Juridisch15 nov '16 18:55

Hoe laat je een paar scheepswrakken verdwijnen?

Auteur: Judith Laanen

Dat vraagt een internationaal duikteam zich ook af. Drie Nederlandse oorlogswrakken die voor de kust van Indonesië zouden moeten liggen, zijn grotendeels verdwenen.

Foto ANP
Foto ANP

In het kader van de 75e herdenking van de Slag in de Javazee in 1942, waarbij de schepen werden ingezet, ging het duikteam op initiatief van het Karel Doorman Fonds eerder dit jaar op zoek naar de drie scheepswrakken. De Hr.Ms. De Ruyter en de Hr.Ms. Java zijn weg, van de torpedobootjager Kortenaer is een groot deel ook al verdwenen. Dat liet het ministerie van Defensie vandaag weten.

'Ronduit slecht verhaal'

Maritiem archeoloog Wouter Waldus noemt het 'een ronduit slecht verhaal'. 'Het zijn gewoon plunderingen van de oorlogsgraven.' De schepen zijn volgens hem geplunderd om de aanwezige grondstoffen, zoals ijzer. 'Dat kan zo de smeltoven in, en verkopen maar. Kennelijk loont het de moeite.'

Op deze plek zijn meer dan 2000 mensen 'voor eer en vaderland' verdronken. De lichamen zijn niet eerder geborgen vanwege internationale wetgeving voor oorlogsgraven, zegt Waldus. 'Dat bepaalt dat je dit soort plekken, laatste rustplaatsen, met rust moet laten. Uit verder onderzoek zou kunnen blijken dat dit roof van de Nederlandse staat is', zegt Waldus.

'Geplunderde prijzenkast Ajax maar dan anders'

'Stel je voor dat je de prijzenkast van Ajax zou plunderen en deze op Marktplaats zou verkopen', oppert Waldus. 'Dit is een vergelijkbare actie met een ander historisch perspectief. Dit zijn locaties van enorm maatschappelijk belang. Die moeten beschermd worden.'

Nederland heeft de Amerikaanse, Australische, Britse en Indonesische autoriteiten op de hoogte gesteld van de verdwijningen. In de regio zijn de afgelopen jaren ook al Australische en Britse oorlogsschepen geschonden door bergers die uit waren op het metaal van de wrakken.

Het kabinet wil meer onderzoek naar de toedracht van het verdwijnen van de schepen en werkt daarvoor mogelijk samen met andere betrokken landen. Dat laat het kabinet in een brief weten aan de Tweede Kamer.

De Slag in de Javazee

Op 27 februari 1942 probeerde een geallieerd eskader (een groep oorlogsschepen die in formatie vaart) op bevel van de Nederlandse schout-bij-nacht Karel Doorman in de Javazee een Japanse invasievloot met troepen voor de aanval op Java tegen te houden. Dat mislukte. Het eskader bestond uit Nederlandse, Amerikaanse, Britse en Australische marineschepen, voornamelijk kruisers en torpedojagers, die in de wateren van Nederlands-Indië opereerden.

In totaal kwamen van december 1941 tot maart 1942 ongeveer 1600 mensen van de Koninklijke Marine om het leven. De Slag om de Javazee eiste het leven van ruim 900 marinemensen.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen