Juridisch15 dec '16 20:45Aangepast op 15 dec '16 21:28

Gemeentelijke noodverordening soms onwettig

Auteur: Jolijn Mes

Noodverordeningen die gemeenten vaststellen om een noodsituatie te voorkomen of bestrijden komen zo’n beetje iedere week voor, maar ze zijn vaak in strijd met de wet.

In 2012 mondde wat een ludieke bijeenkomst had moeten worden in Haren, uit in rellen, waarna de burgemeester een noodverordening instelde. Foto: ANP
In 2012 mondde wat een ludieke bijeenkomst had moeten worden in Haren, uit in rellen, waarna de burgemeester een noodverordening instelde. Foto: ANP

Noodverordeningen lopen uiteen van een gebiedsverbod en avondklok tot een evacuatiebevel. Zo werd in Maassluis tijdens de intocht van Sinterklaas in november een noodverordening vastgesteld, maar ook evacuaties door wateroverlast of een gewelddadige ontruiming van een kraakpand vallen onder zo’n noodverordening.

Bevoegdheden

Het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid (COOV) van de Rechtenfaculteit van de Rijksuniversiteit Groningen onderzocht 250 noodverordeningen die de afgelopen vijf jaar zijn vastgesteld. Wat blijkt: burgemeesters geven de politie soms bevoegdheden die de politie wettelijk gezien helemaal niet mag hebben.

Zo kreeg de politie in Vlaardingen afgelopen mei na autobranden ten onrechte de bevoegdheid om ’s nachts preventief te fouilleren om zo de pyromaan op te sporen, terwijl dat helemaal niet mag. Ook vaagheid in formuleringen zijn volgens het COOV een probleem. Dan is het niet duidelijk voor wie de maatregelen gelden en wat ze precies inhouden.

Verkeerd beeld

Volgens Wouter Jong, adviseur crisisbeheersing bij het Nederlandse Genootschap van Burgemeesters, schept het onderzoek een verkeerd beeld: 'Het lijkt er nu op dat burgemeesters er een potje van zouden maken, maar op zo’n moment is er sprake van tijdsdruk en pas je toe wat je van andere noodverordeningen weet. Een noodverordening is natuurlijk niet iets wat dagelijks langskomt. Het gaat vaak over een botsing van grondrechten en dat zijn hele fundamentele vragen en afwegingen.'

Het onderzoek legt volgens Jong wel bloot wat mogelijk alternatieve bevoegdheden zijn in hele specifieke situaties: 'Hoe meer je van dit soort onderzoeken kunt leren, hoe beter dat is.'

Gerelateerde artikelen