoord moeten blijven', zei Scholz.

Mensenrechtenbaas bezoekt Oekraïne

17:34 | VN-mensenrechtenchef Volker Türk begint zondag een vierdaags bezoek aan Oekraïne. Dat doet hij op uitnodiging van de Oekraïense regering, die Rusland beschuldigt van ernstige mensenrechtenschendingen.

Türk gaat naar onder meer Kiev, Charkov en Izjoem. Daar spreekt hij met onder anderen landelijke en regionale overheidsfunctionarissen en slachtoffers van de Russische invasie, onder wie familieleden van vermiste burgers en gevangen militairen.

De hoge commissaris voor de Mensenrechten uitte vorige week nog kritiek op de ruim negen maanden durende oorlog. Hij verklaarde geschokt te zijn over het menselijk lijden in Oekraïne. Door de Russische aanvallen kampen miljoenen mensen met 'extreme ontberingen en erbarmelijke levensomstandigheden', zei Türk onder meer.

Meer doden door branden in Oekraïne sinds stroomuitval

15:45 | Bij branden in Oekraïne zijn in 24 uur negen mensen omgekomen, melden de lokale autoriteiten. Oekraïners zoeken naar andere manieren om warm te blijven sinds zij geen of minder stroom hebben als gevolg van Russische aanvallen op het energienetwerk. Dit leidt tot een toename van ongelukken.

Binnen een dag zijn er 130 branden geweest, verspreid over het land. Er is een toename van branden en explosies in woonhuizen en flatgebouwen, zegt de Oekraïense veiligheidsdienst. Naast de omgekomen slachtoffers raakten ook acht mensen gewond.

Miljoenen Oekraïners zitten in de kou door de aanhoudende aanvallen op het stroomnetwerk. De Verenigde Staten en de Europese Unie hebben hulp aangekondigd om het Oekraïense energienetwerk te herstellen.

Von der Leyen wekt irritatie bij Oekraïne

15:30 | Kiev heeft ontstemd gereageerd op een video die Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen woensdag op Twitter heeft geplaatst. Ze zegt daarin dat meer dan 100.000 Oekraïense soldaten zijn gesneuveld in de oorlog met Rusland. Von der Leyen heeft de video inmiddels verwijderd en de speech opnieuw geüpload, zonder dat dubieuze aantal.

Een woordvoerder van president Volodimir Zelenski zegt dat een update over het dodental alleen van de hoogste legercommandant, de defensieminister of de president zelf kan komen. Zelenski zal de nieuwe officiële cijfers 'op het juiste moment' openbaar maken, aangezien het om gevoelige informatie gaat. Kiev heeft in elk geval aan de Europese Unie gevraagd hoe Von der Leyen aan deze informatie kwam.

Zowel Oekraïne als Rusland maakt zelden bekend hoeveel slachtoffers er zijn gevallen. Drie weken terug schatte de Amerikaanse generaal Mark Milley dat Oekraïne ongeveer 100.000 doden en gewonden had. Een EU-woordvoerder stelt dat Von der Leyen daar ook op doelde.

In haar toespraak riep ze op tot de vorming van een internationaal tribunaal om de misdaden van Rusland te veroordelen. Ze had het in het verwijderde fragment behalve de gestorven soldaten ook over 20.000 omgekomen Oekraïense burgers.

Duitsland: in de zomer 5000 Oekraïense soldaten opgeleid

15:15 | Duitsland denkt tegen de zomer van volgend jaar 5000 Oekraïense soldaten te hebben getraind. Dat heeft minister van Defensie Christine Lambrecht gezegd op een veiligheidsconferentie.

Rusland benoemt nieuwe directeur kerncentrale

15:00 | De Oekraïense hoofdingenieur van de kerncentrale in de Oekraïense regio Zaporizja is door Rusland benoemd tot directeur van de centrale. De vorige Oekraïense directeur werd volgens de Oekraïense regering in oktober ontvoerd door Russische troepen. De kerncentrale is de grootste in Europa en wordt sinds begin maart bezet door Rusland na de invasie.

Sinds september levert de centrale geen energie meer, maar de Oekraïense werknemers werken er nog wel om te zorgen dat de centrale veilig blijft. In oktober kwam de controle over de centrale in handen van de Russische nucleaire autoriteit. Het Russische kernenergiebedrijf dat de centrale sinds maart runt benoemde hoofdingenieur Yuri Tsjernitsjoek tot directeur. Hij zegt zelf dat het accepteren van deze baan 'de enige juiste beslissing is' en dat hij er alles aan doet om te zorgen dat er geen nieuwe Tsjernobylramp plaatsvindt. Volgens het Russische energiebedrijf zijn alle openstaande vacatures opgevuld door mensen die al bij de centrale werkten.

Volgens Oekraïne werd de net benoemde directeur afgelopen mei nog samen met de andere werknemers van de centrale gegijzeld gehouden door de Russische troepen. Ze mochten de stad waarin de kerncentrale ligt niet verlaten.

Rusland blijft rijk worden van gasexport EU

14:55 | Ondanks, maar ook dankzij de talloze sancties op Rusland na de inval in Oekraïne verdient Rusland meer aan de export van vloeibaar gas naar de Europese Unie. De import van lng vanuit Rusland is sinds een jaar met ruim 40 procent gestegen.

De stijgende import van lng vanuit Rusland komt ook met een prijs voor de EU-lidstaten. Van januari tot en met september hebben de lidstaten ruim 12,5 miljard euro uitgegeven aan de import. Dat is ruim vijf keer zoveel als een jaar geleden, schrijft Bloomberg.

Vooral Frankrijk en België stuwen de lng-export voor Rusland. Mede dankzij die landen is Rusland de nummer twee lng-leverancier aan Noordwest-Europa, vlak achter de Verenigde Staten en nog voor Qatar, zo blijkt uit transportdata.

Lees ook | Rusland blijft rijker worden van gasexport EU, ondanks sancties

Bombrief in Oekraïense ambassade in Madrid

14:30 | Een medewerker van de Oekraïense ambassade in Madrid is lichtgewond geraakt door een bombrief. De brief ontplofte toen het slachtoffer ermee in de weer was, aldus de Spaanse politie.

De medewerker is volgens Spaanse media op eigen kracht naar het ziekenhuis gegaan. Er is nog weinig bekend over het incident. Zo is bijvoorbeeld niet duidelijk waar het explosief vandaan komt. De politie is een onderzoek gestart. De ambassade van Oekraïne ligt in het district Hortaleza, in het noordoosten van de Spaanse hoofdstad.

G7 onderzoekt oorlogsmisdaden

14:15 | Leden van de G7 gaan onderzoek doen naar oorlogsmisdaden die gepleegd zijn tijdens de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. De landen willen een informatienetwerk opzetten om meldingen over oorlogsmisdaden te kunnen onderzoeken. 'Alle ogen zijn gericht op Rusland, maar het is wel fair om naar beide kanten te kijken.'

Lees ook | G7 onderzoekt oorlogsmisdaden Rusland (en Oekraïne)

Aegon brengt beleggingen in Rusland terug tot nagenoeg nul

13:15 | Verzekeraar Aegon heeft bijna geen beleggingen meer in Rusland. De verzekeraar maakte bekend dat het laatste plukje beleggingen in Rusland is verkocht. Aegon heeft alleen nog voor 660.000 euro aan investeringen uitstaan bij twee bedrijven. Deze kunnen niet verkocht worden, omdat de bedrijven onder de sancties vallen die sinds de inval in Oekraïne aan Rusland zijn opgelegd.

Op het moment van de inval in Oekraïne had Aegon voor 27 miljoen euro aan beleggingen uitstaan in Rusland. Daarmee is volgens de verzekeraar sprake van een kleine blootstelling gelet op de 140 miljard euro die Aegon eind september wereldwijd had uitstaan. Kort na de inval door Moskou maakte Aegon al bekend zijn investeringen in Rusland af te bouwen.

China en Rusland houden samen luchtmachtoefening

12:30 | China en Rusland hebben samen luchtmachtoefeningen gehouden in het Verre Oosten. Het is volgens het Russische defensieministerie bij deze manoeuvres voor het eerst dat Chinese gevechtstoestellen in Rusland landden en Russische in China. Toestellen van beide landen gingen acht uur lang patrouilleren boven de Japanse en de Oost-Chinese Zee.

De oefening was volgens het Kremlin niet tegen derden gericht en was niet in het luchtruim van andere staten. Zuid-Korea stelt dat Chinese en/of Russische gevechtsvliegtuigen tot twee keer de Koreaanse Identificatiezone voor Luchtverdediging zijn binnengevlogen. Die door Zuid-Korea bedachte zone is volgens Moskou en Beijing helemaal geen eigen luchtruim.

China heeft de Russische inval in Oekraïne niet veroordeeld en doet veel meer zaken met Rusland dan voor de aanval.

Rusland gaat investeren in kernwapeninfrastructuur

11:15 | De Russische minister van Defensie Sjojgoe heeft gezegd dat het land zich in 2023 zal richten op de infrastructuur voor kernwapens, waaronder faciliteiten om nieuwe raketsystemen te huisvesten. Sergei Sjojgoe zei woensdag tijdens een vergadering van het bestuur van zijn departement dat dit volgend jaar een prioriteit zal zijn voor Rusland.

'Bij het opstellen van de lijst van belangrijke bouwfaciliteiten voor 2023 zal speciale aandacht worden besteed aan de bouw in het belang van de strategische nucleaire strijdkrachten', aldus Sjojgoe, geciteerd door persbureau RIA.

Maandag heeft Rusland de gesprekken met de VS over kernwapens uitgesteld, waarbij het zei dat ze opnieuw zouden worden gepland, maar geen redenen gaf voor het uitstel. Het huidige Startverdrag loopt af in 2026. Sjojgoe zei verder dat 300.000 reservisten, waaronder vrijwilligers, in twee maanden tijd zijn opgeleid sinds Poetin bevel gaf tot de gedeeltelijke mobilisatie. Dat meldt het Russische staatspersbureau Tass.

Volgens Sjojgoe zijn er meer dan 100 trainingskampen gebruikt in Rusland en Belarus.

EU wil gerechtshof voor vervolging Russische oorlogsmisdaden

09:00 | De EU zal proberen een hof op te richten, gesteund door de VN, om oorlogsmisdaden van Rusland in Oekraïne te onderzoeken en te vervolgen, aldus de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen.

In een videoverklaring zei ze: 'De invasie van Rusland in Oekraïne heeft dood, verwoesting en onuitsprekelijk lijden gebracht. We herinneren ons allemaal de verschrikkingen van Boetsja. Naar schatting zijn tot nu toe meer dan 20.000 burgers en meer dan 100.000 Oekraïense militairen gedood.'

'Rusland moet boeten voor zijn gruwelijke misdaden, ook voor zijn misdaad van agressie tegen een soevereine staat. Daarom stellen wij voor een gespecialiseerd gerechtshof op te richten, gesteund door de Verenigde Naties, om de Russische agressiemisdaad te onderzoeken en te vervolgen.'

'Wij zijn bereid met de internationale gemeenschap samen te werken om een zo breed mogelijke internationale steun voor dit gespecialiseerde hof te krijgen. Rusland moet ook financieel betalen voor de verwoestingen die het heeft aangericht. De schade die Oekraïne heeft geleden wordt geschat op 600 miljard euro. Rusland en zijn oligarchen moeten Oekraïne compenseren voor de schade en de kosten voor de wederopbouw van het land.'

Zelenski: Russen zijn 'iets van plan' in het zuiden

08:00 | In zijn late update schreef de Oekraïense president Zelenski op Telegram dat 'ondanks extreem grote Russische verliezen, de bezetters nog steeds proberen op te rukken in de regio Donetsk, voet aan de grond krijgen in de regio Luhansk, oprukken in de regio Kharkiv, ze zijn iets van plan in het zuiden'.

'Maar wij houden stand en - het belangrijkste - staan niet toe dat de vijand zijn plannen uitvoert.'

Oekraïne meldt nieuwe raketaanvallen op de regio Zaporizja vannacht

07:30 | Het hoofd van het regionale militaire bestuur van Zaporizja, Oleksandr Starukh, heeft woensdagochtend vroeg op Telegram gezegd dat Russische aanvallen in de regio vannacht een gasdistributiepunt hebben getroffen, waardoor een brand is ontstaan die inmiddels is geblust. Er waren geen gewonden of slachtoffers.

'In een van de nederzettingen van het district Zaporizja werd een gasdistributiepunt beschadigd als gevolg van een raketinslag (waarschijnlijk S-300), waardoor brand ontstond. Het werd snel geëlimineerd, maar drie straten bleven zonder gas. Gelukkig raakten er geen mensen gewond', schreef hij.

Rusland: stroomuitval in regio Koersk door Oekraïense aanvallen

02:10 | Oekraïense troepen hebben dinsdag met meerdere luchtaanvallen op de Russische regio Koersk een elektriciteitscentrale getroffen waardoor er stroomuitval is opgetreden, meldt de regionale gouverneur Roman Starovojat op Telegram.

"Hierdoor is er gedeeltelijke stroomuitval in de districten Soedzja en Korenevo", schreef Starovojat, die aangaf geen informatie over mogelijke doden of gewonden te hebben. De districten maken deel uit van de Koersk-regio in Rusland en liggen aan de noordoostelijke grens van Oekraïne.

Oekraïne heeft nog niet gereageerd op de beschuldigingen. Russische autoriteiten in regio's die grenzen aan Oekraïne hebben Kiev herhaaldelijk beschuldigd van het aanvallen van doelen zoals elektriciteitsleidingen, brandstof- en munitievoorraden.

Vrijdag zei de Russische Wagner-groep burgers te trainen in de regio's die grenzen aan Oekraïne. Volgens de eigenaar van de paramilitaire organisatie, Jevgeni Prigozjin, vormen ze nieuwe milities en bouwen ze vestingwerken om de grens te bewaken.

Zelenski: situatie aan frontlijn blijft moeilijk

00:05 | De Oekraïense president Volodimir Zelenski zegt dat de situatie aan de frontlinie moeilijk blijft. Hij meldt in zijn dagelijkse videoboodschap dat Russische troepen 'ondanks grote verliezen' pogingen blijven doen om op te rukken in de regio's Donetsk, Loehansk en Charkov.

De president spreekt daarnaast ook het Oekraïense volk moed in. De oorlog duurt inmiddels ruim negen maanden en een einde is nog niet in zicht. De energievoorzieningen hebben sinds begin oktober flinke schade opgelopen, waardoor veel Oekraïners in de aanloop naar de winter zonder verwarming zitten. De temperaturen zijn in het land al gedaald naar rond het vriespunt.

Stand van zaken op dag 280 van de oorlog

NAVO

De NAVO heeft dinsdag opnieuw beloofd dat Oekraïne ooit lid wordt, een belofte die volgens sommige functionarissen en analisten heeft bijgedragen tot de invasie van Rusland dit jaar. De NAVO beloofde ook de Oekraïense strijdkrachten meer te steunen.

De ministers van de NAVO-lidstaten zijn bijeengekomen in deRoemeense hoofdstad Boekarest, waar ze waarschijnlijk nieuwe toezeggingen zullen doen voor niet-militaire steun aan Oekraïne, waaronder brandstof, generatoren, medische benodigdheden en winteruitrusting, bovenop de nieuwe militaire steun.

De voormalige Russische president Dmitry Medvedev waarschuwde de NAVO tegen het leveren van Patriot raketafweersystemen aan Oekraïne en noemde het bondgenootschap een 'criminele entiteit'. 'Als de NAVO de Oekraïense fanatici zou voorzien van Patriot-systemen samen met NAVO-personeel, zouden ze onmiddellijk een legitiem doelwit worden van onze strijdkrachten', schreef Medvedev op Telegram.

Energie

De Oekraïense voorraad reserveonderdelen voor het beschadigde elektriciteitsnet raakt uitgeput door de aanhoudende Russische bombardementen. Europese bedrijven wordt dringend verzocht overtollige uitrusting te doneren om het land te helpen de winter door te komen. De meest recente reeks Russische bombardementen op elektriciteitscentrales en onderstations heeft geleid tot stroomonderbrekingen van 48 uur of meer in het hele land.

Oekraïense troepen hebben dinsdag bij meerdere aanvallen op de Russische regio Koersk een elektriciteitscentrale getroffen, waardoor de elektriciteit enigszins is uitgevallen, aldus de plaatselijke gouverneur. 'In totaal waren er ongeveer 11 lanceringen. Een elektriciteitscentrale werd geraakt', zei gouverneur Roman Starovoyt van de regio Koersk op de berichtenapp Telegram. Oekraïne heeft de verantwoordelijkheid niet opgeëist en gaf geen onmiddellijk commentaar.

Het Oekraïense staatsenergiebedrijf Ukrenegro heeft gezegd dat het nog steeds worstelt om de volledige stroomvoorziening te herstellen, bijna een week nadat Russische aanvallen energiefaciliteiten in het hele land beschadigden. Het elektriciteitstekort bedroeg vanaf 11 uur plaatselijke tijd op dinsdag 30 procent, aldus Ukrenegro in een verklaring, een lichte stijging ten opzichte van de vorige dag na noodstops in verschillende elektriciteitscentrales en een toename van het verbruik nu de winter zijn intrede doet.

De Chinese president Xi Jinping heeft gezegd dat Beijing bereid is 'een nauwer partnerschap' met Moskou aan te gaan om 'de internationale energiezekerheid te handhaven'. 'China is bereid met Rusland samen te werken om een nauwer energiepartnerschap te smeden, de ontwikkeling van schone en groene energie te bevorderen en gezamenlijk de internationale energiezekerheid en de stabiliteit van de toeleveringsketens te handhaven', schreef Xi volgens de staatszender CCTV.

De landen van de Europese Unie streven naar een akkoord deze week over een prijsplafond voor Russische olie, een manier om het plafond in de toekomst aan te passen en een koppeling met een pakket nieuwe sancties tegen Moskou vanwege zijn invasie in Oekraïne, aldus diplomaten op dinsdag. De deadline voor een overeenkomst is 5 december omdat dan het eind mei overeengekomen volledige embargo van de EU op de aankoop van Russische olie over zee ingaat.

Belarus

De gevangen Belarussische oppositieleider Maria Kolesnikava is volgens berichten naar de intensive care van de stad Gomel gebracht. De Wit-Russische oppositiepoliticus Viktor Babariko berichtte op Telegram dat Kolesnikova, een van de meest prominente tegenstanders van president Alexander Loekasjenko, maandag om onbekende redenen naar het ziekenhuis is gebracht.

Kernwapens

De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken, Sergej Ryabkov, zei dat Moskou 'geen andere keuze' had dan de besprekingen met de VS over kernwapens af te zeggen. Dat melden de Russische staatsnieuwsagentschappen. Ryabkov zei dat het onwaarschijnlijk was dat er dit jaar nog een ontmoeting zou plaatsvinden. Woordvoerder Maria Zakharova van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken beschuldigde de VS van 'het hoogste niveau van giftigheid en vijandigheid' en van 'een pathologisch verlangen om ons land te schaden'.

Zuivering

Oekraïne heeft een plaatsvervangend hoofd van het onlangs bevrijde stadsbestuur van Cherson aangehouden op verdenking van hulp en medeplichtigheid aan Russische bezettingstroepen, aldus de Oekraïense openbare aanklager. De ambtenaar, die niet bij naam werd genoemd, werkte samen met de bezettingsautoriteiten en hielp bij het functioneren van de openbare diensten onder de Russen, aldus de aanklager.

De G7-groep is overeengekomen een netwerk op te zetten om het onderzoek naar oorlogsmisdaden te coördineren, als onderdeel van het streven om vermoedelijke wreedheden in Oekraïne te vervolgen. In een gezamenlijke verklaring zeiden de ministers van Justitie van de G7 dat de lidstaten ervoor zullen zorgen dat er in elke staat een centraal nationaal contactpunt komt voor de vervolging van internationale misdaden.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen