Internationaal5 dec '22 16:48Aangepast op 6 dec '22 06:05

Liveblog | Nieuwe golf raketaanvallen op Oekraïne, Rusland onderzoekt explosies

Auteur: BNR Webredactie

Het is dag 285 van de oorlog in Oekraïne. Volg het laatste nieuws over de oorlog en alle gevolgen ervan in dit liveblog.

(ANP / SIPA USA)

Dit is het liveblog van maandag 5 december, de nieuwste updates vind je in het liveblog van dinsdag 5 december

'Russische economie profiteert van prijsplafond

16:47 | De Russische economie wordt er met het prijsplafond op olie het land er alleen maar beter op. Dat beweert het Kremlin, vertelt correspondent Joost Bosman vanuit Moskou. 'Het prijsplafond wordt weliswaar besproken in de media maar de Russen liggen er niet wakker van.'

Er is brede twijfel over het effect van het Europese importverbod op Russische olie, dat vandaag is ingegaan 'Het is niet duidelijk hoeveel Russische olie van de markt verdwijnt', zei energiespecialist Jilles van den Beukel van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies eerder. Ook is onduidelijk wat dit aan de pomp in Nederland betekent. Met name diesel wordt gemaakt van olie afkomstig uit Rusland.

Russische aanklagers eisen 9 jaar cel tegen oorlogscriticus

15:59 | De Russische oppositiefiguur Ilja Jasjin kan een jarenlange celstraf krijgen voor zijn kritiek op president Vladimir Poetin en de oorlog in Oekraïne. De aanklagers hebben negen jaar gevangenisstraf tegen hem geëist, zo staat te lezen op het Telegramkanaal van Jasjin.

Jasjin gold tot afgelopen zomer als een van de laatste bekende Kremlincritici die in Rusland nog op vrije voeten was. De meeste andere oppositieleden hebben het land verlaten of zitten vast. Jasjin staat terecht voor zijn uitspraken over de moord op burgers in Boetsja, de voorstad van Kiev waar het Russische leger oorlogsmisdaden zou hebben begaan. Hij noemde het een "bloedbad" en wordt nu verdacht van het verspreiden van "nepinformatie" over Rusland, een wet die is ingesteld na de inval in Oekraïne.

Het oppositielid, dat ook in de gemeenteraad van Moskou zit, verwierf vooral bekendheid door de grote protesten tegen Poetin in 2011 en 2012. Hij organiseerde toen grote bijeenkomsten van Kremlincritici en is daarbij meerdere keren opgepakt. Ook in de jaren daarna organiseerde Jasjin samen met de bekendste criticus Aleksej Navalni demonstraties en heeft hij een aantal keer kort vastgezeten. De laatste jaren worden steeds meer oppositieleden gearresteerd en Navalni zit momenteel een straf uit van 11,5 jaar.

Nieuwe golf Russische raketaanvallen op Oekraïne

14:09 | Rusland heeft een nieuwe golf raketten afgevuurd op Oekraïne. De luchtafweer heeft volgens de Oekraïense autoriteiten een deel daarvan uit de lucht kunnen halen, maar in onder meer Odessa en Zaporizja zijn raketten ingeslagen. In sommige delen van het land is de stroom weer uitgevallen.

In heel Oekraïne ging maandag aan het begin van de middag het luchtalarm af en burgers werden opgeroepen om dekking te zoeken in de schuilkelders. In Zaporizja zijn volgens de autoriteiten twee doden gevallen doordat de raketten meerdere huizen hebben vernietigd.

In de noordelijke regio Soemi is de elektriciteit uitgevallen na de Russische luchtaanvallen. Ook in de zuidelijke regio Odessa zijn explosies te horen geweest. Volgens berichten op sociale media viel daarna het licht uit bij mensen in huis. De gouverneur van de hoofdstad Kiev zegt dat de luchtafweer daar goed z'n werk doet, maar raadt iedereen aan om voorlopig in de schuilkelders te blijven.

Eerder op de dag vonden ook grote ontploffingen plaats bij twee Russische vliegbases, op honderden kilometers van de grens met Oekraïne. Volgens Russische staatsmedia zijn daarbij drie mensen omgekomen en zes mensen gewond geraakt. Het is niet duidelijk wat er gebeurd is en of de incidenten in verband staan met de oorlog in Oekraïne.

Rusland onderzoekt explosies op luchtmachtbases

14:05 | Rusland onderzoekt twee mysterieuze explosies op twee Russische luchtmachtbases die zich ver op Russisch grondgebied bevinden. Dat meldt de Britse krant The Guardian. De bases bevinden zich in de regio Saratov en bij de stad Ryazan, beide locaties zijn honderden kilometers verwijderd van de Oekraïense grens. Mogelijk is Kiev nu in staat om Russische langeafstandsbommenwerpers aan te vallen die worden gebruikt bij aanvallen op de Oekraïense infrastructuur.

Dertig arrestaties wegens drugssmokkel met hulpkonvooi Oekraïne

13:47 | De Spaanse politie heeft in Andalusië een bende opgerold die marihuana wilde smokkelen door de waar te camoufleren als hulpgoederen voor Oekraïne. De Guardia Civil heeft in de operatie dertig mensen uit Oekraïne, Spanje, Duitsland en Marokko aangehouden.

De marihuana werd in Andalusië op verscheidene plaatsen gekweekt, samengebracht en verstopt in dozen die met bestelbussen met Oekraïense kentekenplaten als een karavaan hulpgoederen zogenaamd richting Oekraïne zouden vertrekken. De 'hulpkonvooien' zouden dan naar afzetmarkten ten noorden van de Pyreneeën rijden.

Er zijn bijna 800.000 euro, zes vuurwapens en 2500 cannabisplanten in beslag genomen in de actie tegen het konvooi.

India verstevigt handelsrelaties met Rusland

13:45 | India heeft Rusland een lijst overhandigd met daarop Indiase producten die in India's optiek de Russische markten op mogen. Dat meldt de Indiase minister van Buitenlandse Zaken Subrahmanyam Jaishankar. India probeert hiermee een groeiend handelstekort met Rusland te verkleinen.

Vorige week meldde Reuters al dat Moskou India een lijst van meer dan 500 te leveren producten had gestuurd, waaronder onderdelen voor auto's, vliegtuigen en treinen. Dit met het oog op de Westerse sancties die Rusland steeds meer voelt.

Rusland is al tientallen jaren India's grootste leverancier van militair materieel en is de vierde grootste markt voor Indiase farmaceutische producten. Nu India echter steeds meer Russische olie koopt en ook veel kolen en kunstmest vervoert, zoekt het land naar manieren om het evenwicht in de handel te herstellen.

'Wij hebben de Russen een reeks producten voorgelegd waarvan wij denken dat zij zeer concurrerend zijn en waarvan wij vinden dat zij toegang moeten krijgen tot de Russische markt', aldus Jaishankar tijdens een briefing met zijn Duitse collega Annalena Baerbock, die in India op bezoek is.

'Nieuw Russisch spervuur'

12:50 | Volgens Oekraïne is Rusland begonnen met een nieuwe, grote, aanval. In het hele land klinkt het luchtalarm, Oekraïne spreekt van een 'spervuur'. Er zijn nog geen berichten van schade of slachtoffers.

Russische troepen hebben zich de afgelopen weken steeds meer gericht op Oekraïense nutsbedrijven, de verwachting is dat dat nu weer gebeurt.

Oekraïne: ruim 20 dreigementen tegen ambassades en consulaten

12:40 | Inmiddels zijn er ruim twintig gevallen bekend van dreigementen tegen Oekraïense ambassades en consulaten, waaronder de ambassade in Nederland. Volgens het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken in Kiev gaat het om 21 bedreigingen in twaalf landen, zo melden Oekraïense media.

De Spaanse politie nam drie brieven in beslag met vermoedelijk de ogen van dieren, geadresseerd aan de Oekraïense ambassade in Madrid, het consulaat-generaal in Barcelona en het consulaat in Malaga, aldus Kiev over de meest recente dreigementen. Vorige week ontving ook de ambassade in Den Haag een 'bloederig pakket' met onder meer dierenogen.

Verder werden er bombrieven naar onder meer de Oekraïense en Amerikaanse ambassade in Spanje verstuurd, allemaal verzonden vanuit de Spaanse stad Valladolid. Een medewerker van de Oekraïense ambassade in Madrid raakte lichtgewond bij het openen van de brief. Andere doelwitten van dreigementen die mogelijk in verband staan met de Russische invasie in Oekraïne waren onder anderen de Spaanse premier Pedro Sanchez, het ministerie van Defensie en een wapenfabrikant in Zaragoza.

Kiev laat weten dat Oekraïense diplomaten niet kunnen worden geïntimideerd of gebroken. 'We zullen effectief blijven werken om Oekraïne te beschermen tegen de vijand, en voor onze overwinning.'

Oekraïne: Mobilisatie vergroot Russische dreiging op slagveld

12:10 | Door de recente mobilisatie is de Russische militaire dreiging in Oekraïne vergroot. Dit omdat nu beter getrainde soldaten aan het front aankomen, aldus de commandant van de Oekraïense grondtroepen.

Hij zei echter ook dat Rusland nu veel oud materieel gebruikt omdat het zijn voorraden niet op een andere manier kan aanvullen en dat de Russische troepen slechts langzaam vorderen rond Bachmoet, een van de belangrijkste gevechtszones in Oost-Oekraïne, meldde Reuters.

'Aan het oostelijke front is de situatie zeer gespannen, de vijand valt onze eenheden dagelijks aan', zei generaal Oleksander Syrskyi op nationale televisie. 'Degenen die nu komen hebben een beter opleidingsniveau dan degenen die eerder naar het front werden gestuurd', zei hij.

Fins kabinet vraagt parlement formeel toestemming om oprichtingsverdrag NAVO goed te keuren

11:00 | De Finse regering heeft haar parlement gevraagd het oprichtingsverdrag van de NAVO formeel goed te keuren ter voorbereiding van de toetreding tot het bondgenootschap. Hongarije en Turkije moeten nog instemmen met het lidmaatschap van Finland en Zweden, die zich in mei ook hebben aangemeld als reactie op de Russische inval in Oekraïne.

'Ons NAVO-lidmaatschap is belangrijk voor ons Finnen, maar ook voor de NAVO-leden', aldus de Finse minister van Buitenlandse Zaken, Pekka Haavisto.

Trafigura gebruikt door Berlijn gedekte lening voor gasleveringen

10:35 | Grondstoffenhandelaar Trafigura Group heeft een door de Duitse overheid gedekte lening van 3 miljard dollar gebruikt voor gasleveringen. Duitsland biedt steun aan grondstoffenhandelaren via relatief goedkope leningen. Door de hoge grondstoffenprijzen en extreme schommelingen op de markt is er namelijk meer behoefte aan krediet. Ook zijn sommige banken terughoudend geworden met verstrekken van leningen aan de sector.

Met de steun probeert Berlijn de energievoorziening veilig te stellen nu Rusland de gasleveringen aan het land steeds verder heeft verminderd. Dat was een reactie op de westerse sancties tegen Moskou als gevolg van de Russische invasie van Oekraïne. De eerste gaslevering van Trafigura vond plaats op 1 november.

Het in Singapore gevestigde Zwitserse handelshuis, dat ook kantoren heeft in Amsterdam, Londen en Luzern, gaf maandag aan voornamelijk leveringen te doen uit zijn bestaande wereldwijde portefeuille van gas en vloeibaar gemaakt aardgas (lng). De belangrijkste handelsactiviteiten van Trafigura bestaan naast gas ook uit leveringen van ruwe olie, olieproducten, steenkool en metalen. In oktober kondigde Trafigura al aan een lening van 800 miljoen dollar te hebben gekregen, met garantie van de Duitse overheid, om metalen aan Duitsland te leveren.

Olaf Scholz waarschuwt Westen voor nieuwe Koude Oorlog

10:05 | Bondskanselier Scholz heeft het westen gewaarschuwd geen nieuwe Koude Oorlog te creëren door de wereld in blokken te verdelen. In een vandaag gepubliceerd opiniestuk voor het tijdschrift Foreign Affairs roept de Duitse kanselier op alles in het werk te stellen om nieuwe partnerschappen op te bouwen.

Hij noemde China en Rusland twee landen die een bedreiging vormen voor een multipolaire wereld en zei dat de Europese en trans-Atlantische eenheid moet worden versterkt. Hoewel hij zei dat het Westen moet opkomen voor democratische waarden en open samenlevingen moet beschermen, 'moeten we ook de verleiding vermijden om de wereld opnieuw in blokken te verdelen', aldus Reuters.

'Dit betekent dat we alles in het werk moeten stellen om nieuwe partnerschappen op te bouwen, pragmatisch en zonder ideologische oogkleppen', voegde hij eraan toe. 'De Duitsers willen de borg voor de Europese veiligheid worden die onze bondgenoten van ons verwachten, een bruggenbouwer binnen de Europese Unie en een voorstander van multilaterale oplossingen voor mondiale problemen', schreef hij.

China blijft Russische olie kopen ondanks prijsplafond

08:45 | China zegt de samenwerking met Rusland op energiegebied te zullen voortzetten ondanks het prijsplafond van de EU, de G7 en Australië voor olie-uitvoer. Dat zegt het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. China, dat zei dat het zou doorgaan op basis van respect en wederzijds voordeel, heeft zijn aankopen van Russische oliemengsels uit de Oeral dit jaar verhoogd, meldt Reuters, onder verwijzing naar het Russische persagentschap RIA.

Wapenindustrie kampt met tekorten

08:40 | De wapenindustrie kampt met een tekort aan grondstoffen en onderdelen, meldt het Stockholm Instituut voor Internationaal Vredesonderzoek. Waar Westen worstelt met tekorten aan grondstoffen zoals staal, daar kunnen de Russen geen hoogwaardige wapens meer produceren door het tekort aan chips. 'Het is een logistieke race wie er het meeste op de plank heeft liggen', zegt luitenant-generaal buiten dient en oud-commandant der landstrijdkrachten Mart de Kruif.

Drie doden, zes gewonden na explosie Russisch vliegveld

08:20 | Drie mensen zijn gedood en zes gewond geraakt nadat een brandstoftanker ontplofte op een Russisch vliegveld. De explosie vond plaats nabij de stad Ryazan, ten zuidoosten van Moskou, meldt Reuters, onder verwijzing naar persbureau RIA Novosti.

Britse ministerie van Defensie: aantal Russische vluchten aanzienlijk verminderd

08:10 | De afgelopen maanden heeft de Russische luchtmacht beduidend minder gevechtsmissies boven Oekraine uitgevoerd. Dat meldt het Britse ministerie van defensie in een update.

Russische vliegtuigen voeren nu waarschijnlijk tientallen missies per dag uit, vergeleken met een hoogtepunt van maximaal 300 per dag in maart 2022, aldus het laatste Britse intelligente rapport dat meldt dat Rusland inmiddels meer dan 60 vliegtuigen verloren heeft.

De afname van het aantal vluchten is waarschijnlijk het gevolg van de Oekraïense luchtverdediging en de verslechtering van het weer.

OPEC bang voor precedentwerking

07:30 | Volgens Europa-correspondent Stefan de Vries is de maatregel bedoeld 'om de oliemarkt niet te veel te verstoren'. Het prijsplafond ligt op 60 dollar voor een vat ruwe olie, maar vorige week werd die door Rusland nog voor 57 dollar verhandeld, met name aan India en China. Volgens De Vries kunnen de Russen bovendien op verschillende manieren de sancties nog omzeilen; 'Er zijn nog mogelijkheden in Azië, maar ook mogen Europese havens nog Turkse diesel binnenhalen die uit Rusland afkomstig is.'

Een vijfde van de Russische olie die naar Europa stroomt, komt nog binnen via een pijpleiding, een stroom die dus niet onder het embargo valt omdat dat uitsluiten betrekking heeft op de zeescheepvaart. Het gaat dan vooral om leveranties aan Hongarije. Volgens De Vries werkt de OPEC niet mee aan het embargo omdat de club bang is voor een precedentwerking wanneer blijkt dat de sancties effect hebben.

Kiev hervat stroomonderbrekingen

07:15 | Steden in heel Oekraïne zullen vandaag de geplande stroomonderbrekingen hervatten. Burgemeester Vitali Klitschko van Kiev beloofde zondag laat in een Telegram-post dat er 'zo weinig mogelijk afwijkingen' zouden zijn. Vanaf vandaag zal Kiev terugkeren naar stabilisatieafsluitingen volgens het schema', zei hij.

Olie-embargo; onzekerheid aan de pomp

06:35 | Terwijl vandaag het Europese importverbod op Russische olie ingaat, hebben de olieproducerende landen besloten de productie ongewijzigd te laten. 'Het is niet duidelijk hoeveel Russische olie van de markt verdwijnt', zegt energiespecialist Jilles van den Beukel van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Ook is onduidelijk wat dit aan de pomp betekent.

Duitsland niet in staat om NAVO-norm te halen

03:20 | Duitsland zal volgend jaar en ook vanaf 2026 niet in staat zijn om de zogeheten NAVO-norm te halen en tenminste 2 procent van het bruto nationaal inkomen te besteden aan Defensie, concludeert een prognose van het Duitse Economisch Instituut (IW) waarover de Rheinische Post bericht.

In de NAVO is afgesproken dat de lidstaten streven om 2 procent aan de krijgsmacht uit te geven. Bondskanselier Olaf Scholz bevestigde dat streven kort nadat Rusland eind februari Oekraïne binnenviel en kondigde de oprichting aan van een speciaal fonds ter waarde van 100 miljard euro om het doel te helpen bereiken.

Maar problemen in het aanbestedingsproces en stroperige bureaucratie zouden het doel onmogelijk maken, becijfert het economisch onderzoeksinstituut IW. De Duitse minister van Defensie Christine Lambrecht leek dat onlangs te onderkennen door de doelstelling te herzien tot 2 procent van het bbp 'gemiddeld in de komende vijf jaar'. Dit tot de verontwaardiging van Duitse bondgenoten die al langer klagen dat Berlijn zijn verantwoordelijkheden niet neemt.

'De doelstelling van 2 procent verschuift naar de verre toekomst ondanks de 100 miljard euro aan speciale fondsen, en zelfs noodzakelijke aankopen op korte termijn vorderen maar niet', citeert de Rheinische Post uit de studie van IW. Het reguliere defensiebudget - het speciale fonds niet meegerekend - zou met minstens 5 procent per jaar moeten worden opgeschroefd als Duitsland de doelstelling van 2 procent wil halen, aldus het instituut.

Volgens schattingen van de NAVO bedragen de Duitse defensie-uitgaven dit jaar ongeveer 1,4 procent van het bbp, tegenover 1,9 procent in Frankrijk, 2,1 procent in Groot-Brittannië en 3,5 procent in de VS. In Nederland wordt de NAVO-norm gehaald in 2024 en 2025. Toch voelt een meerderheid in de Tweede Kamer er niets voor om de norm wettelijk vast te leggen.

VN: wellicht geen grote vluchtelingenstroom meer uit Oekraïne

01:25 | De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR verwacht niet dat nog grote aantallen Oekraïners toevlucht zoeken in EU-landen wegens de oorlog in hun thuisland. Eerder zou het aantal intern ontheemden nog kunnen toenemen, zegt UNHCR-chef Filippo Grandi in een zondag gepubliceerd interview met Der Spiegel.

'Ik hoop dat er niet weer een grote vluchtelingenstroom komt', zegt Grandi, die tegelijkertijd een slag om de arm houdt. 'Maar oorlog is onvoorspelbaar.' Volgens Grandi hebben de Oekraïners die achterblijven hoogstwaarschijnlijk meer steun nodig. 'Degenen die tot nu toe in Oekraïne zijn gebleven, hebben minder contacten in Europa of zijn minder mobiel', zei hij tegen Der Spiegel.

Met het oog op het winterweer en de aanhoudende Russische bombardementen op de civiele infrastructuur van Oekraïne - vooral op elektriciteits- en warmtevoorzieningsfaciliteiten - wordt gevreesd dat veel meer Oekraïners naar de EU zouden kunnen vluchten. 'We maken ons hier grote zorgen over, omdat deze aanvallen betekenen dat veel mensen gedwongen kunnen worden om de vrieskou in Oekraïne te ontvluchten', zei de Duitse ambassadeur in Londen zondag.

De Russische invasie van Oekraïne eind februari heeft volgens de UNHCR geleid tot de grootste ontheemding in decennia. Bijna acht miljoen Oekraïners hebben toevlucht gezocht in Europese landen.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen