Juridisch27 feb '18 06:00Aangepast op 27 feb '18 09:09

Bedrijven verzamelen op grote schaal jouw data

Auteurs: Bastiaan Kleinjan en Thijs Baas

Ook bedrijven waarvan je het niet verwacht, verzamelen op grote schaal jouw data, om dat vervolgens door te verkopen. Daarvoor waarschuwt de Consumentenbond.

De bond bekeek vijf grote bedrijven in verschillende bedrijfstakken. PostNL, Prénatal, Sanoma, Ticketmaster en Zalando, allemaal gingen ze niet goed om met de data van de consument. De bedrijven zijn min of meer willekeurig uitgekozen door de Consumentenbond, wat dus betekent dat dit niet nadrukkelijk de ergste spelers zijn. PostNL heeft naar aanleiding van de kritiek de voorwaarden aangepast.

Contractvrijheid

Normaal gesproken hebben algemene voorwaarden inderdaad betrekking op de betaal- en leveringsvoorwaarden, zegt jurist en privacyexpert Wendy Franken. En in de genoemde gevallen worden er in feite voorwaarden tussengeschoven die helemaal niets te maken hebben met de hoofdovereenkomst. 'In de basis is er contractvrijheid - één partij biedt iets aan, de andere partij accepteert dat en dan is er wilsovereenstemming. Maar bij consumenten moet je daarbij wel het consumentenrecht in acht nemen.'

Daar wringt de schoen, meent Franken. De vraag is of je kunt spreken van wilsovereenstemming vanuit een consument als er in de algemene voorwaarden een voorwaarde in staat waar je niet beducht op hoeft te zijn, zeker als je ervan uitgaat dat de gemiddelde consument die algemene voorwaarden niet doorleest. 'Dus dat is al een vraag. Daarnaast heeft een aantal van die partijen een monopoliepositie en die zullen op redelijke en billijke wijze om moeten gaan met de algemene voorwaarden. En er bestaan lijsten van dingen die als onredelijk bezwarend worden gezien.'

Reclamepost

Van de data die binnengehaald wordt, is bovendien niet bekend wat er mee gebeurt. Zo werden gebruikers van de PostNL Verhuisservice na het afnemen van die dienst vaak verrast door reclamepost van allerlei bedrijven. 'Het bedrijf wekte eigenlijk de suggestie dat je je kon afmelden voor direct mails of post die je kon ontvangen, terwijl je je in feite pas écht kon afmelden door door te klikken in de algemene voorwaarden.'

Volgens PostNL wordt inmiddels zonder toestemming van de klant niets meer gedeeld. Het bedrijf doet het nu inderdaad voorbeeldig, erkent de Consumentenbond. Ook Ticketmaster en Zalando delen de klantgegevens met derden en uitgeverij Sanoma doet aan list rental. Dat betekent dat derden tegen betaling abonnees van de uitgever mogen benaderen of door Sanoma laten benaderen.

Consumenten geven toestemming

In de meeste gevallen gaan klanten overigens gewoon akkoord met de dataverzameling: het staat namelijk in de voorwaarden. Slechts één op de duizend consumenten opent de link naar de voorwaarden. 'Bedrijven mogen in beginsel alles over ons verzamelen wat ze willen, mits ze toestemming hebben', schrijft de Consumentenbond. De meeste klanten klikken in die gevallen gedachteloos op akkoord.

De datahandelaren koppelen vervolgens veel informatie aan elkaar. Adreslijsten, klantprofielen, demografische gegevens en statistische analyses worden gecombineerd. 'Zo ontstaan schrikbarend uitgebreide profielen. Naast je naam, adres, leeftijd en geslacht is ook allerlei andere privé-informatie bekend. Inmiddels hebben de datahandelaren van miljoenen Nederlanders een profiel dat ze verhandelen', waarschuwt de Consumentenbond.

Gerelateerde artikelen